“హాయిగా..”

రచన: మంథా భానుమతి.

సాఫ్ట్ వేర్ ఉద్యోగుల కలలు పండుతున్న ఒక నగరం.. మింటి నుంచి మట్టి మీదికి అమరావతి దిగి వచ్చినట్లు వైభవం ఉట్టి పడుతూ ఉంటుంది. లేచినప్పట్నుంచీ వెనుకనుంచెవరో తరుముతున్నట్లు హడావుడిగా ఉంటారు అక్కడి జనం.
విశాలమైన వీధులు, పెరిగి పోయిన కార్లతో ఎడ్ల బళ్ల కంటే నిదానంగా నడిచే కార్ల తోరణాలతో కళకళ లాడుతుంటాయెప్పుడూ.
ఆ నగర శివార్లలో, ఆధునిక సదుపాయాలతో, రక్షణ వలయంతో, కావలి వారితో.. విశాలమైన ప్రాంగణంలో కట్టిన గృహ సముదాయాలు అనేకం..
పక్కింటి వాళ్లతో, ఎదురింటి వాళ్లతో వినాయక చవితికో, రిపబ్లిక్ డేకో తప్ప కలవని సంస్కృతి.. సాయంత్రం పార్కు కెళ్తే బెంచీల మీద కూర్చుని కనిపించే వృద్ధులు, ఆటలాడే పిల్లలు.. వారిని ఆడించే గ్రాండ్ మాలు, ఆయాలు.. నడి వయసు వాళ్లు, యువత కనిపించేది సూరీడు రాకముందు, వెళ్లిపోయిన తర్వాతే.
అటువంటి గేటెడ్ కమ్యూనిటీలో, ఒక ఇంట్లో.. మధ్యాన్నం రెండు గంటలకి,
“అమ్మా! అమ్మా! గుడ్ న్యూస్..” మారు తాళంచెవితో వీధి తలుపు తెరుచుకుని లోపలికి వస్తూనే ఆనందంతో గట్టిగా అరిచింది రంజని.
“రేపట్నుంచీ వర్క్ ఫ్రం హోమ్. వారానికొక సారి మీటింగ్ కెళ్తే చాలు. బుజ్జిగాడితో ఆడుకోవచ్చు హాయిగా! ఎంత కష్టపడితే వచ్చిందో తెలుసా ఈ ఆఫర్?”
అప్పుడే పదకొండు నెలల వివేక్ ని ఉయ్యాల్లో పడుకోపెట్టాలని ప్రయత్నిస్తున్న పార్వతి ఉలిక్కి పడింది. ఈ సమయంలో ఆకస్మాత్తుగా అనుంగు పుత్రిక అగుపడ్డం ఇదే.. పసివాడు కూడా ఉయ్యాల్లో లేచి నిల్చుని ముందుకి ఒరిగి పోయి కిలకిలా నవ్వుతూ చేతులు చాపాడు. ‘మ్మ..మ్మ’ అంటూ.
చేతిలో ఉన్న లాప్ టాప్ సంచీని పక్కనున్న మంచంమీదికి విసిరేసినట్లుగా పడేసి, రెండంగల్లో ఉయ్యాల దగ్గరికి వచ్చి కొడుకుని ఎగరేసి ఎత్తుకుంది రంజని. కాసేపు వాడితో ఆడుకుని, కిందికి దింపి.. మొహం కడుక్కుని, గదిలోకెళ్లి పడుక్కుంది బైటి గోల వినిపించకుండా తలుపేసుకుని.
అమ్మ వదిలేసి వెళ్లడం.. తన నిద్ర చెడిపోవడంతో తిక్క తిక్కగా ఏడవడం మొదలెట్టాడు చంటాడు. పార్వతి విసుగు మొహంలో కనిపించనీయకుండా వాడికి స్వెటర్ తొడిగాక చిన్ని తోపుడు బండిలో కూర్చోపెట్టి,.. మర్చిపోకుండా తాళంచెవి దానికున్న సంచీలో పెట్టి బైటికి నడిచింది బండి నెట్టుకుంటూ.
కాసేపు బైట తిప్పగానే వివేక్ బండి లో నిద్రపోయాడు. ఇంట్లోకి తీసుకొచ్చి, బండిని హాలు మధ్యలో ఉంచి. పక్కనున్న సోఫాలో వాలి పోయింది, కళ్లు మూసుకు పోతుంటే. అలా ఎంత సేపు పడుకుందో కూడా గ్రహింపు లేదు.
“అమ్మా! ఏంటిక్కడ నిద్రపోయావు? వివ్వీ చూడు ఎలా ముడుచుకుపోయున్నాడో! వాడిని ఉయ్యాల్లో పడుకోబెట్టి, నువ్వు మంచం మీద పడుకోవచ్చు కదా! ఇలా అడ్డదిడ్డంగా పడుకో పెట్తే గ్రోత్ సరిగ్గా ఉండదు.” రంజని తట్టి లేపుతుంటే కళ్లు నులుముకుంటూ లేచింది పార్వతి. కాసేపు ఎక్కడుందో అర్ధం కాలేదు.
గ్రోతా? కూతుర్ని ఎగాదిగా చూసింది.. ఐదడుగుల ఎనిమిదంగుళాలు. ఎత్తుకు సరిపోయే లావు మంచి శరీరసౌష్టవం. దీన్నెక్కడ పడుకోబెట్టానూ అనుకుంది. వంటింటి పక్కనున్న వరండాలో వాసానికి కట్టిన చీర ఉయ్యాల్లో, వెచ్చగా అటూ ఇటూ కదలడానికి లేకుండా.. మరి ఇంత పొడుగెట్టా అయిందీ? పార్వతి మాట్లాడకుండా లేచి, చీర సవరించుకుని వంటింట్లోకి నడిచింది. కాసిని కాఫీ చుక్కలు పడ్తే కానీ బుర్ర పన్చెయ్యదు. పొద్దున్న ఆరింటికో కప్పు, సాయంత్రం నాలుగింటికో కప్పు స్చ్రాంగ్ కాఫీ ఉండాలి తనకి. కూతురికేదైనా సమాధానం చెప్తే అరగంట క్లాసు తీసుకుంటుంది.
ఇద్దరికీ కాఫీ కలిపి, ఒక కప్పు రంజనికిచ్చి కిటికీ దగ్గర కూర్చుని ఆకాశం కేసి చూస్తూ చప్పరించ సాగింది. ఒకదాన్నొకటి తరుముకుంటూ మేఘాలు పరుగెడుతున్నాయి. ఇప్పటి మనుషుల్లాగే వాటిక్కూడా హడావుడే.. ఆగి నాలుగు చుక్కలు కురిసి వెళ్దామని లేదు. నవ్వుకుంటూ లేచి కప్పు లోపల పెట్టొచ్చింది.
“అమ్మా.. ఇదిగో, నాది కూడా..” కాళ్లు జాపుకుని కూర్చుని, ప్రామ్ లో నిద్రపోతున్న చంటాడి ముద్దుమొహం మురిపెంగా చూసుకుంటున్న కూతురి కప్పుకూడా తీసుకెళ్లి సింకులో పడేసొచ్చింది.. “నన్ననే బదులు వాడిని మంచం మీదో, తొట్లోనో పడుకోపెట్టచ్చు కదా” అనుకుంటూ.
ఎవరికైనా ఎదుటివారి పనుల్లో తప్పులెంచడం సులువే.. ఇంతకీ ఆ గుడ్ న్యూస్ ప్రభావం ఏమిటో.. పార్వతికి అప్పుడే గుర్తుకొచ్చింది. చంటాడు రాత్రిళ్లు సరిగ్గా నిద్రపోనీయడు. రెండుసార్లు డయపర్ మార్చాలి. ఒకసారి నీళ్లు పట్టాలి. తనకి నిద్రలో లేస్తే అరగంటకి కానీ మళ్లీ నిద్ర పట్టదు. రాత్రేనా తన దగ్గర పడుకోపెట్టుకోదు రంజని. పగలంతా ఆఫీసులో అలసి పోయొచ్చి, రాత్రి పదకొండువరకూ వేరే దేశంలో ఉన్న వాళ్లతో కలిసి పని చేసి, అప్పుడు నిద్ర పోతుంది. నిద్రపోయేటప్పుడు, వచ్చి కొడుకుని ముద్దు పెట్టుకుని వెళ్తుంది. పార్వతికి కూడా ఏమీ అనాలనిపించదు. నెమ్మదిగా ఇంకొక ఏడు చూసుకుంటే, డేకేర్ లో వేసెయ్యచ్చని పళ్ల బిగువున భరిస్తోంది.
