బ్రహ్మలిఖితం – 10

రచన: మన్నెం శారద

“రాగి వేడిని బాగా పీలుస్తుంది తొందరగా. దాని మీద వెలిగించిన కర్పూరపు వేడికి రాగి కాయిన్ వేడెక్కుతుంది. దాంతో ఆముదం కూడా వేడెక్కి దాని డెన్సిటీ (సాంద్రత) తగ్గి పలచబడుతుంది. పలచబడగానే ఆముదం ప్రవహించటం మొదలెడుతుంది వాలుకి. దాంతో పైన జ్యోతి వెలుగుతున్న రాగిబిళ్ళ కదిలి ప్రవాహానికనుగుణంగా నడుస్తుంది. మన అదృష్టం ఆ దిశనుందని.. మనకి భ్రమ కల్గిస్తాడు కోయదొర. నేను కూడా నిన్న జ్యోతి నడవడం గురించి ఆశ్చర్యపడ్డాను. కాని ప్రాక్టికల్‌గా ఆలోచించేను. మీరొక జర్నలిస్టు లోకాన్ని మేల్కొలపవలసిన బాధ్యత వుంది మీకు. ఏదో బ్రతుకుతెరువు కోసమే అయితే ఇంకా చాలా పనులున్నాయి తొందరగా సంపాదించుకోవడానికి” అన్నది లిఖిత.
జర్నలిస్టు ఆమెవైపు తెల్లబోయి చూశాడు.
వయసు చిన్నదయినా ఆమెలోని భావాలు మాత్రం చాలా పదునుగా వుండటమాతను గమనించి ఆశ్చర్యపోయేదు.

*****

కేయూరవల్లి మనసు మాటిమాటికీ స్థిమితం కోల్పోతుంది. దాదాపు ఇరవై సంవత్సరాలు భర్తను వదిలి, భావరహితంగా సముద్రంలో కెరటాలు తకిడికి కదలక నిశ్చలంగా పగలూ రాత్రి అలానే నిలబడి వున్న డాల్ఫిన్ నోస్‌లా కాలం గడిపిందామె.
కాని.. ఇప్పుడెందుకో ఆమె గడ్డకట్టిన హృదయంలో సంచలనం చెలరేగుతోంది.
లిఖిత ఊరు విడిచిన నాటినుండి ఆమె మనసు మనసులో లేదు. కూతుర్ని విడిచి ఎప్పుడూ వుండలేదామె.
దగ్గర వున్నప్పుడు ముద్దు చెసింది. ప్రేమ ప్రదర్శించింది కూడా ఏమీ లేదు.
కాని.. ఇప్పుడు లిఖిత లేకపోతే తెలుస్తున్నదామెకి. తనకి కూతురి పట్ల వున్న అనురాగము.
వెళ్లి ఒక ఫోను కూడా చెయ్యలేదు.
అసలెలా చేరిందో!
ఆయన.. కనిపించేరో లేదో!
ప్రతిక్షణం భారంగా కదిలి గతంలో వినీలమవుతుంటే నిలకడలేని హృదయం చేసే అలజడిని చంపుకోడానికి కేయూరవల్లి వెళ్ళి డ్రాయింగ్ టేబుల్ దగ్గర కూలబడింది.
పెన్సిల్ షార్ప్ చేసి గడులలో డిజైన్స్ నింపుతుంటే.. అవేవీ నచ్చినట్లనిపించిక ఎరేజ్ చేస్తూ కూర్చుంది తిరిగి.
తననవసరంగా లిఖితని పంపించింది.
తండ్రిలాగే ఆమెకూ తొందరెక్కువ. కొంపదీసి తను కూడా కేరళ వెళ్లిపోలేదు కదా..
అలా అనుకోగానే కేయూర గుండే ఒకడుగు క్రిందికి జారినట్లయింది.
కళ్ళలో నీళ్లు సుళ్లు తిరిగేయి.
“ఆంటీ!”
ఆ పిలుపు విని కేయూర కొంగుతో కళ్లు తుడుచుకుని గుమ్మంవేపు చూసింది.
ఎదురుగా ఎంకట్ నిలబడి వున్నాడు నవ్వుతూ.
అతన్ని చూడగానే ప్రానం లేచొచ్చినట్లయిందామెకు.
ఇదివరలో అతనికంత ప్రాముఖ్యమిచ్చేది కాదు. కేవలం లిఖిత స్నేహితుడిగానే గౌరవించేది. అదీ మనసులో మాత్రమే. పెద్దగా మాట్లాడే అవకాశమిచ్చేది కాదు.
కాని.. ఇప్పుడతనామెకు చాలా ఆత్మీయుడిగా గోచరించేడూ.
“వెంకట్, లిఖిత గాని ఫోను చేసిందా నీకు. అసలెలా వెళ్ళింది. ఆ రోజు ఫ్లయిట్ దొరికిందా?” అని అడిగింది కంగారుగా.
వెంకట్ ఆమెని నిశితంగా గమనిస్తూ “బ్రహ్మాండంగా దొరికింది.అసలు నేనెళ్ళకపోతే లిఖిత వెళ్లలేకపోయేది. నా బైక్ ఎక్కమంటే మొండికేసింది. నన్నిష్టం వచ్చినట్టు మాట్లాడింది. అయినా నేను పట్టించుకోలేదనుకోండి. జాగ్రత్తగా ఎయిర్‌పోర్టు చేర్చేను. ఈ పాటికి వాళ్ల డేడితో కబుర్లు చెబుతుంటుంది” అన్నడు.
“నిజంగానే లిఖిత జాగ్రత్తగా చేరుకుంటుందంటావా?” కేయూర సందేహానికి పకపక నవ్వాడు వెంకట్.
“లిఖితనింకా పసిపాపే అనుకుంటున్నారు మీరు. తనకన్నీ తెలుసు. మీకు చెబితే బాగుంటుందో లేదో కాని తను వెళ్తూ వెళ్తూ ఏం చెప్పిందో తెలుసా?” అంటూ కొద్దిగా సిగ్గుపడటానికి ప్రయత్నించేడు వెంకట్.
కేయూర అతనివైపు సందేహంగా చూసి “ఏం చెప్పింది?” అనడిగింది సౌమ్యంగా.
“మీక్కోపం వస్తుందేమో?”
కేయూర రాదన్నట్లుగా తలడ్డం ఊపింది.
“నన్ను వదిలి వెళ్ళలేనంటూ ఏడ్చింది. నన్నూ రమ్మంది. నేనాశ్చర్యపోయేను. తను నన్ను ప్రేమిస్తున్నట్లు చెప్పగానే నా కాళ్లలో వణుకు పుట్టింది. నా స్థానమెక్కడ? మీ అంతస్థెక్కడ? స్నేహానికవన్నీ లేకపోయినా… పెళ్ళికి చాలా అవసరం కదా ఆంటీ. అందుకే.. ఆ సంగతులు తర్వాత మాట్లాడొచ్చని తనని నచ్చచెప్పి పంపించేను.
అతను చెప్పింది విని నిజంగానే దిగ్ర్భాంతికి గురయింది కేయూర. లిఖితకి ఈడొచ్చింది. ఈడుతోపాటు వ్యక్తిత్వమొచ్చింది. ఒకవేళ లిఖిత మనసుకి వెంకట్ నచ్చితే కాదనడానికి తానెవరు?
కాని.. ఎందుకో ప్రతి రూపాయికి లిఖిత దగ్గర చేయి జాచే ఈ వ్యక్తిత్వం లేని పురుషుడు లిఖిత భర్త కావడానికి లోలోపల ఆమె మనసంగీకరించలేకపోయింది.
డోలాయమానంగా వున్న ఆమె మానసిక పరిస్థితిని గ్రహించేడు వెంకట్.
“లిఖితకి భర్త కావడానికి నేనర్హుణ్ణి కాదని మీరాలోచిస్తున్నది. ఆ సంగతి మీకన్నా నాకు బాగా తెలుసు. అందుకే మీరిచ్చి చేస్తానన్నా నేను చేసుకోను. ఆ విషయంలో వర్రీ కాకండి. అద్సరే! అసలింతకీ యింకా యింట్లో కూర్చున్నారేంటి? ఫ్యాక్టరీకి వెళ్లరా?” అన్నాడు నవ్వుతూ.
లిఖిత జాగ్రత్తగా వెళ్లిందని విని కేయూర మనసు ఒకింత ఊరట చెందింది.
“లిఖిత సంగతి తెలీక పిచ్చి పట్టినట్లయింది. నువ్వు చెప్పేవుగా. నాక్కాస్త రిలీఫ్‌గా వుంది. ఇంట్లో కూర్చుంటే చాలా బోర్‌గా వుంది. నేను ఫ్యాక్టరీకి బయల్దేరతాను” అంది కేయూర కాస్త తేలికపడిన మనసుతో.
“నన్ను కాస్త జగదాంబ సెంటర్లో వదిలేయండి” అన్నాడు వెంకట్.
కేయూర రేగిన జుట్టు సరిచెసుకుని, స్లిప్పర్స్ వేసుకుని బయటకొచ్చింది. ఆమెని వెంబడించేడు వెంకట్.
ఇంటికి తాళం వేసి డ్రైవింగ్ సీట్లో కూర్చుని అవతలి వైపు డోర్ తెరిచింది. వెంకట్ ఎక్కగానే డోర్ మూసి ఎ.సి. ఆన్ చేసింది. చల్లని పిల్లతెమ్మెరలాంటి గాలి కారంతా పరచుకొని మనసుకి, శరీరానికి ఆహ్లాదం కలుగచేసింది క్షణాల్లో. వెంకట్‌కి ఎంతో అసూయనిపించింది.
డబ్బుంటే ఎడారిలో సముద్రాన్ని, సముద్రంలో భవనాన్ని సృష్టించుకోవచ్చు కాని.. ఈ డబ్బు అందరికీ అందుబాటులో వుండదు. ఒక ఆడది గర్వంగా, నిటారుగా కూర్చుని డ్రైవ్ చేస్తుంటే ఏమీ చేతానివాడిలా పక్కన కూర్చున్నాడు తను.
ఎందుచేత?
డబ్బులేక!
డబ్బు వలన పొందే సదుపాయాలు లేక!
కేయూర స్టడీగా కారుని డ్రైవ్ చేస్తోంది.
కారు మెత్తగా కదులుతోంది. గతుకుల రోడ్డులోని కుదుపుల్ని మింగి.
కేయూరని క్రీగంట చూస్తున్నాడు వెంకట్. తనొచ్చిన పని కాలేదు. ఇరవై వేలు కావాలని అడగాలని వచ్చేడతను. కాని ఆమెని చూస్తుంటే గొంతు పెగలటం లేదు. ఒకవేళ అడిగినా “ఎందుకు, ఏం పని?” అని అడక్కుండా అంత డబ్బిచ్చే పిచ్చి ఆడదానిలా కనిపించడం లేదామె అతని కళ్ళకి.
ఆమెలో ఏదో గొప్ప మెజెస్టీ వుంది.
నిజానికామె తల కూడా సరిగ్గా దువ్వుకోలేదు. కట్టింది నేత చీర. మెడలో సన్నని చెయిన్. ఎడం చేతికి టైటన్ వాచి. కుడి చేతికి ఒక బంగారు గాజు మాత్రమే వున్నాయి.
కాని.. చాలా శ్రద్ధగా తీర్చి దిద్దుకున్న వాళ్లకన్నా ఆమెలో గొప్ప ఆకర్షణ వుంది. బహుశ అది ఆమె స్వయంగా తనని తాను తీర్చిదిద్దుకున్న వ్యక్తిత్వంలోంచి పుట్టుకొచ్చిన శక్తి కావొచ్చు.
వెంకట్ ఆలోచనల్లో వుండగానే కారు బ్రేకుపడింది.
వెంకట్ ఉలిక్కిపడ్డట్లుగా చూశాడు.
“నువ్వు జగదంబా సెంటర్‌లో దిగుతానన్నావు కదూ?” అంది కేయూర.
“అవునాంటీ!” అంటూ గాభరాగా దిగేడు వెంకట్.
అతను దిగగానే కారు ముందుకి నడవబోతు ఏదో గుర్తొచ్చినట్లుగా రెండడుగులు వెనక్కి నడిపి”వెంకట్!” అంది.
నిరుత్సాహంగా పేవ్‌మెంటెక్కబోతున్న వెంకట్ తన పక్కన నిలబడ్డ ప్రషియన్ బ్లూ కలర్ మారుతీ థౌజండ్‌ని చూసి ఆశ్చర్యపోయేడు.
కేయూరవల్లి డోర్ తెరచి “వెంకట్, ఈ పాతికవేలు కొంచెం ఎల్లమ్మతోట బ్రాంచి ఎస్.బి.ఐ లో డిపాజిట్ చెయ్యి. నేను తిరిగెళ్లాలంటే పూర్ణా మార్కెట్ దాకా వెళ్లి కారు రివర్సు చెయ్యాలి. అక్కదంతా వన్‌వే ట్రాఫిక్” అంటూ బాంక్ బుక్, కాష్ అతని చేతికిచ్చింది.
వెంకట్ మొహం లాటరీ కొట్టినట్లుగా ఆనందంతో కళకళ్లాడింది.
“విత్ ప్లెషర్!” అంటూ డబ్బందుకున్నాడు వెంకట్.
కేయూర ఎక్సిలేటర్‌ని బలంగా తొక్కి కారుని ముందుకి పరుగు తీయించింది.
కారు కనిపించినంత సేపూ చూసి కనుమరుగవ్వగానే హుషారుగా ఈల వేస్తూ, కాష్ తీసుకొని బాంక్ వైపు నడిచేడు వెంకట్. అతని పని కూడా అదే బాంక్‌లో వుండటం విశేషం.

*****

సరిగ్గా సాయంత్రం ఆరుగంటల నలభై అయిదు నిముషాలకి హైద్రాబాద్ కొచ్చిన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ జాలార్‌పెయిట్‌లో బయల్దేరింది.
ఎస్పీ హరిహరన్, మిగతా రైల్వే పోలీసు సిబ్బంది లిఖితకి దగ్గరుండి వీడ్కోలిచ్చేరు. ఆమె వద్దని వారించినా టిఫిన్ పాకెట్స్, ఫ్లాస్కులో కాఫీ ఆమె సీటు పక్కన పెట్టేరు. హరిహరన్ ఆమెని ఆప్యాయంగా కౌగలించుకుని “విష్ యూ ఆల్ ది బెస్ట్ బేబీ! రిటర్న్‌లో నాకు తెలియజేస్తే మళ్లీ ఇదే స్టేషన్‌లో నిన్ను కలుస్తాను” అన్నాడు.
అలా చెబుతున్నపుడు అతని కళ్ళు వాత్సల్యంతో తడయ్యేయి.
రైలు కదిలింది. అతని చేతిలోని ఆమె చెయ్యి చిన్నగా జారి విడివడింది.
కంపార్టుమెంటు దూరమవుతుంటే కనిపించినంత సేపూ చెయ్యి వూపుతూనే వున్నాడు హరిహరన్.
లిఖిత హృదయం ఆర్ద్రమైంది.
భారంగా వచ్చి తన సీట్లో కూర్చుంది.
మనసులో ఇంకా తిరుంబత్తూరు గెస్టు హవుసు, జలబంధారి, హరిహరన్ ప్రేమ.. ముద్ర వేసుకొని హత్తుకున్నట్లుగా గుర్తొస్తున్నాయి. అంతా కలిసి పన్నెండు గంటల అనుబంధం .. అంతే!
కాని జన్మజన్మల బంధంగా అనిపిస్తోంది.
తన తాతగారతనికేం చేసేరో తెలీదు కాని.. ఈ ఊరుకాని ఊర్లో భాషేతర ప్రంతంలో, తనకి ఎంతో ఆదరణ, ఆప్యాయతని అందించేరు హరిహరన్.
లేశమాత్రమైన సహాయానికి వంశపారంపర్యంగా కృతజ్ఞతని చూపించిన హరిహరన్‌ని చూస్తుంటే .. ఒక పక్క తన సహాయం అందుకుంటూనే విషాన్ని గుమ్మరిస్తూ, విశ్వాసరహితంగా ప్రవర్తిస్తున్న వెంకట్ గుర్తొచ్చేడామెకు.
ప్రతిక్షణం మరణం వైపు పయనిస్తూన్న ఈ చిన్న జీవితాన్ని కొందరు అకారణ ద్వేషంతో రెచ్చిపోతూ, అబద్ధాలతో మోసగిస్తూ, క్షణక్షణం తమ నీచ ప్రవర్తనతో ఎదుటివాళ్లకి చులకనవుతూ సిగ్గు విడిచి బ్రతుకుతారెందుకో..
“మేడం!”
లిఖిత ఆలోచనల్లోంచి బయటపడి పక్కకి చూసింది.
“ఏంటంత తెగ ఆలోచిస్తున్నారు?” అంటూ నవ్వేడు జర్నలిస్టు.
“హరిహరన్‌గారి గురించి. ఆయన మన గురించి చాలా శ్రమపడ్డారు కదూ!” అంది లిఖిత.
జర్నలిస్టు తీసి పారేసినట్లుగా నవ్వి “మీరు మరీ సెంటిమెంటు ఫీలయిపోతున్నారేంటి? ఆయన జేబులో డబ్బులేవన్నా తీసిపెట్టేడేంటి? గవర్నమెంటు కార్లు, గవర్నమెంటు గెస్టుహౌసు, గవర్నమెంటు సబార్డినేట్స్. అయినా మీ తాతగారి వల్ల ఉద్యోగం సంపాదించేడు కాబట్టి. ఏదో నామ్ కా సర్వీసు చేసినట్లు నటించేడు. వెంటనే ఆయన గురించి మనసులోంచి తీసి పడేసి మన లోకంలో పడండి” అన్నాడు.
లిఖిత అతనివైపు అసహ్యంగా చూసింది.
“ఎంత గవర్నమెంటువే అయినా మనకాయన సేవ చేసి తీరాలన్న రూలేం లేదు. పైగా మా తాతగారేం సర్వీసులో లేరు. చెయ్యారగానే అన్నం పెట్టిన మనిషిని మరచిపోవడం సృష్టిలో బహుశ ఒక్క మనిషికే చేతనవుననుకుంటాను” అంది సీరియస్‌గా.
జర్నలిస్టు మొహం మాడింది.
“ఏదో నేను సరదాకన్నానండి బాబూ! అలా అగ్గి మీద గుగ్గిలమై పోకండి” అన్నాదు నవ్వడానికి ప్రయత్నిస్తూ.
కోయదొర, అయ్యప్ప స్వాములు మళ్లీ ఎక్కేరు.
లిఖిత ఒక ఐ.జీ మనుమరాలని కంపార్టుమెంటంతా తెలిసిపోయి చాలా మర్యాదగా చూడటం ప్రారంభించేరు.
కోయదొర లిఖితని ఎగాదిగా చూసి “మాంచి ఘనమైన జాతకం పెట్టది. కలక్టెరవుద్ది” అన్నాడు.
లిఖిత అతన్ని చిరాగ్గా చూసి “నువ్వింక జాతకాలు చెప్పడం ఆపకపోతే నువ్వు నిన్న కంపార్టుమెంటులో చేసిన గారడీ విద్య రహస్యాలు బయటపెడ్తాను” అంది.
“గారడీ యిజ్జెలా? అట్లనకు పెట్టా కళ్లు పోతాయ్! సమ్మక్క కోపగించేను” అన్నాడు గంభీరంగా.
“నువ్వు నిన్న జ్యోతినెలా నడిపించేవో నేనిప్పుడు చెబితే నా కళ్లు పోతాయో.. నీ వళ్లు చీరబడుతుందో చూద్దాం” అంది సవాలుగా.
అందరూ చిత్రంగా లిఖిత వైపు చూశారు.
కోయదొర మొహం పేలవమైపోయింది.
అయినా దాన్ని కప్పిపుచ్చుకుంటూ “కోయదొరతో ఎకసెక్కాలాడకు”అన్నాడు.
“ఎకసక్కెం కాదు. ఎవరైనా ఒక కాపర్ కాయినుంటే ఇవ్వండి” అంది లిఖిత చాలెంజిగా.
అందరూ గబగబా జేబులు తడుముకున్నారు.
ఇక పరిస్థితి విషమిస్తుందని తెలిసి కోయదొర లేచి నిలబడి గుమ్మం దగ్గరకెళ్ళేడు.
“పారిపోతున్నట్లున్నాడు” అన్నాడు జర్నలిస్టు కంగారుగా.
“కొంపదీసి వెళ్ళే రైళ్ళోంచి దూకడు గదా, అన్యాయంగా చస్తాడు”అన్నాడొక అయ్యప్ప దీక్ష తీసుకున్న వ్యక్తి.
లిఖిత లేచి నిలబడి గుమ్మం వైపు చూసింది.
కోయదొర లిఖితకి రెండు చేతులెత్తి జోడించేడు.
లిఖిత తెల్లబోయినట్లుగా చూసిందతనివైపు.
“కూటికోసం కోటి విజ్జెలు తల్లీ. ఏదోమా పెద్దోల్లు మాకియి నేర్పి పొట్టపోసుకోమన్నారు. నువ్వంతోడివవుతావ్, ఇంతోడివవుతావని జెప్పి ఏదో నాల్గు పైసలు సంపాదించ్కుంటున్న. నా పొట్ట కొట్టమాకు. సదువుకొని, నేయాన్ని తల్లకిందులు జేసి, నీతిమాలి బతుకుతున్న మీ పట్టణాల్లోని జనం కన్నా నేను సెడ్డోణ్ణి కాదు” అన్నాడు చిన్నగా.
లిఖితకి అతను అన్న దాంట్లో అబద్ధమేమీ కనిపించలేదు. అతన్నల్లరి పెట్టడం వృధా అయిన పనిగా భావించి “వచ్చి సీట్లో కూర్చో” అంది తనెళ్ళి సీట్లో కూర్చుంటూ.
ఆమె రాగానే “నా దగ్గరొక రాగి బిళ్ల వుంది. జ్యోతిని నడిపించంది” అనడిగేడొక అయ్యప్ప భక్తుడు.
లిఖిత వైపు అందరూ ఆసక్తిగా చూస్తున్నారు.
లిఖిత చిన్నగా నవ్వి “ఊరికే సరదాకన్నాను. నాకేం రాదు.” అంది.
జర్నలిస్టు తెల్లబోయినట్లుగా లిఖితవైపు చూసి “అదేం, అలా వెనక్కు తగ్గిపోతున్నారు. జ్యోతెలా నడుస్తుందో నాకు చెప్పారు కదా~” అన్నాడు.
“అది నీలాంటివాళ్ల కోసం. చేతిలో పెన్నుంది కదాని.. రేప్పొద్దున పేపరు కొక మసాలా వార్తందించి పది రూపాయలు సంపాదించుకోవాలంటే నీలాంటి వాళ్ల కొసం వెలుగుని పంచే శక్తి లేకపోతే తప్పు లేదు కాని చీకటిని వ్యాపింపజేయడం మాత్రం క్షమించరాని నేరం” అంది లిఖిత.
వాళ్ళిద్దరు ఏం మాట్లాడుకుంటున్నారో మిగతా వారికి అంతుబట్టలేదు.
అందరి దృష్టి మళ్లించడానికి “అప్పుడే బాగా చీకటి పడిందే టిఫిన్ చేద్దామా?” అంది తన దగ్గరున్న టిఫిన్ పేకట్స్ అందరికీ పంచుతూ.
“ఒక్క మనిషికిన్ని పంపేరేంటి?” అన్నాడొకాయన ఆశ్చర్యంగా.
“ఆయన పెద్ద ఆఫీసరు. ఈవిడొక పెద్దాఫీసరు మనుమరాలు. అందుకే మర్యాదలు పెద్ద లెవెల్లోనే వున్నాయి” అన్నారు మరొకరు.
” ఆ మాటలన్నీ ఎందుకు? అన్నదాతా సుఖీభవ! అన్నారు మన పెద్దలు. ఈ టిఫిన్స్ తిని ఆయన ఆయురారోగ్యాలతో బాగుండాలని కోరుకోండి. అదే పదివేలు!” అంది లిఖిత.
అందరూ టిఫిన్స్ చేసి బెర్తులు వాల్చుకున్నారు.
ఎంత వద్దన్నా లిఖిత బెర్త్ కూడా పరచి మర్యాదలు చేసేరు.
లిఖిత బెర్త్ ఎక్కి పడుకొని నిద్రపోవాలని ప్రయత్నించింది కాని.. ఎంతకీ నిద్రపట్టలేదు. పదే పదే తండ్రి గుర్తొస్తున్నాడు.
ఇప్పుడాయన ఎక్కడున్నారో? ఎలా వున్నారో.
అసలు తనాయన్ని చేరుకోగలదా?
ఆ పరభాషా రాష్ట్రంలొ తనకెవరైనా సహాయపడతారా?
అప్పూడు గుర్తొచ్చిందామెకి తను కనీసం తండ్రి ఫోటో ఆయినా చూడనేలేదని ఎలా ఆయన్ని గుర్తించటం?
ఈ విషయం తనకి తల్లికూడా గుర్తు చేయలేదు.
లిఖిత మనసు ఎంతగానొ కృంగిపోయింది బాధతో.
ట్రెయిన్ కొచ్చిన్ చేరేసరికి అయిదు గంటలవ్వొచ్చు. అప్పటికింకా తెల్లావారదు. తను తిన్నగా భగవతి కోవెలకి వెళ్లాలా? ఎక్కడైనా బస చెయ్యాలా?
లిఖిత ఆలోచిస్తూ కళ్లు మూసుకుంది.
ఎక్కడో గుప్పున వాసన.
అది ఖచ్చితంగా లిక్కర్ వాసనే!
ఆమె క్రింద పడుకొన్న కోయదొర వైపు చూసింది.అతడు గాఢ నిద్రలో వున్నాడు. అయ్యపస్వామి దీక్షలో వున్న ఒక వ్యక్తి టాయిలెట్‌కి వెళ్లి వచ్చి క్రింద బెర్త్ మీద పడుకున్నాడు.
కాని.. అతన్ననుమానించడానికి భయమేసింది లిఖితకి
అయ్యప్ప దీక్ష చాలా కఠినతరమైందంటారు. చాలా నిష్టాగరిష్టమైందంటారు. అతనెందుకు తాగుతాడు. అని మనసులోనే లెంపలేసుకుంది లిఖిత.
మరి కొంతసేపటికామెకు కొద్దిగా నిద్రపట్టేసింది. ట్రెయిన్ అతి వేగంగా కదిలిపోతూ ఎక్కడ పట్టాలు తప్పుతుందోనన్నంత వేగంగా పరిగెత్తుతోంది.
ఒక్కసారి ఆమె మీద ఏదో పాకినట్లయి ఉలిక్కిపడి కళ్ళు తెరచింది. ఇందాక అయ్యప్ప దీక్షలో వున్న వ్యక్తి ఆమె మొహంలో మొహం పెట్టి చూస్తున్నాడు.
లిఖిత భయంతో కెవ్వున అరిచింది.
అంతే!
వెంటనే దాదాపు కంపార్టుమెంట్‌లో అందరూ లేచి పోయేరు. లైట్లు వెలిగాయి.
“ఏం జరిగింది?” అనడిగేరందరూ ఆందోళనగా.
“ఇతను.. ఇతను.. ” అంటూ వణుకుతూ నల్ల డ్రెస్సులో వున్న ఆ వ్యక్తిని చూపించింది లిఖిత.
“నేనా.. నేనేం చేషేను. బాత్రూంకి వెళ్దామని .. లేషానంతే!” అన్నాడతను.
అతను తాగి వున్నాడని అక్కడున్నందరికీ బాగా అర్ధమైపోయింది.
“అబద్ధం. నా మీద చెయ్యేసేడు. తాగాడు కూడా!” అంది లిఖిత్ ఔద్రేకమైన స్వరంతో.
దీక్షలో వుండగా అతను చేసిన అరాచకాన్ని చూసి అందరూ తెల్లబోయేరు. మిగతా అయ్యప్పలు తాము కూడా తప్పు చేసినట్లుగా తలలు దించుకున్నారు.
“నిన్ననే నన్ను ఆడోళ్ళని వశం చేసుకునే వేరుంటే ఇవ్వమని నా ఎంబడి పడ్డాడు. అప్పుడే అనుకున్నా ఈడి కళ్ళకి పొరలు గమ్మేయని” అన్నాడు కోయదొర అతనివైపు చీధరగా చూస్తూ.
అతని మాట విని అందరూ నిశ్చేష్టులయ్యేరు.
వెంటనే కోపంతో అతన్ని కంపార్టుమెంటులోంచి బయటకి నెట్టేయబోయేరు.
“ఈ చీకట్లో ఎక్కడికెళ్తాడులెండి. అతను దీక్షలో చేసిన పాపానికి ఇంతకంటే అవమానం, శిక్ష ఏం కావాలి. నలుగురిలో అతని పరువు తీసేడయ్యప్ప!” అన్నాడొక దీక్షలో వున్న స్వాములు.

ఇంకా వుంది…

జీవితం ఇలా కూడా ఉంటుందా? – 12

రచన: అంగులూరి అంజనీదేవి

రోజులు గడుస్తున్నాయి.
అరుణోదయం వేళ అప్పుడే సూర్యుడు పైకి వస్తూ ఇళ్ల మధ్యలోంచి, చెట్ల మధ్యలోంచి తొంగి చూస్తున్నాడు. ఆ సూర్యుని లేలేత కిరణాలు సోకి ఆరుబయట గంగిరావిచెట్టు కింద నవారు మంచంలో పడుకొని వున్న సతీష్‌చంద్ర కొడుకు బోసి నవ్వులు నవ్వుతున్నాడు. గాలికి వూగే మొక్కజొన్న కంకుల్లా పిడికిళ్లను పైకి లేపి కదిలిస్తూ కాళ్లతో మంచం మీద తన్ని పైకి జరగాలని చూస్తున్నాడు. సతీష్‌చంద్ర ఫ్రేమ్‌ కుర్చీలో కూర్చుని బాబునే చూస్తూ ”ఏ చిన్నా! ఏ కన్నా! ఇటు చూడు నాన్నా!” అంటూ బాబు పిడికిలిని ముద్దుగా పట్టుకొని వూపుతున్నాడు. పక్కనే కూర్చుని వున్న ధృతితో ”ఈ లేలేత ఎండలో డి విటమిన్‌ వుంటుంది. ఇది బాబు మీద పడితే చాలా మంచిది” అన్నాడు సతీష్‌చంద్ర.
ధృతి ”అవును” అని అనేలోపలే తారమ్మ కొంగును బొడ్లో దోపుకుని వేడినీళ్లు తెచ్చి పంపు దగ్గర వున్న చెప్టా మీద పెట్టింది. రెండు ఎత్తైన పీటలు వాల్చి, ఒక పీట మీద కూర్చుని రెండో పీట మీద కాళ్లు చాపి పెట్టుకుంది. గిన్నెలో వున్న సున్నిపిండిలో కొంచెం నీళ్లు పోసి మెల్లగా కలుపుతూ ”ధృతీ! బాబును తీసుకురా!” అంది.
ధృతి బాబుకి డ్రస్‌ విప్పి తీసికెళ్లి తారమ్మ కాళ్ల మీద పడుకోబెట్టింది. తారమ్మ చేయి చాపగానే రోజు వేసినట్టే ఆ చేతిలో కొద్దిగా ఆముదం వేసింది దృతి.
తారమ్మ ముందుగా ఆ ఆముదాన్ని బాబు చెవుల్లో, ముక్కులో, బొడ్లో వేసి ఆ తర్వాత మాడుకి రాసింది. గొంతు దగ్గర నుండి నెమ్మదిగా గుండెకి, చేతులకి కాళ్లకి పూస్తూ సాగదీసింది. వెంటనే బాబుని బోర్లా తిప్పి కాళ్ల మీద పడుకోబెట్టుకొని వీపుకి రుద్దింది… ఆ తర్వాత సున్నిపిండిని తీసుకొని ముందు తలకి రుద్ది వీపుకి కాళ్లకి చేతులకి మెల్లగా రుద్దింది. అదయ్యాక దోసిలి పట్టి ఆ దోసిలిలో దృతిచేత నీళ్లు పోయించుకుంది. ఆ నీళ్లతో బాబు తలమీద వీపు మీద నెమ్మదిగా కొట్టింది. తర్వాత బేబీ సబ్బుతో వీపును, తలను రుద్ది ఈసారి కూడా దోసిళ్లతో పట్టిన నీళ్లనే తల మీద, వీపు మీద పోసింది. తర్వాత బాబును వెల్లకిలా తిప్పి కాళ్లమీద పడుకోబెట్టుకొని ముఖానికి, పొట్టకు సున్నిపిండి రాసింది. దృతి అక్కడే నిలబడి పైనుండి నీళ్లు పోస్తుంటే ఆ నీళ్లను ముక్కల్లోకి, చెవుల్లోకి పోనివ్వకుండా ఒళ్లంతా కడిగింది. అలాగే మళ్లీ సబ్బు పూసి నీళ్లు పోసింది. అలా మూడు బక్కెట్ల నీళ్లు పోశారు. బాబు తేటగా అయ్యాడు. దృతి అక్కడే తీగమీద వున్న టవల్‌ని లాగి రెండు చేతుల మీద వేసుకోగానే బాబుని లేపి ఆ టవల్లో పడుకోబెట్టింది తారమ్మ. తారమ్మ వెంటనే తన చేతులను నేలమీద ఆన్చి నెమ్మదిగా లేచి దృతి చేతుల్లో వున్న బాబుని టవల్‌తోపాటే అపురూపంగా అందుకుంది. బాబు ఒళ్లంతా మృదువుగా తుడిచి టవల్‌ కొసను పురిచేసి, ఆ పురిని మెత్తగా చెవుల్లోకి, ముక్కులోకి పోనిచ్చి తడిని తుడిచింది. అలా తుడుస్తున్నప్పుడు బాబు తుమ్ముతూ, హాయిగా కళ్లు మూసుకున్నాడు.
తారమ్మ బాబును చేతుల్లో పట్టుకొని నవారు మంచంమ్మీద కూర్చోగానే దృతి వంటింట్లోకి వెళ్లి కణకణలాడే నిప్పుల్ని వెడల్పాటి గంటెలో వేసుకుని వచ్చింది. ఆ నిప్పుల్లో సాంబ్రాణి వేసి ఆ పొగను బాబుకి ఒళ్లంతా తగిలేలా పట్టుకుంది. తారమ్మ బాబు జుట్టును వేళ్లతో కదిలిస్తు సాంబ్రాణి పొగను జుట్టంతా వ్యాపించేలా చేస్తోంది. సతీష్‌చంద్ర అక్కడే కూర్చుని ఆసక్తిగా చూస్తూ ‘ఈ తారమ్మ ఆంటీకి నా కొడుకంటే ఇంత ప్రేమ, ఇంత శ్రద్ధ ఎందుకో. ఇదెప్పటి ఋణమో అదే ఈ ఆంటీ లేకుంటే తన కొడుక్కి ఇలా ఎవరు స్నానం చేయించేవాళ్లు. దృతికి వస్తుందా? దృతికే కాదు. దృతి వయసున్న ఏ అమ్మాయికి కూడా పసిపిల్లలకు ఎలా స్నానం చేయించాలో తెలియదు. అందుకే ఈమధ్యలో యూట్యూబ్‌లలో చంటిపిల్లలకు బామ్మలు స్నానం చేయించే వీడియోలను చూసి నేర్చుకుంటున్నారట అని మనసులో అనుకున్నాడు.
సాంబ్రాణీ పొగ పట్టటం అయ్యాక బాబు ఒళ్లంతా పౌడర్‌ పూసి నుదుటికి, బుగ్గకి, అరికాలికి కాటుకతో దిష్టిచుక్క పెడుతుండగా సతీష్‌చంద్ర మొబైల్‌ రింగయ్యింది. ఆ నెంబర్‌ ఆనంద్‌ది. వెంటనే లిఫ్ట్‌ చేసి ”హలో! చెప్పన్నయ్యా!” అన్నాడు సతీష్‌చంద్ర.
”మీ వదిన ప్రతిరోజూ మన ఇంటికి రాకుండా వాళ్ల ఊరు వెళ్తోంది సతీష్‌! అక్కడ నుండే ఆఫీసుకి వస్తోంది. ఎంత చెప్పినా వినడం లేదు. అద్దె ఇంట్లో వుంచితేనే నాతో వుంటానంటోంది. అలా వుంచాలంటే నా దగ్గర డబ్బుల్లేవు. ఆమె నాతో లేకుంటే నాకు పిచ్చెక్కేలా వుంది” అన్నాడు.
”ఇది నాకెందుకు చెబుతున్నావు అన్నయ్యా!” అన్నాడు సతీష్‌.
”ఏదైనా సలహా ఇవ్వరా!”
”సలహానా!! పెద్ద చదువులు చదువుకున్నవాడివి. తెలివైన వాడివి. మంచి ఉద్యోగం చేస్తున్నవాడివి, అమ్మానాన్నలతో ప్రేమింపబడుతున్నవాడివి… ఇదంతా వదిలేసి నీకన్నా చిన్నవాడిని, చదువు కూడా పెద్దగా లేనివాడిని… ఇంట్లోంచి బయటకు వెళ్లగొడితే భార్య కాన్పును ఎక్కడో వుండి చేసుకున్నవాడిని… నన్నడిగితే నేనేం సలహా ఇవ్వగలను?” అంటూ కుర్చీలోంచి లేచాడు సతీష్‌చంద్ర.
క్రీం కలర్‌ టీషర్టు, బ్లూనైట్ ప్యాంటులో వున్న సతీష్‌చంద్ర నిద్రలేచి ఇంకా స్నానం చెయ్యకపోయినా కడిగిన ముత్యంలా వున్నాడు. గంభీరంగా, స్పష్టంగా మాట్లాడుతూ మొబైల్‌ని చెవి దగ్గర పట్టుకొని, ప్యాంటు జేబులో చేయి పెట్టుకుని నెమ్మదిగా అడుగులేస్తూ ”నేనటు వెళ్లొస్తాను” అని దృతితో చెప్పి మొక్కజొన్న తోటలోకి వెళ్లాడు. ఆనంద్‌తో మాట్లాడుతూ ఆ తోటలో గట్లమీద నడుస్తున్న సతీష్‌చంద్రకు గట్లకి ఇరువైపుల వున్న మొక్కజొన్న కంకులు ‘హాయ్‌’ చెబుతున్నట్లే సుతారంగా తగులుతున్నాయి.
”అది కాదురా సతీష్‌! నాకు నువ్వు తప్ప ఎవరున్నారు. నా పొజిషన్‌ చాలా బ్యాడ్‌గా వుందిరా! అర్థం చేసుకో… తమ్ముడివి నువ్వు ఆ మాత్రం హెల్ప్‌ చెయ్యలేవా?” అంటూ కమల్‌నాథ్‌ చేసిన ద్రోహాన్ని నాలుగు వాక్యాల్లో చెప్పాడు.
”హెల్ప్‌ అంటే ఎవరి దగ్గరైనా అప్పు ఇప్పించమాంవా?”
”అప్పు కాదురా! నీ దగ్గర లేవా?”
”అంత డబ్బు నాదగ్గర ఎక్కడిది?”
”నీకు అక్కడ చాలామంది స్నేహితులు వుంటారు కదా! వాళ్ళనడిగితే ఇవ్వరా? ఇదేమైనా పెద్ద ప్రాబ్లమా? నువ్వు ఇవ్వాలనుకుంటే చాలా ఈజీగా ఇవ్వొచ్చు”
సతీష్‌చంద్ర నవ్వి ”నా స్నేహితుల్లో అలా అడగ్గానే డబ్బులిచ్చేవాళ్లెవరూ లేరు అన్నయ్యా! నీకో జోక్‌ చెప్పనా మన నాన్న వయసే వున్న ఒక అంకుల్‌ తన కొడుకు స్నేహితుల దగ్గర తన మాటకారి తనంతో డబ్బులు తీసుకొని బ్యాంకులో వేసుకుని తింటూ తాగుతూ వుంటాడట. అడిగితే ‘నేను అడగ్గానే ఎందుకిచ్చారు డబ్బులు? ఇచ్చింది తిరిగి తీసుకోటానికా ఛీ….ఛీ.. అయినా నేనేమైనా పరాయివాడినా మీ స్నేహితుని తండ్రిని… వడ్డీ తీసుకుంటాంరా ఎక్కడైనా? ఛీ..ఛీ…” అంటాడట. ఎంత అడిగినా తీసుకున్న డబ్బులు ఇవ్వడట. ఇలాంటి సోమరిపోతుల్ని ఎక్కడికి తీసికెళ్లి ఉరెయ్యాల్లో చెప్పు!” అన్నాడు.
”నేనిప్పుడు అవన్నీ చెప్పే పొజిషన్‌లో లేను. నాకోసం నువ్వు ఆ మాత్రం చెయ్యలేవా?”
”అలా అనకు అన్నయ్యా! దేశం కోసం నా ప్రాణాలను కూడా అర్పించటానికి సిద్ధంగా వున్న సైనికుడిని నేను…. అలాంటి నేను నీకోసం ఏమైనా చెయ్యగలను… కానీ ఇది మాత్రం చేయలేను. ఎందుకంటే నీకో పొజిషన్‌ రావడం కోసం నేను నా స్నేహితుల దగ్గర డబ్బు తీసుకుంటే ముందుగా నా వ్యక్తిత్వం పోతుంది. తర్వాత నా పొజిషన్‌ పోతుంది. తనకు మాలిన ధర్మం తగునా అన్నయ్యా?”
”అదేంటిరా సతీష్‌ అలా అంటావ్‌!”
”నేనేమీ తప్పు మాట్లాడటం లేదన్నయ్యా! నీకు నా స్నేహితుల దగ్గర డబ్బులు ఇప్పిస్తాను సరే! కానీ ఆ డబ్బును తిరిగి నా స్నేహితులకు ఎప్పుడు ఇవ్వగలవు? ఇప్పుడున్న పరిస్థితుల్లో ఇప్పుడప్పుడే ఇవ్వగలవా? నేను ఇవ్వగలనా? ఇవ్వలేనప్పుడు వాళ్లను మోసం చేసినట్టవుతుందేమో ఒకసారి ఆలోచించు?”
”ఇప్పుడవన్నీ ఆలోచించే శక్తి నాకు లేదురా!”
”ఆలోచించాలి అన్నయ్యా! ఎందుకంటే డబ్బు అనేది చాలా శక్తివంతమైనది. కోటీశ్వరుడి చేతిలో వున్నా, తోటవాడి చేతిలో వున్నా అది దాని విలువను కోల్పోదు. ఐతే దాన్ని వున్న చోట వుంచకుండా అటూ ఇటూ తిప్పితేనే మనిషి తన విలువను కోల్పోతాడు. నేను సైనికుడిని. ఇలాంటి డబ్బు చికాకుల్లో ఇరుక్కుని నా ఆత్మగౌరవాన్ని, ఆత్మ స్థైర్యాన్ని పోగొట్టుకోలేను” అన్నాడు.
ఆ మాటలు ఛట్ మని తగిలాయి ఆనంద్‌కు. అతను మాట్లాడలేదు.
”అన్నయ్యా! నువ్వు నీ పొజిషన్‌ దగ్గరే ఆగిపోయి ఆలోచిస్తున్నావు. అందుకే నా గురించి ఆలోచించలేక పోయావు. పర్వాలేదు. అది నేను ఆలోచించుకోగలను… అయినా ఆ కమల్‌నాథ్‌ తన దగ్గర డబ్బులు లేకనే నీ దగ్గర తీసుకున్నాడనుకుంటున్నావా? కాదు. అలాటి వాళ్లకి వాళ్ల డబ్బులు కావాలి, ఇతరుల దగ్గర వున్న డబ్బులు కూడా కావాలి. ప్రతిక్షణం తను బాగుండాలి. తనే బాగుండాలి అని తపన పడే రకం కమల్‌నాథ్‌”
”నీ మాటలు వింటుంటే నాకన్నా చిన్నవాడివి నువ్వేనా ఇలా మాట్లాడేది అన్పిస్తుంది సతీష్‌! అమ్మ నిన్ను చూసి చిన్నప్పుడు చాలా బాధపడేదిరా! ‘ఒరే ఆనంద్‌! చెత్తరకాలతో స్నేహం చేసి నీ తమ్ముడు చెడిపోతున్నాడురా’ అని… అమ్మ అలా అనడం వల్లనో ఏమో నాకు స్నేహం చేద్దామంటే ఒక్క మంచివాడు కూడా దొరకలేదు. ఎలాటి వాళ్లతోనైనా చిన్నప్పుడు స్నేహం చేస్తేనే మంచీ-చెడూ తేడాలు తెలుస్తాయి. నువ్వలా చేశావు కాబట్టే ఇప్పుడు ఇలా మాట్లాడగులుగుతున్నావ్‌! చెత్తంటే ఏమిటో, చెత్త ఆలోచనలంటే ఏమిటో తెలిసికోగలిగావు. ఏదైనా స్నేహితుల ద్వారానే తెలుసుకోగలుగుతాం. ఎప్పుడైనా మంచీ-చెడూ తెలియాలంటే స్నేహితులు కావాలి. నాకు స్నేహితులు లేకనే ఇలా తయారయ్యాను. డబ్బు కోసం దృతి విషయంలో కూడా పెద్ద పొరపాటు చేశాను”
”పొరపాటా? ఏం చేశావన్నయ్యా?”
”ధృతిని అమ్మ కాని, మోక్ష కాని ప్రేమగా చూసుకోకపోవటానికి కారణం నేనే…” అంటూ ఇంకా ఏదో మాట్లాడే లోపలే ఆనంద్‌ వైపు నుండి కాల్‌ కట్ అయింది.
ఆ కాల్‌ని క్‌ చేసింది ఆనంద్‌కాదు. ఆనంద్‌ స్నేహితుడు బైక్‌మీద వేగంగా వచ్చి ”ముందు నువ్వు బైక్‌ ఎక్కు ఆనంద్‌! కమల్‌నాథ్‌ దొరికాడు. మనం ఇప్పుడు అక్కడికి వెళ్దాం!” అంటూ ఆనంద్‌ చెవి దగ్గర వున్న మొబైల్‌ని లాగి అతనే కాల్‌ కట్ చేశాడు.
ఆనంద్‌ బైక్‌ ఎక్కగానే ఆ బైక్‌ తిరిగి స్టార్టయి మలుపులు తిరుగుతూ చాలా రూరల్‌ ఏరియాలోకి వెళ్లింది.
*****

ఆ ఏరియా అంతా చెట్లు, కొండలు, పొలాలు. ఎటుచూసినా పచ్చి పైర్లు. అంతవరకు పెద్ద రోడ్డు మీద వెళ్తున్న ఆనంద్‌ వాళ్ల బైక్‌ ఆ రోడ్డు దిగి సన్ని కాలిబాట మీద వెళ్లసాగింది. ఆ దారి వెంట జన సంచారం కాని, వాహనాలు కాని ఎక్కువగా వెళ్లటం లేదు. ఆ బైక్‌ ఒక్కటే మట్టిదారిన వెళ్తోంది. చుట్టూ నిశ్శబ్దంగా వుండటం వల్ల ఆ బైక్‌ శబ్దం స్పష్టంగా విన్పిస్తోంది…. దారికి ఇరువైపుల వున్న చెట్ల మధ్యలోంచి ఏవో పురుగులు అరిచే వింత అరుపులు వినిపిస్తున్నాయి. అప్పటికే సూర్యుడు బారెడు పైకొచ్చి వీపును చురుక్కుమనిపిస్తున్నాడు. ”ఇంకా రాదేంటి కమల్‌నాథ్‌ వుండే ఇల్లు? ఇదే ఏరియా అని నీకు స్పష్టంగా తెలుసా? లేక దారేమైనా తప్పామా?” అని బైక్‌ నడుపుతున్న ఫ్రెండ్‌ని అడిగాడు వెనకాల కూర్చుని వున్న ఆనంద్‌.
”దారి తప్పలేదు. ఇదే దారి. ఆ ఇల్లు పొలాల మధ్యలో వుంటుందట. ఆ ఇంటి చుట్టు ఇళ్లు వుండవట. అదిగో అదే లాగుంది. జనాలున్నారు చూడు” అంటూ ఆ ఇంటి దగ్గరకి వెళ్లి బైక్‌ ఆపాడు.
అక్కడ వందమంది పైనే వున్నారు. వాళ్లంతా కమల్‌నాథ్‌ ఎప్పుడు బయటకొస్తాడా అని ఎదురుచూస్తున్న వాళ్లే… అందరి ముఖాలలో ఆత్రుత, ఆవేదన, ఆందోళన. ఎండకి ముఖాలు పీక్కుపోయి వున్నాయి. ఎక్కడ నిలబడదామన్నా పొలం గట్లు తప్ప నీడనిచ్చే చెట్లు లేవు. వాళ్లు ఆకలైతే తిండి తినాలన్నా దాహమైతే నీళ్లు తాగాలన్నా అక్కడికి పది కిలోమీటర్ల దూరం నడుచుకుంటూ వెళ్లాల్సిందే. వాళ్లలో ఒక్కరికి కూడా ప్రస్తుతం కార్లు లేవు, బైక్‌లు లేవు. అందరూ అక్కడికి నడుచుకుంటూ వచ్చినవాళ్లే. వాళ్లను చూస్తుంటే లోగడ వాళ్లకున్న కార్లను, బైక్‌లను కమల్‌నాథ్‌కి డబ్బులిచ్చాక అమ్ముకున్నవాళ్లలాగే వున్నారు.
బైక్‌ దిగుతూ ”ఛ..ఛ… బైక్‌లో పెట్రోల్‌ అయిపోయింది ఆనంద్‌!” అన్నాడు ఫ్రెండ్‌.
ఆనంద్‌ అదేమీ వినకుండా బైక్‌ దిగి ఆవేశంగా నడుచుకుంటూ ఆ ఇంటి గేటు దగ్గరకి వెళ్లాడు. ఆ గేటు దగ్గర గ్రేకలర్‌ సూట్ లో వున్నతను పెద్ద డాగ్‌ని తన వెంట తిప్పుకుంటూ అక్కడ జనాలను గమనిస్తూ వున్నాడు.
ఆనంద్‌ని ఎగాదిగా చూసి ”ఏంటి ఊగిపోతున్నావ్‌? ఆవేశమా? అదక్కడ నిలబడినవాళ్లలో లేదా? లోపల పెద్దమనుషులు కూర్చుని కమల్‌నాథ్‌గారితో మీ గురించే మాట్లాడుతున్నారు. నువ్వు ఇప్పుడే వచ్చావు. వాళ్లంతా రెండు రోజులుగా వచ్చి వున్నారు. వెళ్లి వాళ్ల పక్కన వుండు” అన్నాడు అతను.
”ఇది అన్యాయం, అక్రమం. ఇక్కడికి ఛానల్స్‌ వాళ్లని పిలిపిస్తా. పోలీసుల్ని రప్పిస్తా” అంటూ హడావుడిగా ఫోన్‌ చేయబోయాడు ఆనంద్‌.
అది చూసి ఆనంద్‌నెవరో పక్కకి లాక్కెళ్లి ”చూడు నువ్వు చేస్తామన్న పనులు మేమూ చెయ్యగలం. అలా చేస్తే అతను జైల్లోకెళ్లి కూర్చుంటాడు. మనకి ఒక్క పైసా రాదు. వాడెలాగూ దుర్మార్గుడే! ఛానల్స్‌, పోలీసులు వాడినేం చేసినా వాడికి లెక్కలేదు. అందుకే ఓపిక పడదాం. లోపల మన గురించే మాటలు నడుస్తున్నాయట…” అంటూ నచ్చచెప్పి వాళ్లలో కలిపేసుకున్నారు.
గంటలు, గంటలు గడచిపోతున్నాయి.
ఆనంద్‌కి ఆకలిగా వుంది. దాహంగా వుంది. ఫ్రెండ్‌తో చెబితే బైక్‌లో పెట్రోల్ అయిపోయిందన్నాడు. అతనికి కూడా ఆకలి, దాహం పోటీపడుతున్నాయి. అక్కడివాళ్లను అడిగాడు.
”పది కిలోమీటర్ల దూరం వెళితేనే ఏదైనా” అన్నారు వాళ్లు.
”అమ్మో! పది కిలోమీటర్లు నడుచుకుంటూ వెళ్లి మళ్లీ ఎప్పుడు రావాలి. ఈ లోపల కమల్‌నాథ్‌ ఎవరి మనీ వాళ్లకి ఇచ్చేసి వెళ్లిపోతే మన మనీ ఎలా రావాలి?” అంటూ ఎవరికి వాళ్లు ఎటూ వెళ్లకుండా అక్కడే వున్నారు… మళ్లీ వాళ్లలో వాళ్లే ”మనిషి ఏదైనా ఒక పని చేసి డబ్బు సంపాదించినట్లే బ్యాంకులో వేసిన డబ్బు కూడా వడ్డీ రూపంలో డబ్బు సంపాయిస్తుంది. అందుకే డబ్బు చాలా విలువైంది. కానీ కమల్‌నాథ్‌ ‘బ్యాంకులో వడ్డీ తక్కువ. నా దగ్గర డబ్బు పెడితే ఎక్కువ వడ్డీ ఇస్తాను’ అని మనకు ఆశ పెట్టి డబ్బులు తీసుకుని వడ్డీ కాదు కదా ఇప్పుడు అసలు కూడా ఇవ్వటం లేదు. ఇలాటి వాళ్ల వల్ల మనం కష్టపడి సంపాయించుకున్న మన డబ్బుల్ని మనమే వాడుకోలేక పోతున్నాం. కనీసం ఆ డబ్బును కళ్లతో కూడా చూసుకోకుండానే చచ్చిపోతామేమో అనిపిస్తుంది. అందుకే కమల్‌నాథ్‌ లాంటివాళ్లకి తొందరపడి డబ్బులివ్వకూడదు. ఇస్తే గోడకు సున్నం వేసినట్లే…” అనుకున్నారు.
అంతలో ఒక జీపు వచ్చి ఆగింది. ఆ జీపులోంచి ఒకతను దిగి అక్కడ వున్నవాళ్లకి ఆహారం పొట్లాలను, వాటర్‌ ప్యాకెట్లను ఇచ్చి వెళ్లాడు. ఎవరూ ఎగబడకుండా అందరికీ అందేలా చాలా ప్రశాంతంగా ఇచ్చి వెళ్లాడు. ఎక్కడి వాళ్లక్కడ కూర్చుని తిన్నారు.
ఆనంద్‌, ఆనంద్‌ స్నేహితుడు కూడా తిన్నారు.
”ఇప్పుడు హాయిగా వుంది. ఎవరో మహానుభావుడు మన ఆకలి తీర్చివెళ్లాడు. లేకుంటే నేను చచ్చిపోయేవాడిని… ఇప్పటికే నా కడుపులో పేగులు ఆకలికి మెలిపెట్టినట్లు నొప్పి పుట్టాయి” అన్నాడు ఆనంద్‌ చాలా సిన్సియర్‌గా.
అది విని ”ఆ జీపు ప్రవీణ్‌ స్వచ్ఛంద సంస్థదట. మనలో ఎవరో ఇన్ఫర్మేషన్‌ ఇవ్వడం వల్ల గత రెండు రోజులుగా ఆ జీపు ఇటే వస్తోంది. మా అందరికి ఆహార పొట్లాలను ఇచ్చి వెళ్తోంది. మనమెవరో వాళ్లకి తెలియదు. ఇక్కడ ఎందుకున్నామో తెలియదు. మన దగ్గర డబ్బులు తీసుకున్న కమల్‌నాథ్‌ ఆ ఇంట్లో చేరి ఏం చేస్తున్నాడో తెలియదు. కాని మనం వాడికోసం బయట ఎండలో నిలబడి ఆకలికి దాహానికి అలమిస్తున్నాం. ఈ టైంలో ప్రవీణ్‌ స్వచ్ఛంద సంస్థ వాళ్లు లేకుంటే మనగతి ఏమయ్యేది?” అన్నారెవరో.
”ప్రవీణ్‌ స్వచ్ఛంద సంస్థ అంటే?” అంటూ ప్రశ్నార్ధకంగా ఆగిపోయాడు ఆనంద్‌. అతనికి దృతి అన్నయ్య ప్రవీణ్‌ గుర్తొచ్చాడు.
”ప్రవీణ్‌ సంస్థ ఫంక్షన్‌ హాలల్లో మిగిలిపోయిన ఆహారాన్ని, నీళ్లని ప్యాక్‌ చేసి బాధల్లో వున్న వాళ్లకి అందిస్తుంది. మిగిలిన ఆహారం అంటే పేట్లల్లో తినగా మిగిలింది కాదు” అన్నారెవరో. ప్రవీణ్‌ గురించి ఇంకా వాళ్లకేం తెలుసో దాని గురించి చాలా మర్యాదగా మ్లాడుకుంటున్నారు. అక్కడ లేని వ్యక్తి గురించి అంత మర్యాదగా మాట్లాడటం మాటలు కాదు. అదంతా విని ఆశ్చర్యపోయాడు ఆనంద్‌. ఇన్నిరోజులు అతనికి ప్రవీణ్‌ అంటే వున్న చిన్నచూపు పోయింది. దృతిని అనవసరంగా బాధపెట్టాను కదా అనుకున్నాడు. పశ్చాత్తాపమే మనిషి మనసును ప్రక్షాళనం చేస్తుంది.
సూర్యుడు కొండల్లోకి దిగిపోతున్నాడు.
పంటపొలాల మీద తూనీగలు, ఎగిరే పురుగులు జుమ్మంటున్నాయి.
”ఇంకొద్ది సేపయితే దోమలొస్తాయి. ఇంకా ఎంతసేపు నిలబడాలి. ఆ ఇంటి చుట్టూ కొత్తగా ఇంకో పది కుక్కలు వచ్చి చేరాయి. అతనేమో బయటకు రాలేదు. కుక్కల్ని మనమీదకు వదిలినా వదలొచ్చు. అందరి మొబైల్‌లలో చార్జింగ్‌ అయిపోయింది. ఎటువెళ్లి బస్సెక్కాలన్నా పది కిలోమీటర్లు నడవాలి. ఇప్పటి నుండి వెళ్తేనే ఇంటికెళ్లగలం రెండు రోజుల నుండి ఇక్కడే వుండి నరకాన్ని చూశాం. ఇక నావల్ల కాదు. అయినా ఇలాంటి వెధవలు డబ్బులు తీసుకునేది తిరిగి ఇవ్వటానికా? కార్లలో తిరిగి ఎంజాయ్‌ చెయ్యానికి కాకపోతే” అంటూ ఒకతను దారి తియ్యగానే మిగిలినవాళ్లు కూడా కమల్‌నాథ్‌ను తిట్టుకుంటూ ‘ఒకప్పుడు అప్పిచ్చువాడు వైద్యుడు అనేవారు, ఇప్పుడు అప్పు ఇవ్వొద్దని సలహా ఇచ్చేవాడే వైద్యుడు’ అనుకుంటూ వెళ్తున్నారు. వాళ్లను చూసి ఆనంద్‌ తన మనసులో ”కమల్‌నాథ్‌ మనిషే! నేనూ మనిషినే! ప్రవీణ్‌ మనిషే! ముగ్గురం ఈ సొసైటీలో బ్రతుకుతున్న వాళ్లమే… ఈ సొసైటీకి మా ముగ్గురిలో ఎవరివల్ల ప్రయోజనం వుంది?” అనుకున్నాడు.
”బైక్‌ను నెట్టుకుంటూ పది కిలోమీటర్లు వెళ్లాలంటే మాటలు కాదు. ఏం చేద్దాం ఆనంద్‌?” అన్నాడు ఫ్రెండ్‌.
”రాత్రికి ఇక్కడే వుందాం!” అన్నాడు ఆనంద్‌.
”వద్దు. ఇప్పటికే చాలామంది వెళ్లిపోతున్నారు. ఇక్కడి వాతావరణం అంత సేఫ్‌గా లేదన్నది మనకన్నా వాళ్లకే ఎక్కువగా తెలుసు. ఎందుకంటే వాళ్లంతా ఇక్కడ రెండు రోజుల నుండి వున్నవాళ్లు కాబట్టి…” అన్నాడు. అదెవరో విని ”ఎవరినైనా మోసం చెయ్యొచ్చో లేదో కాని నమ్మినవాళ్లను మోసం చెయ్యకూడదు. వీడు మనపట్ల అన్యాయంగా ప్రవర్తించాడు. ఇప్పుడు తప్పించుకుంటాడేమో! ఎప్పటికీ తప్పించుకోలేడు. వేరొకరి నుండి ఇంతకన్నా తీవ్రమైన అన్యాయాన్ని ఎదుర్కొంటాడు. పతనమైపోతాడు” అని తిట్టాడు… శాపనార్థాలు పెట్టాడు.
అది విని ”ఎలాగైనా వీడిని వదలకూడదు” అంటూ ఆవేశంగా అరిచాడు ఆనంద్‌.
”అలాగేలే పద” అంటూ ఆనంద్‌ని తీసుకొని బైక్‌ను నెట్టుకుంటూ ఇంటిదారి పట్టాడు ఆనంద్‌ స్నేహితుడు… కొన్ని స్నేహాల వల్ల కొందరు సుఖపడతారు. కొన్ని స్నేహాల వల్ల కొందరు కష్టపడతారు. ఆనంద్‌ స్నేహితునికి ఆనంద్‌ వల్ల బైక్‌ను నెట్టుకుంటూ పది కిలోమీటర్లు నడిచే కష్టం వచ్చింది.
*****

ఆనంద్‌ ఇంటికెళ్లాక ఏం ఆలోచించాడో, ఏం చేశాడో తెలియదు కాని మోక్షను, పూర్విని తీసుకొని అద్దె ఇంట్లో చేరాడు. హాయిగా ఆఫీసుకెళ్తున్నాడు. పూర్విని స్కూల్లో చేర్చాడు. మోక్ష కూడా ఎప్పటిలాగే అదే ఏర్‌టెల్‌ ఆఫీసుకి వెళ్తోంది. అతనేం చేశాడో ఎవరికీ తెలియదు.