అల్లుడి దగ్గర్నుంచి ఏ సహాయమూ ఆశించలేదు. ఏదో స్వంతంగా స్టార్టప్ ట.. తెల్లారకుండా వెళ్తే అర్ధరాత్రే రావడం. వారానికోసారి కొడుకుని ముద్దాడడానికి సమయం చిక్కితే గొప్ప.
పార్వతికదే అర్ధం కాదు.. ఇంతింత ఎత్తుభారం పనులు అవసరమా? సగం తగ్గించుకుని, ఆ వచ్చే డబ్బుతో కాస్త మనుషుల్లా జీవించచ్చు కదా! ఒకసారెప్పుడో అంటే. అంతెత్తెగిరింది కన్నకూతురు.
“అంత కష్టపడి కాంపిటీషన్లకి తట్టుకుని చదివి ఇంట్లో కూర్చోడానికా? పైగా.. ఈ సదుపాయాలన్నింటికీ ఇయమ్మైలు కట్టాలి. దానికి డబ్బెక్కడ్నుంచొస్తుంది? అందుకే కదా, నిన్ను ఉద్యోగం మానేసి రమ్మంది. నీకు అలవాటే కదా పిల్లల్ని పెంచడం. ఎంజాయ్ చేస్తావు కూడా. మరెందుకా గొణుగుడు?”
అదంతా తలచుకొని గట్టిగా నిట్టూర్చింది పార్వతి.
అంత మధురమైనదేం కాదు పార్వతి గతం. రంజనికి సంవత్సరం పూర్తయే వరకూ బాగానే ఉన్నాడు కామేశ్వర్రావు. ఏ క్షణంలో ఏ పాము ఎవర్ని కాటేస్తుందో చెప్పలేరెవరూ. పార్వతి పసిదానితో అవస్థ పడుతుంటే, సరదాగా మొదలుపెట్టిన పేకాట వారి జీవితాల్ని అస్తవ్యస్తం చేసేసింది. జీతం అందుకున్న మూడు నాలుగు రోజుల వరకూ ఇంటికే రాకపోవడం.. మిగిలిన చిల్లర మాత్రం మంచం మీదికి విసిరెయ్యడం వరకూ వచ్చింది.
పార్వతికి దిక్కు తోచని పరిస్థితి.. అమ్మింట, అత్తింట కూడా ఎవరూ ఆదుకునే వారు లేరు.
“నీ పాపతో పాటుగా ఇంకా కొందరిని చూసుకుంటే ఉద్యోగినులకి సదుపాయం, నీకు ఆదాయం.” పక్కింటి పిన్నిగారు సలహా ఇచ్చారు, పార్వతి కష్టాలు చూడలేక.
వెంటనే, ఉన్న ఇంట్లోనే ముందు గదిలో “అమ్మ ప్రేమ” అనే డే కేర్ మొదలు పెట్టింది. నిబద్ధతతో పనిచేస్తుండడంతో, త్వరలో పిల్లల సంఖ్య పెరగడం, పెద్ద ఇల్లు తీసుకోవడం ఆయాలని పెట్టుకోవడం జరిగింది. అది పెరుగుతుండగానే, పేకాట సిగరెట్లు ఎక్కువయి, ఒక రోజు క్లబ్బులోనే కన్ను మూశాడు కామేశ్వర్రావు.
ఒకోసారి మనుషులు ఉన్నప్పటికంటే లేనప్పుడే బ్రతుకులు బాగా సాగిపోతాయి. కామేశ్వర్రావు బ్రతికున్నప్పుడు పార్వతికి చికాకులు, చీవాట్లు తప్ప ఇంకేం దక్కేది కాదు. పొద్దున్న లేచి కాఫీ, టిఫిన్ కానిచ్చి బైట పడ్తే రాత్రే రావడం.. డబ్బుల్లేకుండా పేకాటెట్లా అనుకునేది పార్వతి.. ఆడే వాళ్ల వెనుక కూర్చుని ఆనందిస్తుంటాడని తెలిసి గట్టిగా నిట్టూర్చడం తప్ప ఏం చెయ్యలేక పోయింది. అలకలూ, ఏడుపులూ, బెదిరింపులూ, కూతురి ఆటపాటలూ ఏవీ అతని ఆగడాలని ఆపలేకపోయాయి.
రంజని చదువూ, వుద్యోగం, పెళ్లీ.. అన్నీ జరిగి కాస్త ఊపిరి పీల్చుకుందామని పార్వతి అనుకునే సమయంలో వివేక్ వచ్చాడు.
పార్వతిని ఉన్న ఊర్లో అంతా సర్దించేసి తన దగ్గరికి తీసుకొచ్చేసింది రంజని.
సాఫ్ట్ వేర్ ఉద్యోగం.. భార్యా భర్తలిద్దరికీ లక్షల్లో జీతాలు. దానికి తగ్గ జీవన విధానం. ముందు సరుకులు తెచ్చుకుని ఆ తరువాత డబ్బు కట్టగల సదుపాయం. అయితే.. ఈ ఆర్ధిక ఆనంద సాగరం ఈదుతూ తాము ఏం కోల్పోతున్నారో తెలుసుకోలేక పోతున్నారు.
పార్వతికి అదే బాధగా ఉంటుంది.
పూర్తిగా పసివాడి పాలన తను కూడా చూడలేకపోతోంది. తను క్రెష్ నడిపేటప్పుడు చేతి కింద మనుషులుండే వారు. ఏటికేడూ వెళ్లే వయసే కానీ వచ్చేది కాదు. అందులో వివ్వీగాడు బొద్దుగా ఉంటాడు. కాసేపు ఎత్తుకుంటే నడుం పీకేస్తుంది. ఆ డయపర్లొకటి.. ఓ కాలేస్తుంటే ఇంకో కాలు తీసేస్తాడు. లేకపోతే ఇంగ్లీష్ యస్ అక్షరంలా తిరుగుతాడు. ఇంక అన్నం పెట్టడానికీ, పాలు తాగడానికీ.. ఇదీ అదీ అని లేదు.. అన్నింటికీ వాడికి తోచిన అల్లరి చేస్తుంటాడు. ఎవరైనా చేస్తుంటే బానే ఉంటుంది వాడి నవ్వులు ఆనందించచ్చు. కానీ.. ఈ వయసులో సాధ్యం అయే పనేనా?
“అమ్మా! రేపట్నుంచీ ఇంట్లోనే. హాయిగా!” సోఫాలో కూర్చుని లాప్ టాప్ తెరుస్తూ అంది రంజని.
అంతలో చంటాడు కదిలాడు. కాసేపు ఒళ్లు విరుచుకోడం అయాక సన్నగా రాగం మొదలెట్టాడు.
చటుక్కున లేచి రంజని తన గదిలోకి వెళ్లి తలుపేసుకుంది. ‘మళ్లీ ఆఫీసుపని మొదలు’ అనుకుంది పార్వతి. తప్పేదేవుంది.. తన రోజువారీ కార్యక్రమంలో పడిపోయింది..

*****

“వివ్వీ బాబూ! ఎక్కడా.. రావాలీ..” చేతిలో వెండిగిన్నెలో పెరుగన్నంతో గట్టిగా పిలుస్తూ వచ్చింది పార్వతి.
“ష్.. అమ్మా! గట్టిగా మాట్లాడకు. మీటింగ్ లో ఉన్నా.” రంజని ముక్కు మీద వేలేసి, గదిలోకెల్లింది.. తన ఆఫీసు బల్ల దగ్గరకి. ఇంట్లోంచి పని మొదలుపెట్టి వారం అవుతోంది.