సతీష్‌చంద్రకు హైదరాబాద్‌ ట్రాన్స్‌ఫర్‌ అయింది.
సికింద్రాబాద్‌లో తిరుమలగిరి దగ్గర వున్న ఆర్మీ క్వార్టర్స్‌లోకి తన ఫ్యామిలీని మార్చుకున్నాడు. బాబుకి స్నానం చేయించటం ఇబ్బంది అవుతుందని సతీష్‌చంద్ర, దృతి కోరగా తారమ్మకూడా తిరుమలగిరి వెళ్లి వాళ్లతోనే వుంటోంది. సతీష్‌చంద్ర ఫ్యామిలీని అక్కడే వుంచి అప్పుడప్పుడు ట్రైనింగ్‌ కోసం అరుణాచల్‌, శ్రీనగర్‌, ఢిల్లీ, జైపూర్‌ వెళ్లి కొద్దిరోజులు వుండి వస్తున్నాడు.
*****

బార్డర్‌లో వున్న నరేంద్రకు బెంగుళూరు ాన్స్‌ఫర్‌ అయింది. పల్లెలో వున్న సొంత ఇంటిని ఆ ఊరి బడిలోని టీచర్‌కి అద్దెకిచ్చి, పొలం కౌలుకిచ్చి సౌమ్యను, శేషేంద్రను బెంగుళూరు తీసికెళ్లి తన దగ్గర వుంచుకున్నాడు. తారమ్మ దృతి దగ్గరే వుంది. ఇంకో రెండు నెలల్లో ఆమె కూడా నరేంద్ర దగ్గరకి వెళ్తుంది.
ఒకరోజు సాయంత్రం ఆఫీసులో వున్న అంకిరెడ్డికి జువెల్లరీ షాపు నుండి ఫోన్‌ వచ్చింది. ”మా పార్టనర్స్‌ విడిపోయాం. అందుకే అర్జెంటుగా మేమిచ్చిన డబ్బును మేము తిరిగి తీసుకోవాలనుకుంటున్నాం. మీరు వచ్చి డబ్బు ఇవ్వకపోతే మీ పేరుతో వున్న ఇంటిని అమ్మేస్తాం” అని…
అంకిరెడ్డికి అర్థంకాక ”నా ఇంటిని మీరెలా అమ్మేస్తారు?” అంటూ గ్టిగా దబాయించాడు.
వాళ్లు చాలా కూల్‌గా ”ఆ అధికారం మీరే మాకు ఇచ్చారు. వెంటనే డబ్బు పట్టుకురండి! లేకుంటే మీ ఇంటిని అమ్మేస్తాం! మాట్లాడేది చమన్‌లాల్‌” అంటూ కాల్‌ కట్ చేశాడు.
కాల్‌ కట్ అయ్యాక కూడా అంకిరెడ్డి చెవి దగ్గర సెల్‌ఫోన్‌ అలాగే వుంది. దాన్ని ఎంతసేపు అలా పట్టుకున్నాడో ఆయనకే సృహ లేదు. ఆఫీసులో ఎవరో వచ్చి పిలిచేవరకు అలాగే వున్నాడు.
ఇంటికెళ్లాక భార్యతో చెబితే భయపడుతుందని చెప్పలేదు. ఆనంద్‌ ఇంట్లోంచి వెళ్లి వేరే అద్దె ఇంట్లో వుంటున్నప్పటి నుండి ఆయనకు చాలా ఒంటరిగా అన్పిస్తోంది. ఏది చెప్పుకోవాలన్నా వినే ఫ్యామిలీ మెంబర్స్‌ కరువయ్యారు. అలా అని ఆనంద్‌కి బాధలు లేవనికాదు. కమల్‌నాథ్‌ కొట్టిన దెబ్బకి కోలుకోలేక పోతున్నాడు. ఇప్పుడెళ్లి ఇది చెబితే నువ్వుకూడా మోసపోయావా నాన్నా అంటాడు. మోసపోలేదంటే నమ్మడు. పైగా ఇంత వయసు వచ్చాక ఏ వెధవపని చేసి ఇంటిని వేరేవాళ్లకి రాసిచ్చాడోనని ఎగతాళి చేస్తాడు. సతీష్‌చంద్రతో చెబితే శ్రద్ధగా వింటాడు కాని ఆ తర్వాత మా నాన్న క్యారక్టర్‌ ఇదా అని అనుమానపడతాడు.
అందుకే వాసుదేవ్‌కి ఫోన్‌ చేసి కమల్‌నాథ్‌ దగ్గర నుండి చమన్‌లాల్‌ దాకా జరిగింది జరిగినట్లు చెప్పి నిద్రపోయాడు.
నిద్రలో ఆయనకు ఏం జరిగిందో ఊపిరాడలేదు. చెమట్లు పడుతుంటే భార్యను లేపాడు. నిద్రలేచిన మాధవీలత భర్తను చూసి కంగారు పడింది. ఆనంద్‌కి ఫోన్‌ చేసింది. అతని ఫోన్‌ స్విఛ్ఛాఫ్‌లో వుంది. సతీష్‌చంద్రకి ఫోన్‌ చేస్తే ఒక్క రింగ్‌కే లిఫ్ట్‌ చేసి ”నేను ఇప్పుడే వస్తున్నానమ్మా భయపడకు” అంటూ ఒక అర్థగంట లోపలే వెహికిల్‌తో వచ్చాడు.
తండ్రిని తల్లిని వెహికిల్లో ఎక్కించుకొని మిలటరీ హాస్పిటల్‌కి తీసికెళ్లి తండ్రిని అందులో జాయిన్‌ చేశాడు.
వాళ్లిచ్చిన ట్రీట్మెంట్ కి అంకిరెడ్డి తొందరగానే కోలుకున్నాడు.
హాస్పిటల్లో మాధవీలత వుంది. సతీష్‌చంద్ర అప్పుడప్పుడు వచ్చి అవసరమైనవి ఇచ్చి, డాక్టర్‌తో మాట్లాడి వెళ్తున్నాడు. మాధవీలత ఆనంద్‌కి ఫోన్‌ చేస్తే ”ఇవాళ ఆఫీసయ్యాక నేను, మోక్ష, పూర్వి వచ్చి నాన్నగారిని చూసి వెళ్తామమ్మా!” అన్నాడు. ఆ మాత్రానికే సంతోషపడింది మాధవీలత.
అంకిరెడ్డిని చూడాలని ఆయన స్నేహితులు వాసుదేవ్‌, నాయక్‌, జాన్‌ వచ్చారు. వాళ్లు రాగానే అంకిరెడ్డితో ”కమల్‌నాథ్‌ని పట్టుకున్నాం రెడ్డి! అతని దగ్గర వున్న ఆనంద్‌ డబ్బుల్ని తీసుకున్నాం. వెంటనే ఆ డబ్బును చమన్‌లాల్‌కి కట్టాం. నువ్వు చమన్‌లాల్‌కి రాసిచ్చిన పేపర్స్‌ తెచ్చాం. నువ్వింకేం టెన్షన్‌ పడకు. నీ ఇంటికేం ఢోకాలేదు” అన్నారు స్నేహితులు.
ఆనందంతో ఉక్కిరిబిక్కిరి అయ్యాడు అంకిరెడ్డి.
దేనికైనా స్నేహితులు కావాలి. అంకిరెడ్డి కళ్లు చెమర్చాయి. కానీ తను చమన్‌లాల్‌కి ఇంటిమీద రాసిన పేపర్స్‌ ఎప్పుడిచ్చాడో ఆయనకు గుర్తు రావడం లేదు.
”కానీ కమల్‌నాథ్‌ మీకెలా దొరికాడు?” అడిగాడు కాస్త వెనక్కి జరిగి రిలాక్స్‌గా కూర్చుంటూ అంకిరెడ్డి.
”నువ్వు నాకు చమన్‌లాల్‌ ఫోన్‌ చేశాడని చెప్పాక నేను బాగా ఆలోచించి నాయక్‌, జాన్‌ సలహాతో ప్రవీణ్‌ని కలిశాను. నేను చెప్పింది విని ముందు ప్రవీణ్‌ భయపడ్డాడు. ”కమల్‌నాథ్‌ను ఇలా చేస్తే అందరి డబ్బులు పోతాయంకుల్‌. పాపం వాళ్లంతా అతను ఇస్తాడన్న నమ్మకంతో వున్నారు. అతను సామాన్యుడు కాదు. ఇప్పటికే వాళ్లను బాగా ఏడిపిస్తున్నాడు. అయినా మీరు అనుకున్న విధంగా అతన్ని మనం పట్టుకోగలమా” అన్నాడు.
”తప్పకుండా పట్టుకుంటాం. ఎవరి డబ్బులు పోవు!” అన్నాను.
”మీ మాటల్లో ఓవర్‌ కాన్ఫిడెన్స్‌ కన్పిస్తుంది” అన్నాడు. ”అలా అని మమ్మల్ని తక్కువగా అంచనా వెయ్యొద్దు” అన్నాను ప్రవీణ్‌తో. ఇక్కడ మా ముగ్గురితో పాటు ఇంకో నలుగురు మాజీ సైనికులు వున్నారు. ఎవరొచ్చి ఏ సమస్య మాతో చెప్పినా మేమంతా కలిసి మాట్లాడుకుని పరిష్కరిస్తుంటాం. ఏదైనా హెల్ప్‌ కావాలన్నా చేస్తాం. దేనికీ మేము భయపడము. ఎందుకంటే మేమంతా ఒకప్పుడు పాకిస్తాన్‌ కవ్వింపు చర్యల్ని తట్టుకుని భారత సరిహద్దుల్లో రేయింబవళ్లు రెప్ప వాల్చకుండా పహారా కాసిన సైనికులం… ఎప్పుడు చూసినా దాడులు, చర్చలలో మునిగి తేలినవాళ్లం” అన్నాడు.
”అంత పహారా దేనికి బాబుగారు” అని అడిగింది అక్కడే వున్న తారమ్మ.
”దేనికంటే మన దేశంలో ఏ మూల బాంబులు పేలినా దాని మూలాలు పాకిస్తాన్‌లో వుంటాయి. పాక్‌ ప్రేరేపిత ఉగ్రవాద సంస్థల జోక్యం వుంటుంది. అవకాశం దొరికినప్పుడల్లా… వాస్తవాధీనరేఖ వెంబడి ఈ శక్తులు చొరబడి భారత్‌ సైనికులపై కాల్పులకు తెగబడుతుంటాయి. కాశ్మీరు లోయలో అశాంతి చోటు చేసుకోటానికి కారకులవుతుంటాయి” అంటూ వాసుదేవ్‌ ఆగాడు ఆలోచనగా.
”అసలు మన దేశానికి పాకిస్తాన్‌కి ఇంత వైరం దేనికి బాబుగారు! మా నరేంద్రను అడుగుదామనుకుంటాను కానీ వాడు చెబుతాడో లేదో అయినా వాడికేం తెలుస్తాయి చిన్నవాడు. తమరు కొంచెం చెబుతారా? అనుభవజ్ఞులు” అంది తారమ్మ ఆసక్తిగా.
ఆమె వైపు గౌరవంగా చూసి ”భారత్‌ పాక్‌ వైరం ఈనాటిది కాదు తారమ్మా! 1947లో దేశ విభజన కాలం నాటి నుండే వుంది. అప్పట్లో వేలాది మంది ముస్లింలు, హిందువులు చనిపోయారు. కాశ్మీరు సరిహద్దు వివాదంతో రగిలిపోయిన పాక్‌ మన దేశంతో మూడుసార్లు యుద్ధానికి తలపడింది. 1965లో మొదటిసారి రెండు దేశాల మధ్య ఐదు వారాల పాటు యుద్ధం సాగింది. ఆ తర్వాత తాష్కెంట్ ఒప్పందంతో కొంతకాలం ప్రశాంత వాతావరణం ఏర్పడింది. 1970 ప్రాంతంలో మళ్లీ ఉద్రిక్తతలు చోటు చేసుకున్నాయి. ఈసారి సిమ్లా ఒప్పందంతో ప్రశాంతత ఏర్పడింది. 1998లో భారత్‌ అణుపరీక్షలకు సిద్ధమైతే ఆ తర్వాత ఏడాదికే పాక్‌ కూడా ఈ రంగంలో ముందడుగు వేసింది. 1999లో జరిగిన కార్గిల్‌ యుద్ధంలో మన సైన్యం ధీటుగా సమాధానం చెప్పింది. మనదేశంలోని ఢిల్లీ మీదుగా పాక్‌లోని లాహోర్‌కు రైలు, బస్సు సర్వీసులను ప్రారంభించారు. 2001లో పాక్‌ తీవ్రవాదులు భారత్‌ పార్లమెంటుపై దాడి చేయడంతో ఒక్కసారిగా దేశం ఉలిక్కిపడింది. మళ్లీ చర్చలకు ప్రతిష్ఠంభన ఏర్పడింది. 2003లో రెండు దేశాల మధ్య కాల్పుల విరమణ ఒప్పందం చోటు చేసుకున్నా పాకిస్తాన్‌ దాన్ని అతిక్రమించటం పరిపాటిగా మారింది. 2007లో ఢిల్లీ నుండి లాహోర్‌ ప్రయాణించే సంఝోతా ఎక్స్‌ప్రెస్‌పైన తీవ్రవాదులు దాడులు చేశారు. 2008లో పదిమంది తీవ్రవాదులు సముద్ర మార్గం గుండా భారత్‌లోకి ప్రవేశించి ముంబాయ్‌లో దాడులకు పాల్పడ్డారు. దీనివల్ల చాలామంది చనిపోయారు. గాయపడ్డారు. ఇందుకు బాధ్యులు పాకిస్తాన్‌ కేంద్రంగా పనిచేసే లష్కరేతోయిబా తీవ్రవాద సంస్థ అని గుర్తించి ‘ఇందులో మీ బాధ్యత లేదా?’ అని పాకిస్తాన్‌ను ప్రశ్నించినా…. ‘ఏదీ ఆధారాలు చూపండీ…?’ అంటూ ఎదురు దాడికి దిగింది తప్ప పశ్చాత్తాపం చూపలేదు. ఇదంతా ఎందుకు చెప్పాను అంటే పాక్‌తో మన సంబంధాలు ఇలా చర్చలు అవతల వైపు నుండి దాడులు… చర్చల్లో ప్రతిష్ఠంభన… మళ్లీ చర్చలు… దాడులు…. మీకు అర్థమవుతాయని…” అన్నాడు వాసుదేవ్‌.
తారమ్మతో పాటు అందరూ ఆసక్తిగా విన్నారు.
”తర్వాత ఏం జరిగింది వాసు. ప్రవీణ్‌ ఏమన్నాడు” అడిగాడు అంకిరెడ్డి.
”ఏమాండు. మేమిచ్చిన ధైర్యంతో ముందుకు సాగాడు. మేము చెప్పినట్లే చేశాడు తన బృందంతో వెళ్లి కమల్‌నాథ్‌ని పట్టుకున్నాడు. కమల్‌నాథ్‌ దగ్గర నుండి ఆనంద్‌ డబ్బులతో పాటు అందరి డబ్బులూ రాబట్టాం. వెంటనే ఎవరి డబ్బులు వాళ్లకు ఇచ్చేశాం” అన్నాడు.
అప్పుడు తెలిసింది మాధవీలతకు మాజీ సైనికుల విలువ. తెగువ.
”ఇది ఆనంద్‌కి తెలుసా? చెబితే సంతోషిస్తాడు. వెర్రితండ్రి వాడికి ఈ దిగులే ఎక్కువైంది ఈ మధ్యన” అన్నాడు అంకిరెడ్డి. అతని మాటల్లో తండ్రి ప్రేమ కన్పించింది.
”ఇంకా తెలియదు రెడ్డీ! ఇప్పుడే ఫోన్‌ చేశాం. వస్తూ వుంటాడు” అన్నాడు వాసుదేవ్‌.
వాళ్లు అలా మాట్లాడుకుంటుండగానే సతీష్‌చంద్ర తన భార్య ధృతిని, బాబును, తారమ్మను తీసుకొని వచ్చాడు. వాళ్లు వచ్చిన పది నిముషాలకి ఆనంద్‌, మోక్ష, పూర్వి వచ్చారు. అంకిరెడ్డిని పరామర్శించారు. మోక్ష వెళ్లి ధృతి ప్రక్కన కూర్చుని బాబుని ఎత్తుకుంది. మాటామంతీ అయ్యాక వాసుదేవ్‌ అందర్నీ ఓసారి చూసి
”మీ అందరూ ఏమీ అనుకోనంటే ఇప్పుడు నేనోపని చెయ్యాలనుకుంటున్నాను” అన్నాడు వాసుదేవ్‌.
అందరూ ఒక్కసారిగా వాసుదేవ్‌ వైపు చూశారు.
”ఏమీ అనుకోం. నువ్వేం చెయ్యాలనుకుంటున్నావో అది చెయ్యి. నో అబ్జక్షన్‌” అన్నాడు అంకిరెడ్డి. ఆయనకు కమల్‌నాథ్‌ డబ్బులివ్వడం, తన ఇల్లు తనది కావడం చాలా ఆనందంగా వుంది. అలా ఆయన ఆనందంలో ఆయన వుండగా వాసుదేవ్‌ లేచి ఆనంద్‌ చెంప చెళ్లుమనిపించాడు.
ఆ చర్యకి ఒక్కసారిగా అందరూ బిత్తరపోయారు.
మోక్ష వెంటనే లేచి నిలబడింది- ”అంకుల్‌! ఆయన్నెందుకు కొట్టారు?” అంటూ నిలదీసింది.
ఆనంద్‌ మాట్లాడకుండా తన చెంపనలాగే పట్టుకొని నేల చూపులు చూశాడు.
”అతన్నే అడుగమ్మా అతనేం చేశాడో!”
బాబుని ధృతి చేతికి ఇచ్చి ఆనంద్‌ వైపు తిరిగి ”ఏం చేశారండీ?” అంది కోపంగా.
ఆనంద్‌ మాట్లాడలేదు.
”మీరు చెప్పండి అంకుల్‌! నన్నూ, పూర్విని చూసుకుంటూ ఆయనిప్పుడు బాగానే వున్నారు. ఎందుకు కొట్టారో చెప్పండి! అదీ అందరం చూస్తుండగా. ఆయనకెవరూ లేరనుకుంటున్నారా?” అంటూ కళ్లు పెద్దవి చేసి చూసింది…. ఆమెను చూసి పూర్వి కూడా నిలబడి ఆమె చేయి పట్టుకొని భయంగా చూస్తోంది. ఆ గది మొత్తం చాలా నిశ్శబ్దంగా వుంది.
వాసుదేవ్‌ గంభీరంగా చూస్తూ ”అందరూ వినండి. ఇది దేశ సమస్య కాకపోయినా ఒక కుటుంబ సమస్య. నేను మిలటరీలోంచి బయటకొచ్చాక ఎన్నో సమస్యల్ని చూశాను. పరిష్కారం చేశాను. ఒక వ్యక్తి నుండి వచ్చే ఇన్ని సమస్యల్ని నేనెక్కడా చూడలేదు. ధృతి ఆడపిల్ల. నా తరుపునే మీ ఇంట్లోకి వచ్చింది. మీలో ఒక్కరన్నా ఆమెను ప్రేమగా చూశారా? సౌకర్యంగా వుంచారా? ఆమె ఒక సైనికుడి భార్య… సైనికులకు ఇంటి దగ్గర ఏ సమస్య వచ్చినా దాని ప్రభావం ఆ సైనికుడి మనసుపై పడుతుంది. డ్యూటీ కరెక్ట్‌గా చెయ్యలేడు. అందుకే వాళ్లకు ఏ సమస్య వచ్చినా నెలకోసారి దర్బారులో జరిగే సమావేశంలో- మా ఊరి దగ్గర భూమి తగాదా వుందనో ఇంటి అద్దె దగ్గర గొడవ వచ్చిందనో ఇంకా ఇతర సమస్యలు వున్నాయనో అక్కడున్న కమాండర్‌తోనో, ఆఫీసర్‌తోనో చెప్పుకుంటారు. అది వినగానే ఆ కమాండర్‌గాని, ఆ ఆఫీసర్‌గాని వారి జిల్లాకు సంబంధించిన కలెక్టర్‌కో ఎం.ఆర్‌.ఓ.కో, తాసిల్దార్‌కో, లేదా పోలీస్‌ ఇన్స్‌పెక్టర్‌కో తెలియజేసి సమస్యను కొంతవరకు పరిష్కరిస్తాడు. కానీ భార్యకు సమస్య వస్తే ఆ సైనికుడు ఏం చేయాలి? అదీ కుటుంబ సభ్యులతో వస్తే? మీరంటారు ఆమె తన తల్లిదండ్రుల సహాయం తీసుకోవాలని. అందరూ తల్లిదండ్రులు వున్న ఆడపిల్లలే వుంటారా? తల్లిదండ్రులు లేని ధృతి లాంటివాళ్లు ఏం చేయాలి? ఆయుధం పట్టని సైనికుల్లా నిశ్శబ్ద యుద్ధం చేయాలా?”
”నిశ్శబ్ద యుద్ధమా?” అన్నాడు అంకిరెడ్డి.
”…అది నిశ్శబ్ద యుద్ధమే రెడ్డీ! మీకు తెలియకుండా ధృతి తన పరిస్థితిని ఎవరి దగ్గరకెళ్లి చెప్పుకున్నా మీ కుటుంబ మర్యాద ఏమవుతుంది? నేనెందుకిలా అంటున్నానంటే గ్యాస్‌స్టౌని లీక్‌ చేసి కోడలిని చంపితే ఒక్కసారే ప్రాణం పోతుంది. అందులో ఎలాంటి యుద్ధం వుండదు. పోరాడి గెలవాల్సిన అవసరం కూడా వుండదు. ఎందుకంటే ఏ కాపురంలోనైనా ఒక కోడలి పాత్ర శాస్త్రీయంగా నేర్చుకునే నృత్యం కాదు. ఏదో సమయం వచ్చినప్పుడు ప్రదర్శించి తర్వాత మౌనంగా వుండానికి… నిత్యం కదిలే పాత్ర అది. సంతోషంతో పాటు బాధల్ని, కన్నీళ్లను మౌనంగా దిగమింగుతూ కదిలే పాత్ర. ఆ పాత్రను కుటుంబ సభ్యులందరు దోసిట్లో దీపంలా కాపాడుకోవాలి కాని ఎవరికి తోచినట్లు వాళ్లు విషప్రయోగం చేస్తున్నట్లు ఆడుకోకూడదు. కానీ మీ ఇంట్లో జరిగిందేమి?” అన్నాడు.
అంకిరెడ్డితో పాటు ఆనంద్‌, మోక్ష, మాధవీలత తలదించు కోవలసిన సమయం అది….
”అన్నిచోట్లా తారమ్మలాంటి దేవతలే వుండరు కదా! అందుకే అలాంటి కుటుంబ బాధిత సైనికుల కోసం ప్రతి జిల్లాలో ఒక సైనిక సంక్షేమ శాఖ వుంటుంది. అక్కడికెళ్లి ఒక్క కంప్లెయింట్ ఇస్తే చాలు ప్రభుత్వం తరుపున ఏ సహాయం కావాలన్నా ఆ సైనికుడి భార్యకు అందుతుంది. అక్కడ ఎప్పటికీ ఒక మాజీ సైనికుడు కూర్చుని వెల్‌ఫేర్‌ ఆర్గనైజ్‌ చేస్తూ వుంటాడు. ఇది చాలామంది సైనికుల భార్యలకు తెలియకపోవచ్చు. తెలిసినా ఆఫీసు దగ్గరకి తనకి తోడుగా ఎవరొస్తారనుకోవచ్చు. మాలాంటి మాజీ సైనికులు అలాంటి వాళ్లకు ఎలాంటి సహాయం చెయ్యానికైనా సిద్ధంగా వుంటాం. ఇది తమ కుటుంబ సభ్యుల చేతుల్లో బాధలు పడుతున్న ప్రతి సైనికుని భార్య తెలుసుకోవాలి. మమ్మల్ని వెంటనే కలవాలి. వీళ్లేం చేస్తార్లే అని నిరాశ చెందకూడదు. ఎక్కడో తప్ప ప్రతి చోట మాలాంటి మాజీ సైనికులు వుంటారు” అన్నాడు వాసుదేవ్‌.
”ఐతే మా ఆయన్ని ఎందుకు కొట్టారు? ధృతి విషయంలో మా ఆయన మీద ఒక్క కంప్లెయింట్ వుందేమో ప్రూఫ్‌ చూపించండి. వుంటే దృతి నేరుగా మీ దగ్గరకి రాకపోయేదా?”
”నో… ధృతి నాకెప్పుడూ కంప్లెయింట్ ఇవ్వలేదు. దృతికి కాని మీకు కాని దృతి తరుఫున నేనున్నానన్నది గుర్తుండకపోవచ్చు. అందుకే ఎవరి పాటికి వాళ్లు లోలోపల పైకి కనిపించని గోతులు తవ్వి ధృతిని మానసికంగా హింసించారు. అదంతా నాకు తర్వాత తెలిసింది. అదిప్పుడు అనవసరం. అయినా నేను ఆనంద్‌ని కొట్టింది అందుకు కాదు”
”మరింకెందుకు అంకుల్‌? ఇక్కడ ఇంతమంది వున్నారు. ఒక్కరన్నా అడుగుతున్నారా? కొట్టి చంపేస్తారా మమ్మల్ని…?” అంటూ గొంతు లేపింది.
ఆయన చాలా సౌమ్యంగా ”అతనేం చేసాడో నీకు తెలిసుండక పోవచ్చు. తెలిస్తే అతన్ని నువ్వు కొట్టవు. అసహ్యించుకుంటావు. కొట్టటానికి అసహ్యించుకోవానికి చాలా తేడా వుంది” అన్నాడు.
”అంత పని ఆయనేం చేశారంకుల్‌?” ఈసారి మళ్లీ కళ్లు పెద్దవి చేసింది మోక్ష.
అందరూ ప్రేక్షకుల్లా కూర్చుని వాసుదేవ్‌ వైపు చూస్తున్నారు. బాబు ఏడుస్తుంటే తారమ్మ అటు ఇటు చూసి ధృతికి అడ్డంగా నిలబడి కొంగు అడ్డంగా పెట్టి ”బాబుకి పాలివ్వు” అంది రహస్యంగా.
వాళ్లిద్దరూ ఆ హడావుడిలో వున్నారు. బాబు ఏడుపు మాని పాలు తాగుతుంటే వాసుదేవ్‌ మాటలు తప్ప ఆ గదిలో ఇంకే శబ్దమూ లేదు.
”వాకర్స్‌ మేట్ గా అంకిరెడ్డి మాకు చాలాకాలంగా స్నేహితుడు. సతీష్‌చంద్రను వదిలేసి ఒక్క ఆనంద్‌ని మాత్రమే మా కొడుకు అని ఆయన గర్వంగా చెప్పుకున్న రోజులు కూడా వున్నాయి. ఆ విలువను అతను కాపాడుకోలేదు. నిన్ను అద్దె ఇంట్లో వుంచటం కోసం అతనేం చేశాడో నీకు తెలుసా మోక్షా?”
”తెలియదు కానీ….. ఏం చేసినా తప్పు లేదు అంకుల్‌! నేనే చాలాసార్లు చెప్పాను. ప్రపంచాన్ని మోసం చేసైనా కట్టుకున్న భార్యను పోషించాలి. గాలికి వదిలెయ్యకూడదని…” అంది.
”అది ఎంతవరకు కరక్టో నాకు తెలియదు. కానీ అతను అలా చెయ్యలేదు. కన్న తండ్రి సంతకాన్ని పోర్జరీ చేశాడు. ఆ పేపర్ని బంగారు షాపులో పెట్టి డబ్బు తెచ్చుకున్నాడు. ఆ డబ్బుతోనే మిమ్మల్నిప్పుడు పోషిస్తున్నాడు. అండగా వుండాల్సిన కొడుకు తల్లిదండ్రుల్ని ఈ వయసులో అలా మోసం చెయ్యొచ్చా! దీని వల్లనే మీ మామగారికి గుండెనొప్పి వచ్చింది” అన్నాడు.
అది వినగానే ఆమె కాస్త తల వంచుకుని గొంతు తగ్గించి ”అంకుల్‌! నేను చిన్నదాన్ని. నేను మాట్లాడపోయేది మీకు నచ్చకపోతే నన్ను క్షమించమని ముందుగానే మిమ్మల్ని వేడుకుంటున్నాను” అంది.
”ఏంటో చెప్పమ్మా! మాట్లాడే అధికారం, హక్కు నోరుండే ప్రతి పౌరునికి వున్నాయి” అన్నాడు నాయక్‌.
”మాట్లాడవలసిన సందర్భంలో మాట్లాడకపోవటం మరింత నేరం. నువ్వు మాట్లాడమ్మా!” అన్నాడు జాన్‌.
సతీష్‌చంద్ర వాళ్ల ముగ్గురు పక్కన కూర్చుని వదిన మాటల్ని వింటున్నాడు. బాబు హాయిగా పాలు తాగుతూ మధ్యమధ్యలో ‘ఊ’ కొడుతున్నాడు. వాడు ‘ఊ’ కొట్టేది కూడా వాళ్లు మాట్లాడకుండా ఆగినప్పుడు విన్పిస్తోంది. పూర్వి తండ్రి వైపు తల్లి వైపు బిక్కుబిక్కుమంటూ చూస్తోంది. మాధవీలత భర్త కోలుకోవటం వల్ల ‘అది చాలు నాకు’ అన్నట్లు ప్రశాంతంగా కూర్చుని వుంది.
”మాట్లాడమ్మా!” అన్నాడు వాసుదేవ్‌ చాలా ప్రశాంతంగా.
”మాట్లాడతాను అంకుల్‌! మా వారు చేసిన పోర్జరీ సంతకం వల్ల మా మామగారికి ఇల్లు పోతుందేమోనన్న భయంతోనేగా గుండె నొప్పి వచ్చింది. అదే పోర్జరీ సంతకంతో మావారు నాకు బ్రతుకే లేకుండా చేశాడు. ‘ఇలా చేశాడేంటి మామయ్యా మీ అబ్బాయి’ అని నేను మా మామగారిని అడిగాను. ‘తప్పు లేదులేమ్మా! మరిన్ని డబ్బులొస్తాయి’ అన్నాడు. నా పర్మిషన్‌ లేకుండా అలా చేస్తే నేనెలా బ్రతకాలి అంకుల్‌! మేమింకా చిన్నపిల్లలమా పెద్దవాళ్లమీద ఆధారపడి బ్రతకానికి? ఇప్పుడు ఆనంద్‌కి పోర్జరీ సంతకం చేసి నన్ను పోషించాల్సిన అవసరం ఎందుకొచ్చింది? నా సంతకాన్ని పోర్జరీ చేసి నా జీతం మొత్తం లోన్‌కి కట్టయ్యేలా చేసినందువల్లనేగా! కొడుకు దొంగ సంతకం పెట్టాడని తెలిసి కూడా స్పందించని తండ్రి వున్నప్పుడు అవకాశం దొరికితే అదే పని కొడుకు చెయ్యడన్న గ్యారంటీ ఏమి?
ఉన్న అన్ని వెధవ పనులు కొడుక్కి తండ్రి నేర్పకపోవచ్చు. ఇలాంటివి మాత్రం ఏ కొడుకైనా తండ్రిని గమనించుకుంటూ నేర్చుకుంటాడు. మా మామగారు అది తప్పురా అని అప్పుడే కొడుకును దండించి వుంటే అసలు కమల్‌నాథ్‌ అనే వ్యక్తి ఎదురయ్యేవాడా? అతనికి మమ్మల్ని మోసం చేసే అవకాశం వచ్చి వుండేదా? ఏ అవకాశమైనా ఎదుటివాళ్లకి మనమే కదా అంకుల్‌ ఇస్తాం! నా భర్త ఆనంద్‌ మంచివాడని నా తల్లిదండ్రులు అనుకోవచ్చు. పిల్లనిచ్చారు కాబట్టి… నేను కూడా అనుకోవచ్చు కలిసి జీవించాలి కాబట్టి… వాళ్ల తల్లిదండ్రులు ఎందుకు అనుకోవాలి అంకుల్‌! ఏ చిన్న పొరపాటు కొడుకులో కన్పిస్తున్నా దాన్ని సరి చెయ్యాల్సిన అవసరం, వాళ్లకు లేదా? చదవగానే, మంచి ఉద్యోగం చెయ్యగానే గొప్పవాళ్లయిపోతారా? జీవితానికి ఏది అవసరమో చెప్పుకోవద్దా? సతీష్‌చంద్రను చదువుకోలేదనో, ఇంకేదో అనో తీసేసినట్లు చూడగానే ఆనంద్‌ గొప్పవాడైపోతాడా? అసలు గొప్పతనం దేనివల్ల వస్తుంది అంకుల్‌! మోసపోతూ ఒకరిని మోసం చేస్తూ బ్రతికితే వస్తుందా? కమల్‌నాథ్‌ ఇచ్చిన డబ్బుల్ని చమన్‌లాల్‌కి ఇచ్చి మీరు మంచిపని చేశారు అంకుల్‌!” అంది మోక్ష.
ఆమె మాటలు అక్కడున్న అందరికీ నచ్చాయి.
వాసుదేవ్‌ లేచి చమన్‌లాల్‌ దగ్గర నుండి తెచ్చిన అంకిరెడ్డి సంతకం వున్న పేపర్ని అంకిరెడ్డికి ఇచ్చి ఆనంద్‌ దగ్గరకి వెళ్లాడు. ఆనంద్‌ అలాగే తల వంచుకొని వున్నాడు. ఆనంద్‌ భుజంపై నెమ్మదిగా తట్టి ”ఆనంద్‌! నీది కొట్టించుకోవలసిన వయసు కాదు. అయినా కొట్టాను. అందుకే సారీ చెబుతున్నాను” అన్నాడు.
ఆనంద్‌ తల ఎత్తి వాసుదేవ్‌ రెండు చేతుల్ని పట్టుకొని కళ్లకద్దుకుంటూ ”మీరలా అనకండి అంకుల్‌! మీరు నన్ను కొట్టడం ఎంత కరక్టో నాకు తెలుసు. పిల్లల్ని పొగడటమే కాదంకుల్‌! అప్పుడప్పుడు విసుక్కోవాలి. తప్పు చేసినప్పుడు ఇది తప్పురా అని చెప్పాలి. దండించాలి. సమర్థించకూడదు. ఎక్కడైనా పిల్లలు చెడిపోతున్నారూ అంటే కొంత సొసైటీ తప్పు అయితే మిగిలిన కొంత పెద్దవాళ్ల అబ్జర్వేషన్‌ లేక… పిల్లలకి అన్నీ తెలుస్తాయని ఎందుకనుకుంటారంకుల్‌? కడుపు నిండా తిండి పెట్టగానే సరిపోతుందా? ‘అరే బాబూ! నాకు కారు కొనడానికి, ఇల్లు కట్టానికి చాలా కాలం పట్టిందిరా! వాటి కోసం మీరప్పుడే తొందర పడొద్దు. దేనికైనా కొంత టైం కావాలి. ఒక్క రోజులో ఏదీ రాదు’ అని ప్రతి తండ్రీ తన కొడుక్కి చెప్పుకోవలసిన అవసరం వున్న రోజులు అంకుల్‌ ఇవి… లేకుంటే మోసపోవటమో, మోసం చెయ్యటమో తప్పకుండా జరుగుతాయి. మేమిక వెళ్లొస్తాం! రా! వెళ్దాం!” అంటూ మోక్షను, పూర్విని తీసుకొని అక్కడున్న పెద్దవాళ్లందరికి ఓ దండం పెట్టి ఒక్కక్షణం వాసుదేవ్‌ దగ్గర ఆగి ”మీ మిలటరీ దెబ్బ మామూలుగా లేదంకుల్‌!” అంటూ వెళ్లబోతూ ఏదో గుర్తొచ్చి ఆగిపోయాడు ఆనంద్‌. మోక్షను తీసుకొని ధృతి దగ్గరకి వెళ్లాడు. ”ధృతీ! నువ్వు మోక్ష డ్రస్సుల్ని చూసి నవ్వావని అబద్దం చెప్పి నీ ఇంట్లోనే నీకు స్థానం లేకుండా చేశాను. అవడానికి నేను నీకు బావనే అయినా నీకు చాలా అన్యాయం చేశాను. నేనలా ప్రవర్తించి వుండకూడదు” అన్నాడు.
పక్కనే వున్న సతీష్‌చంద్రకి ఆనంద్‌ మాటలు విన్పిస్తున్నాయి. ధృతి పడుతున్న ఇబ్బంది కనిపిస్తోంది. అయినా అతనికేం అర్థం కాలేదు.
”ఏంటన్నయ్యా? ఏం జరిగింది?” అంటూ వచ్చి, ఆనంద్‌ చేతిని తన చేతిలోకి తీసుకున్నాడు సతీష్‌చంద్ర.
”ఏం లేదు సతీష్‌! ఇదే విషయం మొన్న నీతో చెబుతుంటే నా స్నేహితుడొచ్చి కమల్‌నాథ్‌ దగ్గరకి వెళ్దామని కాల్‌ కట్ చేశాడు. పూర్తిగా చెప్పలేకపోయాను. అసలు ఏం జరిగిందంటే…” అంటూ జరిగింది క్లుప్తంగా చెప్పాడు. నేను చాలా తప్పు చేశాను అన్నాడు. ధృతి వైపు క్షమించమన్నట్లు చూశాడు. మోక్షకూడా అలాగే చూసింది.
”పెద్దవారు. మీరలా చూడకండి! కుటుంబం అన్నాక, నలుగురం కలిసి ఓ చోట వున్నాక ఎన్నో జరుగుతుంటాయి. బాబుని తీసుకోండి బావగారు” అంటూ బాబును ఆనంద్‌ చేతుల్లో పెట్టింది దృతి.
ధృతి వ్యక్తిత్వం ప్రత్యేకమైన కోణంలో కన్పించింది సతీష్‌చంద్రకి…
మోక్ష అత్తగారి దగ్గరకి వెళ్లి ”అత్తయ్యా! మనల్ని చూసి ఎవరు నవ్వినా మనకు బాధగానే వుంటుంది. వాళ్ల అంతు చూడాలనిపిస్తుంది. కారణం చిన్నదైనా సమస్య పెద్దగానే తయారవుతుంది. ఆరోజు ధృతి మిమ్మల్ని చూసి నవ్వలేదు. ధృతి మీద నాకున్న కోపంతో నేనే ధృతి మిమ్మల్ని చూసి నవ్వేలా చేశాను. మీకు ధృతి మీద ద్వేషం కలిగేలా చేశాను. తప్పు నాది. ధృతిని క్షమించండి!” అంది.
మాధవీలతకు ఏం జరిగింది అర్థంకాక అలాగే చూస్తోంది. ”నువ్వు చెబుతున్నది నిజమేనా? ధృతి నన్ను చూసి నవ్వలేదా? నువ్వు నవ్విస్తే నవ్విందా?” అంటూ ఆశ్చర్యపోయింది. ఒక్క క్షణం శూన్యంలోకి చూస్తూ ఆమెలో ఆమె గొణిగింది. ఎందుకో ఏమో మాధవీలత కళ్లు అప్రయత్నంగానే చెమర్చాయి. తల్లి కళ్లలో నీళ్లు రావటం తొలిసారిగా చూశాడు ఆనంద్‌.
అది చూసి ”బాధపడకండి అత్తయ్యా! మీరు కావాలని ఏదీ చెయ్యలేదు. కళ్లతో చూసింది నమ్మారు. నేను కళ్లతో చూడకుండా చెవులతో విని నమ్మాను. ఎంత వద్దన్నా నమ్మకుండా వుండలేం. ఏది నమ్మాలో ఏది వదిలెయ్యాలో ఒక్కోసారి తెలుసుకోలేం. అందుకే ఇలాంటి పొరపాట్లు జరుగుతుంటాయి. తెలిశాక సరిదిద్దుకోవటం తప్ప చెయ్యగలిగింది ఏమీ లేదు” అంది.
మాధవీలత విచార వదనంతో చూస్తోంది.
బాబును ధృతి చేతికి ఇచ్చి ”పద వెళ్దాం” అంటూ మోక్ష భుజాల చుట్టూ చేయివేసి పూర్విని తీసుకొని అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాడు ఆనంద్‌.
వెళ్లిపోతున్న ఆనంద్‌ని చూసి జాన్‌ ”మనిషి ఎంత బలవంతుడో అంత బలహీనుడు. అతని ద్వారా ఏదో ఒక పొరపాటు జరిగిపోతూనే వుంటుంది. దానికి ఎవరూ అతీతులు కారు. ఆనంద్‌లో నాకు పశ్చాత్తాపం కన్పించింది. అతను నాకు నచ్చాడు” అన్నాడు.
అంకిరెడ్డి నిశ్చేష్టుడై ఆనందేనా ఇలా చేసింది అని ఆశ్చర్యపోతున్నాడు.
వాసుదేవ్‌ నవ్వి అంకిరెడ్డి బెడ్‌ దగ్గరకి వెళ్లి ”ఆరోగ్యం జాగ్రత్త రెడ్డీ! నీకు ఎప్పుడు ఏ అవసరం వచ్చినా కాల్‌ చెయ్యి. మేము ముగ్గురం వచ్చి నీ ముందుంటాం. వెళ్లొస్తాం!” అంటూ వాళ్లు ముగ్గురు బయటకెళ్లి ఎవరి కార్లో వాళ్లు వెళ్లిపోయారు.
ఈ లోపల తారమ్మ పిడికెడు మట్టికోసం బయటంతా తిరిగొచ్చింది. ఎక్కడా దొరకలేదు. వెంటనే తన జుట్టు ముడి విప్పి వెంట్రుకలతో బాబుకి దిష్టి తీసింది. అది చూసి నవ్వుతూ ”ఏం చేస్తున్నారాంటీ బాబుకు?” అంటూ వచ్చాడు డాక్టర్‌ రాజు.
”చూసిన ప్రతి ఒక్కరూ బాబు బుగ్గ గిల్లందే వెళ్లడం లేదు. నర్స్‌లు గిల్లిరి, డాక్టర్లు గిల్లిరి, పేషంట్ల బంధువులు గిల్లిరి. గిల్లంది ఎవరో చెప్పు… దిష్టి తీద్దామంటే గుప్పెడు మట్టి దొరకటం లేదు. ఏం సిటీయో ఏమో రాజు!” అంది.
డా|| రాజు బాబు వైపు చూసి ”నేనిప్పుడు గిల్లొచ్చా ఆంటీ?” అన్నాడు. ధృతి అప్పటికే బాబును రాజుకు దగ్గరగా తీసికెళ్లింది. రాజు మెడలోని స్టెత్‌ని పట్టుకొని బాబు వదలడం లేదు.
”గిల్లు గిల్లు. గిల్లొద్దంటే బావుండదు” అంటూ మనిషంతా కదిలింది తారమ్మ. ఆమె అలా కదులుతుంటే చాలా ఆత్మీయంగా అనిపించింది.
రాజు వెంటనే తారమ్మను కావలించుకొని ”మా ఆంటీ బంగారం. మా సౌమ్య అక్కను తన సొంత బిడ్డకన్నా ఎక్కువగా చూసింది” అన్నాడు.
తారమ్మ రాజు చేతుల్లోంచి నెమ్మదిగా బయటకొచ్చి ”నువ్వు ఈ మిలటరీ హాస్పిటల్లో లేకుంటే అంకిరెడ్డి పోయేవాడని అందరూ అనుకుంటున్నారు నిజమేనా? సతీష్‌చంద్ర తీసుకురాగానే చాలా వేగంగా ట్రీట్మెంట్ ఇప్పించావట…” అంది తారమ్మ.
”మన చేతిలో ఏమీ లేదాంటీ ! ఎవరికి ఎవరు ఎలాంటి సహాయం చెయ్యాలో ముందే దేవుడు నిర్ణయించి వుంటాడట. గతానికి వర్తమానం… వర్తమానానికి గతం కనెక్టయి వుంటాయిట” అంటూ అక్కడ నుండి వెళ్లిపోయాడు.
ఎవరూ లేకుండా చూసి మాధవీలత దగ్గరకు వెళ్లింది తారమ్మ. ”మహానుభావుడు అంకిరెడ్డి కోలుకోవటం నీ అదృష్టం అనే చెప్పాలి మాధవమ్మా! నువ్వారోజు నాతో గొడవ పడింది కూడా మనసులో పెట్టుకోకుండా దృతి వస్తుంటే నిన్ను చూడాలనే వచ్చాను. కానీ వచ్చినప్పటి నుండి నిన్ను చూస్తుంటే నాకు చాలా బాధగా వుంది. కన్ను దగ్గర మచ్చలున్నాయని కన్నే మూసుకుని తిరుగుతారా ఎవరైనా? మచ్చలుంటే వున్నాయి కాని కన్ను మూసుకుని తిరుగుతుంటే చూసేవాళ్లు నీకో కన్ను లేదనుకోరా? తెలిసినదానిగా చెబుతున్నాను. దేవుడిచ్చిన రెండు కళ్లతో హాయిగా చుట్టూ వున్న వాళ్లను చూడు. మాట్లాడు. ఆనందంగా గడుపు. అంతేకాని బంగారం లాంటి కన్నును ఒకచేత్తో మూసుకుని గుడ్డిదానిలా… కన్ను మూసుకోవటం కోసం భుజాన్ని వంచి గూనిదానిలా… ఇన్ని అవకరాలు అవసరమా? మచ్చలేని మనసు కావాలి కాని ముఖానికి ఎన్ని మచ్చలుంటే ఏం ఈ వయసులో” అంది.
మాధవీలత మూతి అటుఇటు తిప్పి ఆమె మాటల్ని పట్టించుకోకుండా వచ్చిన పని చూసుకుని వెళ్లు అన్నట్లు చూసింది. తారమ్మ అక్కడి నుండి వెళ్లలేదు. ”చూడు మాధవమ్మా! మనం పెద్దవాళ్లమైపోతున్నాం. మనల్ని చూసి ఆనందించాల్సిన మన భర్తలు కూడా పెద్దవాళ్లయిపోతున్నారు. ఒకికి రెండుసార్లు మనవైపు చూసే ఓపిక కూడా వాళ్లలో వుండటం లేదు. అందుకే నువ్వు నీ ముఖాన్ని దాచుకు తిరగటం ఆపేసి మన పిల్లల పిల్లలతో ఆడుకుంటూ గడిపితే ఆ ఆనందంలో ఎంత అందం వుంటుందో ఒకసారి ఆడి చూడు” అంది.
ఆ మాటతో కదిలిపోయింది మాధవీలత ”నిజమే తారమ్మా! నువ్వు చెప్పేంత వరకు నాకీ ఆలోచన రానే రాలేదు. ఇంటికెళ్లాక పూర్విని నాతోనే వుంచుకుంటాను” అంది.
తారమ్మ నవ్వి ”ఆ పని త్వరగా చెయ్యి. పూర్వి నీ మనవరాలే కాదు, అవసరాన్ని బట్టి నీకు పెద్ద దిక్కు కూడా అవుతుంది. ‘నానమ్మా! నానమ్మా!’ అంటూ నీ చుట్టూ తిరుగుతుంటే నీకంటూ ఓ మనిషి వున్నట్లు ఎంత తృప్తి. ఎంత భద్రత” అంది.
మాధవీలత ఎంతో సంతృప్తిగా తల వూపింది. తారమ్మ అక్కడ నుండి వెళ్లి ఒక చోట కూర్చోకుండా మూతికట్టిన ఉలవల బస్తాలాగా అటూ ఇటూ తిరుగుతూనే వుంది.
*****

అంకిరెడ్డిని హాస్పిటల్‌ నుండి డిశ్చార్జ్‌ చేశారు.
సతీష్‌చంద్ర టాక్సీ మాట్లాడుకుని రాగానే అందరూ టాక్సీలో కూర్చున్నారు. తారమ్మ, దృతి బాబును తీసుకొని వెనక సీట్లో కూర్చున్నారు. మాధవీలత, సతీష్‌చంద్ర, అంకిరెడ్డి ముందు సీట్లో కూర్చున్నారు.
టాక్సీని నెమ్మదిగా తీసికెళ్లమని డ్రైవర్‌తో సతీష్‌చంద్ర ముందే చెప్పటం వల్ల రోడ్డుమీద వెళ్తున్న అన్ని వాహనాలకన్నా ఆ టాక్సీ చాలా నెమ్మదిగా వెళ్తోంది. సిటీ ఔట్ స్కర్ట్స్ ఇంకో పదినిముషాల్లో వస్తుందనగా పూర్తిగా ఆగిపోయింది.
సతీష్‌చంద్ర అటుఇటు చూసి ”ఏమైంది?” అన్నాడు.
”ట్రాఫిక్‌ జామ్‌ సర్‌! ఎవరిదో పెళ్లి కారులా వుంది. డాన్స్‌ చెయ్యటం కోసం ఆగినట్లుంది. అటు చూడండి అందరూ ఎలా వెళ్లి చూస్తున్నారో! ఆ డాన్స్‌ చేస్తున్నవాళ్లంతా కాలేజీ అమ్మాయిలు, అబ్బాయిలు. పెళ్లికి ముందు ఇదో సరదా అయింది. దీనికో పేరు కూడా వుంది ‘సంగీత్‌’ అని… ఇదిప్పుడు సిటీలలోనే కాదు సర్‌! విలేజెస్‌లో కూడా పాకిపోయింది” అంటూ చెప్పుకుపోతున్నాడు డ్రైవర్‌.
ధృతి తారమ్మ భుజం గుచ్చి పట్టుకొని ఆసక్తిగా బయటకు చూస్తూ ”అది మేఘారే మేఘా మేఘ అనే పాట ఆంటీ! ఆ పాటకు నేను డాన్స్‌ చేస్తే అద్భుతంగా వుంటుందని మా హాస్టల్లో అందరూ నన్ను మెచ్చుకునేవాళ్లు” అంది సరదాగా.
”ఉష్‌! గట్టిగా అనకు మీ అత్తయ్య వింటుంది” అంది తారమ్మ. తారమ్మకి రోడ్డు మీద వేస్తున్న డాన్స్‌ కన్పించక కారు గ్లాస్‌ డోర్లోంచి తొంగితొంగి చూస్తోంది.
సతీష్‌చంద్రకు దృతి మాటలు విన్పించాయి. ”నాన్నా! ఇక్కడికి మా ఇల్లు దగ్గరే! ఆటోలో వెళ్లిపోతాం! నాకు అర్జెంట్ పని వుంది. ట్రాఫిక్‌ ఫ్రీ అయ్యాక మీరు వెళ్లండి! ఆంటీ బాబును తీసుకొని కారు దిగండి! వెళ్దాం” అంటూ కార్లోంచి దిగబోయాడు.
మాధవీలత ఉలిక్కిపడింది. డ్రైవర్‌ నోటి నుండి ఆ డాన్స్‌ గురించి వింటుంటే దృతి విషయంలో ఇప్పటికే చాలా తప్పు చేసినట్లు అన్పించింది. ఆ డాన్స్‌ చెయ్యక ముందు ఏ అమ్మాయీ ఒక ఇంటికి కోడలు కాదు. ఆ తర్వాత ఏ ఇంటికి కోడలు అవుతుందో తెలియదు. ఒకవేళ తెలిసినా ఆ డాన్స్‌ గురించి తను వెళ్లినంత లోతులకు వెళ్లి ఆలోచించకూడదు. వెంటనే కారు దిగబోతున్న కొడుకు చేయి పట్టుకొని ఆపుతూ ”కారు దిగకు సతీష్‌! అందరం కలిసి ఇప్పుడు మన ఇంటికే వెళ్దాం! మనుషులు ఎప్పుడూ ఒకే రకంగా వుండరు నాన్నా! వుండకూడదు కూడా… తారమ్మను మన ఇంటికి తీసికెళ్లి గౌరవంగా చీరె పెట్టి పంపిద్దాం! ఆమె నరేంద్ర దగ్గరకి వెళ్తే మళ్లీ ఎప్పుడొస్తుందో ఏమో! తారమ్మను ధృతిని రెండు రోజులు నా దగ్గర వుంచి తర్వాత తీసికెళ్లు. ధృతితో నేను చెప్పుకోవలసింది కొంత వుంది. అదంతా ఇద్దరం ఓ చోట కూర్చుని చెప్పుకుంటేనే మనసులో వుండే బాధ తొలిగిపోతుంది. ఆ రెండు రోజులైనా మనవడితో హాయిగా గడుపుతాను. ఏదీ తారమ్మా! బాబును ఒకసారి నా చేతికి ఇవ్వు. నా ఒళ్లో కూర్చోబెట్టుకుంటాను” అంది.
తారమ్మ వెంటనే బాబును ఎత్తి మాధవీలత చేతిలో పెట్టింది.
పెళ్లికారు కదిలింది.
ట్రాఫిక్‌ కదలడంతో టాక్సీ కూడా నెమ్మదిగా కదిలింది.
మాధవీలత చేతిలో వున్న బాబు బుజ్జిబుజ్జి చేతులతో ఆమె ముఖాన్ని తడుముతూ ఆడుకుంటూ ఆమెనే చూస్తున్నాడు. ఆమె వంగి బాబును ముద్దుపెట్టుకుంది. మురిసిపోయారు అంకిరెడ్డి, సతీష్‌చంద్ర. వెనక సీట్లో వున్న తారమ్మ, ధృతి హాయిగా నవ్వుకున్నారు.

-: అయిపోయింది :-

Gausips.. ఎగిసే కెరటాలు-13

రచన:- శ్రీసత్యగౌతమి

రాకేష్ తో తెగతెంపులు చేసుకొని నేరుగా కౌశిక్ రూం వైపు నడుస్తూ … లహరి ఆఫీసు రూం ని దాటుతోంది. ఎందుకో కాస్త మనసు బాధ కలిగింది సింథియాకు, అక్కడ లహరి కనబడకపోయేసరికి. ఆమె రూం లో లైట్ లేదు. అందరూ ఆ చుట్టు ప్రక్కలే ఉన్నా నిశ్శబ్దంగా ఉన్నారు. కౌశిక్, సింథియాల అలికిడి ఉన్నా, శబ్దం రాని సముద్రపు అలలా అనిపిస్తున్నది సింథియాకు.

“లహరి నిష్క్రమణ ఇంత బాధిస్తున్నదెందుకు నాకు? చేసిన పాపం వెంటాడుతున్నదా నన్ను? అయినా పాప పుణ్యాలు, స్వర్గనరకలున్నాయా? హు… అంతా భ్రమ! భ్రమల్లో బ్రతికేవాళ్ళకి ధర్మాలు. ప్రాక్టికల్ గా ఆలోచించే మాలాంటి వాళ్ళకు కాదు” … అని అనుకుంటూ మన:స్సాక్షి ని తన హై హీల్ చెప్పుతో తొక్కుకుంటూ లహరి రూం మీదుగా సాగిపోయింది.

“మే ఐ కమిన్?” … నవ్వుతూ డోర్ దగ్గిర ఆగి అడిగింది సింథియా.
రివాల్వింగ్ చైర్ లో కూర్చొని దీర్ఘం గా ఆలోచిస్తున్న కౌశిక్ ఉలిక్కిపడి తల పైకెత్తి చూసాడు.
“ఏంటీ క్రొత్త అలవాటు? మర్యాదివ్వడం నేర్చుకున్నావా?” .. అంటూ నవ్వాడు.
“అంటే నేను మర్యాదస్తురాలను కాదనే కదా… మీ ఉద్దేశ్యం?” అని అడిగింది.
“అహ … లేదులే. మర్యాదగా మర్డర్ చేస్తావ్” … అంటూ ఇంకా ఉడికించాడు.
“మర్డరా?” … అంతెత్తున ఉలిక్కిపడింది. అంటే …… అని దీర్ఘం తీసింది.
“లహరి వచ్చేవారం నుండి డ్యూటీలో జాయిన్ అవుతున్నది” అన్నాడు.
“ఓహ్ .. అదేనా మీ దీర్ఘాలోచన?” అన్నది సింథియా.
“అవును. వచ్చేవారం నుండి ఈ బయో డిఫెన్స్ ప్రాజెక్ట్స్ అన్నీ ఆమె హ్యాండెవర్ చేస్తున్నది యూనివర్సిటీ”
“అర్ధం కాలేదు. నాకిదంతా అర్ధమయ్యేలా చెప్పాలి”.
“లహరి నాకు బాస్ అవుతుంది, నాకది ఇష్టం లేదు”… అన్నాడు కౌశిక్.
“అలా ఎలా? నాకు చాలా కన్ ఫ్యూజింగ్ గా ఉంది. నాకు మొత్తం చెప్పండి”
“హాస్పిటల్స్ లో జబ్బుల మీద రీసెర్చ్ జరుగదు. రీసెర్చ్ జరిగే ఇన్సిట్యూట్స్ తో కలిసి నేను పనిచెయ్యాలి. నేను సప్లై చేసే రోగుల స్యాంపుల్స్ మీద రీసెర్చ్ చెయ్యడానికి యూనివర్సిటీస్, ఇన్స్టిట్యూట్స్ సైంటిస్టులను నాకు ప్రొవైడ్ చేస్తాయి. అలా వచ్చిన వ్యక్తే లహరి. నేను ఆమెకు బాస్ ను కాను” … అని ఆగాడు.
“ఆశ్చర్యపోయింది… సింథియా. మరి ఆమె కేదైనా అయితే యూనివర్సిటీ బాధ్యత పడుతుందా?”
“అవును”… అన్నాడు కూల్ గా కౌశిక్.
“అయితే … ఇప్పుడు ప్రాబ్లం ఏంటీ?”
“ఎందుకు లేదూ?” నాకు వచ్చేదేముంది? ఫండింగ్ నాదికాదు, స్పేస్ నాది కాదు, రీసెర్చ్ నాది కాదు నేను కేవలం ఒక కొరియర్ బాయ్ ని. హాస్పిటల్ కీ, యూనివర్సిటీ కి ఉన్న డీల్. నేను డాక్టర్ ని కాబట్టి స్యాంపుల్స్ ని పొందుతున్నారు. నేను యూనివర్సిటీ లో ఉండాలంటే దానికి ఫండ్ తేవాలి, దానికి నేను గ్రాంట్ రాయాలి. అది ఇప్పటినుండీ లహరి చేస్తుంది, ఆమె తో కలిసి వ్రాయమని, ఆమెకు కొన్ని బాద్యతలను అప్పజెప్పమనీ ఆమె కెరియర్ డెవెలప్మెంట్ కి నేను తోడ్పడాలనీ యూనివర్సిటీ నాకు లెటర్ పంపింది. ఇది నాకు వాళ్ళు వేసిన డ్యూటీ. అది నాకిష్టం లేదు. ఆమె ఒకసారి ఈ ట్రాక్ లోకి వచ్చేసిందంటే నిన్ను కూడా ఉంచదు పనిచెయ్యకపోతే. అందుకే … ఆమె మీద నీచేత కంప్లైంట్లు రాయించాను, వాటిని యూనివర్సిటీ కి పంపించాను, అది నీకు చెప్పలేదు అనుకో… అయినా యూనివర్సిటీ అది పక్కనపడేసి ఆమె పొజిషన్ ని అప్ గ్రేడ్ చేసింది” అని కాస్త ఆగాడు కౌశిక్.

“మరి ఇచ్చిన కంప్లైంట్లకి సమాధానం?”
“నువ్వు యూనివర్సిటీ పర్సన్ వి కాదని తేల్చి, నువ్వు చేసే వర్క్, దాని ప్రోగ్రెస్ పంపమన్నది”
“దానికీ, దీనికీ ఏమిటి సంబంధం?”
“నిన్ను అనుమానించింది. ఆమె వర్క్ కి ఏమన్నా ఇబ్బంది నీ వల్ల కలుగుతుందేమో అందుచేత దాన్ని వారించే పరిస్థితి లో ఈ ఈ ఘర్షణ జరుగుతున్నదేమో” అని.
“ఘర్షణ? ఎవరి మధ్య?”
“అదే … అదే… ఇప్పుడు”
“ఘర్షణ ఎవరి మధ్య? అదే అడిగారు అధికారులు. వాళ్ళు నిన్ను అడిగినా నువ్వూ ఇలాగే అందువు కదా?” అని అక్కసుగా అడిగాడు.
“అవును. నేనెక్కడ ఘర్షణ పడ్డాను ఎవరితో అయినా?”… అని ఆశ్చర్యపోయింది సింథియా.
“ఏ ఘర్షణా, తగవులూ నువ్వు పడకుండానే … లహరి త్రాగేదానిలో, తినేదానిలో డ్రగ్ కలిపేసావా? ఆమెను చంపాలని ప్రయత్నించావా?” అని అన్నాడు సూటిగా.
“వ్వాట్? నేను చంపాలాని ప్రయత్నించానా? అబద్ధం. అంతా అబద్ధం. మిస్టర్ కౌశిక్ … ఇదంతా నాకు చెప్పకుండా నువ్వు నాతో నాటకమాడించావు. ఏదో ఆమె మీద అసూయో, నీ మీద ఉన్న ఇష్టమో చెప్పుడు మాటలు విని నేను నువ్వు చెప్పినట్లు చేసాను, ఆ డ్రగ్ కలిపాను. ఇది అన్యాయం. నా మీదకు ఇంత పెద్ద నేరాన్ని నెట్టేయడం”
“ఏది అన్యాయం? ఎప్పటికప్పుడు నామీద మత్తుమందు ప్రయోగించి, నా బుర్ర దిమ్మెక్కించి నన్ను వాడుకోలేదా నువ్వు? నిన్ను నేను ఇండియా వచ్చినప్పుడే పూర్తిగా అర్ధం చేసుకున్నాను. తాగుడు మైకానికీ, మత్తుమందుకి తేడా గమనించలేనివాడిననుకున్నావా? అందుకే నేను నిన్ను చాన్నాళ్ళు చేరదీయలేదు, నా వెనుక నువ్వెంత తిరిగినా…అయినా నువ్వు తెలివైనదానివి, చటర్జీ ని అతని సిబ్బందిని ఒక ఆట ఆడించినదానివి, నీకు నేను చెప్పాలా?” అన్నాడు.
సింథియా… విల విలలాడింది. తనకు ఏ మత్తుమందులు తెలియవని, వాదించింది. ఇలా వాగ్యుద్ధాలు జరిగాయి. తర్వాత నిశ్శబ్దం ఆవరించింది.
తర్వాత మెల్లగా తేరుకొని అడిగింది సింథియా… “ఇంతకూ ఘర్షణ ఎవరిది?”
“నాది” అన్నాడు గంభీరంగా.
“మరి ఇప్పుడు చెయ్యబోయేది? అని అడిగింది.
“నువ్వు తెలివైన దానివి. నీకు తెలుసు నాకు మళ్ళీ ఎలా దెబ్బకొట్టాలో, ఎలా తప్పించుకోవాలో. ప్రయత్నించుకో” అన్నాడు.
సింథియా అలా మ్రానుపడిపోయింది.
“మరి అధికారులు నా మీద యాక్షన్ తీసుకుంటారా?? నన్ను పిలిచి జరిదిందేమిటి అని అడుగుతారా? కనీసం అప్పుడేం చెప్పాలి నేను? నాకిప్పుడు హెల్ప్ చెయ్యి” అన్నది.
“నువ్వు ఎలా మాట్లాడుకున్నా నాకు పర్వాలేదు. నువ్వు లహరి మీద నాకు వ్రాసినవి నేను వాళ్ళకి ఫార్వార్డ్ చేసానే తప్పా … దానికి నేను సాక్ష్యమివ్వలేదు. అది నీకూ, లహరికి సంబంధిన విషయం”.
“అధికారులు లహరి ని అడిగితే ఆమేమి చెప్పంది?”
“తెలియదు. వాళ్ళడిగారా లేక చెప్పిందా లేక చెప్పబోతోందా అన్న విషయాలేమీ నాకు తెలియవు. ఇది నీ సమస్య”
అనగానే సింథియా పిచ్చిదయిపోయింది. గట్టి గట్టిగా అరవడం మొదలెట్టింది. “ఇదంతా కుట్ర. నీకోసం ఇందులో నన్ను ఇరికించావు”
“నువ్వు కుట్రదారువి కావా? మనమంతా ఒకలాంటి వాళ్ళం, మనలో మనం న్యాయం, ధర్మం అని మాట్లాడుకోవడమేమిటి? అయినా ఉద్యోగం కావాలని వచ్చిందానివి నువ్వు. ఇచ్చాను, ఇదే నువ్వు చెయ్యాల్సింది”.
ఆ మాటతో సింథియా కుప్పకూలిపోయింది. తనకు గ్రీన్ కార్డ్ కి అప్ప్లై చెయ్యడానికి కావలసిన సహాయాలు అడుగాదామని వచ్చింది సింథియా. ఇప్పుడు కౌశిక్ నుండి ఇలాంటి మాటలు వినేసరికి తట్టుకోలేకపోతోంది. మౌనం గా కాసేపు కూర్చొని ఇంటికి వచ్చేసింది.
దీర్ఘాలోచనలో పడింది సింథియా. కాసేపాగి ఛటర్జీకి ఫోన్ చేద్దామని అనుకొన్నది.
“కానీ, ఇదంతా ఎలా చెప్పను? ఛటర్జీ తనని చాలా నమ్మాడు, నేను నా జీవితానికి కావలసింది ఛటర్జీ కి తెలియకుండా ప్లాన్ చేసుకున్నానని ఎలా చెప్పను … ఎలా చెప్పను? అది ఇప్పుడు ఇలా వికటించిందని ఎలా చెప్పను? ఎలా చెప్పను?” అంటూ … పరి పరి విధాల ఆలోచించిస్తూ ఆలోచనల్తో అలసిపోయి అలాగే నిద్ర పట్టింది.
లేచేసరికి తెల్లారిపోయింది. బ్రష్ చేసుకొని డైనింగ్ హాల్ కి వెళ్ళేసరికి మొదటిసారిగా వంటరిగా ఫీల్ అయ్యింది. అక్కడ రాకేష్ లేడు.
కాస్త బాధపడి, మళ్ళీ తన రొటీన్ ఆలోచనలలో పడిపోయింది. రాత్రంతా ఆలోచించాక …ఒక గట్టి నిర్ణయానికి వచ్చేసింది.
“నాకిప్పుడు సోఫియా యే గత్యంతరం. వాళ్ళెకెందుకు కావాలో ఆ రిపోర్ట్స్ అన్నీ తీసుకొని … లహరి రాకముందే సోఫియాకి ఇచ్చేస్తాను. దానికి డీల్ గా తనకు కావలసినది చెయ్యమని అడుగుతాను. అలాగయితే ఇవాళే సోఫియా కు హ్యాండవర్ చేసేస్తాను. కౌశిక్, లహరి ఎలా పోతే నాకెందుకు? దీనివల్ల కౌశిక్ నా గ్రిప్ లోకి వస్తాడు భయంతో. లేకపోతే నా జీవితంతో ఇలా ఆడుకుంటాడా? నేనేంటో తెలియజెప్పుతాను”
సోఫియాకు వెంటనే ఫోన్ చేసింది. టైం చెప్పింది కొన్ని విషయాలు మాట్లాడాలని.
*******************************
సోఫీయా ఫోన్ ఎత్తింది. సింథియానుండి ఫోన్ వచ్చేసరికి సోఫియా తో పాటు శామ్యూల్ కూడా ఉన్నాడు.