పార్వతి కళ్లలో నీళ్లు తిరిగాయి. అంతలో చంటాడు గట్టిగా ఏడుపు మొదలు పెట్టాడు. విసుగ్గా మొహం పెట్టి వచ్చి, తలుపేసేసింది రంజని. వాడూరుకుంటాడా.. తపతప చేతుల్తో నేల మీద కొడ్తూ, తలుపు దగ్గరే కూర్చుని రాగం పెంచాడు.. మ్మ..మ్మ అంటూ.
గిన్నె బల్ల మీద పెట్టి, బలవంతంగా చంటాడ్ని ఎత్తుకుని ప్రామ్ లో కూర్చోపెట్టింది. వెంటనే ఏడుపు ఆపేశాడు.. గిన్నె, ఇంటి తాళాలు పట్టుకుని వాడి బండి నెట్టుకుంటూ ఇంట్లోంచి బైట పడింది పార్వతి. పార్కులో పిట్టల్ని చూపిస్తూ అన్నం తినిపించి, అటూ ఇటూ తిప్పుతుండగా నిద్ర పోయాడు. నెమ్మదిగా ఇల్లు చేరింది.
“ఎక్కడికెళ్లి పోయావమ్మా? మీటింగయిపోయి అరగంటయింది. వివ్వీ గాడితో ఆడుకుందామంటే నువ్వెక్కడికెళ్లావో తెలీదు..” నిష్ఠూరంగా అంటున్న కూతురి కేసి సుదీర్ఘంగా చూసింది పార్వతి.
రంజని ఇంట్లోనించే పని చెయ్యడం మొదలు పెట్టి పది రోజులయింది.
పార్వతికి వత్తిడి పెరిగిపోయింది. కూతురు ఆఫీసు కెళ్తుంటే నెమ్మదిగా తనకి తోచినట్లు చేసుకునే పని..
ఇప్పుడు ఆవిడ పర్యవేక్షణలో జరగాలి. అంతా ఇంటర్ నెట్ లో చెప్పినట్లుగా. డయపర్ తడిసినప్పుడు మార్చేది.. చంటి వెధవ ఎలాగా ఏడుస్తాడు తడపగానే. ఇప్పుడలా కాదు, రెండేసి గంటలకోసారి మార్చి తీరవలసిందే. వాడు మంచి నీళ్లు కావాలని ఏడుస్తాడు చూపిస్తూ.. ఇవ్వకూడదు. పాలలో ఉన్న నీళ్లు సరిపోతాయిట.
ఇవన్నీ సరిపోనట్లు.. ఇంట్లో ఉంటుంది కనుక వేడి వేడిగా లంచ్ తయారు చెయ్యాలి. పార్వతి తన మటుకూ, రాత్రి మిగిలినవి తినేస్తుంది, వెచ్చబెట్టుకుని.
“ఇంట్లో ఖాళీగానే ఉంటావు కదమ్మా? ఒక్కరగంట ముందు వండేస్తే, జస్ట్ చపాతీలు కూర చాలు.. ఫ్రెష్ గా తినచ్చు.”
నిజమే.. కానీ ఎందుకింత అలసటగా చికాగ్గా ఉంటుంది? అంత మంది పిల్లల్ని అన్ని సంవత్సరాలు చూసుకున్న తను ఒక్క పాపడిని చూడలేకపోతోందెందుకు? కాళ్లు సాగనని మొరాయిస్తాయెందుకు?
అన్నీ సమాధానం దొరకని ప్రశ్నలే.
లాభం లేదు. ఇలాగే నడుస్తుంటే తనకి పిచ్చెక్కడమో, పెరాలిసిస్ రావడమో ఖరారే.
ఆ రోజున అల్లుడు కూడా ఇంట్లో ఉన్నాడు. చంటాడు పడుక్కున్నాడు. భోజనాలయ్యాయి. వంట చాలా బాగుందని మెచ్చుకుంటూ తిన్నారు. అదే సరైన సమయం అనుకుంది పార్వతి.
“మీ ఇద్దరితో మాట్లాడాలి బాబూ! ఒక గంట, ఫోన్లు, లాప్ టాప్ లు కట్టెయ్యండి.”
ఆశ్చర్యంగా చూస్తూ కట్టేసొచ్చారు.
“నా వల్ల కావట్లేదు ఇక్కడుండటం.” మొదలు పెట్టింది.
“అదేంటమ్మా..” ఏదో అనబోతున్న రంజనిని చెయ్యి పట్టుకుని ఆపేశాడు అల్లుడు.
“నిజమే.. నేను ఖాళీగానే ఉన్నాను. పిల్లలని పెంచడంలో అనుభవం కూడా ఉంది. అది నా వృత్తి. అయితే అన్ని సంవత్సరాలు చులాగ్గా ఆనందంగా చేసిన పని ఇక్కడెందుకు కష్టమవుతోంది? పంటి బిగువున సర్దుకుందామని చూస్తూనే ఉన్నా కానీ.. ఏదో చెప్పలేని బాధ. భరించలేకపోతున్నా. నువ్వు ఆఫీసుకెళ్లేటప్పుడు అంత అనిపించలేదు. అదిగో.. వర్క్ ఫర్ం హోమ్ అని సంతోషంగా చెప్పావు చూడు.. అప్పట్నుంచీ..”
“నేనేం చేశాను?” రంజని నిష్ఠూరంగా అంది.
“నువ్వేం చెయ్యట్లేదు. అదే సమస్య. పిల్లవాడిని దగ్గర కూడా పడుకోబెట్టుకోవు. ఖాళీ ఉన్నప్పుడు ఆడుకుని, వాడి అవసరాలకి నన్ను పిలుస్తావు.రాత్రి మూడుసార్లు లేవాలి. ఈ వయసులో లేస్తే అరగంట పైగా పడుతుంది నిద్ర రావడానికి. కునుకు పడుతుండగానే మళ్లీ లేవాలి. పనిమనిషి, గంట ప్రకారం తన పని చేసుకుపోతుంది. మనూళ్లో లాగా ఇక్కడ బంధాలుండవు.”
రంజని ఏదో అనబోతుంటే చేత్తో ఆగమని చెప్పింది.
“ఇది మనం ఆవేశాల్లేకుండా సామరస్యంగా పరిష్కరించుకుందాం. నాకేదైనా జబ్బు చేస్తే మీకే కష్టం. ఇలాగే సాగుతే తప్పకుండా వస్తుంది ఏదో ఒకటి. పైగా ప్రతీ పనికీ నీకు సమాధానం చెప్పుకోవాలి. అంత మంది పిల్లల్ని పెంచిన నాకు పెంపకం మీద లెక్చర్లు.. నీ ప్రతీ పనినీ నీ వెనుకే ఉండి నీ బాస్ చూస్తుంటే చెయ్యగలవా? అలాగే అయింది నా పని. పైగా పిల్లాడిక్కూడా వత్తిడి పెరుగుతోంది. నువ్వు కనిపించకపోతే ఆ సంగతి వేరు.. కనిపిస్తావు కానీ అందవు. పక్క గదిలో ఉన్నావని తెలుసు, కానీ నీదగ్గరికి రావడానికి లేదు. నీ తలుపు దగ్గరే కూర్చుని కూర్చుని అక్కడే పడుకుంటున్నాడని నీకు తెలుసా? ఇంటి పనిలో ఏమైనా సాయానికి వస్తావా? అల్లుడుగారితో సమానంగా సంపాదిస్తున్నా కదాని వంటింట్లోకే రావు. ఇద్దరూ సంపాదిస్తున్నప్పుడు ఇద్దరూ పనులు పంచుకోవాలన్నారు కానీ, ఇద్దరినీ పనులు చెయ్యద్దనలేదు కదా! జీవితంలో ఎన్నో ఆటు పోట్లెదుర్కున్నాను. ఇంక నాకు శక్తి లేదు.” మాట్లాడడం ఆపేసి, కళ్లు మూసుకుని రొప్పసాగింది పార్వతి.
కాళ్ల దగ్గర ఏదో కదులుతున్నట్లైతే కళ్లు తెరిచింది.
కూతురు కింద కూర్చుని పార్వతి మోకాళ్ల మీద చేతులు వేసింది.