సింథియా చెప్పిందంతా వినీ, “డీల్ ఏంటి? ఆ రోజు నువ్వు అవేమీ మాట్లాడలేదే నాతో?”
“అవును… ఎట్ థ సేం టైం … నువ్వడిగినది నేను చేస్తానని కూడా ప్రామిస్ చెయ్యలేదు” అన్నది సూటిగా సింథియా.
కాస్త షాక్ అయ్యింది సోఫియా. సింథియా మాటకు.
“సరే … నేను, శామ్యూల్ ఇద్దరం వస్తాం”
“శామ్యూల్ ఎవరు?”
“మాలో ఒకడు. మా రీసెర్చ్ టీం మెంబర్, వర్రీ లేదు” అన్నది సోఫియా.
“ఓకే, మొన్న మనం కలిసిన ప్లేస్ లోనే, అదే టైం కి కలుద్దాం” అన్నది సింథియా.
“ఓకే డన్” అన్నది సోఫియా.
కౌశిక్ తో ఎప్పుడూ వచ్చే ఆ రెస్టారెంట్ ప్లేస్ కి వచ్చింది సింథియా, కానీ వంటరిగా. సాయంత్రపు చలిగాలులు శరీరానికి సన్నగా తగులుతుంటే, మనసు జివ్వుమనేది ఆనాడు సింథియాకు. కానిప్పుడు మనసంతా తుఫాను గాలుల హోరు. తాను మోసపోయానన్న భావనను తట్టుకోలేకపోతోంది. ఎదుటి వారిని మోసం చెయ్యడం ప్రాక్టికల్ గా జీవించడం అనుకున్నదే తప్పా.. అందులో ఇంత పరాభవం ఉంటుందనీ, మనిషి నిరాశా, నిస్పృహల్లోకి నెట్టివేయబడతాడని తాను ఊహించలేదు. ఆ ఊహ ఒక్కసారిగా తనలో పడగానే తాను ఎవరికన్నా తక్కువ కాదనే అహం త్రాచులా తన్నుకొచ్చింది.
“అయ్యిందేదో అయ్యింది. ఒక షాట్ కి రెండు పక్షులు ఒకటి కౌశిక్, రెండూ లహరి ఇద్దరూ తెగి నాకాళ్ళ దగ్గిర పడాలి. సోఫియా గ్యాంగుతో చెయ్యి కలిపి ఆమె కనిపెట్టిందంతా పారాగతం చేస్తాను. దేశరక్షణకోసం గోప్యంగా ఉంచాల్సిన డిఫెన్స్ ప్రోజెక్ట్స్ ని, వాటి ఫలితాలను ఇతరులకు అమ్మేసిందని నమ్మించి అందరూ లహరిని ఛీ అనేలా చేస్తాను. దానివల్ల ఆమెకి జైలు శిక్ష కూడా పడితే ఇంకా మంచిది. ఆమె పీడ నాకు విరగడ అవుతుంది. కౌశిక్ కి కూడా కావలసినది ఆమె పతనమే. ఈ ప్లాన్ వల్ల అంతా అనుకొన్నది అనుకున్నట్లు జరిగితే … కౌశిక్ మళ్ళీ నాకు దగ్గిరవుతాడు. తనకు కావలైనది నేను చేస్తున్నాగా! ఒకవేళ కౌశిక్ నాకు దగ్గిర కాని రోజున … అతని రహస్యాలను వీళ్ళకే బయటపెట్టేస్తాను. థట్స్ హిస్ ఛాయిస్! వన్ షాట్ టూ బర్డ్స్” … అని ఆలోచించుకుంటూ మెల్లగా వైన్ గొంతులోకి దించింది.

అలాగే సన్నటి వెస్ట్రన్ మ్యూజిక్, లోపల వెచ్చదనం మనసుకు తెలుస్తోంది కానీ… ఈసారి తనకా తన్మయత్వం లేదు. ఒక ప్రక్క కౌశిక్ తన చెయ్యి జారిపోతున్నాడనే బాధ. మరోప్రక్క లహరి ఒక ముల్లులా గుచ్చుకుంటున్నది. వారిరువురి ఆనందానికి లహరి ముల్లయిపోయిందని ఆలోచిస్తున్నది సింథియా బ్రెయిన్.

“ఎలా ఉండేవాళ్ళం నేనూ, కౌశిక్? నా దగ్గిర నటించానని చెప్తున్నాడు కౌశిక్, కానీ నేను నమ్మను. లహరి వల్ల తాను బాగా డిస్టర్భ్ అయ్యి అలా నొచ్చుకుంటున్నాడు అంతే. అంతే… అవును అంతే అంతే. నన్ను కోల్పోవాలని కాదు. ఔను కాదు కాదు. కౌశిక్ మళ్ళీ మామూలు అవ్వాలి, ఎప్పటిలా నాతో ఆనందం గా ఉండాలి. అంటే అతనిలోని అసంతోషాన్ని నేను తీసేయాలి. అప్పుడే అప్పుడే … కౌశిక్ ఆనందంగా ఉంటాడు, మళ్ళీ నాతో ఆనందంగా ఉంటాడు. అంటే లహరి ఉండకూడదు. మా ఇద్దరికీ కనుచూపుమేరలో కూడా ఉండకూడదు. నా తెలివి ఎలాంటిదో ఒకసారి చేసి చూపించి అప్పుడు మాట్లాడతాను కౌశిక్ తోటి ఇప్పుడు కాదు … ఇప్పుడు కాదు…

ఇలా దురహంకారంతో ఆలోచిస్తూ పిచ్చిదయి పోతూ కుడితిలో ఎలుకలా కొట్టుకుంటోంది సింథియా. అంతేగాని కౌశిక్ యొక్క కుట్రా, కుతంత్రపు ఆలోచన్లను అర్ధం చేసుకోలేకపోతోంది. అతన్ని ఇంప్రెస్ చెయ్యాలని తప్పు మీద తప్పు చేస్తున్నదే తప్పా … ఒక మనిషి లా ఆలోచించలేకపోతున్నది. పశువైపోతున్నది. హు… రాకేష్ నిజమే చెప్పాడు. ఆమె స్నేహాలు ఆమెను ఎప్పుడూ సహజంగా ఆలోచించనివ్వలేదని!
*****************
సోఫియా, శామ్యూల్ వాళ్ళతో పాటు బర్కా ముగ్గురూ వచ్చారు. కానీ బర్కా ఒకవైపు, సోఫియా శామ్యూల్ మరో వైపు నుండి విడి విడిగా లోపలికి ప్రవేశించారు. సోఫియా, శామ్యూల్ నేరుగా వెళ్ళి సింథియాను కలిసారు. బర్కా వీరందరినీ గమనిస్తూ దూరంగా వేరేచోట కూర్చున్నది. సింథియాతో కరచాలనాలు చేసి, కూర్చున్నారు సోఫియా శామ్యూల్ లు. శామ్యూల్ ని చూస్తూ … అతని గురించి చెప్పమని అడిగింది సింథియా సోఫియా ని. సోఫియాకి ఆశ్చర్యం వేసింది.
“ఏమి తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నావ్, శామ్యూల్ గురించి? అతను మా రీసెర్చ్ టీం మెంబర్” అన్నది సోఫియా.
“అదే … రీసెర్చ్ లో ఏమి చేస్తుంటారు మీరిద్దరూ?” అని నొక్కి వక్కాణించింది సింథియా.
“అది అంత నీకవసరమా?” అని అడిగింది సింథియా.
“వెల్ … అవసరం మీది. ఇక రీసెర్చ్ అంటావా? నాకూ తెలుసు రీసెర్చ్ గురించి, చెబితే అర్ధం చేసుకోగలను”… అని అంది సింథియా.
సింథియా అలా గద్దించేసరికి సోఫియా, శామ్యూల్ ల మొహాల్లో ఒక ప్రశ్నా ర్ధకం వచ్చింది. ఏ చెప్పాలో వెంటనే తెలియలేదు. అయినా మాట క్రింద పడకుండా “ఏమి తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నావ్? నిజం చెప్పు” అన్నది సోఫియా, ఆమె ధైర్యాన్ని చూసి… ఫర్వాలేదే అని మనసులో అనుకుంటూ.
వెంటనె శామ్యూల్ మ్యానేజ్ చేసి …. లహరి ప్రోజెక్ట్స్ లోని కొన్ని విషయాలను తడబడకుండా … ఆ ప్రోజెక్ట్స్ లోని కొన్ని గోల్స్ ని చెప్పాడు, అందులో తన పార్ట్ ఎంతవరకు అలాగే సోఫియా పార్టు ఎంతవరకు అన్నది కూడా సైంటిఫిక్ గా వివరించాడు.
అప్పుడు సింథియా ప్లీజ్ అయ్యింది. వారివురిపైనా నమ్మకం కలిగింది. అయినా ఒకమాట సోఫియా ని అడిగింది. శామ్యూల్ లాగే చెప్పవచ్చుగా నేనడిగినదానికి సమాధానం?
సోఫియా … నవ్వేస్తూ … ఇంకా చెబుదామనే అనుకున్నాను, ఈ లోపు తను చెప్తున్నాడు కదా అని … వింటున్నాను. సింథియా విని ఊరుకున్నది. అలా ఒక 10 నిముషాలు మౌనం రాజ్యం చేసింది.

10 నిముషాలయ్యాక … సింథియా మొదలెట్టింది.
“కౌశిక్చాలా సమస్యలను లహరి వల్ల ఎదుర్కొంటున్నాడు. ఆమెను ఎదుర్కోవడానికి నన్ను సహాయం కోరాడు”
“ఏవా సమస్యలు?” అనడిగారు వీళ్ళిద్దరూ.
“ప్రోజెక్ట్స్ లో. గోల్స్ ని మార్చేస్తున్నది. తాను అనుకున్నదానికి వ్యతిరేకంగా గా రిజల్ట్స్ వస్తే దాన్ని మార్చేసి, తనకు నచ్చిన విధం గా రీసెర్చ్ చేసి, మొత్తానికి ఏదో పని పూర్తి చేస్తున్నది. అందుచేత ఆమె చేసేవాటిలో నిజాయితీ లేదు. అందుచేత … కౌశిక్ ఆమెను నమ్మలేదు. అదే క్వాలిఫికేషన్ ఉన్న నన్ను తీసుకొని, ఆ ప్రోజెక్ట్స్ ని నా చేతిలోకి తీసుకోమన్నాడు. లహరి చేస్తున్న దానిలొవచ్చే రిక్జల్ట్స్ కరెక్టా, కాదా అని చూసి … ఆ రిపోర్ట్స్ ను కౌశికి కు పంపిస్తుంటాను, అది నా ఉద్యోగ బాధ్త్యత”.
“అంటే … లహరి ఎప్పటికప్పుడు నీకు రిపోర్ట్ చేస్తున్నదా? నీవు ఆమె పై అధికారివా?”
“లేదు. ఆమె కౌశిక్ కి మాత్రమే రిపోర్ట్ చేస్తుంది”
“మరి నువ్వెలా ఆమె రీసెర్చ్ ని పరిశీలిస్తున్నావు?”
ఆ మాటకి కాస్త తడబడి… “లే..లేదు, కౌశిక్ కు నేను పర్సనల్ అసిస్టెంట్ ని. నా వద్దకు అందరివీ పంపుతాడు, అలాగే లహరివి కూడా”
“ఓకే … అంటే లహరి చేసిన వాటి మీద నీకు పూర్తి గ్రిప్ ఉందన్నమాట.
“యస్. ఉంది. నా సలహా సంప్రదింపులతోనే … లహరి చాలా మటుకు చేస్తుంది, నేను ఆ ప్రొజెక్ట్ కి చాలా ముఖ్యమైన వ్యక్తిని” అని టక టకా అబద్దాలను కురిపించేసింది.
“సోఫియా, శామ్యూల్ ఓపిగ్గా …సింథియా మాటలన్నీ వింటున్నారు.

(సశేషం)

స్త్రీ ఎందుకు బానిసైంది? – ముళ్ళ కంచెల మూలాలు

రచన: జ్వలిత

భార‌తదేశానికి స్వాతంత్య్రం రాక ముందు, స్త్రీవాదం గురించిన ఆలోచ‌న భార‌త‌దేశంలో మొల‌కెత్త‌క ముందే 1942లోనే “స్త్రీ ఎందుకు బానిసైంది”. అనే ప్ర‌శ్న‌ను లేవ‌నెత్తి చ‌ర్చించి వివ‌ర‌ణనిచ్చారు “ఆత్మ గౌర‌వ ఉద్య‌మకారుడు” యాక్టివిస్ట్ ఈరోడ్ వెంక‌ట‌ప్ప రామ‌స్వామి పెరియార్‌.
వారు ఆంగ్లంలో రాసిన “Why were women Enslaved” ర‌చ‌న‌కు తెలుగు సేత ఎ.జి. య‌తిరాజులు చేయ‌గా ప్ర‌జాశ‌క్తి బుక్ హౌస్ వారు 2010లో ప్ర‌చురించారు. క‌వ‌రు పేజీతో క‌లిపి 52పేజీల పుస్త‌కం. ఇందులో మొత్తం ప‌ది అధ్యాయాలు ఉన్నాయి.

మొద‌టి అధ్యాయంలో “శీలం పాతివ్ర‌త్యం”
‘శీలం’ అనే ప‌దానికి నాశ‌నం లేనిది దృఢ‌మైన‌ది అనే నిఘంటు అర్థాలున్నాయి. కానీ, శీలం అనే ప‌దాన్ని కేవ‌లం స్త్రీల‌కు మాత్ర‌మే సంబంధించిన‌దిగా వాడ‌టాన్ని ప్ర‌స్తావిస్తారు ర‌చ‌యిత‌. ‘చెస్టిటీ’, ‘వ‌ర్జినిటీ’వంటి స‌మానార్థాల ప‌రిశీల‌న‌తో ఆడ మ‌గ క‌లియిక‌కు సంబంధంలేని ప‌రిశుభ్ర‌త‌, ప‌విత్ర‌త‌కే ఈ ప‌దానికున్న విస్తృతార్థంగా చెప్పారు. అయితే సంస్కృత భాషా ప‌దాల‌ను ప‌రిశీలించిన‌పుడు శీలానికి బానిస అనే భావం క‌లిగేట్లు వ్యాప్తి చేశార‌ని ర‌చ‌యిత త‌మ అభిప్రాయం వెలిబుచ్చారు. త‌మిళులు ప్రాచీన క‌వి తిరువ‌ళ్లువ‌ర్ ర‌చించిన ‘తిరుక్కుర‌ళ్’ వేదంగా ప‌విత్ర‌ ఉద్గ్రంథ‌గా భావిస్తారు. కాని మ‌హిళ‌ల ప‌ట్ల అందులోని అభిప్రాయాల‌ను తాను అంగీక‌రించ‌ను అంటారు పెరియార్‌. భ‌ర్త‌కు భార్య‌ బానిస‌నే భావాన్ని తిరువ‌ళ్ళువ‌ర్ అనేక ప‌ద్యాల‌లో వ్య‌క్త‌ప‌రిచాడంటారు. మ‌న భాష‌ల్లో “శీల‌వంతుడు”“ప‌త్నీవ్ర‌తుడు” అనే ప‌దాలు ప్రాచూర్యంలో లేక‌పోవ‌డానికి పురుషాధిక్య‌మే కార‌ణ‌మంటారు. యూర‌ప్ దేశాల్లో మ‌హిళ‌ల‌కు స్వేచ్ఛ ఉన్న‌ద‌నిపించినా అక్క‌డి రాజ శాస‌నాలు కూడా భ‌ర్త‌కు భార్య అణ‌గి ఉండాల‌నే ఆదేశిస్తాయ‌ని వివ‌రించారు.
స్వాతంత్రానికి ముందు భార‌త‌దేశంలో హిందూ వివాహ చ‌ట్టం లేనందువ‌ల్ల హిందూ పురుషుడు ఒక‌టి కంటే ఎక్కువ వివాహాలు చేసుకునేవాడు అని అనువాద‌కుడు వ్యాఖ్యానించారు. ఇప్పుడు చ‌ట్టం ఉన్నా బ‌హు భార్య‌త్వం మ‌న స‌మాజంలో ఇంకా కొన‌సాగుతూనే ఉందంటాను నేను. నిజ‌మైన స్త్రీ విముక్తి జ‌ర‌గాలంటే శీలం, పాతివ్ర‌త్య‌మ‌నే భావాలు న‌శించి స్త్రీ పురుషుల‌కు స‌మాన‌మైన శీలం సుస్థిరం కావాల‌న్నారు పెరియార్‌. నిర్బంధాల వ‌ల్ల‌, జ‌న్మ కార‌ణంగా వివ‌క్ష‌త వ‌ల్ల‌, బ‌ల‌వంతుడు బ‌ల‌హీనుడిని బాధించే ప‌రిస్థితి పోద‌న్నారు. నిర్బంధ శీలం, నిర్బంధ పాతివ్ర‌త్యాన్ని మించిన ఘోరం మాన‌వ స‌మాజంలో లేద‌ని వారి అభిప్రాయం.

రెండ‌వ అధ్యాయం తిరువ‌ళ్ళువ‌ర్ – శీలం, పాతివ్ర‌త్యం
ఇందులో మొద‌టి అధ్యాయం పై వ‌చ్చిన ఒక లేఖ‌ను గురించి చ‌ర్చించారు పెరియార్ రామ‌స్వామి. ఏ కాలంలో ద‌ళితుల‌ను అంట‌రానివారిగా చేసి అప్పుడే బౌద్దికంగా వారిని ఎద‌గ‌టానిక‌వ‌స‌రమైన సాధ‌నాలు లేకుండా చేశారు. దీనిని చేసిన వారే మ‌హిళ‌ల‌కు జ్ఞానసంప‌ద‌కు అవ‌కాశం లేకుండా చేసి ద‌ళితుల‌ను స్త్రీల‌ను త‌క్కువ స్థాయి అని నిర్ణ‌యించారంటారు. ఈ అధ్యాయంలో అవ్వ‌యీర్‌ నీతి గ్రంథం“అత్తిచూడి” తిరువ‌ళ్లువ‌ర్ వేదం “తిరుక్కుర‌ళ్‌”లో స్త్రీల‌కు పూర్తి న్యాయం క‌లిగించలేదంటారు. పై ర‌చ‌యిత‌లిద్ద‌రిపై ఆర్య వ్య‌వ‌స్థ ప్ర‌భావం ఉందంటారాయ‌న‌. నాటి త‌మిళ క‌వి ‘కొంబ‌న్‌’ పై కూడా ఆర్య ప్ర‌భావం ఉంద‌న్నారు.
ఈ అధ్యాయం ముఖ్య ఉద్దేశం స్త్రీ పురుషుల హ‌క్కుల మ‌ధ్య తేడా ఎందుకుండాలి అనే అంశాన్ని వివ‌రించ‌డ‌మే. మాన‌వ జాతి ప్ర‌గ‌తికి స్త్రీ పురుషుల గుణ‌గ‌ణాలు, స్వ‌భావ ల‌క్ష‌ణాలు ఒకే విధంగా ఉండాలంటారు పెరియార్‌. కానీ, పురుషులు కృత్రిమంగా, స్వార్థ‌ప‌రంగా కుట్ర‌తో స్త్రీల‌ను బానిస‌లుగా చేసుకున్నార‌న్న‌ది మ‌రో ఆరోప‌ణ‌. గ‌ర్భ‌ధార‌ణ – పిల్ల‌లు క‌న‌డం లేనంత మాత్రాన పురుషుల‌కు ప్రేమాభిమానాలు శాంత స్వ‌భావం ఉండ‌వ‌ని అనుకోవ‌ల‌సిన ప‌ని లేదు. తిరువ‌ళ్ళువ‌ర్ చెప్పిన‌ట్టు ఎక్కువ మంది అంగీక‌రించిన త‌ప్పుడు అభిప్రాయాన్ని మ‌నం అంగీక‌రించాల్సిన అవ‌స‌రం లేద‌ని పెరియార్ వివ‌రించారు.

మూడో అధ్య‌యం – ప్రేమ‌
స్త్రీ పురుషుల మ‌ధ్య ఉన్న‌ట్టు చెప్పే ప్రేమ‌కు ప్ర‌త్యేక‌మైన స్వ‌భ‌వం లేదంటారు. ప్రేమలో స్నేహం, ఆశ‌, ఆద‌ర‌ణ వంటి భావాలే ఎక్కువ అని వివ‌రించారు.తొలిచూపు ప్రేమ వంటి ప్రేమ ఒక్క‌రికే సొంతం అనేది అబ‌ద్దం అని చెబుతూ, ప్రేమ గురించి ఉప‌న్యాసాలిచ్చే వారికి మాన‌వ ప్ర‌వృత్తులు తెలియ‌వ‌ని, ఒక వేళ స‌త్యం తెలిసిన ఏదో ఒక కార‌ణంతో అంగీక‌రించ‌ర‌ని అంటారు.ప్రేమ‌కు లేనిపోని గౌర‌వం విలువ ఆపాదించింద‌ని అంటారు పెరియార్ రామ‌స్వామి. ప్రేమ‌కు ప్ర‌తి భాష‌లోను అనేక ప‌ర్యాయ ప‌దాలున్నా అవ‌న్నీ ఆడ‌, మగ మ‌ధ్య స్నేహం, కామం, ఇచ్ఛ‌, ఆశ‌, ఉత్సుక‌త వంటి వాటినే తెలియ‌జేస్తాయి.
ఏ ప్రేమ‌యినా స‌రే త‌న స్వీయ ల‌క్ష్యం సాధించేందుకే కాని వేరే కార‌ణం లేదంటారు పెరియార్‌. మ‌న స‌మాజంలో స్త్రీల‌ను ద్వీతీయ శ్రేణి పౌరులుగా మార్చినందువ‌ల్ల త‌లెత్త‌క నేల‌చూపు స్త్రీలు ప‌తివ్ర‌త‌లు అనే భావాల‌ను న‌ర‌న‌రాల్లో నింపారు పురుషులు. అంతేకాని, జ‌నాల్లో నిర్జీవ‌, స‌జీవ ప్రాణుల ప‌ట్ల ఆక‌ర్ష‌ణ వంటిదే ప్రేమ‌. అయితే ప్రేమరాహిత్య‌మే అనేక అరాచ‌కాల‌కు కార‌ణం. ప్రేమ‌లో స్వార్థం ఉండ‌దు, విశ్వ‌ప్రేమ భావ‌న గురించి నాటి స‌మాజంలో తావు లేక‌పోవ‌చ్చ‌ని నా అభిప్రాయం.

నాలుగో అధ్యాయం – వివాహం నుండి విముక్తి
వివాహం, కుటుంబ జీవితం విష‌యంలో మ‌న దేశంలో అనేక అన్యాయాలు అఘాయిత్యాలు జ‌రుగుతున్న‌వ‌ని పెరియార్ రామ‌స్వామి వివ‌రిస్తారు. వివాహ వ్య‌వ‌స్థ మ‌హిళ‌ల‌ను మ‌గ‌వారికి బానిస‌లుగా చేయ‌డం కోస‌మే ఏర్ప‌డింది అంటారు. ప‌విత్ర‌మైన వివాహాలు, దేవ‌త‌లు చేసిన పెళ్ళిళ్ళు అంటూ వేల సంవ‌త్స‌రాల నుండి మ‌హిళ‌ల‌ను మోస‌పుచ్చుతున్నాము అంటారు. చెంగ‌ల్ ప‌ట్టు న‌గ‌రంలో జ‌రిగిన ఆత్మగౌర‌వ మ‌హాస‌భ‌లో విడాకులు తీసుకునే హ‌క్కు కావాల‌ని తీర్మానించినందుకు సంస్క‌ర‌ణ వాదులు వ్య‌తిరేకించార‌నీ, త‌రువాత దేశంలో ప‌లు రాష్ట్రాల‌తో పాటు ప్ర‌పంచంలో ప‌లు దేశాల్లోను విడాకులు తీసుకునే హ‌క్కును చ‌ట్టంగా చేసింది. ‘శీలం’ విష‌యంలో అనుమానంతో ఎంద‌రో భ‌ర్త‌లు త‌మ భార్య‌ల‌ను దారుణంగా చంపుతున్న‌ట్టు ఆనాడే వారు చెప్పారు. మ‌హిళ‌లు అభివృద్ధి చెందాలంటే మ‌నుషులుగా మాన‌వ‌హ‌క్కులు, ఆత్మ‌గౌర‌వంతో జీవించాలంటే, పురుషులు కూడా సంతోషం, నైతిక విలువ‌ల‌తో ఉండాలంటే విడాకుల హ‌క్కు కావాలంటారు. దైవికం, విడ‌దీయ‌లేనిది అనేది కేవ‌లం బూట‌క‌మంటారు. స్త్రీకి పురుషుడు, పురుషునికి స్త్రీ స‌హ‌చ‌ర్యం అత్యంత అవ‌స‌రం అయితే, అందులో ఉన్న అభ్యంత‌రాలు బాధ‌లు తొల‌గించుకోవ‌ల‌సిన క‌ర్త‌వ్యం జ్ఞాన సంప‌న్న‌డైన మ‌నిషిది అంటారు.

ఐదో అధ్యాయం -త‌ప్పుకాని పున‌ర్వివాహం
పురుషుడు ఏఏ సంద‌ర్భాల్లో పున‌ర్వివాహం త‌ప్పు కాద‌ని భావించాలో పెరియార్ రామ‌స్వామి గారు వివ‌రించారు.
(1) భార్య మ‌ర‌ణించిన‌పుడు (2)భార్య వేరొక‌రితో లేచిపోయిన‌పుడు (3)భార్య దీర్ఘ రోగంతో ఉన్న‌పుడు (4) భార్య అజ్ఞానం, అహంకారంతో వివాహ బంధాన్ని గౌర‌వించ‌న‌పుడు (5) భ‌ర్త నిరాద‌ర‌ణ‌ను, హింస‌ను భ‌రించ‌లేక శాశ్వ‌తంగా పుట్టింటికి వెళ్ళిన‌పుడు (6)భ‌ర్త స్వ‌భావానికి వ్య‌తిరేకంగా న‌డుచుకునే భార్య నుండి విడిపోయిన‌పుడు (7) ధ‌నిక కుటుంబం నుండి వ‌చ్చిన భార్య భ‌ర్త‌ను తిర‌స్క‌రిస్తున్న‌పుడు. పై సంద‌ర్భాలేవి స్త్రీకి ఆ హ‌క్కును ప్ర‌క‌టించ‌లేదు. ఎవ‌రైనా వాదించేట‌పుడు శృతి, యుక్తి, అనుభ‌వం అనే మూడు అంశాల‌ను దృష్టిలో ఉంచుకోవాలంటారు.
పెరియార్ రామ‌స్వామి ఆధ్వ‌ర్యంలో నిర్వ‌హించిన ఆత్మగౌర‌వ ఉద్య‌మం ఆ బాధ్య‌త‌ల‌ను నిర్వ‌హించి స్త్రీ పురుషుల‌కు ఆనందాన్ని అందించి సామాజిక బంధాల నుండి విముక్తి క‌లిగించే ప్ర‌య‌త్నం చేసింద‌ని వివ‌రించారు. భార్య‌కు ఏ కారణంగా విడాకులు ఇవ్వ‌కుండా మ‌రో పెళ్ళి చేసుకోకూడ‌దు. ఇది ఆత్మ‌గౌర‌వ కార్య‌క‌ర్త‌లు త‌ప్ప‌క పాటించాలి అన్నారు. మ‌హిళ‌ల ప‌ట్ల స్త్రీ పురుషుల క‌ర్త‌వ్యాలు ఎలా ఉన్నాయో పురుషుల ప‌ట్ల స్త్రీల బాధ్య‌త‌లు కూడా అని చెప్పి అధ్యాయం ముగుస్తుంది.