“సారీ అమ్మా! ఇలా ఓపెన్ అయి మంచి పని చేశావు. ఈ ప్రాజక్ట్ అవగానే.. పదిహేను రోజుల్లో.. నేను ఒక సంవత్సరం ఆఫ్ తీసుకుంటాను. అది త్వరగా పూర్తి చెయ్యడానికి రేపట్నుంచీ ఆఫీసుకెళ్తాను. వర్క్ ఫ్రం హోమ్ కాదు..”
“అమ్మయ్య.. హాయిగా.. ఉంది. సగం భారం తగ్గింది గుండె లోంచి.”
చంటాడు లేచి, ఉయ్యాల కడ్డీ పట్టుకుని నిల్చున్నాడు. పార్వతి లేవబోయింది.
“నేను చూస్తాను. నువ్వు కాసేపు పడుకోమ్మా!” రంజని చటుక్కున లేచింది. వివేక్.. హుషారుగా అమ్మ చేతుల్లోకి దూకాడు.
“ఓరినీ.. నే చేసిందంతా అట్టే పోయిందిరా..”
“అంతే అత్తమ్మా! అంతా అవకాశవాదం. హాయిగా చేయించుకుంటారు.. వెనక్కి తిరిగి చూడరు. అదే న్యాయం ఇప్పుడు.”
ఒళ్ళంతా తేలిగ్గా హాయిగా అనిపించి, సోఫాలోంచి తేలిగ్గా లేచింది పార్వతి.

*————————–*

పరాన్నభుక్కు

రచన: శశికళ ఓలేటి

“జోగారావుగారికి బాగా సీరియస్ గా ఉందిట కదా. నెల్లాళ్లు ఐసీయూలో ఉంచి, లాభం లేదు. ఇంటికి తీసుకెళ్లిపోండి, అయినవాళ్లనందరినీ ఆఖరిచూపులుకు పిలుచుకోండి అని చెప్పేసారంట కదా! అప్పుడే వారమయిందట ఇంటికి తీసుకొచ్చి………..”, ధనలక్ష్మితో అదే తలనొప్పి. మొదలెట్టడమే. అవతలి వారికి మాటాడే అవకాశం ఇవ్వదు. భార్య వాక్ప్రవాహానికి అడ్డుకట్టేస్తూ రాంబాబు అందుకున్నాడు.
“అవును! తెలుసు! ఇప్పుడు అక్కడినుంచే వస్తున్నా! అయితే ఏంటంట?!”…… కాస్త కటువుగా పలికాడు.
“ఏంటంటారేంటండీ! జోగారావుగారు మన యజమాని. మీ బాల్యస్నేహితుడు. పైగా వామాక్షి నా ఫ్రెండు.
నాకు కనీసం మాటయినా చెప్పలేదు ఎవరూ. నేనింకా ఏదో సుస్తీయే అనుకుంటున్నా ఇంకా! ఇంత సీరియస్ సిట్యుయేషన్ అని చెప్పద్దూ మీరు!
మన చిన్నది అమెరికా నుండి కాల్ చేసి చెప్పింది. వాళ్ల చిన్నబ్బాయి కూడా వచ్చేసాట్ట కదా!
మనం ఇలాంటి సమయంలో దగ్గర లేకపోతే నలుగురూ ఏమనుకుంటారు?……….
మళ్లీ ఆపాల్సి వచ్చింది అతనికి ఆమె వాగ్ధోరణి.
“ఏం మాట్లాడుతున్నావ్ ధనా? వాడు మనకు యజమానేమిటి? నన్ను బిజినెస్ పార్టనర్ గా చేర్పించి, మన ఆస్తంతా అమ్మించి పెట్టుబడి పెట్టించి, ఆనక నష్టాలొచ్చాయని కంపెనీ మూసేసాడు!
కొత్త వ్యాపారం మొదలెట్టి, కోట్లు గడించాకా, నాకన్నా విశ్వాసపాత్రుడు దొరకడని, నన్నే మేనేజర్ గా పెట్టుకుని, పూలమ్మిన చోట కట్టెలమ్మిస్తున్న చీట్ ఆ జోగారావు. స్నేహం విలువెరగని ట్రైటర్ వాడు. మంచి శాస్తే అయింది.
అందరి పొట్టలూ కొట్టి, సంపాదించింది తినకుండానే పోతున్నాడు”!……. కక్షగా నొక్కి మరీ చెప్పాడు రాంబాబు.
“నిజమేనండి! ఆ వామాక్షి మాత్రం తక్కువా! చీరల వ్యాపారం పెడదామంటే, మా అమ్మా వాళ్లిచ్చిన ఎకరమూ అమ్మి చేతులో పెట్టా! మూడునెలలు లాభం చూపించి నాలుగోనెల కస్టమర్లు డబ్బివ్వలేదని మూసేసింది. ।
నా చేతిలో పదిచీరలూ, పదివేలూ పెట్టేసి నోరుమూయించి, గప్ చుప్ గా దొడ్డిదారిని వ్యాపారం చేసుకుంది అప్పట్లో! విచిత్రం చూడండి వామాక్షి అంటే కుచేలుడి పెళ్లామంట. మనం కుచేలుళ్లమయ్యాం. ఆమె ధనలక్ష్మి అయిపోయింది. అయినా దేవుడున్నాడా అసలు? ఈ అన్యాయాలు చూస్తూ కూడా ఎలా సహిస్తున్నాడో………….”
భార్యనాపకపోతే ఆమె శాపాలకి ప్రపంచం భస్మమైపోతుందని గ్రహించి, రాంబాబు
“సరే! తయారవ్వు. నువ్వూ ఒకసారి చూసేద్దువు గాని ఆ జోగిగాడిని”….. అంటూ బాత్రూంలో దూరాడు.
స్నానం చేసొచ్చి, కాస్సేపు ధ్యానం చేద్దామని కూర్చున్నాడు కానీ, ఎక్కడా మనసు లగ్నం అవ్వడం లేదు. జోగారావు మీదకే ఆలోచనలన్నీ మళ్లాయి.
పెంటపాడులో తన తండ్రి పెద్దకామందు. తనూ, తన అన్నగారూ పిల్లజమిందార్లలా తిరిగేవారు. ఈ జోగిగాడు కరణంగారబ్బాయి. పదిమంది పిల్లల్లో ఎనిమిదో వాడు. తన తండ్రికీ, కరణం గారికీ ఉన్న లావాదేవీల వలన జోగారావు తండ్రితో తమింటికి వస్తూ పోతూ తనకి మిత్రుడయ్యాడు.
తనూ, అన్నయ్యా ఆడుకుంటుంటే ఆటలో అరటిపండులా వచ్చిచేరి, కొంచెం సేపటికే లీడర్ అయిపోయేవాడు. ఖాళీజేబులు గోళీలతో నిండేవి. కొన్నాళ్లకి వయసుతో పాటూ వాడు గెలుచుకునే వస్తువులూ పెరిగాయి. బాట్లు, బుష్ షర్టులు, రేమాండ్ పేంట్లు, రేబాన్ కళ్లద్దాలు, చివరకు తమ పాకెట్ మనీలూ.
వాళ్ల నాన్నా తక్కువ తినలేదు. తన తండ్రి మంచితనాన్ని ఆసరా చేసుకుని, తిమ్మిని బమ్మి చేసి, ఆరుగురి కూతుళ్ల పెళ్లి చేసాడు.
ఖర్మకాలీ జోగారావు తనకు కాకినాడ ఇంజినీరింగ్ కాలేజీలో కూడా తగులుకున్నాడు. అరబ్బూ-ఒంటే కధలోలా, మెల్లగా తన గదంతా హాయిగా ఆక్రమించి, తన తిండి తిని, తన బట్టలన్నీ వాడి, తనతోనే ఫీజులు కట్టించి మొత్తానికి ఇంజినీరయ్యాననిపించాడు.
అలా కేవలం కాళ్లూ, చేతులతో వచ్చేసి, పైసా ఖర్చుపెట్టకుండా పైకొచ్చినవాడు అతనే. పొరుగువాడిదేదైనా తనది కావలసిందే. నవ్వుతూనే అవతలివాళ్ల మెడకాయమీంచి తలకాయ లాగేసే రకం.
ఎలా సంపాదించాడో తెలీదు, తన అత్తెసరు మార్కులతోనే, నాగార్జున సాగర్లో అసిస్టెంట్ ఇంజినీరుగా చేరిపోయాడు.
అక్కడే తమకు బంధువులయిన ఈ. ఈగారి కూతురు వామాక్షిని పెళ్లాడేసి, అంచెలంచెలుగా ఎదిగిపోయాడు.
వామాక్షి విషయంలోనూ వంచనే!
నిజానికి వామాక్షి తన మేనత్తకూతురు. తనకనుకున్న సంబంధం. చూచాయిగా ఈ విషయం జోగికి తెలుసు.
అంతే సాగర్ వెళ్లడమేమిటి పావులు కదిపి, తన మేనత్త వేపునుండి నరుక్కొచ్చి వామాక్షిని సొంతం చేసుకున్నాడు.
అప్పుడే తనని అన్నయ్య హెచ్చరించాడు. జోగిగాడి నీడకూడా పడకుండా దూరంగా ఉండరా అని!
తండ్రిపోయాకా, ఆస్తుల పంపకం చేసుకుని తను కాకినాడలో కాంట్రాక్ట్ లు చేసుకుంటూ, బానే సంపాదిస్తూ ఉండేవాడు. ధనలక్ష్మి, ఇద్దరు పిల్లలతో సుఖంగా ఉంది జీవితం.
అదిగో అప్పుడే మళ్లీ ఊడబడ్డాడు జోగారావ్. ఉద్యోగం ఒదిలేసి కాంట్రాక్టర్ అవతారం ఎత్తానని, స్టీల్ ప్లాంట్ క్వార్టర్స్, నేవీ క్వార్టర్స్ సబ్ కాంట్రాక్ట్ దొరికిందని, మొత్తం రెండొందల కోట్ల పనులనీ….. ఓ ఊదరగొట్టేసాడు.
వచ్చినప్పుడల్లా, కొత్తకారులో రావడం, పిల్లలకేవో బహుమానాలు తేవడం చేసేవాడు.
మెల్లగా జోగారావ్ చూపించే అరచేతి వైకుంఠం తనకీ, ధనాకీ బాగా బుర్రకెక్కింది.
అన్నగారు చెప్తున్నా వినకుండా తన వంతు ఆస్తులమ్మి జోగారావ్ ఫర్మ్ లో పెట్టాడు.
చాకిరీ యేమో తనది.
బిల్లులూ, బడ్జెట్లూ వాడివీ.
ఆఖరికి ఐదేళ్లకల్లా ఫర్మ్ లో నష్టాలూ, తన చేతికి చిప్పా చూపించాడు.
కొన్నాళ్లకు జోగారావ్ పెట్టిన”వామాక్షీ ఇంజినీరింగ్ కంపెనీకి”మేనేజర్ లెవల్లో తను కుదురుకోవలసి వచ్చింది.
జోగారావ్ నల్లగా ఉంటాడు. పెద్ద పర్సనాలిటీ కూడా ఉండదు. కానీ సమ్మోహనంగా నవ్వుతాడు. అంతకన్నా మధురంగా మాట్లాడతాడు.
ఈ నేర్పుతోనే ఇద్దరు వంటరి మహిళలు ఆస్తులతో సహా ఇతనివైపు ఆకర్షితులయ్యారు. అవన్నీ తెరవెనుక భాగోతాలే!
వామాక్షికి ఇవన్నీ పెద్ద పట్టింపు లేదు. “భర్త సమర్ధుడు! అదే చాలు!”అనుకునే మనిషి. ధనలక్ష్మి వట్టి భోళా! అమాయకురాలు. తనకి తగ్గట్టే!
జోగారావు పుణ్యమా అంటూ ఎక్కడో ఉండవలసిన తన కుటుంబం ఎక్కడికి చేరిందో తలుచుకున్నప్పుడల్లా తన మనసు వికలం అయిపోతుంది.
దీర్ఘంగా నిట్టూర్చి, ధ్యానం నుండి లేచాడు. అప్పటికే ధనలక్ష్మి తయారయి ఉంది.
*^*^*^*^*
కారు డ్రైవ్ చేస్తున్న రాంబాబు దృష్టి యూనివర్సిటీ రోడ్డుపక్క అమ్ముతున్న లేతాకు పచ్చలో పెద్దపెద్ద దబ్బకాయలంత జామకాయల మీద పడింది. కారాపి, బేరం చేసి డజను ఎనిమిదొందలికి కొని తెచ్చాడు.
“మతి లేదేంటి? కోమాలో ఉన్నవాడికి పళ్లెందుకు? ఇంట్లో వాళ్లు మింగడానికా?….. కోపంగా అడిగింది ధన!
“అన్నట్టు చెప్పలేదు కదూ! జోగారావ్ ఇప్పుడు డెలీరియంలో ఉన్నాడు. అస్తమానూ”జామకాయ”జామకాయ”! అనే కలవరిస్తున్నాడు.
వాడికి పాపం చిన్నప్పటి నుండి జాంకాయలంటే పిచ్చి. అందరి గోడలెక్కి, అందరి దొడ్లలో దూరి జాంకాయలు దొంగతనం చేసి తన్నులు తినేవాడు.
మా రామారావు సార్ వాడిని”దొంగ జాంకాయ!”అనేవారు. వాడికి ఆఖరికోరిక లాగుంది జామకాయ తినడం.
వామాక్షి పాపం కడియం, ద్వారపూడి, పాలకొల్లు, విజయవాడ మనిషిని పంపి జాంకాయలు తెప్పించింది.
పెద్దకొడుకు కలకత్తానుండి తెచ్చాడు. చిన్నాడు అమెరికానుంచి మెక్సికో జాంపళ్లు తెచ్చాడు. ఆడపిల్ల ఇంకో మెట్టెక్కి ఏకంగా చైనానుండి జాంపళ్లు తెప్పించింది. వాళ్ల బావగారు ఏదో ఎయిర్ లైన్స్ డైరక్టర్ కదా!
జోగి ముందు ఎన్ని రకాలు చూపించి, ముక్కలు పెట్టినా ఆత్రంగా చూడడం, నిరాశగా మొహం తిప్పి, కిటికీ కేసి, యమదూతల కోసం చూస్తున్నట్టు చూస్తుంటాడు.
వెధవ! ఎంత శత్రువయినా ఇప్పుడు ఇలా చూస్తుంటే కడుపుతరుక్కుపోతోంది.
అప్పటికీ నేను మనూరు జాంకాయలూ తెప్పించా! అన్నయ్యకు చెప్పి!
కాదుట! కళ్లమ్మట నీరు కారుస్తాడు! జాంకాయ! జాంకాయ్ అని గొణుగుతాడు. అందుకే ధనా ! ఇవి కొన్నా”……… చెప్తూనే చొక్కా లోపల పేంట్లో దోపుకున్న పవర్ ఆఫ్ అటార్నీ కాయితాలు తడుముకున్నాడు రాంబాబు!!
ధనలక్ష్మి కళ్లల్లో కూడా నీళ్లు చిప్పిల్లాయి.
వెళ్తూనే ధనలక్ష్మి వామాక్షిని కావులించుకుని భోరుమంది.
వామాక్షి ఆల్రెడీ ప్రిపేర్ అయివుండడంతో, అతి ప్రయత్నం మీద కన్నీరు సృష్టించుకుని, ధనని పొదివిపట్టుకుని సోఫాలో కూర్చోపెట్టి, జాగారావు కేమయిందో, ఏమవబోతోందో అన్నీ చెప్పుకొచ్చింది.
ఇంట్లో పండుగ వాతావరణంలా ఉంది. ఈవేళో రేపో అనుకుని వచ్చేసిన చుట్టాలంతా సోఫాల్లో, వరండాల్లో, గదుల్లో, లాన్లో సర్దేసుకున్నారు!
పెద్ద ఇల్లేమో ! పిల్లలంతా హాయిగా పరుగులెడుతూ ఆడుకుంటున్నారు! కొంత మంది చేతుల్లో కాఫీకప్పులూ, అందరి చేతుల్లో మాత్రం జాంకాయలు. ఇల్లంతా పండిపోయిన జాంపళ్ల వాసనతో ఒకలా ఉంది.