ఆరో అధ్యాయం – వ్య‌భిచారం
‘వ్య‌భిచారం’ అనే ప‌దాన్ని సూక్ష్మంగా ప‌రిశీలిస్తే ఇది కుట్ర‌పూరితంగా మ‌హిళ‌ల‌ను క‌ల‌కాలం బానిస‌లుగా ఉంచేందుకు ప్ర‌యోగించ‌బ‌డిన‌ది అని స్ప‌ష్ట‌మ‌వుతుంది. మ‌హిళ‌ల అనైతిక‌త‌ను ప్ర‌శ్నిస్తూ పురుషుడిని నేర‌స్తునిగా చూడ‌టం లేదు.
శీలం పాతివ్ర‌త్యం, వ్య‌భిచారం అనే మాట‌లు స్వేచ్ఛా స‌మాన‌త్వం క‌ల‌గ‌ల‌సిన మాన‌వ జీవితానికి అవ‌స‌ర‌మైన‌వి. ఇవ‌న్నీ స్త్రీల‌కు పురుషుల‌కు స‌మానం. కానీ, అది జ‌ర‌గ‌డం లేదు. స్త్రీల‌ను భార్య‌ల‌ను ఆస్తులుగా ప‌రిగ‌ణిస్తూ మ‌హిళ‌లు త‌ప్ప‌ట‌డుగులు వేసిన‌ప్పుడు అతి భయంకరంగా శిక్షించింది సమాజం.

ఏడో అధ్యాయం వితంతు వివాహం: నాటి జనాభ లెక్కల ప్రకారం వితంతువుల సంఖ్య కింది విధంగా ఉన్నది
ఒక సంవ‌త్స‌రం వ‌య‌స్సు గ‌ల వితంతువులు 597
ఒక‌టి నుండి రెండు సంవ‌త్స‌రాల వ‌య‌స్సు గ‌ల వితంతువులు 494
రెండు నుండి మూడు సంవ‌త్స‌రాల వ‌య‌స్సు గ‌ల వితంతువులు 1,257
మూడు నుండి నాలుగు సంవ‌త్స‌రాల వ‌య‌స్సు గ‌ల వితంతువులు 2, 837
నాలుగు నుండి ఐదు సంవ‌త్స‌రాల వ‌య‌స్సు గ‌ల వితంతువులు 6, 707
ఐదు నుండి ప‌ది సంవ‌త్స‌రాల ప్రాయం గ‌ల వితంతువులు 85, 937
ప‌ది నుండి ప‌దిహేను సంవ‌త్స‌రాల ప్రాయం గ‌ల వితంతువులు 2, 32, 147
15 నుండి 20 సంవ‌త్స‌రాల లోపు వ‌య‌స్సు గ‌ల వితంతువులు 3, 96, 172
20 నుండి 25 సంవ‌త్స‌రాల లోపు వ‌య‌స్సు గ‌ల వితంతువులు 7, 42, 820
25 నుండి 30 సంవ‌త్స‌రాల లోపు వ‌య‌స్సు గ‌ల వితంతువులు 11, 63, 720
మొత్తం వితంతువుల సంఖ్య 26, 31, 788

దీనిని బ‌ట్టి వితంతు స‌మ‌స్య ఎంత తీవ్ర‌మైందో గ్ర‌హించి రాజ‌రామ్ మోహ‌న్ రాయ్‌, ఈశ్వ‌ర‌చంద్ర విద్యాసాగ‌ర్‌, సురేంద్ర‌నాథ్ బెన‌ర్జీ, వీరేశ‌లింగం పంతులు, గోవింద రాన‌డే వంటివారు కృషి చేశారు అంటారు. (వీరు జ్యోతిరావు పూలే ప్ర‌స్థావ‌న తేలేదు) వీరి మాట‌ల‌ను బ‌ట్టి పైన సంస్క‌ర్త‌లు స్త్రీల పై మాన‌వీయ‌త కాక హిందూ జ‌నాబా త‌గ్గ‌డం అనే దానికి ఎక్కువ ప్రాధాన్య‌త‌ను ఇచ్చిన‌ట్టు అర్థ‌మ‌వుతుంది.

ఎనిమిదో అధ్యాయం – ఆస్తి హ‌క్కు
ఈ అధ్యాయంలో ప్ర‌పంచంలో ఎక్క‌డా లేని విధంగా త‌ర‌త‌రాలుగా భార‌త‌దేశంలో రెండు ధారుణాలు కొన‌సాగుతున్నాయంటారు.
మ‌హాధారుణంలో మొద‌టిది:
దేశ ప్ర‌జ‌ల్లో ఒక భాగాన్ని అంట‌రానివారిగా ఊరికి దూరంగా జంతువుల క‌న్నా హీనంగా, ఎటువంటి భావోద్వేగాలు లేని ప్రాణులుగా చూడ‌డం.
రెండ‌వ‌ది: భార‌తీయ స్త్రీల‌ను పుట్టు బానిస‌లుగా, రెండో శ్రేణి పౌరులుగా, న‌డుస్తున్న శ‌వాలుగా ప‌రిగ‌ణించ‌డం.
మొద‌టి అంటే కుల వివ‌క్ష రూపుమాప‌నిదే స్వాతంత్య్ర పోరాటం స‌ముచితం, అంట‌రానిత‌నం తీవ్ర‌మైన జాతీయ స‌మ‌స్య‌, అది చిన్న‌దే ప‌ట్టించుకోన‌వ‌స‌రం లేదు అన‌డం మూర్ఖ‌త్వం.
మ‌హిళ‌ల‌ను బానిస‌లుగా భావించినంత కాలం మ‌నం బానిస బిడ్డ‌ల‌మే అని చెప్ప‌కోవాలంటారాయ‌న‌. జాతీయోద్య‌మ నాయ‌కులు దీనిని ప‌ట్టించుకోక పోయినా స్వ‌దేశీ సంస్థానాల‌లో కొన్ని సంస్క‌ర‌ణ‌లు చేశారు. మైసూరు, బ‌రోడా, క‌శ్మీర్‌, తిరువాన్కూర్ సంస్థానాల‌లో బ్రిటీష్ ఇండియా క‌న్నా సామాజిక సంస్క‌ర‌ణ‌లు వేగాన్నందుకున్నాయి.
బ్రిటీష్ ప్ర‌భుత్వం బాల్య వివాహాల‌ను నిషేధించే‘శార‌దా చ‌ట్టం’ చేసినా మ‌న జాతీయ నాయ‌కులు స‌హ‌క‌రించ‌క అది పూర్తిగా అమ‌లు కావ‌డం లేద‌న్నారు.
దేశంలో మార్పులు చోటు చేసుకోవాలంటే కేవ‌లం మ‌గ‌వారిపై ఆధార‌ప‌డితే ప్ర‌యోజ‌నం లేద‌నే స‌త్యాన్ని మ‌హిళ‌లు గ్ర‌హించాలి. త‌మ కోసం పురుషులు ఏమీ చేయ‌ర‌ని త‌మ‌కు తామే ఉద్య‌మాల్లో ముందుండాల‌ని గ్ర‌హించాలి అంటారు పెరియారు. మ‌హిళ‌లు మొద‌ట త‌ల్లిదండ్రుల నుండి, భ‌ర్త‌ల నుండి ఆస్తి హ‌క్కును సాధించేందుకు ఉద్య‌మించాలి అంటారు. ఆస్తి హ‌క్కు పొంద‌నంత వ‌ర‌కు బానిస‌లుగానే లెక్క‌. క‌నుక ఆస్తి హ‌క్కు కోసం, స‌మాన‌త్వం కోసం మ‌హిళ‌లు కృషి చేయాల‌న్నారు.

తొమ్మిదో అధ్యాయం – గ‌ర్భ‌నిరోధం
మొద‌టిసారి గ‌ర్భ‌నిరోధం గురించి మాట్లాడిన‌పుడు ఉలిక్కిప‌డిన స‌మాజం త‌రువాత కొంత మారింది. మ‌ద్రాసు శాస‌న‌స‌భ‌లో ప్ర‌జ‌ల మ‌ధ్య గ‌ర్భ నిరోధ ప్ర‌చారాన్ని విస్తృతం చేయాల‌ని చ‌ర్చించింది. అయితే, గ‌ర్భ నిరోధం గురించి ఇత‌రుల వాద‌న‌కు మ‌న వాద‌న‌కు తేడా ఉంది. ఆ తేడా అత్యంత ముఖ్య‌మైన‌ది. స్త్రీలు స్వేచ్ఛ పొందాలంటే గ‌ర్భ నిరోధం అవ‌స‌రం. న‌న్న‌డిగితే ప్రస్తుతం ఉన్న మ‌హిళ‌లు బిడ్డ‌ల‌ను క‌న‌డ‌మే మానెయ్యాల‌ని చెబుతాను. బిడ్డ‌ల‌ను క‌ని వారిని పెంచి పోషించ‌డంలోనే వారి శ‌క్తి సామ‌ర్థ్యాలు క‌రిగిపోతాయి అంటారు పెరియార్‌. అందుకు ఉదాహ‌ర‌ణ‌గా ఒక పురుషుడు నాకు న‌లుగురు పిల్ల‌లు. వారి పోష‌ణ‌కే నా స్వేచ్ఛ హ‌రించుకు పోతుందంటాడు. అదే ఒక మ‌హిళ అయితే ‘పిల్ల‌లు లేక‌పోతే ఏ బాయో ఏ నుయ్యో చూసుకొందును’అంటుంది.
దీనిని బ‌ట్టి స్త్రీ పురుషుల స్వేచ్ఛా స్వాతంత్య్రాలు సంతానోత్ప‌త్తి క‌ట్ట‌డి చేస్తుంది. మ‌హిళ‌లు మ‌రింత బందీలు, బాధ్యులు అవుతున్నారు. సామాన్యంగా మ‌హిళ‌లు ఉద్యోగాలు ఆస్తులు ఉండ‌నందువ‌ల్ల మ‌రింత‌గా పురుషుల‌పై ఆధార‌ప‌డి బ‌తుకుతున్నారు. అయితే, మ‌ద్రాసు రాష్ట్రంలో గ‌ర్భ నిరోధం గురించి రాష్ట్రమంతా విస్తృత ప్ర‌చారానికి ఏర్పాటు చేస్తామ‌న్న‌పుడు శాస‌న‌స‌భ‌కు మ‌హిళ‌ల త‌ర‌పున ఎన్నికైన డాక్ట‌ర్ ముత్తు ల‌క్ష్మి మాత్రం తీవ్రంగా వ్య‌తిరేకించారు. ఇది చాలా విచార‌క‌రం అని పెరియార్ ఆవేద‌న వ్య‌క్త ప‌రిచారు. మ‌ద్య నిషేద ప్ర‌చారం కంటే, అంటు రోగాల నిరోధ ప్ర‌చారం కంటే, గ‌ర్భ నిరోధ ప్ర‌చార‌మే అత్యంత ముఖ్య‌మ‌ని ఈ అధ్యాయంలో పెరియార్ వివ‌రించారు.

ప‌దో అధ్యాయం – స్త్రీల విముక్తికి పురుషాహంకారం న‌శించాలి
పురుషస్వామ్య పితృత‌స్వామ్య స‌మాజంలో మ‌హిళ‌ల విముక్తిని మ‌హిళ‌లే సాధించుకోవాలి. పురుషుల‌పై ఆధార‌ప‌డ‌కూడ‌ద‌ని స్త్రీలు గ్ర‌హించాలి. ఈ ఉద్య‌మాల్లో పురుషులు భాగ‌స్వాముల‌యితే ఉద్య‌మ ల‌క్ష్య‌మే దెబ్బ తింటుంద‌న్న‌ది వారి అభిప్రాయం. స‌మాజంలో కొద్ది మంది ధ‌న‌వంతులైన కార‌ణంగా బ‌ల‌వంతులు అత్య‌ధికులైన బ‌ల‌హీనుల‌ను త‌మ గుప్పెట‌లో శాశ్వ‌తంగా ఉంచుకునేందుకు బ‌ల‌హీనుల విముక్తికి ప‌ని చేస్తున్న‌ట్లు న‌టిస్తారు. పిల్లులు ఎలుక‌లకు విముక్తి సాధిస్తాయా? న‌క్క‌ల వ‌ల‌న కోళ్ళ‌కు విముక్తి ల‌భిస్తుందా?అందుకే స్త్రీలు జాగ్ర‌త్త‌గా ఉండాలి అంటారాయ‌న‌.
మ‌గ‌త‌నం, పితృస్వామ్యం, పురుష‌హంకారం వంటి ప‌దాలు స్త్రీల‌ను బానిస‌లుగా నిర్ధారించేవి. మ‌రి పురుషాహంకారం ఉన్న పురుషులు స్త్రీ విముక్తికి కృషి చేయరు. వివేకం, జ్ఞానం, స్వేచ్ఛ‌, సాహ‌సం వంటి గుణాలు క‌లిగిన పురుషుల‌కు మాత్ర‌మే సొంత‌మ‌ని మ‌గ‌వారు భావిస్తారు అని ఆయ‌న తేల్చి చెప్పారు. హిందూ మ‌తం బోధించినది ఏమిటంటే స్త్రీలు పుట్టుక‌తో బానిస‌లు, వారు బాల్యంలో తండ్రి పైన, య‌వ్వ‌నంలో భ‌ర్త పైన‌, వృద్ధాప్యంలో కొడుకు య‌పైన ఆధార‌ప‌డాల‌ని శాసించింది. ఇంకా ఇటువంటి చాలా ప్ర‌స్తావించారు. చివ‌ర‌గా, “మ‌హిళ‌ల బానిస‌త్వం కేవ‌లం మ‌హిళ‌ల‌ను మాత్ర‌మే బాధించ‌దు. దీనివ‌ల్ల పురుషులు కూడా ఎన్నో బాధ‌ల‌కు లోన‌వుతారు. ఇది పురుషులు గ్ర‌హించ‌లేదు. స్త్రీలు త‌మ స్వేచ్ఛ కొరకు చిన్న చిన్న ప్ర‌య‌త్నాలు చేసిన అవి పురుషులకు ఇబ్బంది క‌లిగించ‌వ‌చ్చు. అయితే, గ‌ర్భ నిరోధ‌కం, ఆరోగ్య ర‌క్ష‌ణ‌, సంక్షేమ విష‌యాల‌లో మ‌హిళ‌లు ప్ర‌త్యేక శ్ర‌ద్ధ వ‌హిస్తే పురుషుల‌కు న‌ష్ట‌మేమీ లేదు. వాస్త‌వానికి పురుషులు కూడా మ‌త సాంప్ర‌దాయాల నుండి విముక్తి పొందాల్సిన అవ‌స‌రం ఉన్న‌ది” అనే పేరాతో పుస్త‌క‌ము ముగుస్తుంది.

పెరియార్ రామ‌స్వామి మాట‌ల్లో ప్ర‌చుర‌ణ‌క‌ర్త‌ల సూచ‌న మేర‌కు ఆ పుస్త‌కంలో ఏమున్న‌ది సంక్షిప్తంగా ముందు మాటల్లో రాశాన‌న్నారు. ముందు మాట చివ‌ర ఉన్న పేరు, తేది, స‌మాచారం..ప్రకారం జనవరి మొదటి తేదీ 1942 అని రాయబడింది.
ఇటువంటి చైతన్య వంతమైన పుస్తకం అందరూ చదవతగింది.

జీవన వారధులు

రచన: డా.విజయలక్ష్మీ పండిట్

”అమ్మా.. ఆత్మహత్య అంటే ఏంటి? ఎందుకు చేసుకుంటారు?”
ఈనాడు న్యూస్‌ పేపర్‌ మధ్య పేజీలను పక్కన పెట్టి అక్కడే కాఫీ తాగుతున్న వాళ్ళమ్మనడిగింది పన్నెండేళ్ళ దివ్య.
ఈనాడు మెయిన్‌ పేపర్‌ చదువుతూ కాఫీ తాగుతున్న సునీత, కూతురు ప్రశ్నకు కండ్లు పెద్దవి చేసి దివ్యను చూస్తూ వెంటనే ఏం జవాబు చెప్పాలో తోచలేదు సునీతకు. జవాబుకోసం దివ్య వాళ్ళ అమ్మ మొహంలోకి చూస్తూ కూర్చుంది.
” ఆత్మహత్య అంటే మనల్ని మనం చంపుకోవడం అంటే. మనం ధైర్యాన్ని కోల్పోయి పిరికితనంతో మన వ్యక్తిత్వాన్ని మనం చంపుకోవడం. సమస్యను ఎదుర్కొనే నేర్పు ఓర్పు లేక తొందరపాటు నిర్ణయం తీసుకుని మన నిండు జీవితాన్ని మన చేతులారా బలి చేసుకోవడం” అని జవాబు చెప్పింది.
కూతురిలో ధైర్యాన్ని పెంచాలనే ఆవేశంతో సునీత చెప్పుకుపోతున్న చాలా పెద్ద జవాబును విన్న దివ్య తలలో ఇంకా ఎన్నో ప్రశ్నలు మొలకెత్తాయి.
ఆరో క్లాస్‌ చదువుతున్న దివ్య తెలుగు కొంచెం బాగానే చదవగలుగుతుంది. ఇంట్లో అమ్మ కూడా తెలుగు భాష అక్షరాలు, గుణింతాలు నేర్పించడం వల్ల, కూడబలుక్కుని చదవడానికి ప్రయత్నిస్తూంది. రోజు న్యూస్‌ పేపర్‌ హెడ్‌లైన్స్‌ నీకు తోచినవి చదువుతూండు తెలుగు భాష ఇంప్రూవ్ అవుతుందని అమ్మ నాన్న చెప్పినప్పటినుండి టైం దొరికినప్పుడు న్యూస్‌ పేపర్‌ తిరగేయడం మొదలు పెట్టింది. తెలుగుభాష అర్థాలు తెలుసుకోవడానికి ఇంగ్లీషులో కూడా అడుగుతూంటుంది.
”అమ్మా.. పిరికితనం అంటే బోల్డుగా లేకపోవడమా? పిరికితనం అంటే కవడిష్‌ అని అర్థమా!” అని అడిగింది దివ్య.
”అవును నాన్నా.. పిరికితనం అంటే కవడిష్‌.. అంటే బోల్డుగా లేకపోవడం.” మన తెలుగు భాషకు ఇంగ్లీషులో అర్థాలు చెప్పాల్సిన గతి పట్టింది మన పిల్లలకని మనసులో అనుకుంటూ జవాబిచ్చింది సునీత.
” ఓర్పు నేర్పు అంటే ఏమిటి”అని మరలా ప్రశ్నించింది దివ్య.
” ఓర్పు.. అంటేనే ఓపిక.. పేషన్స్‌. నేర్పు అంటే ఓపికతో ఏదైనా ఒక సమస్య వస్తే ఎమోషనల్‌ అయిపోకుండా.. కొంచెం ఆలోచించి, ఆ సమస్య ఎందుకొచ్చింది? ఆ సమస్యకు పరిష్కారాలేమి? అంటే ప్రాబ్లమ్‌కు సొల్యూషన్‌ ఏమిటి అని అనలైస్‌ చేసుకొని పరిష్కరించుకోవడానికి, సాల్వ్‌ చేసుకోవడానికి తెలివితో ప్రయత్నించాలి, ప్రతి చిన్న విషయాన్ని పెద్ద సమస్యగా.. అంటే ప్రాబ్లమ్‌గా చిత్రించుకోవడమే అసలు సమస్య. మన జీవితం జీవించడానికి కాని, మన జీవితాన్ని మనమే అంతం చేసుకోడానికి కాదు.. అనే ఆలోచనా విధానాన్ని, ధైర్యాన్ని చిన్నతనం నుండి అలవరచుకొంటే మన జీవితంలో ఎదురయ్యే సమస్యలను మనము నేర్పుతో పరిష్కరించుకుంటూ ఆనందంగా జీవించవచ్చు..” అని చిన్న ఉపన్యాసమిచ్చింది సునీత.
అమ్మ మాటలు విన్న దివ్య నిటారుగా కూర్చుని.. ”ధైర్యంగా వుండడం చాలా అవసరం కదమ్మా.” అని అడిగింది.
”అవును ఆడపిల్లకైనా, మగ పిల్లలకైనా ధైర్యం ఎంతో అవసరం. ముఖ్యంగా ఆడపిల్లలు ధైర్యం, ఆత్మస్థైర్యంతో పెరగాలి. మన చరిత్రలో ఎంతో మంది మహిళలు.. అంటే ఆడవాళ్ళు ఝూన్సీ లక్ష్మీ బాయి, రుద్రమదేవి రాణులుగా రాజ్యాలు ఏలినారు, ఎంతో మంది మహిళలు మన దేశ స్వతంత్ర పోరాటంలో పాల్గొన్నారు. ఇందిరాగాంధీ, నెహ్రూజీ కూతురు ప్రధానిమంత్రి అంటే ప్రైమ్‌ మినిష్టరుగా దాదాపు రెండు దశాబ్దాలు పాలించారు” అనింది కూతురును దగ్గర కూర్చోబెట్టుకుంటూ.
విన్న తరువాత దివ్య ఇంకో ప్రశ్న వేసింది..
”పేపర్‌లో ఆ అమ్మాయి ఇంటర్‌ మీడియట్ పరీక్ష బాగా రాయలేదని, వాళ్ళ నాన్న తిట్టాడని ఆత్మహత్య చేసుకునింది.. కదా? వాళ్ళ నాన్న తిట్టకూడదు కదా!”
”నిజమే.. వాళ్ళ నాన్న అలా తిట్టుండకూడదు.. పరీక్ష సరిగా రాయలేదని బాధ ఒకవైపు, నాన్న తిట్టాడనే బాధ, అవమానం ఇంకోవైపు ఆ అమ్మాయిని మనస్తాపానికి గురి చేసుంటాయి.. బాగా చదివే అమ్మాయి పరీక్ష సరిగా రాయకపోయినందుకు కారణాలేవో తెలుసుకోవాలి.. ఆ సందర్భంలో కూతురుని ఓదార్చి, మరలా గట్టి ప్రయత్నం చేయవచ్చులే అని ధైర్యం చెప్పి ఆ బాధ తగ్గించాలి. చదువులో ఆ సబ్జక్టులో కూతురు ఎందుకు వెనకపడిందో తెలుసుకొని ట్యూషన్‌ పెట్టి కావాల్సిన సపోర్ట్‌ ఇవ్వాలి” అని ఆగి మరలా ”చదువుకంటే ముందు పిల్లల్లో ధైర్యాన్ని, జీవితం, సమస్యల పట్ల కాలం తెచ్చే మార్పుల పట్ల అవగాహన కలిగించాలి. చావు సమస్యలకు పరిష్కారం కాదు అని తల్లిదండ్రులు, ఉపాధ్యాయులు పిల్లల్లో జీవితంపట్ల ఓ ఆశావాదాన్ని పెంపొందించే ప్రయత్నం జరగడం లేదు”అని అనింది సునీత.
దివ్య ఎంతో ఆరాధనా భావంతో అమ్మ మొహంలోకి చూస్తూ.. చటుక్కున లేచి అమ్మ మెడను కౌగిలించుకుని ముద్దు పెట్టుకుంది.
తన మాటలు దివ్యకు ఎంతో ధైర్యాన్ని, రిలీఫ్‌ని ఇచ్చాయని సునీత గ్రహించింది. తనూ కూతురుని దగ్గరకు తీసుకుని చెంపలపై ముద్దాడింది.
”నీలాగ, నాన్నలాగా ఆ అమ్మాయిని వాళ్ళ అమ్మా నాన్నా అర్థం చేసుకుని ధైర్యం చెప్పుకుంటే ఆ అమ్మాయి ఆత్మహత్య చేసుకునేది కాదు కదమ్మా!…” అని అనింది దివ్య.
”అవును’.. అని సమాధానమిచ్చింది సునీత. అంతలో తన ఆఫీస్ రూమ్‌లో నుంచి వాళ్ళ నాన్న ‘దివ్యా..” అని పిలవడంతో ” ఏం. నాన్నా..” అని లోపలికి పరుగుతీసింది.
వాళ్ళ సంభాషణ విన్న రామకృష్ణ, కూతురి సున్నితమైన మనస్సు ఆ ఆత్మహత్యల న్యూస్‌తో ఎంత గాయపడిందో ఊహించి ఓదార్పు మాటలు, నవ్వించే మాటలు చెప్పి డైవర్ట్‌ చేయడానికి పిలిచుంటాడని సునీత ఊహించింది. జీవితం పట్ల రామకృష్ణకున్న పాజివ్‌ ఆటిట్యూడ్‌ సునీతకు తెలుసు. పిల్లలను అర్థం చేసుకుని సున్నితమైన మనసులు గాయపడకుండా.. వాళ్ళతో రోజు కొంత సమయం గడుపుతూ జీవితం పట్ల.. సమస్యల పట్ల అవగాహన కలిగించే కబుర్లు, కథలు చెబుతూ ఆత్మస్థైర్యాన్ని పెంపొందించాలని చెపుతుంటాడు. తల్లిదండ్రులు మారుతున్న సమాజాన్ని అర్థం చేసుకుంటూ సమాజంలో సంస్కృతిలో వచ్చే మార్పుల దుష్ప్రభావాలనుండి పిల్లలను కాపాడుకుంటూ వారికి వాస్తవాల పట్ల అవగాహన కలిగిస్తూ మంచి నడవడిక, ఆత్మస్థైర్యంతో కూడిన వ్యక్తిత్వానికి బాటలు వేయాలంటాడు.
అతనిలో ఆ ఆశావాద దృక్పథంతోపాటు కూతురు పెంపకం పట్ల అంత శ్రద్ధ తీసుకోడానికి కారణం అతని చెల్లెలు రాధ మరణం.. కాదు, ఆత్మహత్య..
సునీత ఆలోచనలు గతంలోకి పయనించడం మొదలుపెట్టాయి.
అది సునీత పెండ్లయి దాదాపు ఒకటిన్నర సంవత్సరం. సునీత చెన్నైలో ఒక కాలేజీలో ఇంగ్లీష్‌ లెక్చరర్‌గా పనిచేస్తూంది. కాలేజీకి తయారయి బ్యాగ్‌ సర్దుకుంటున్న సునీత ఫోన్‌ రింగ్‌ అవ్వడంతో హాల్‌లోకి వెళ్ళి ఫోన్‌ ఎత్తి ‘హల్లో..” అంది.
ఆ వైపు రామకృష్ణ వాళ్ళ పిన్నమ్మ, అన్నపూర్ణమ్మ చెల్లెలు అనసూయ ఏడుస్తూ.. ”రాధ చనిపోయింది సునీత.. ఉరేసుకుని ఆత్మహత్య చేసుకుంది.” అని ఏడుస్తూ చెపుతుంటే సునీత కాళ్ళు చేతులు అదిరాయి.
”అయ్యో.. ఎట్లయింది? ఎందుకు చేసుకుంది?”అని కంగారుగా ప్రశ్నల వర్షం కురిపిస్తూండగా ఫోన్‌ డిస్‌ కనెక్ట్‌ అయింది.
” ఏమండీ రాధ చనిపోయిందట ఆత్మహత్య చేసుకుంది. చిన్నత్తమ్మ ఫోన్‌ చేశారు” అంటూ.. ఆఫీసుకు తయారవుతున్న భర్తకు చెప్పింది.
”ఆ…” అంటూ హతాశుడై నిలబడిపోయిన రామకృష్ణ ప్రక్కనే వున్న బెడ్‌పై కూర్చొని.. భోరున ఏడ్వడం మొదలు పెట్టాడు.
సునీత రామకృష్ణ దగ్గరకు వచ్చి ఎదుట నిలబడి కన్నీళ్లు తుడుచుకుంటూ అతని తలను తనకు అదుముకుని తలపై చేయివేసింది సముదాయిస్తూ.
చెల్లెలంటే రామకృష్ణకు చాలా ఇష్టం. ఇద్దరికీ వయసులో ఐదు సంవత్సరాలు తేడా.
రామకృష్ణ, తనూ చెన్నై నుండి రెండు గంటల ప్రయాణం దూరంలో నెల్లూరు దగ్గర ఉన్న వాళ్ళ సొంతూరుకు కారులో బయలు దేరారు డ్రైవర్‌ని మాట్లాడుకుని.
రాధ హైదరాబాదులో ఒక సాఫ్ట్‌వేర్‌ కంపెనీలో ఒక సంవత్సరం నుండి ఉద్యోగం చేస్తూంది. ఈ మధ్యనే రాధకు పెండ్లి చేయాలని రెండు సంబంధాలు చూశారు వాళ్ళ నాన్న. వాళ్ళ నాన్న వెంకటరామయ్యకు రాధ పెద్ద చదువులు చదివి ఉద్యోగం చేయడం ఇష్టం లేదు. ఇంటర్‌ మీడియట్ అవగానే పెండ్లి చేయాలనుకున్నాడు. అతను నెల్లూరు జిల్లాలో ఇరవై ఎకరాల మంచి మోతుబరి రైతు, బి.ఏ చదివినా.. ముందు కాలం మనిషి. సాంప్రదాయాలని, ఆడపిల్లలకు పెద్ద చదువెందుకు పిల్లలకు చదువు చెప్పుకొనే వరకు చదివితే చాలనుకునేవాడు. కూతురికి ఆస్తి, అంతస్తు వుండి, తమ కులంలో సాంప్రదాయమైన కుటుంబంలో ఇవ్వాలని ఇంటర్‌ మీడియట్ అయిపోగానే సంబంధాలు చూడడం మొదలుపెట్టాడు. కాని రాధ తాను బి.టెక్‌. చేస్తానని పట్టుదల పట్టింది. అన్నతో చెప్పించుకుని నాన్నను ఒప్పించుకుని ఎమ్సెట్ పరీక్షరాసి మంచి ర్యాంక్‌తో హైదరాబాద్‌లో ఇంజినీరింగ్‌ సీటు తెచ్చుకుంది. కష్టపడి చదువుకుని, మంచి మార్కులతో పాసయి, హైదరాబాద్‌లో క్యాంపస్‌ సెలక్షన్‌లో ఒక సాఫ్ట్‌వేర్‌ కంపెనీలో ఉద్యోగం తెచ్చుకుని చేరింది.
ఆ మధ్య ఒకసారి మేమంతా కలిసినప్పుడు రాధ తాను తన కొలీగ్‌ శ్రీధర్‌ను ఇష్టపడుతున్నట్టు, అతనికి తనంటే ఇష్టమని, మంచివాడని మాతో చెప్పింది. వాళ్ళ అమ్మ నాన్న స్కూల్‌ టీచర్స్‌ అని, వాళ్ళది ఇంటర్‌ కాస్ట్‌ మ్యారేజ్‌ అని, తండ్రి ఎస్‌.సి., తల్లి ఓ.సి. అని చెప్పింది. అతనికి ఇంటర్‌ చదువుతున్న తమ్ముడు వున్నట్టు చెప్పింది. ఇద్దరం పెండ్లి చేసుకోవాలనుకుంటున్నామని మాతో అంది.
రామకృష్ణ వెంటనే ”అమ్మా నాన్నతో చెప్పావా”అని అడిగాడు.
”అమ్మతో అన్నాను కాని అమ్మ మీ నాన్న ఒప్పుకోడు వేరే కులమని తొందరపడొద్దు ఆలోచించుకోమ్మా”అని అనిందని చెప్పింది.
రామకృష్ణకు వాళ్ళ నాన్న తత్వం తెలుసు. అమ్మ ఆ తరానికే చెందినదయినా కాలంతోపాటు వస్తున్న మార్పులు పిల్లలపై వాటి ప్రభావాన్ని గమనిస్తూ పిల్లల భవిష్యత్తును మంచి చెడులను దృష్టిలో పెట్టుకుని కాలానికనుగుణంగా ఆలోచించి నిర్ణయాలు తీసుకునే ధైర్యం, ఫ్లెక్సిబిలిటీ అమ్మలో వుంది. కాని నాన్నకు కొన్ని నిర్దిష్టమయిన ఇష్టా అయిష్టాలు వున్నాయి. తన పట్టుదల పర్యవసానాల గురించి పట్టించుకోడు.
సునీత వెంకటరామయ్యకు చిన్నప్పటి స్నేహితుడి కూతురు. స్నేహితుని ఇంట్లో సునీతను చూసి వచ్చిన వెంకటరామయ్యకు కోడలిగా చేసుకోవాలనిపించింది. అన్నపూర్ణమ్మ, రామకృష్ణలతో మాట్లాడి రామకృష్ణకు పెండ్లి చేశాడు. సునీతను చూసిన తరువాత రామకృష్ణకు కూడా నచ్చడంతో పెండ్లి జరిగిపోయింది. వెంకట రామయ్య ఎంతో సంతోషంగా ఘనంగా చేశాడు పెండ్లి వాళ్ళదగ్గర కట్నం ఆశించకుండా.
రామకృష్ణకు వాళ్ళ నాన్న గురించి బాగా తెలుసు కాబట్టి ఆలోచిస్తూ వెంటనే ఏమీ మాట్లాడలేదు.
కొంత సేపయినాక, ”రాధా! శ్రీధర్‌ను, వారి కుటుంబాన్ని గురించి ఇంకా వివరాలు తీసుకుని నేను సునీత మేమిద్దరం ఒకసారి కలిసి మాట్లాడి తరువాత ఆలోచిద్దాం. తొందరపడి నిర్ణయం తీసుకోకు”అని చెప్పాడు.
రాధ సరే అన్నట్టు తలవూపింది.
అంతా నెల ముందు జరిగిందీ సంభాషణ.
నిన్ననే రాధ ఫోన్‌ చేసిందని చెప్పాడు రామకృష్ణ తన పెండ్లి విషయం గురించి. రెండు రోజులు సెలవు పెట్టి వెళ్ళి శ్రీధర్‌ను, వాళ్ళ అమ్మ నాన్నను కలవాలని అనుకున్నాము. ఇంతలోనే రాధ అలా జీవితాన్ని అంతం చేసుకోడానికి కారణమేమి? అనే ఆలోచనలు సునీత మనసులో సుళ్ళు తిరుగుతున్నాయి.
*****