ధనా, వామాక్షి, రాంబాబు…. జోగారావు గదిలోకి వెళ్లారు. మనిషి నెలలోనే చిక్కిశల్యమై మంచానికి అతుక్కుని ఉన్నాడు.
ఏసీ గదిలో వెంటిలేటర్ల శబ్దం తప్ప మారులేదు. ధనలక్ష్మి నీరునిండిన కళ్లతో అతని చెయ్యి పట్టుకుంది.
కన్నీరు కారుస్తూ”జాంకాయ”అంటూ నిర్వేదంగా బయటకు చూస్తున్నాడు జోగారావ్.
ఒక్కసారి ఘొల్లుమంది వామాక్షి
“ఇది ధనా! వరస!….. అంటూ!
ధన తను తెచ్చిన జాంకాయలు రెండు చేతుల్లో పట్టుకుని అతని కళ్లముందాడించింది. మార్పులేదు.
చూపు కూడా తిప్పలేదు.
నిరాశగా ఆడవాళ్లిద్దరూ గదినుంచి నిష్క్రమించారు.
రాంబాబు చలనం లేని జోగి చెయ్యి తనచేతిలోకి తీసుకుని,
“జోగారావ్! నీతో కొంచెం మాట్లాడాలి. నీ పరిస్థితి నీకు తెలుసో లేదో నాకు తెలీదు కానీ నువ్వింక బ్రతికి బట్టకట్టవని డాక్టర్లు తేల్చేసారు.
అమెరికా తీసుకెళ్లడానికీ లేదు. నీ బీపీ, పల్స రేట్ పడిపోతున్నాయి. ఇలా వెన్నెముక విరిగిపోయి, కాళ్లూ చేతులూ చచ్చుబడిపోయి, నువ్వు రోజుల్లో ఉన్నావు.
నీ వ్యాపారం నీ కలల సౌధం అని నాకు తెలుసు!!నీ తరువాత ఎవరు? అన్నది ఎవరికీ అవగాహన లేదు !
మన ప్రాజెక్టుల మీద నాకు తప్పా మరి ఎవరికీ పూర్తి సమాచారం లేదు!
నేను మోసగాణ్ని కాదని నీకు తెలుసు. తలుచుకుంటే నేనిప్పుడే నీ అప్పోనెంట్స్ తో చేతులు కలిపి కావలసిన సమాచారం అందించచ్చు. కానీ నేనెప్పటికీ అలా చెయ్యను.
కనుక నాకు పవర్ ఆఫ్ అటార్నీ ఇయ్యి. నీ వ్యాపారం పువ్వుల్లో పెట్టి చూసుకుని భద్రంగా నీ కొడుకులకు అప్పజెప్తా!”……..
అది వినగానే, జోగారావు మొహంలోకి కోపం ఛాయలు పొడజూపాయి.
“వామాక్ క్ క్…… అనుకుంటూ గొణిగాడు!
“ఛీఛీ! నీదెంత పాడుబుద్ధిరా!
చావుపడక మీద కూడా ఎంత అభద్రత నీకు!. వామాక్షి నాకు పెళ్లి ముందు మరదలయినా, పెళ్లయ్యాకా నాకు సోదరి సమానురాలు.
ఆమెను వశపరచుకుని నీ ఆస్తి కాజేస్తానేమో అనే కదా నీ భయం? అవన్నీ నువ్వు చేసిన వెధవ పనులు! నేనంత నీచుడ్ని కాదు!
చిన్నప్పటినుండీ పరాన్నభృక్కులాగా ఇంకోళ్ల సొమ్ము మీద పడి తిన్నది నువ్వు. పక్కవాడి దగ్గర ఏది నదురుగా వుంటే, దాన్ని సాధించేదాకా నిద్రపోలేదు!
ఎవడేమి వ్యాపారం చేస్తే దానిలో దిగిపోవడం, తమ్మినిబమ్మి చేసి, వాడిని నాశనం చేయడం. ఇదేగా మనం చేస్తున్న వ్యాపారం!! చెప్పరా! అలాంటిది నువ్వు వామాక్షీ, నా పేరత్తడం నీచత్వానికి పరాకాష్ట!!
“సరే విను! యూఎస్ లో మా అమ్మాయీ, మీ చిన్నకొడుకూ ఒకళ్లంటే ఒకళ్లు ఇష్టపడ్డారు.
మా పెద్దపాపని మీ పెద్దాడికిమ్మని వామాక్షి అడిగింది.
కనుక నాకన్నా సరయిన వాడు నీకు దొరకడు నీ ఆస్తి కాపాడడానికి.
నువ్వు ఊ అంటే లాయర్నీ, మేజిస్ట్రేట్ నీ పిలిపిస్తా. రాతకోతలు చేసుకుందాం! పైగా నీ వ్యాపారంలో నా డబ్బుందని నీకూ తెలుసు”…..
జోగారావు మూసుకుపోతున్న కళ్ల వెనుక భావమేదో అర్ధమవ్వలే రాంబాబుకు. చూపు మాత్రం పక్క తలుపుమీంచి తిప్పడంలే!!
ఒళ్లుమండుకొచ్చింది రాంబాబుకి. కుర్చీలోంచి విసురుగా లేచి పక్క తలుపు తెరుచుకుని బాల్కనీలోకెళ్లాడు.

విశాలమైన బాల్కనీలో ఉయ్యాలబల్ల మీద కూర్చుని సిగరెట్ వెలిగించాడు. పెరట్లో ఎవరో ఆడవాళ్ల వాదన వినిపించింది. జోగారావ్ ఇంటి పనిమనిషి పక్కింటి పనిమనిషితో గొడవపడుతోంది.
వెనక్కితిరిగి పోబోతున్న రాంబాబు చెవుల్లో అసంకల్పితంగా కొన్ని మాటలు చెవున పడ్డాయి. ఆగి చెవులు రిక్కించి విన్నాడు. మసక చీకట్లో పెరడూడుస్తున్న జోగారావు పనిమనిషి తమింట్లో రాలుతున్న పక్కింటి చెట్ల ఆకుల గురించి గొడవపడుతోంది. అదేమీ విచిత్రం కాదు కానీ ఆ చెట్లు జామచెట్లు!
పక్కింటి వాళ్ల పెద్ద జామిచెట్టు కొమ్మకటి వీళ్ల పేరాపెట్ మీదకి ఎండ కోసమై విస్తరించి ఉంది.
పేరాపెట్ ఎత్తుగా మొదటి అంతస్తులో ఉండడం వలన ఎవరికీ అందదు.
మిగిలిన కొమ్మలన్నీ పిందే పీపీతో ఉంటే, పేరాపెట్ మీదున్న విశాలమైన కొమ్మకు మాత్రం ఆరముగ్గినవీ, దోరగా పండిన జామకాయలు పెద్దవి గుత్తులు గుత్తులుగా!
రాంబాబు పెదవులమీదకి ఒక్కసారిగా విశాలమైన నవ్వు పాకింది.
అది అతని మనసుని చక్కిలిగిలి పెట్టి పకపకలాడించింది.
కాసేపు అక్కడే నిలబడి మనస్ఫూర్తిగా నవ్వుకుని, లోపలికి వెళ్లేముందు రెండు ఫోన్ కాల్స్ చేసి, తలుపు తెరుచుకుని, జోగారావు బెడ్ రూంలోకి వచ్చాడు.
సవ్వడి విని జోగారావు అతికష్టం మీద కళ్లు విప్పాడు.
రాంబాబు చేతులకేసి ఆశగా చూసాడు.
అతని రిక్తహస్తాలు చూసి జోగారావు కన్నీళ్ల పర్యంతమయ్యాడు.
రాంబాబు మిత్రుడిని సమీపించి ప్రేమగా నుదురు మీద ముద్దుపెట్టుకున్నాడు.
అతని చచ్చుబడిపోయిన చేతిని తన చేతిలోకి తీసుకుని మార్దవంగా……
“జోగీ! నిజం చెప్పు! ఆ రోజు నువ్వు ఆ పక్కింటాళ్ల జాంకాయలు కోద్దామని చీకట్లో వంగి, మేడమీంచి పడిపోయావ్ కదూ!
మీ వాళ్లంతా నువ్వు ఫోన్ మాట్లాడుతూ కళ్లు తిరగడం వలన కిందపడి, అక్కడున్న రోటిమీద పడడం వలన అయ్యిందనుకుంటున్నారు పిచ్చాళ్లు.
ఒరే! నాకు తెలీదురా నువ్వెంత దొంగజాంకాయవో!
నీ విస్తరిలో పంచభక్ష పరవాన్నాలున్నా, పక్కోడి విస్తరిలోంచి ఆవకాయ బద్ద దొబ్బుకుతింటే కానీ నీకు పూటగడవదు కదా!
మా ధనా నీకు చెల్లెలు వరస బంధువు కనక వదిలేసావ్. లేకపోతే ఓ కన్నేసేవాడివే!
సరే! అదంతా వదిలేయ్! నీకు ఆ పక్కింటి జాంకాయలు కోసిస్తా.
మరి నాకు పవర్ ఆఫ్ అటార్నీ ఇస్తావా?
ఇలా అడగడం మానవత్వం కాదని తెలుసురా జోగీ!
కానీ అవన్నీ నీకు పట్టవు కదా! పరవాలేదు!
కానీ జోగారావుకి ఇవేవీ పట్టట్లేదు.
స్నేహితుడికి తన ఆఖరికోరిక తెలిసిపోయిందన్న సంగతి తెలియగానే మొహంలోకి విపరీతంగా వెలుగొచ్చేసింది.
ముద్దముద్దగా”పెడతా! పెడతా!”అని గొణిగాడు.
ఆ తరువాత రాంబాబు ఒక్క క్షణం ఆలస్యం చెయ్యలేదు.
అప్పటికే వచ్చివున్న లాయర్, మెజిస్ట్రేట్, జోగారావు కొడుకులూ, భార్యా సమక్షంలో తన అన్ని వ్యాపారలమీద రాంబాబుకు పవర్ ఆఫ్ అటార్నీ ఇస్తూ ఒప్పందాలు అయిపోయాయి.
డాక్టర్, అతని సిబ్బంది జోగారావుని వీల్ చెయిర్ లో కుదేసారు.
ఆక్సిజన్ మాస్క్ తోనే పక్కనున్న బాల్కనీలోకి తోసుకెళ్లారంతా!
అప్పటికే అక్కడ ఏర్పాటు చేసిన ఫ్లడ్ లైట్ల వెలుగులో ఆ ప్రాంతమంతా వేడిగా, వెలుగుగా ఉంది.
జోగారావుని పేరాపెట్ వాల్ దగ్గరగా తెచ్చారు.
రాంబాబు మెల్లగా తాడు సాయంతో పళ్లతో నిండిన కొమ్మలు పైకిలాగాడు, పేరాపెట్ మీద నిలబడ్డ నౌకర్ పైకి ఎత్తితోస్తుంటే!!

జోగారావు ఒళ్లోకి గుత్తుల గుత్తుల జాంపళ్లు వచ్చాయి. వామాక్షి…. ఏడుస్తూ ఒక జాంపండు కాకెంగలి చేసి జోగారావు నోటికందించింది.
అదే ఆఖరికి తులసితీర్ధమయింది.
పదకొండోరోజు పిండప్రధానానికి అన్నం ముద్దలు పేరాపెట్ వాల్ మీదే పెట్టారు. అక్కడే పదిరోజులుగా తిష్టవేస్తున్న కాకి ఆరోజు ఆ పిండప్రసాదాన్ని ముట్టలేదు!
జోగారావు కొడుకులు ఆర్ద్రంగా”నాన్నా! రా నాన్నా! తిను నాన్నా!”…. అన్నా తినలేదు. పక్కింటాళ్ల జాంకాయ పెట్టారు. అయినా తినలేదు.
ఈలోపల రాంబాబు ఒక బాక్సులోంచి తన ఇంట్లోంచి తెచ్చిన అన్నం ముద్దలు చేతికిచ్చి పెట్టమన్నాడు. వెంటనే కాకొచ్చీ చటుక్కున తినేసి పారిపోయింది. ఎవ్వరికీ అర్ధం కాలేదు ఒక్క రాంబాబుకు తప్పా.
ఆ కాకి మళ్లీ జోగారావు ఇంటిమీద వాలలేదు. ఇప్పుడు రాంబాబు తినే ప్రతీ మొదటిముద్దా తనింటి మీదే కాపరం పెట్టిన కాకికి పెట్టాలిసిందే!
మరి కోట్ల ఆస్థికి బాధ్యత కట్టబెట్టిందిగా ! తీసుకోడమే తెలిసిన చెయ్యికి, మొదటిసారిగా ఇవ్వాలిసొచ్చింది కనుక ఇంక కాకి బాధ్యత రాంబాబుదే!!
రాంబాబూ యేమాత్రం విసుక్కోడు! మంచి నెయ్యేసి కలిపిన అన్నం ముద్ద పట్టుకుని, “ఒరే! దొంగ జాంకాయ్!”అని పిలవగానే తయారుగా ఉంటుంది కాకి!!

మనుగడ కోసం.

రచన: ఓలేటి శశికళ

శ్రావణ శుక్రవారం. వరలక్ష్మీ వ్రతం రోజు. సాయంత్రం పేరంటంపెట్టుకుని, అరవైమందిని పిలుచుకున్నాను. చాలా సందడిగా జరిగింది పేరంటం. పిలిచినవారంతా చక్కటి ముస్తాబుతో, అందమయిన పట్టుచీరలు కట్టుకుని, కొత్త, పాత నగలు అలంకరించుకుని, అపర లక్ష్మీదేవుల్లా ఒచ్చి పసుపు, కుంకుమ, తాంబూలాదులు తీసుకుని వెళ్ళి పోయారు. ”అమ్మయ్యా! ఒకరిద్దరు తప్ప అందరూ ఒచ్చేసినట్టే”.
ఇంక వీధి తలుపు వేద్దామని వెళ్తూ, నా అమ్మవారిని ఒకసారి తేరిపార చూసుకున్నా. పాలరాతి మందిరంలో, స్థాపించిన అష్టలక్ష్మీ కలశంలో, వెండి కళ్ళు, ముక్కు, చెవులు అమర్చి, చతుర్భుజాలు పెట్టి, అభయ ముద్ర, కర కమలాలు అమర్చి, అమ్మవారికి ఎర్రటి కంచిపట్టు చీర నలంకరించి, మంగళ సూత్రాలు, నల్లపూసలతోపాటు, నాకున్న భారీ నగలన్నీ వేసి, తృప్తిగా అలంకరించుకున్నా. మండపం పక్క చిన్న అరటి చెట్లు పెట్టి, సహజమయిన బంతి, చేమంతి, రోజాలతో సింగారించాను. రంగురంగుల విద్యుద్దీపాలు, పెద్ద పెద్ద వెండి, ఇత్తడి కుందుల్లో దీపాలు దగద్దగాయమానంగా వెలుగుతూ, సుగంధ ద్రవ్యాలు పరిమళాలు వెదజల్లుతుంటే, ఒకలాంటి దివ్యానుభూతి కలిగి, కొన్ని క్షణాలు, ఆ దివ్య సుందరమూర్తిలో మమేకమై చూస్తూ ఉండిపోయా.
“శాంతమ్మా”! అన్న పిలుపుకు ఒక్కసారి ఉలిక్కిపడి గుమ్మం కేసి చూసా. అమ్మాజీ. ”ఓ! రా అమ్మాజీ లోపలికి” ఆహ్వానించా. పెద్ద స్టీలు పళ్ళెంలో పళ్ళు, పూలు, చీర పట్టుకుని ఒచ్చింది. అమ్మవారికి దణ్ణం పెట్టుకుని, తను తెచ్చినవన్నీ, నాకు బొట్టు పెట్టి ఇచ్చింది.
“అయ్యో! ఇవన్నీ ఎందుకు?. ఇది పేరంటం. ఇవన్నీ తేవక్కర్లేదు”, అని నవ్వుతూ అన్నా.