ఇల్లు చేరేటప్పటికి ఇంట్లో బంధుమిత్రులు, పొరుగువారు పోగయినారు. విషయం తెలిసి పోలీసులు వచ్చి కేసు నమోదు చేసుకుని వెళ్ళినట్టు రామకృష్ణ వాళ్ళ పిన్నమ్మ, చిన్నాన్న చెప్పారు.
హాల్లో రాధ శవాన్ని చూసి రామకృష్ణకు దుఃఖం ఆగలేదు. రాధ తలపై చేయివేసి భోరున ఏడ్చాడు. అర్థగంట తరువాత నెమ్మదిగా దుఃఖాన్ని తమాయించుకుని ప్రక్క రూములో గోడకానుకుని ఏడుస్తున్న అమ్మ దగ్గరకు పోయి ప్రక్కన కూర్చుని “అమ్మా ఏం జరిగిందసలు”అని అడిగాడు. అన్నపూర్ణమ్మ వెంటనే ఏమీ మాట్లాడలేదు. అమ్మ ఇంకా చెల్లి హఠాత్‌ మరణంతో షాక్‌లో ఏమి జవాబు చెప్పలేదని గ్రహించాడు. రామకృష్ణ వాళ్ళ చిన్నాన్న వచ్చి రామకృష్ణను చేయిపట్టుకుని మిద్దెపైకెళ్ళాడు. వారితో కూడా వాళ్ళ పిన్నమ్మా, తనూ వెళ్ళాము.
మిద్దెపైన వెనుకవైపు బాల్కనీలో ఈజీ చైర్‌లో వెనక్కివాలి కండ్లు మూసుకుని వున్నాడు రామకృష్ణ వాళ్ళ నాన్న. మొహంలో దిగులు, అలసట. అలికిడి అవ్వడంతో కండ్లు తెరచి మా వైపు చూసి, కొడుకును చూడగానే చేతులు చాచి ”రామూ! రాధ చూడరా మనల్ని వదలి పోయింది. ఎంత పని చేసిందో, నేను అలా చేస్తుందనుకోలేదురా”.. అంటూ చిన్న పిల్లవాడిలా ఏడ్వడం మొదలు పెట్టాడు. కుర్చీలోనుండి లేవబోతుంటే రామకృష్ణ వాళ్ళ నాన్నను పొదిమిపట్టుకున్నాడు. మాకూ ఏడుపాగలేదు. ఆ వయసులో పెండ్లి కావాల్సిన కూతురును పోగొట్టుకుని, కూతురుపై ప్రేమంతా కట్టలు తెంచుకుని ఏడుపై పైకుబికిందనిపించింది. తనూ మామయ్య కుర్చీ పక్కన కూర్చుంది. తన ఆలోచనలు పిల్లల పెంపకంపై వెళ్ళాయి…
” పిల్లలెంత ఎదిగినా, వాళ్ళు తమ పిల్లలే, చిన్నవాళ్ళనుకుంటూ చిన్నప్పుడు ఆట వస్తువులో, చాక్లెట్లో ఇచ్చి మనసు మళ్ళించినట్టే పెండ్లీడు వచ్చినా.. కూడా అట్లే తలపోసే తండ్రి ఆయన. మామయ్య కరుడు కట్టిన సాంప్రదాయ ఆలోచనా విధానం ఆయన్ని కాలంతోపాటు పిల్లల మనస్తత్వంలో వచ్చిన మార్పులను గమనించి, వాటికి విలువనీయకుండా చేసింది. అందుకు కారణం శతాబ్దాలుగా సంఘంలో జీర్ణించుకుపోయిన స్త్రీల పట్ల నిరాదరణే కదా!”అని అనిపించింది సునీతకు…
కొడుకులకే ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇచ్చి, మగబిడ్డలు పుట్టకుంటే ఆడవాళ్ళే బాధ్యులని, మగపిల్లలను కనేంతవరకు కోడళ్లను మానసికంగా, శారీరకంగా బాధలు పెట్టడం. ఆడ, మగ బిడ్డలను నిర్ణయించే క్రోమోసోమ్‌ దాత మగవాడే అనే అవగాహనాలోపం వల్ల, మగబిడ్డయితే పున్నామ నరకం నుండి రక్షిస్తాడనే తరతరాల గుడ్డినమ్మకం, ఆడబిడ్డ ఎప్పటికి ఆ యింటి బిడ్డ (అత్తగారింటి బిడ్డ) అని, మగవాడు మన బిడ్డ అనే బూజుపట్టిన ఆలోచనలతో పుట్టినప్పటి నుండి ఆడపిల్లలకు ఇంట్లో మగ బిడ్డల తరువాత రెండవ స్థానాన్ని ఇస్తూ, ఇంటి పనులు, వంటపనులు, పిల్లలను పెంచే పనులన్నీ ఆడవారివే అనే ఆలోచనా విధానం. పుట్టినప్పటినుండి ఆ వివక్షతో కూడిన పెంపకం ప్రతి అమ్మాయి, అబ్బాయిలో జీర్ణించుకొని పోయి అదే సాంప్రదాయానికి, కట్టుబాట్లకు ప్రాధాన్యతనిస్తూ తరతరాలుగా ఆ సాంప్రదాయాల, కట్టుబాట్ల చాలలో బంధింపబడ్డాయి. ఆ తరాలలో వారి ఆలోచనలు, స్త్రీలకు చదువు లేకపోవడం, పురుషాధిక్య సమాజ ప్రభావంలో అదే మన జీవన విధానం అనే భ్రమలో ఆ రెండు మూడు తరాల తల్లితండ్రులు మూసపోసిన ఆ భావజాలం పిల్లల పెంపకంపై, వారి ముఖ్యమయిన జీవిత మలుపులు; విద్య, వివాహంపై తలితండ్రులు తీసుకునే నిర్ణయాలన్నికీ ఆ సాంప్రదాయ ఆలోచనా విధానమే కారణం. కాలానుగుణంగా సుమారు ఓ రెండు తరాల చదువుకున్న తల్లిదండ్రుల అవగాహనల్లో కొంచెం మార్పు వున్నా, వచ్చే అల్లుడు, అత్తింటి వారి ఆలోచనలూ కూడా అదే విధంగా వుంటాయన్న ఆలోచనతో వుంటూ ఆడపిల్లల పెంపకంలో పాత భావాలను వదులుకోలేకున్నారు” అని ఆలోచించుకుంటూ కూర్చుంది తాను.
*****

రాధ దహన సంస్కారాలన్నీ ముగిశాక రామకృష్ణ చిన్నాన్న, పిన్నమ్మ, అత్తమ్మలద్వారా తెలిసింది సునీతకు. రాధ వారం రోజుల క్రితం ఒక వారం శని ఆదివారాలతో కలుపుకుని లీవు పెట్టి ఇంటికి వచ్చింది అమ్మ నాన్నతో గడపాలని. వచ్చిన రోజు రాత్రి భోజనాల సమయంలో వాళ్ళ నాన్న తాను విచారించిన రెండు సంబంధాలను గురించి రాధతో చెప్పాడు. చదువు, ఉద్యోగం ఉండి ఆస్తిపాస్తులు బాగా వున్న కుటుంబాలు, మీ అన్న వదినలను కూడా రమ్మని వెళ్ళి చూసి వద్దామని. రాధ ఏమి సమాధానం చెప్పకుండా వాళ్ళమ్మవైపు చూస్తూంది. అన్నపూర్ణమ్మ కండ్లతోనే ఏమి మాట్లాడవద్దని సైగ చేయడంతో రాధ ఏమీ మాట్లాడలేదు. వెంకటరామయ్యకు రాధ ప్రేమ విషయం తెలియదు. ఆడపిల్లలకు సహజంగా వుండే బిడియం అనుకుని రాధ మౌనాన్ని అంగీకారంగా అనుకుని భోజనం ముగించి లేచి వెళ్ళాడు వెంకట రామయ్య. రాధ, అన్నపూర్ణమ్మ వంటింట్లో అన్ని సర్దుకుని ఇద్దరు మిద్దెమీదకు వెళ్ళారు.
రాధ తన మనసులోని భావాల్ని వాళ్ళమ్మకు ఏకరువు పెట్టుకుంటూంది, ”నేను శ్రీధర్‌నే పెండ్లి చేసుకుంటానమ్మా.. మంచి వాడు. నాన్నని ఒప్పించండమ్మా” అంటూ బ్రతిమాలుకుంటూంది.
” ఎట్లా చెప్పమంటావు రాధా! వేరే కులం, ఆస్తులు లేవంటే మీ నాన్న అసలిష్టపడడు. నాకు భయంగా వుంది మీ నాన్నకు చెప్పాలంటే” అని ముగిస్తుండగా అప్పుడే కూతురు, భార్య మిద్దెపైనున్నారని వారితో కూడా కాసేపు కూర్చుందామని పైకి వస్తూ తలుపు దగ్గరకు రాగానే రాధ వాళ్ళ మాటలు వెంకటరామయ్య విన్న సంగతి వారికి తెలియదు.
వారి ముందుకు వచ్చి ”రాధా ఏమంటున్నావు ప్రేమించావా? వేరే కులంవాడా? ఏమంటున్నావే” అని కోపంగా అడిగాడు.
రాధ మొదలు భయపడిపోయి.. కాస్త తమాయించుకుని తన వయసు, చదువు, బయటి ప్రపంచం పోకడలతో, కాలంతో వచ్చిన స్వంతత్ర భావాలతో, వాళ్ళ నాన్న మనస్తత్వాన్ని పూర్తిగా అర్థం చేసుకోని స్థితిలో, నాన్నకు తనపైనున్న ప్రేమతో నాన్నను ఒప్పించుకోవచ్చనే ధైర్యంతో, తను శ్రీధర్‌ ప్రేమించుకున్న విషయం, వాళ్ళ కుటుంబ విషయాలన్నీ వాళ్ళ నాన్నతో చెప్పి శ్రీధర్‌తో పెండ్లి జరిపించమని వాళ్ళ నాన్ననడిగింది. మరుక్షణమే రాధ చెంప ఛెళ్ళుమనింది.
రాధ చెంప మీద చేయి పెట్టుకుని ఏడుస్తూ క్రిందకు వెళ్ళిపోయింది. అన్నపూర్ణమ్మ ఏడుస్తూ, ” ఏంటండీ ఇది, రాధ చిన్నపిల్ల కాదుకదా కొట్టడానికి. మెల్లగా నచ్చ చెప్పాలి కాని,”అని ముగించకముందే..
”నీవు నోరు మూసుకుని వుండు. అదంటే చిన్నపిల్ల, తల్లిగా నీవెందుకు ముందే కూతురిని విచారిస్తూ అలాంటి ఆలోచనలు మానుకోమని చెప్పలేదు. అందుకే ఆడపిల్లలకు పై చదువులు, ఉద్యోగాలు వద్దన్నాను. ప్రేమంటూ.. ముందు చూపు లేకుండా, కులము సాంప్రదాయాన్ని వదిలి, ఆడపిల్ల వెనకపడి నాలుగు ప్రేమ మాటలు చెపుతూనే అన్ని మరచిపోయి, ఆకర్షణకు లోనయి వాడి వెనకాల పడతారు. నాకు ఇష్టం లేదు ఆ ఆలోచన వదులుకోమను”అని చరచర వెళ్ళిపోయాడు. అన్నపూర్ణమ్మకు ఆ సమస్య ఎలా పరిష్కరించాలో తెలియలేదు. కండ్లు తుడుచుకుంటూ మిద్దె దిగి రాధ రూముకు వెళ్ళింది. రాధ మెల్లగా ఏడుస్తూ పడుకుని వుంది.
రాధ దగ్గరికెళ్లి భుజం మీద చేయివేసి” ఊరుకో రాధ, మీ నాయన సంగతి తెలిసి ఎందుకు అలా నిర్ణయించుకున్నావు. నీవు కూడా ఆలోచించుకోమ్మా: మీ నాన్నను కాదని ఏమి చేయగలం”అన నచ్చ చెప్పాటానికి ప్రయత్నించింది.
రాధ ఏమీ మాట్లాడ లేదు.
రాధ అమ్మా, నాన్నా ఎక్కువ చదువుకోలేదు. అన్నపూర్ణమ్మ స్కూలు ఫైనల్‌లో వున్నప్పుడు మంచి సంబంధమని వాళ్ళ నాన్న పెండ్లి చేశారు. వెంకామయ్య బి. ఏ. పాస్‌ అయి వ్యవసాయంపై మక్కువతో వాళ్ళ నాన్నకు సహాయం చేస్తూ, డైరీ ఫామ్‌ చూసుకుంటూ ఉండిపోయాడు. వాళ్ళ నాన్నకు ఒక్క కొడుకు కావడం వల్ల, వ్యవసాయం స్వంత మనిషి పట్టించుకుంటేనే సాగుతుందని ఆయనకు తెలుసు కాబట్టి పై చదువు గురించి ఆలోచించకుండా కొడుక్కు పెండ్లి చేశాడు. అన్నపూర్ణ దూరము చుట్టపు సంబంధమే.
వారిరువురికి, బయటి ప్రపంచంలో వేగంగా వస్తున్న మార్పుల గురించి అవగాహన తక్కువే, ప్రపంచీకరణ ప్రభావంతో సాంకేతిక, సమాచార అభివృద్ధి, అంతర్జాల యుగంలో యువతపై సోషియల్‌ మీడియా ప్రభావం, వేగంగా విరుచుకుపడుతున్న పాశ్చాత్య సంస్కృతి, స్వతంత్ర భావజాలము, తాము చదువుకుని ఉద్యోగాలు చేయాలనే ఆడపిల్లల తపన, వైవాహిక జీవితంపై వారి ఆలోచనల్లో వచ్చిన మార్పులు, ఇవి పెద్దగా గమనించడం, వాటిగురించి సీరియస్‌గా ఆలోచించే తత్వం కాదు వెంకటరామయ్యది. కాలంతో పాటు మారే సాంఘిక పరిణామాలను బేరీజు వేసుకుంటూ, పిల్లలను గమనించుకుంటూ, వారి ఆలోచనలను పట్టించుకుని మంచి చెడ్డల గురించి వారితో మాట్లాడే టైము, ఆలోచన లేని వెంకామయ్య తత్వం అన్నపూర్ణమ్మకు బాగా తెలుసు. అందుకే ఈ సమస్యను ఎట్లా పరిష్కరించాలిరా దేవుడా అనుకుంటూ బాధపడింది.
రామకృష్ణను రమ్మని రాధ పెండ్లి విషయం మాట్లాడాలని మనసులో అనుకుంటూ, తాను కూడా రాధ గదిలోనే పడుకుంది.
మరుసటి రోజు అన్నపూర్ణమ్మ కొడుకుకు ఫోన్‌ చేసి రమ్మనమని వెంకటరామయ్యతో అనింది.
”వాడినెందుకు రమ్మనడం. నేను ఆ పెండ్లి వీలుకాదంటున్నాను కదా! వాడొచ్చి నాకు నచ్చచెబుతే నేను మారిపోతానా, అంతా పిల్లచేష్టలుగా ఉన్నాయి. ఏమి అవసరం లేదు”అని కొట్టిపారేశాడు. మరలా ”నేను వీలు చూసుకుని వాడిని రమ్మంటాను. నేను చూసిన ఆ సంబంధాల గురించి మాట్లాడి రాధకు నచ్చచెప్పమని”, అని టిఫిన్ తినటం ముగించి చేతులు కడుక్కుని పొలం దగ్గర పనుందని వెళ్ళిపోయాడు.
అన్నపూర్ణమ్మ రాధతో ‘అన్న రానీయమ్మా మాట్లాడుదాము” అని అప్పటికి రాధను సమ్మతపరిచే మాటలు అంటూ, ”రాధా టిఫిన్ తీసుకుందాము రా” అంటూ పిలిచింది.
రాధ ఏమీ మాట్లాడకుండా డైనింగ్‌ టేబుల్‌ దగ్గరకు వచ్చి కూర్చొని అమ్మ పెట్టన నాలుగు ఇడ్లీలలో రెండు తీసి పెట్టి నెమ్మదిగా తినసాగింది. అమ్మ నాన్న సంభాషణ విన్న రాధకు వాళ్ళ నాన్న ఎంత పట్టుదల మనిషో అర్థం కాసాగింది. ఇంజనీరింగ్‌ చేస్తానంటే నాన్న వద్దన్నప్పుడు అన్నతో చెప్పి నాన్నను ఒప్పించుకుని చదివి, ఉద్యోగం చేస్తున్నట్లే పెండ్లి విషయంలో కూడా నాన్నను ఒప్పించ వచ్చనే ఆలోచనలో వున్న రాధకు తన పెండ్లి విషయంలో వాళ్ళ నాన్న వద్దని తెగేసి చెప్పేయడం, ఆ విషయంపై ఇంకేమీ తర్జన, బర్జనలొద్దని, రామకృష్ణను పిలిపించి ఈ విషయమై మ్లాడాల్సిన అవసరం లేదని వాళ్ళ నాన్న కచ్చితంగా అన్నపూర్ణమ్మతో చెప్పడంతో తన అన్న రామకృష్ణ మాటలు, సపోర్ట్‌ నాన్న దగ్గర పనిచేయవని తెలిసొచ్చింది. అయినా.. రామకృష్ణకు ఫోను చేసి రమ్మని చెప్పాలని అనుకుంటూ అదే విషయం వాళ్ళ అమ్మతో అనింది.
”అమ్మా! అన్నకు ఫోన్‌లో విషయం చెప్పి రమ్మని చెప్తాను”అని. అన్నపూర్ణమ్మకు ఏమి చెప్పాలో తెలియని అయోమయ స్థితిలో, రాబోయే ఉపద్రవాన్ని భరించే శక్తి లేకో.. ” ఎందుకు ఆలోచించకుండా, మాతో ముందే విషయాలు చర్చించకుండా పెండ్లి విషయంలో నిర్ణయం తీసుకున్నావు రాధా! ఇప్పుడు చూడు మీ నాయనేమో ఆయన మొండి పట్టుదల వదలడు. మీ అన్న వచ్చి ఏమి నచ్చచెపుతాడు అలాంటి మనిషికి. అయినా ఆ అబ్బాయి ఎలాంటి వాడో, వాళ్ళ విషయాలు పూర్తిగా తెలుసుకోకుండా, ముఖ్యంగా వేరే కులంలో ఇచ్చి చేయడం మీ నాన్న ససేమిరా అంటాడు. ఏమి చేయాలిప్పుడు”అని నిస్సహాయంగా బాధపడింది అన్నపూర్ణమ్మ.
రాధకు వాళ్ళమ్మ పరిస్థితి కూడా అర్థమయ్యింది. కులాలు, మతాలు, పాతుకుపోయిన సంస్కృతి, సంప్రదాయాలను దాటిపోయి ఆహ్వానించేంత విశాల భావాలతో, ఆ భావజాల వాతావరణంలో అమ్మ నాన్న పెరగలేదు. నేనే తొందరపడి నిర్ణయించుకున్నానా! అని ఒకసారి ఆలోచించసాగింది. రెండు తరాల మధ్య ఆలోచన, అవగాహన అంతరాల వల్ల ఇలాంటి ప్రేమ వివాహాలు అంత సులభంగా జరగవన్న వాస్తవం గోచరమవుతూంది రాధకు.
అమ్మ నాన్నలను ఒప్పించి పెండ్లి చేసుకోవాలా! వద్దంటే … శ్రీధర్‌ను పెండ్లి చేసుకొనే ఆలోచన మానుకోవడమా! అనే మానసిక సంఘర్షణలో పడిపోయింది రాధ. ఇంట్లో అందరినీ కాదని వెళ్ళిపోయి పెండ్లి చేసుకునే ధైర్యం లేదు. అలా అని అమ్మా నాన్నను కాదని పెళ్ళి చేసుకోవడం రాధకు ఇష్టం లేదు. శ్రీధర్‌ పట్ల ఆకర్షితురాలై వీటన్నింటిని గురించి లోతుగా ఆలోచించలేదు. అందుకే అన్నారు ‘ప్రేమ గుడ్డిదని’ అని తలపోసింది.
ఆ రోజు రాధ, ‘రామకృష్ణకు ఫోన్‌ చేసింది. విషయం చెప్పి నాన్నతో మాట్లాడమని. రామకృష్ణ ”మేము, నేను మీ వదిన రెండు రోజుల్లో ఆ అబ్బాయిని వాళ్ళ పేరెంట్స్ ని కలిసి, చూసి, వాళ్ళతో మాట్లాడి వస్తామని చెప్పాము కదా రాధా, మేమెవరు చూడకుండా నాన్నతో ఎట్లా మాట్లాడేది”అని ఆగి ‘నీవు హైదరాబాద్‌ వెళ్ళిపో మేము వెళ్ళి శ్రీధర్‌తో మాట్లాడిన తరువాత మాట్లాడుదాం నాన్నతో సరేనా” అని పెట్టేశాడు ఫోన్‌ రామకృష్ణ. రాధ మనస్సులో నిస్పృహ, నిరుత్సాహం, నిస్సహాయత! ఈ విషయం ఇంత జఠిలమయిందా! అని తనను తానే ప్రశ్నించుకుంది. ఏమి చేయాలో తెలియన అయోమయ పరిస్థితిలో పడిపోయింది రాధ.
నేను ఇవన్నీ ఆలోచించకుండా శ్రీధర్‌పట్ల ఆకర్షితురాలయి, పరిచయాన్ని పెంచుకుని అమ్మ నాన్నను ఒప్పించి పెండ్లి చేసుకోవచ్చనే ధీమాతో ఎందుకిలా నిర్ణయం తీసుకున్నాను? నాన్నకు కులం పట్టింపు ఇంత గాఢంగా వుంటుందని ఊహించలేదు అని తనలో తర్కించుకోవడం మొదలు పెట్టింది. వేరే సంబంధం, నాన్న చూపెట్టిన మనిషిని పెండ్లి చేసుకోవడానికి మనసొప్పడం లేదు.
తన మనస్సులోని సంఘర్షణను ఆ రాత్రి వాళ్ళమ్మ ముందు పెట్టింది.
”ఈ ఆలోచన ముందే చేయాల్సింది రాధా, మేమంతా మా అమ్మ నాన్న కుదిర్చిన వ్యక్తులను పెండ్లి చేసుకుని సంసారం చేయడం లేదా”! అని అంది అన్నపూర్ణమ్మ.
రాధకు ఏమనాలో అర్థం కాలేదు. అమ్మ నాన్న పుట్టి పెరిగిన ఆ తరం ఆలోచనా విధానం అది అనే విషయం రాధకు స్పష్టమయింది. వారు ఆ సాంప్రదాయ ఆలోచనా చట్రం నుండి బయటపడి పెండ్లికి ఒప్పుకోవడం కష్టమనేది కూడా గ్రహించింది. తాను ఒక అగాధంలో పడిపోయి బయటపడలేని పరిస్థితిని ఎదుర్కొంటున్న మానసిక సంఘర్షణ.
”కాలంతోపాటు పెద్దలందరి మనసులు, ఆలోచనలూ మార్పు చెందవు. ఆ మార్పుకు దోహదం చేసే కారకాలు, కారణాలు, నేపద్యం అందరికి ఒకేలాగుండవని, సంఘంలో పాతుకు పోయిన కుల, మత హోదా, ఆస్తులు ఇవన్నీ ఆడపిల్లల వివాహాలకు ముఖ్యమయిన నిర్ణయాత్మ కారకాలనేది నాకు ఇప్పుడు అర్థమవుతూందమ్మా. వాటి ప్రభంజనానికి ప్రేమ గాలిలో కొట్టుకు పోవాల్సిందేనా?” అని రాధ నిరాశగా మాట్లాడిందని అత్తమ్మ చెప్పారు.
అన్నపూర్ణమ్మకు రాధ అంత ఆలోచించి, విడమర్చి వాళ్ళమ్మతో మాట్లాడడం ఆమెకు సంతోషమేసింది. రాధ మనసు మార్చుకుంటుందిలే, నెమ్మదిగా అన్నీ సర్దుకుంటాయనుకుంది. అదే విషయం ఆ రోజు రాత్రి అన్నపూర్ణమ్మ భర్తతో, ”రాధ ఆలోచిస్తూంది, మనసు మార్చుకుంటుందిలేండి, చూద్దాము,”అని అక్కడే పడుకుంది.
మరుసటి రోజు తెల్లవారే సమయానికి అన్నపూర్ణమ్మకు మెలకువ వచ్చి రాధ రూమ్‌లోకి పోయింది పలకరిద్దామని.
పైన ఫ్యాన్‌కు ఉరివేసుకుని వ్రేలాడుతున్న రాధను చూసి ” ఏమండీ రాధ…” గట్టిగా అరుస్తూ స్పృహ తప్పి క్రింద పడిపోయింది అన్నపూర్ణమ్మ. వెంకటరామయ్య వచ్చి నిశ్చేష్టుడై నిలబడి పోయాడు.
*****

అంతా విన్న సునీతకు మనసులో బాధ, ఆందోళన, ఆలోచన సంఘంలో కాలం మోసుకొస్తున్న వేగవంతమయిన మార్పులకు తల్లిదండ్రులు, రాధలాంటి యువత ఎంతమంది ఎదుర్కొంటున్నారో ఇలాంటి సమస్యలు. సమస్యల నెదుర్కొనే ధైర్యం, నేర్పు, ఓర్పు లేకపోవడం. తల్లితండ్రుల అవగాహన, ఆలంబన కొరవడి ఇలాంటి
ఆత్మహత్యలు ఎక్కువవడం. దీనికి పరిష్కారమేది?”అని ఆలోచించసాగింది సునీత.
ఈ తరం యువతను ఎంతగానో ప్రభావితం చేస్తుంది సోషల్‌ మీడియా. ప్రపంచంలో యువత ఆలోచనలు, నడవడిక, చదువు, ఉద్యోగం, వివాహ విషయాలలో అంతర్జాలం అందించే సమాచారాలతో సంప్రదాయ ఆలోచనలకు భిన్నంగా వారొక ప్రత్యేకమయిన తరంగా తయారవుతున్నారు. ఇదొక విపరీత కాలదోషంగా తోచింది సునీతకు. ఈ కాల మార్పుల్లోని సాధక బాధకాలను తల్లి తండ్రులు కూడా పరిశీలించాలి, పిల్లల క్రొత్త ఆలోచనలను, వ్యక్తిత్వాలను గౌరవించి వారి జీవిత నిర్ణయాలు వాళ్ళు తీసుకునే విధంగా పిల్లల వ్యక్తిత్వాలను మలచుకోవాలి. ఈ కాలానుగుణంగా పిల్లల పెంపకంపై ఒక ప్రణాళికాబద్ధమయిన ఆలోచన ఈ తరం తల్లిదండ్రులు చేయాల్సి వుంది, లేకపోతే తరాల ఆలోచనాంతరాలు రాను రాను యువతను, తల్లిదండ్రులను చాలా మానసిక సంఘర్షణలకు లోను చేసి ఎటూ నిర్ణయించుకోలేక, పరిస్థితులతో రాజీ పడలేక ఆత్మహత్యే మార్గమని యువత మనో దౌర్బల్యానికి గురవుతున్నారు. తల్లితండ్రుల్లో ఈ అవగాహనా రాహిత్యంతో పిల్లల చదువు, వివాహం విషయాలలో తల్లితండ్రుల మోరల్‌ సపోర్టు లేకపోవడం వల్లనే ఈ ఆత్మహత్యలన్నీ. ఇవి ఈ కాలం, సంఘం చేస్తున్న హత్యలా…? అనే ప్రశ్న ఉదయించింది సునీత మనస్సులో. ఉదృత కాల ప్రవావహంలో నిర్జీవంగా కొట్టుకుపోతున్న యువత కండ్ల ముందు మెదిలారు సునీతకు.
ఆ ఉధృత నదీ ప్రవాహానికి కొట్టుకొని పోకుండా తట్టుకొని నిలబడి ప్రజలను ఆవలిగట్టుకు చేర్చే దృఢమైన వంతెనలాగ, తల్లితండ్రులు పాత, కొత్త తరాల మధ్య కాలప్రవాహ ఒడుదుడుకులను తట్టుకుని తమ పిల్లలను ఆవలి తరానికి క్షేమంగా చేరవేసే బలమైన జీవన వారధులు కావాలనిపించింది సునీతకు.
అంతలో దివ్య ”అమ్మా.. టిఫిన్ పెట్టు” అంటూ దగ్గరకు రావడంతో సునీత ఆలోచనలకు తెరపడింది. దివ్యను ప్రేమతో పొదివి పట్టుకుని కూతురితో కూడా డైనింగ్‌ హాల్‌లోకి నడిచింది సునీత.

మా వదిన మంచితనం- నా మెతకతనం..

రచన: జి.ఎస్.లక్ష్మి..


నవంబరు 8న మన ప్రథానమంత్రి నరేంద్రమోడీగారు రాత్రి యెనిమిదిగంటలకి మొత్తం ప్రపంచమే ఉలిక్కిపడేలా. 500, 1000 రూపాయిలనోట్లు ఆరాత్రి పన్నెండుగంటలనుంచీ చెల్లుబడి కావంటూ ఒక ప్రకటన చేసారు. అది వినగానే ప్రపంచం మాట దేవుడెరుగు.. నా గుండెల్లో రైళ్ళు పరిగెత్తాయి. సంగతి కూడా అలాంటిదే మరి..
అసలే నాది ముక్కుసూటిగా వ్యవహరించే స్వభావం. బీరువాలో డబ్బుంటే ఖర్చుపెట్టుకోవడం, లేకపోతే మాట్లాడకుండా వూరుకోవడం తప్ప చాటూమాటూ తెలీనిదాన్ని. అలాంటిదానికి నాకు మా వదిన బ్రైన్ వాష్ చేసేసి, పిల్లలున్నప్పుడు యేవేవో అవసరాలుంటూంటాయి కనుక భర్తకి తెలీకుండా కొంత డబ్బైనా ఓ పక్కన పెట్టుకోవడం ఆడవాళ్ళందరి ప్రథమ కర్తవ్యం అని హితబోధ చేసింది. వదిన చెప్పిన మాటలు నామీద యెంత ప్రభావం చూపెట్టాయంటే అప్పటివరకూ దాపరికం అంటే యెరుగని నేను మా యింట్లోవాళ్ళకి తెలీకుండా యేడాదినుంచీ కొంత సొమ్ము పక్కకి పెడుతుంటే అది మొన్న దసరాల టైమ్ కి మూడువేలైంది. నాకేమిటో మనసుకి చాలా ధైర్య మొచ్చినట్టు అనిపించేసి, అలాంటి చక్కటి సలహా యిచ్చినందుకు మా వదినకి బోలెడు కృతజ్ఞతలు చెప్పేసుకున్నాను. అందుకు వదిన నన్ను పిచ్చిదాన్ని చూసినట్టు చూసి, అది చాలా తక్కువ మొత్తమనీ, ఈ యేటినుంచీ యింకాస్త యెక్కువగా వెనకేయమనీ అంటూ యెలా వెనకేయాలో సలహాలు కూడా యిచ్చింది. నేను ఇంకా నెమ్మదిగా ఆ సలహాలు పాటిద్దామా వద్దా అనుకుంటూండగానే యిలా మోడీగారు ఆ నోట్లు సరైన లెక్క చూపించకపోతే చెల్లవని ప్రకటించేసేరు. నా గుండెల్లో రాయి పడింది. ఇలా డబ్బులు దాచానని యింట్లో చెపితే అప్పటిదాకా నన్ను నమ్మినవాళ్ళు యెక్కడ నన్ను దొంగలా చూస్తారోనని బెంగ. చెప్పకపోతే ఆ డబ్బంతా చిత్తుకాగితాలయిపోతాయేమోనని భయం. ముందు నుయ్యి వెనక గొయ్యిలాగైంది నా పరిస్థితి. ఇంకేం చేస్తానూ.. “త్వమేవ శరణం” అంటూ వదిన వైపు ఆర్తిగా చూసాను. వదిన అభయహస్తం యిచ్చింది. ఆ నోట్లు మార్చి పెడతాననీ, మా యింట్లోవాళ్ల ముందు అబధ్ధాలాడి డబ్బు దాచినట్టు బైటకి తెలీకుండా మానేజ్ చేస్తాననీ, మర్నాడు పొద్దున్నే డబ్బు తీసుకుని రమ్మనీ చెప్పింది. అంతకన్న గత్యంతరం నాకు కనిపించలేదు. ఎందుకంటే నేను వెళ్ళి బ్యాంకులముందు పూటలకి పూటలు క్యూలో నిలబడలేకపోవడం మాట అటుంచితే అసలు నా దగ్గర యిలా బ్లాక్ మనీ వున్నట్టు యింట్లోవాళ్ళకి తెలీడం నాకు అస్సలు యిష్టం లేదు. అందుకనే మర్నాడు పొద్దున్నే వదిన యేదో నోము నోచుకుంటోందనీ, వాయినం అందుకుందుకు రమ్మందనీ యింట్లో చెప్పి, ఆ బ్లాక్ మనీ తీసుకుని అన్నయ్యింటికి వచ్చాను.
వదిన నన్ను సాదరంగా ఆహ్వానించింది. అన్నయ్యకి యిద్దరు ముగ్గురు బ్యాంక్ ఆఫీసర్లు తెలుసనీ, మనం వెళ్ళక్కరలేకుండా ఈ 500, 1000నోట్లు తీసుకుని వందనోట్లు యిస్తారనీ చెప్పింది. నాకు చాలా ధైర్యం వచ్చేసింది. ఆపదలో ఆదుకున్న వదిన వంక ఓ భక్తురాలిలా చూసాను. ఇంతలో ఆఫీసుకి వెళ్ళడానికి అన్నయ్య తయారై వచ్చాడు. “ఏంటి చెల్లాయ్ సంగతులూ..” అంటూ. “అంతా విని మళ్ళీ అడుగుతారేవిటండీ. పాపం మీ బావగారు పైసా యివ్వడానికి పది కారణాలడుగుతున్నారని, యింట్లో వాడడానికి యిచ్చిన డబ్బులో కాస్త ఓ పక్కకి పెట్టిందిట మీ చెల్లెలు. అదికూడా పిల్లలున్నారు కదా.. యెప్పుడే అవసరం వస్తుందో ననే తప్పితే తనకోసమా యేమైనానా.. కానీ నిన్న మోడీగారి ప్రకటనతో ఆ డబ్బులు యెలా మార్చుకోవాలో తెలీక బాధపడుతుంటే నేనే మనింటికి రమ్మన్నాను. మీకు యిద్దరు ముగ్గురు బ్యాంక్ ఆఫీసర్లు తెల్సుకదా.. పాపం స్వర్ణ క్యూలో యెక్కడ నిలబడగలదూ.. మీరు కాస్త ఆ నోట్లు మార్పించెయ్యండి.. “ అంది.
“ఓ దానికేం భాగ్యం.. ఏం చెల్లాయ్.. బావగారు మరీ అంత పిసినారా యేంటీ. అయినా యింట్లో భార్యని అలా పరాయిదానిలా చూస్తే యెలా?” అన్న అన్నయ్య మాటలకి నా మనసు చివుక్కుమంది. నా మాయదారి దాపరికం కాదు కానీ దేవుడిలాంటి మా ఆయనకి చెడ్డపేరు తెచ్చానా అని ఓ క్షణం అనిపించింది. ఇంతలో వదిన అందుకుని “అవన్నీ యిప్పుడెందుకు లెండి.. యేది స్వర్ణా డబ్బూ..” అంటూ చెయ్యి చాచింది. మాట్లాడకుండా బేగ్ లోంచి తీసి వదిన కుడిచేతిలో మూడువేలూ పెట్టేను. “ఎంతుందేమిటీ?” అన్నాడు అన్నయ్య చెయ్యి చాస్తూ.. వదిన యెప్పుడు తన యెడం చేతిలోంచి డబ్బు కట్టలు కుడిచేతిలోకి మార్చుకుందో తెలీదుకానీ, “ముఫ్ఫైమూడు వేలు..” అంటూ నేనిచ్చిన డబ్బుతోపాటు, తనది కూడా కలిపేసి అన్నయ్య చేతిలో పెట్టేసింది. నేను నిర్ఘాంతపోయేను. అంటే నావి మూడువేలూ, వదినవి ముఫ్ఫైవేలూనా..మొత్తం నా డబ్బే అనే అభిప్రాయం పెట్టేస్తోందా అన్నయ్యలో.. అయ్యయ్యో.. ఛీ ఛీ.. అన్నయ్యముందు యెంత సిగ్గుచేటు..విషయం అర్ధమయి నేను నోరు విప్పే లోపలే అన్నయ్య వెళ్ళిపోయేడు. నాకు కోపం ఉబికుబికి వచ్చేసింది. “ఇదేంటి వదినా.. నేను మూడు వేలే కదా ఇచ్చేను. ముఫ్ఫైవేలు కూడా నావే అనెందుకు చెప్పేవూ?” అడిగేసేను ఉక్రోషంగా..
“కూల్..స్వర్ణా.. డబ్బు మార్చేటప్పుడు మూడు వేలైతేనేం ముఫ్ఫైవేలైతేనేం.. అయినా ఇప్పుడు నేను నా డబ్బులు మార్చుకుందుకు మా అన్నయ్య దగ్గరికి వైజాగ్ వెళ్ళలేనుగా.. అందుకే మీ అన్నయ్యకే యిచ్చేసేను.. “ అంది.
అంటే వదిన యెంత తెలివిగా తన బ్లాక్ మనీని వైట్ చేసుకుందో అనుకుంటూ పైకి నోరు మెదపలేని నా మెతకతనానికి నన్ను నేను తిట్టుకున్నాను.

రక్షా బంధనం

రచన:కె.ఝాన్సీరాణి

డైనింగ్‌ టేబుల్‌ దగ్గర కూర్చున్న నిత్య ఆలోచిస్తూ వుంది. ఆఫీసుకి వెళ్ళాలా, సెవు పెట్టాలా? లేక ఏకంగా ఉద్యోగమే మానేయాలా? అని. నిత్య ఒక ప్రైవేటు ఆఫీసులో కంపెనీలో 6 నెల నుంచి ఉద్యోగం చేస్తూంది. భర్త అజయ్‌ ఒక మల్టీనేషనల్‌ కంపెనీలో ఉద్యోగం. రెండు నెలలు ఇండియాలో ఉంటే ఒక నెల అమెరికాలో ఉంటాడు. ఇంకా వాళ్ళకి పిల్లలు లేరు. అందుకే నిత్య ఉద్యోగం మానేయాలంటే ఆలోచించడం. పోనీ వేరే ఉద్యోగం చూసుకోవాంటే `ఇప్పుడు పనిచేస్తున్న కంపెనీలో జీతం బాగుంది. ఇంటికి దగ్గర బస్‌స్టాప్‌. ఆఫీసుకు 5 నిముషాల ప్రయాణం. వేరే చోటైనా సమస్యలుండవని గ్యారంటీ ఏమిటి?
అసలేమయిందంటే ` రెండు నెలల ముందు బాస్‌ సెక్రటరీ షీలాకు పెళ్ళి జరిగింది. ఆ సెక్రటరీ పోస్ట్‌ నిత్యకిచ్చాడు బాస్‌ విక్రం. చాలా సంతోషించింది నిత్య. బాస్‌కి సెక్రటరీ అంటే జీతం పెరుగుతుంది. ఆఫీసులో తన ప్రాముఖ్యత పెరుగుతుంది. తక్కువ కాలంలో తనకు గుర్తింపు రావడం అనే ఆలోచనే ఎంతో బాగుంది. ఆ విషయం విన్న తోటి ఉద్యోగులు ఒకరి నొకరు చూసుకోవడం నిత్యకు అర్థం కాలేదు. రజిత మామూలుగా కంగ్రాట్స్‌ అంది. కవిత ‘జాగ్రత్త’ అంది. బాస్‌ దగ్గర పని కాబట్టి అలా అంటూ వుందేమో అని అనుకుంది నిత్య. మొదటి రోజు బాస్‌ గదిలోకి అడుగు పెట్టగానే ‘వెల్కం మిస్‌ నిత్యా’ అని నాటకీయంగా స్వాగతం చెప్పడం నవ్వు తెప్పించింది నిత్యకు. తను మిసెస్‌ అని మరచిపోయాడా?
బాస్‌ మొదట చెప్పిన రిపోర్ట్‌ చేసి ఇవ్వగానే చాలా మెచ్చుకున్నాడు. ప్రశంసాపూర్వకంగా భుజం మీద తట్టాడు. ఇబ్బందిగా అనిపించింది నిత్యకు. అలాగే థాంక్యూ చెబుతూ చేతులు పట్టుకోవడం. ఒక్కో రోజు తను వేసుకున్న డ్రెస్‌ బాగుందనడం. ఇవన్నీ కొంచెం ఎక్కువ అనిపించింది. ఎవరికైనా చెప్పాలా? వద్దా? బాస్‌ విక్రంని చూస్తే నిత్యకు తన మామయ్య రాజారావు గుర్తుకు వస్తాడు. పెద్దవాడు పోనీలే అనుకుంటే అతని ప్రవర్తన భరించడం కష్టంగా వుంది. ఇంతలో ఆఫీసులో వాళ్ళు బంధువు ఇంట్లో ముఖ్యమైన ఫంక్షన్‌ వుండటంతో విక్రంకు రావడం కుదరదన్నాడు. వ్యాన్‌లు రెండు ఆఫీసు బయట వున్నాయి. నిత్య, రజిత, కవిత ముగ్గురు మాట్లాడుకుని జీన్స్‌లో వచ్చారు. అందరికి మీటింగ్‌ పాయింట్‌ ఆఫీసే కావడంతో అందరూ అక్కడే కుసుకున్నారు. ముగ్గురు బయటికి వెళ్తూంటే ప్యూన్‌ వచ్చి నిత్యని బాస్‌ పిలుస్తున్నారని చెప్పాడు.
ఇప్పుడే వచ్చేస్తాను. మీరు వెళ్ళి పోకండి అంటూ గబగబా లోపలికి వెళ్ళింది నిత్య. బాస్‌ విక్రం తన ఎక్జిక్యూటివ్‌ చైర్‌లో వెనక్కి వాలి కూర్చుని వున్నాడు. నిత్య గదిలోకి వెళ్ళగానే విక్రం నిత్యని నఖశిఖ పర్యంతం చూసిన చూపు నిత్యకు చాలా ఇబ్బందిగా అనిపించాయి. బయటికి పారిపోదామా అనిపించింది. కాని ఏమి చేయలేక ‘‘బాస్‌ పిలిచారా’’ అంది.
‘నిన్న చతుర్వేది వాళ్ళ ఫైల్‌ ఇచ్చాను ఏది?’ అన్నాడు విక్రం
ఆ ఫైల్‌ ముందు రోజే నిత్య మొత్తం తయారు చేసి బాస్‌ డెస్క్‌లో పెట్టింది. అది తీసి ఇద్దామని డెస్క్‌ దగ్గరికి వెళ్ళింది.
‘ఇదేనా ఆ ఫైల్‌ చూడు’ అన్నాడు విక్రం. ఫైల్‌ చూడాంటే టేబుల్‌ మీదికి వంగాలి.
‘అవును సర్‌’ అంది.
‘ఇంపోర్టెడ్‌ ఫెర్ఫ్వూమా?’ అన్నాడు.
‘అవును మా వారు అప్పుడప్పుడు ఫారిన్‌ వెళ్ళినప్పుడు తెస్తుంటారు’ అంది
‘ఈ డ్రెస్‌ ఫిట్టింగ్‌ నీకు చాలా బాగుంది’ అన్నాడు విక్రం. జీన్స్‌ మీద ముడతను సరిచేస్తూ. వంటిమీద తేళ్ళు, జెర్రులు పాకినట్లు అనిపించింది నిత్యకు.
‘ఓ.కె. బై సర్‌. బయట అందరూ ఆ గురించి ఎదురు చూస్తుంటారు’ అంది నిత్య.
‘నాక్కూడా రావాలని వుంది కాని అర్జంటుగా చతుర్వేది వాళ్ళు వస్తామన్నారు. అందుకే మా రిలేటివ్స్‌ ఫంక్షన్‌ మానేసి ఇక్కడ కూర్చున్నా. హావ్‌ ఎ నైస్‌ టైం ఈసారి తప్పకుండా వస్తాను’ అన్నాడు. భుజంమీద తడుతూ.
‘బై సర్‌’ అంటూ వేగంగా బయటికి నడిచింది నిత్య. టి.విల్లో న్యూస్‌ పేపర్లలో ఆఫీసుల్లో లైంగిక వేధింపులు, స్కూల్లో కీచకులైన టీచర్లు అని వచ్చే వార్తలు వింటే ఇలా వుంటుందా? అని ఆశ్చర్యపడ్డది. కానీ ఇప్పుడు అది నిజమని అనిపిస్తూంది అని అనుకుంది నిత్య.
‘ఏమయింది’ అన్నారు కవిత, రజిత, ఆవేశంతో, ఉక్రోషంతో, నిస్సహాయతతో పగలబోయే అగ్ని పర్వతంలా ఉన్న నిత్యను చూసి.
‘ఏమీ లేదు పదండి’ అంది సర్దుకుంటూ. ఆరోజు వాళ్ళతో బాటు సంతోషంగా గడపలేక పోయింది నిత్య. తర్వాత రోజు ఆఫీసు నుంచి వెళ్దామనుకునే సరికి విక్రం ‘‘నిత్యా రేపు అర్జెంట్‌గా ఒక రిపోర్టు తయారు చేయాలి, పది గంటకల్లా వచ్చేస్తే మధ్యాహ్నం రెండింటికి వెళ్ళిపోవచ్చు’’ అన్నాడు.
మరుసటి రోజు ఆదివారం. అది గుర్తుందా? లేక ఆదివారమైనా తను రావాని చెబుతున్నాడా? అనుకుంటూ ఎవరెవరు వస్తున్నారు? అడిగింది నిత్య.
‘సగం మంది పైన రావాలి. లేకుంటే పని పూర్తికాదు’ అన్నాడు విక్రం.
‘మీవారితో బయటకి వెళ్ళే కార్యక్రమం ఉన్నా వాయదా వేసుకో’ అన్నాడు విక్రం.
‘అజయ్‌ ఆస్ట్రేలియా వెళ్ళాడు సర్‌’ అంది అప్రయత్నంగా.
ఇక తప్పదనుకుంటూ ఆదివారం ఆఫీసుకు వచ్చింది నిత్య.
వాచ్‌మాన్‌ ఆహమ్మద్‌ విష్‌ చేశాడు. హాల్లో ఎవరూ కనిపించలేదు. లోపలికి వెళ్ళింది భయపడుతూ. విక్రం బోలెడు ఫైళ్ళు టేబుల్‌నిండా పరచుకుని కూర్చున్నాడు. నిజంగానే చాలాపని వుందన్నమాట. అనుకుంది నిత్య. ఒకసారి తలెత్తి చూసి మళ్ళీ ఫైల్లోకి తవ దించేశాడు విక్రం. అప్పుడు ప్రారంభించిన పని 12 అయింది ఒంటిగంట అయింది. పని పూర్తయ్యే సూచనలేమి కనిపించలేదు. అహమ్మద్‌ కారియర్‌ తెచ్చాడు. మారు మాట్లాడకుండా తింది నిత్య.
ఎవరెవరు వచ్చారు? అడిగింది నిత్య అహమ్మద్‌ని.
‘‘ఇద్దరు వచ్చారు మేడం. వాళ్ళ పని అయిపోయింది ఇంకో పది నిముషాల్లో వెళ్తామన్నారు’’ అన్నాడు అహమ్మద్‌. పని వుంది, బయట అహమ్మద్‌ ఉన్నాడు భయమెందుకు అని తనకు తనే ధైర్యం చెప్పుకుంది నిత్య.
5గంటకు పని పూర్తయింది. బయటకురాగానే `విక్రం ‘‘నిత్యా ఏదైనా హోటల్‌లో కాస్సేపు విశ్రాంతిగా కూర్చుని వెళ్దాం’’ అన్నాడు కారు వైపు నడుస్తూ.
‘‘లేదు సర్‌ నేను వెళ్ళాలి’’ అంది నిత్య.
‘‘అజయ్‌ కూడా లేడన్నావుగా’’ కంఠంలో అసహనం తొంగి చూస్తుంది.
‘‘సారీ సర్‌ నాకు కొద్దిగా పనివుంది’’ అంది ఒకడుగు ముందుకు వేస్తూ.
చేయి పట్టుకుని అపాడు విక్రం
“షీలా అయితే అప్పుడప్పుడు నాతో బయటకు వచ్చేది. నేను ఎన్ని ఇన్‌సెన్‌టివ్స్‌, బోనస్‌లు ఇచ్చానో, మాకిద్దరికి బాగా కుదిరింది. కానీ నీవేమిటి ఇలా” తన్నుకు రాబోతున్న దు:ఖాన్ని అదిమి పెట్టి చేయివదిలించుకొని పరుగెత్తుతున్నట్లు బస్‌స్టాప్‌ వైపు గబగబా అడుగు వేసింది నిత్య.
అహంకారం దెబ్బతినగా, ఆశ్చర్యంతో అలా చూస్తూ వుండిపోయాడు విక్రం. తననెవరూ గమనించడం లేదని తెలిసి స్థిమితపడి కారెక్కి బయుదేరాడు విక్రం.
ఇంటికెలా వచ్చిందో, ఎలా తుపు తీసిందో అలా సోఫాలో కూబడి వెక్కిళ్ళు పెట్టి ఏడవసాగింది నిత్య. ఏం చేయాలి అజయ్‌కి చెబుదామా? వద్దా అనుకుంది. అనవసరంగా అతడిని కంగారు పెట్టినట్లవుతుంది అనుకుని ఊరుకుంది. తర్వాత రోజు ఉదయం ఆఫీసుకు వెళ్ళినప్పటి నుంచి ప్రారంభమయింది నిత్యకు నరకం. రీ రైటింగ్‌లు, రీ టైపింగ్‌లు మధ్యాహ్నానికే పని చేయడం కష్టమనిపించింది నిత్యకు. లంచ్‌ టైంలో కవితా వాళ్ళకు చెప్పింది జరిగింది.
అజయ్‌ గారికి చెప్పావా? అడిగింది కవిత.
‘‘లేదు, తనిక్కడ లేడు ఆస్ట్రేలియాకెళ్ళాడు. అనవసరంగా కంగారు పెట్టడమెందుకని చెప్పలేదు’’ అంది నిత్య.
‘‘మరేం చేద్దామనుకుంటూన్నావు? ఎన్నాళ్లిలా?’’ అంది రజిత. వాళ్ళిద్దరూ సానుభూతి చూపించగరు తప్ప ఎలాటి సలహాలు ఇవ్వలేరు, వాళ్ళేకాదు ఇలాటి విషయాల్లో ఎవరైనా ఏమి చేయలేరు అనుకుంది నిత్య.
అదీ జరిగింది. తను భయపడి ఉద్యోగం వదుకోకూడదు, సమస్య నుంచి పారిపోకూడదు. దీనికి పరిష్కారం ఆలోచించాలి అనుకుంది నిత్య.
ఆఫీసుకు వెళ్ళగానే విక్రం కొన్ని పేపర్లు ఇచ్చి ‘‘ఈ రోజు ఎంత ఆస్యమైనా పని పూర్తి చేసి వెళ్ళు’’అన్నాడు.
ఆ పేపర్లు చాలా వున్నాయి. అయినా అది ఒక చాలెంజ్‌లా తీసుకుంది. చేస్తూనే వుంది. లంచ్‌ కూడా తన సీట్‌లో కూర్చుని చేసింది. బ్రేక్‌ తీసుకోకుండా చేస్తున్నా చాలానే మిగిలింది. 6 గంటకు ‘‘నిత్యా బై.. రిపోర్ట్‌ పూర్తి చేసి వెళ్ళు’’ అని కారు తాళాలు తీసుకుని ఒక క్రూరమైన నవ్వు విసిరి వెళ్ళిపోయాడు విక్రం.
6:30 అయింది 7:00 గంటయింది 7:30 అయింది. అహమ్మద్‌ మధ్యలో ఒకసారి వచ్చి ఏమైనా కావాలా మేడం అని అడిగి వెళ్ళాడు. 7:40 అమ్మయ్య ఎలాగైతేనేం పనిపూర్తి చేయగలిగాను’’ అనుకుంటూకంప్యూటర్‌ ఆఫ్‌ చేయబోయి ఏదో ఆలోచన రావడంతో ఒకసారి విక్రం అడ్రస్‌ మొబైల్లోకి ఎక్కించుకుంది. ఫైల్‌ తీసుకుని బయటకు నడిచింది నిత్య. అహమ్మద్‌ ఆశ్చర్యంగా చూశాడు నిత్యను. 4,5 రోజుల నుంచి ఆ అమ్మాయి బాస్‌ వెళ్ళినా ఆలస్యంగా కూర్చోవడం. ఒక పెద్ద ఆపద నుంచి బయటపడిన భావం ఆ అమ్మాయి మొహంలో కనిపించింది. అసలు సెక్రటరీగా నిత్యను వేసుకుంటానన్నప్పుడే అహమ్మద్‌కి అనిపించింది ఇలాంటి సంస్థల్లో చెవులు, కనులు ఉండవచ్చు గాని నోరు ఉండకూడదు. అప్పుడే తను తన ఉద్యోగం చేసుకోగలుగుతాడు. అందుకే ఊరుకున్నాడు. విక్రం తత్వం, నిత్య అమాయకత్వం తెలిసిన వాడు గనుక తనలో తను బాధపడేవాడు. కాని ఈరోజు నిత్యలో ఏదైనా చేయగలను అన్న ధీమా కనిపిస్తూంది. చేతిలో ఫైల్‌తో బయటకు వచ్చిన నిత్య ఇంటికి వెళ్ళింది. దారిలో స్వీట్స్‌ తీసుకుని. తర్వాత రోజు ఫైల్‌ తీసుకుని విక్రం వాళ్ళ ఇంటికి వెళ్ళింది నిత్య. హాల్లో కూర్చోబెట్టి లోపలికెళ్ళాడు పని కుర్రాడు. కాస్సేపటికి మెట్లు దిగి హుందాగా వచ్చి చెప్పండి అంది విక్రం భార్య పద్మజ.
“మేడం నా పేరు నిత్య. నేను విక్రంగారి సెక్రటరీని” అంది పద్మజకు నమస్కరిస్తూ నిత్య.
‘కూర్చో. ఏ పని మీద వచ్చావు?’ అంది పద్మజ
‘‘బాస్‌ ఒక రిపోర్టు అర్జెంటుగా కావాలని చెప్పారు. ఆఫీసులో ఎప్పుడూ మీ గురించి చెబుతూంటారు. ఇంటిని మీరు చాలా కళాత్మకంగా తీర్చిదిద్దారని, ఇంటిని, మీ నాన్నగారి వ్యాపారాలని చాలా సమర్థవంతంగా నిర్వహిస్తున్నారని అంటూ వుంటారు. మీమ్మల్ని చూడాలని కోరిక. అందుకే ఈ అవకాశం తీసుకుని వచ్చాను మిమ్మల్ని ఇబ్బంది పెట్టలేదుగా’’ అంది నిత్య తను సేకరించిన వివరాలని జాగ్రత్తగా పేరుస్తూ.
‘నిజమా’ అన్నట్లు చూసింది పద్మజ
పద్మజా ఎవరు వచ్చింది అంటూ గదిలో నుంచి వచ్చాడు విక్రం. ఆశ్చర్యంగా చూస్తూ వుండిపోయింది. 10 ఏళ్ళు పెద్దవాడిలా కనిపిస్తున్నాడు. ఆఫీసులో కృత్రిమత్వం లేకుండా వున్నాడు.
‘‘నిత్య వచ్చిందండి. మీరు రిపోర్ట్‌ అర్జంట్‌ అన్నారట గదా’’ అంది పద్మజ.
ఆ! ఆ! అన్నాడు ఏమనాలో తెలియక.
ఇంటికే వచ్చేసిందేమిటి. పద్మజకు ఏమైనా చెప్పిందా. పద్మజకు తన లీలలు తెలిసినా పట్టించుకోనట్టు ఉండిపోయింది. కాని ఈ నిత్య ఇలా చేస్తుందని తెలిస్తే తను జాగ్రత్తగా వుండేవాడు. అసు నిత్యను సెక్రటరీగా వేసుకునేవాడు గాదు. తన వ్యాపార దక్షత చూసి తన మామగారు గిరిధర్‌ కూతురినిచ్చి పెళ్ళి చేశాడు. ఆస్తులన్ని పద్మజ పేరు మీద ఉన్నాయి. అయినా ఈ హోదా, ఈ జీవితం, అన్ని మామగారు పెట్టిన భిక్ష. అందుకే ఎప్పుడు పద్మజ దగ్గర చాలా ప్రేమగా, వినయంగా తన అసలు రూపం బయట పెట్టుకుండా నడచుకుంటాడు విక్రం.
ఏమిటండీ! అలా నిబడిపోయారు. ఇలా కూర్చోండి అంది పద్మజ.
కూర్చున్నాడు విక్రం
నిత్య తన హాండ్‌ బ్యాగ్‌లో నుంచి రాఖీ తీసి విక్రం చేతికి కట్టింది. స్వీట్‌ బాక్స్‌ తీసి అతని చేతిలో పెట్టింది. తెల్లబోయి చూస్తూ వుండిపోయాడు.
‘‘థాంక్యూ నిత్యా’’ అంది పద్మజ. ఇన్నేళ్ళుగా ఈయన వ్యాపారం చేస్తున్నారు. ఇంతమంది సెక్రటరీు వచ్చారు కానీ నీలా ఇంటికి వచ్చిన వారే లేరు అంది పద్మజ. తేలు కుట్టిన దొంగలా ఉండిపోయాడు విక్రం.
వాళ్ళకు ఇన్‌సెన్‌టివ్స్‌ కావాలి నాకు సెక్యూరిటీ కావాలి అనుకుంది నిత్య.
మేడం నేను బయుదేరుతాను అంది నిత్య తను వచ్చిన పని అయిపోయిందనుకుని.
మేడం అనకు హాయిగా వదినా అని పిలువు. ఏమండీ నిత్య ఈ పూట ఇక్కడే బోజనం చేస్తుంది. మరి రాఖీ కట్టినందుకు ఏమిస్తున్నారు అంది పద్మజ
భోజనం చేశాక చీర, పూు, పళ్ళు ఇచ్చింది పద్మజ పుట్టింటి మర్యాదతో జాబ్‌ సెక్యూరిటీతో (రక్షా బంధన్‌ ఇచ్చిన) బయటికి నడిచింది నిత్య.

21-వ శతాబ్దంలోవికటకవి – 1

రచన: కిభశ్రీ (శ్రీనివాస భరద్వాజ కిశోర్)

ఒకసారి రాయలవారూ, తిరుమలదేవి, రామకృష్ణకవి, హైదరాబాదు పబ్లిక్ గార్డన్స్ లో వ్యాహ్యాళి సమయంలో వాదులాటలో వున్న ఒక యువజంటను చూసి వారి ఘర్షణకు కారణమేమయ్యుంటుందన్న విషయం మీద చర్చ వచ్చి రాయలవారు పొరపాటు అమ్మాయిదయుంటుందనీ , రాణిగారు తప్పు తప్పకుండా అబ్బాయిదేనని, వాదించుకుని కాసేపు, రామకృష్ణకవిని అభిప్రాయం అడుగుతారు. అప్పుడు రామకృష్ణుడు:

కం।। మగువలు వెదకుదురెప్పుడు
తగవుపడగ కారణమ్ము తన తప్పైనా
మగడు సతికి యన్నింటను
సగభాగమునిచ్చెగాన సహియించవలెన్

అని పద్యం చెబుతుండగా రాణిగారి కొరకొర చూపులు గమనించి వెంటనే

అని అంటాననుకున్నట్లున్నారు రాణివారు. కాదు తల్లీ దేవీ ఉపాసకుడను కాబట్టి నా అభిప్రాయం:

కం।। మగువలు నిరతము యేలనొ
తగవుపడుట వలదనుకుని తప్పు తనదనున్
మగడు తనకు యన్నింటను
సగభాగమునిచ్చెననుచు సహనముచూపున్

అని మార్చేసరికి అతని సమయస్ఫూర్తికి రాజు రాణి ఫక్కున నవ్వేస్తారు