“శాంతిగారూ! ఇన్నేళ్ళలో ఎవరైనా నన్ను ఇలా శుభకార్యానికి కానీ, పేరంటానికి కానీ పిలవడం ఇదే మెదటిసారమ్మ. నేనెప్పుడూ మీలాంటి పెద్దవారిళ్ళకి ఒచ్చింది లేదు” స్వల్పంగా ఎర్రబడ్డ మొహంతో అంది.
నేను వెంటనే మాట మార్చి ”ఇంకేంటి విశేషాలు?. ఈ రోజు హాస్పిటల్ డ్యూటీ అయిపోయిందా? మీ చెల్లెళ్ళను కూడా తేవలిసింది” అంటూ ప్రశ్నలువేస్తూనే, గబగబా ఒక ప్లేట్ లో పులిహార, బొబ్బట్టు, పాయసం, పెరుగు వడ అమర్చి తెచ్చి తన చేతికిచ్చా. తీసుకోడానికి చాలా మొహమాటపడి పోయింది. ప్రసాదం అని చెప్పాక తీసుకుని, చాలా అపురూపంగా తినింది.
“చాలా థేంక్సమ్మా. నాకెంత సరదానో ఇలాంటివి చూడడం. మమ్మల్ని మనుషుల్లాగే చూడరు ఈ వీధిలో వాళ్ళు. రోజూ అందరి ఈటెల్లాంటి మాటలు వింటూ, చురకల్లాంటి చూపులు తప్పించుకుంటూ, దినదిన గండంగా బతుకుతున్నాం. మీరు చూస్తూనే ఉంటారుగా, మా పక్కింటి చైనులుగారు పెట్టే పుర్రాకులు. ఏదో అలా నోరు పెట్టుకుని బతుకుతున్నా. నాకు తెలుసు నేనంటే మన వీధిలో అందరికీ అసహ్యం, నాతో మాట్లాడాలంటే జంకు అని. ఏంచెయ్యనమ్మా? మా నాన్నగారు నా మీద నలుగురు చెల్లెళ్ళు, తమ్ముడు బాధ్యత పెట్టి పోయారు. మాకు ఇల్లు తప్ప ఇంకో ఆస్థిలేదు. కష్టపడి నా తరవాత చెల్లి రాజీకి పెళ్ళి చేస్తే, రెండేళ్ళు కాపురంచేసి, వాడు చెన్నై పారిపోయాడు. తనని బట్టల కొట్లో పనికి పెట్టా. సునీత, మాలతి, సతీష్ చదువుకుంటున్నారు.
వాణికి ఈ పదకొండో నెల పెళ్ళి మా మేనత్త కొడుకుతో. సొంతమన్న మాటే కానీ, . కొండంత ఆశ. ఎక్కడనుండి తెస్తానని కూడా లేదు. బండి, బంగారం అని పేచీ. ఏమోనమ్మా. ఎలా ఈదాలో తెలీట్లేదు ”. కళ్ళలో సన్న నీటి తెర. కడుపు తరుక్కుపోయింది. ముఫ్పై ఏళ్ళుంటాయేమో తనకు. పాపం ఎన్ని సమస్యలో. నాకు తెలిసిన అమ్మాజీ వేరు, నేను చూస్తున్న అమ్మాజీ వేరు. చాలా సేపు తన జీవితం గురించి చెప్పకొచ్చింది. నేను కూడా ఇరుగు పొరుగుతో గొడవలొద్దని, సామరస్యంగా అందరినీ కలుపుకుని వెళ్ళమని సలహా ఇచ్చి, ఇంకొంత ప్రసాదం జిప్ లాక్ కవర్లలో పెట్టి, తాంబూలంలో మంచిచీర పెట్టి ఇచ్చా. అందమయిన ఆమె కళ్ళల్లో మెరుపు.
మెట్లదాకా వెళ్ళా దింపడానికి. అప్పృడే మెట్లెక్కుతున్న మా బావగారు అమ్మాజీని చూడగానే కళ్ళల్లో కోపం, అసహనం ఛాయలు. వెళ్ళిపోయింది అమ్మాజీ.
అప్పుడే వార్త వెళ్ళిపోయినట్టుంది. ఇంటికి ఒస్తూనే శ్రీవారి మొదటి ప్రశ్న, “అమ్మాజీ ఎందుకొచ్చింది?. నీకు ముందే చెప్పా. మనం ఉమ్మడికుటుంబంలో ఉన్నప్పుడు, అందరికీ ఆమోదయోగ్యంగా బ్రతకాలని. అమ్మాజీ లాంటి బజారు మనిషి మనింటి గడప
ఎక్కిందంటే, ఎంత గొడవౌతుందో తెలీదా? కావాలనే చేస్తున్నావా?. ఈ ఇంటికి కొన్ని కట్టుబాట్లున్నాయి. నీ చదువులు, సంస్కరణలు పక్కన పెట్టి, ఒక పెద్దింటి ఆడదానిగా నడుచుకో” సాగి పోతోంది ఆయన వాక్ప్రవాహం. బాగా ఎక్కించినట్లున్నారు విషం అనుకున్నా మనసులో.
“మనం ఉమ్మడిలో ఉన్నా ఎవరిళ్ళలో వాళ్ళున్నాం. నా పూజకి నేనెవర్ని పిలుచుకుంటే ఏమిటి సమస్య? దైవం ముందు అందరూ సమానులే. ఇంకొకరి శీలాలు ఎంచడానికి ఎవ్వరికీ హక్కు లేదు. ఇంకోసారి దయచేసి నాకు శీలపాఠాలు చెప్పొద్దు. నేను మీ కుటుంబ కట్టుబాట్లేమీ దాటి ప్రవర్తించడం లేదు” అని కాస్త తీక్షణంగానే జవాబిచ్చి, ఇంకా విషయం ముగించా. మనసంతా చేదయిపోయింది.
ఆరునెలలే అయ్యింది మేము వైజాగ్ ఒచ్చి. ఏడేళ్ళు ఢిల్లీలోఉన్నాకా, రమణ తల్లితండ్రులకు దగ్గరలో ఉండాలని, . స్టీల్ ప్లాంట్ లో ఉద్యోగం సంపాదించి విశాఖపట్టణం మకాం మార్చాడు. మంచి కంపెనీ వసతి ఉన్నా తీసుకోకుండా ఆరుగురు అన్నదమ్ములు, మా అత్తమామలు ఉండే పెద్ద ఉమ్మడింటి కాపురం పెట్టాము. చాలా కట్టుబాట్లు, ఆంక్షలున్న, సాంప్రదాయక కుటుంబం. అయితే ప్రేమాభిమానాలు, సఖ్యతున్న తోటి కోడళ్ళ మధ్య జీవితం సజావుగానే సాగిపోతోంది. కానీ ఇదిగో ఈ అమ్మాజీ లాంటివాళ్ళ పొడ కూడా కిట్టదు వీళ్ళకి.
నాకింకా అమ్మాజీని చూసిన మొదటిరోజు బుర్రలో తాజాగా ఉంది. ఆ రోజు పొద్దున్నే ఇంకా నిద్రమంచం మీదే ఉండగా, పెద్ద పెద్ద అరుపులు వినిపించాయి. ఒక్కసారి హడిలిపోయి లేచా. మా పడక గది వీధి వైపు ఉండడంతో, కొంచెం కిటికీ తెర పక్కకి జరిపి బయటకు చూసా. ఈయన ”వెధవ గోల. మళ్ళీ మొదలయ్యింది” అనుకుంటూ మా పాపబెడ్రూంలోకి వెళ్ళిపోయారు. చూద్దును కదా. మా ఎదురింటి అమ్మాజీ, వాళ్ళ పక్కింటి చైనులుగారు హోరాహోరీ పొట్లాడేసుకుంటున్నారు. అమ్మాజీ పెంచుతున్న కోళ్ళు గోడ దూకి చైనులుగారింట్లో దూరి, పెరడు పాడు చేస్తున్నాయిట.
“నీకు లక్షసార్లు చెప్పా! కోళ్ళుపెంచడం, చంపడం ఇక్కడ చెయ్యడానికి వీల్లేదని. తల పొగరెక్కి వీగిపోతున్నావు. ఆడముండవని ఆలోచిస్తున్నా. నిన్నూ, నీ కుటుంబాన్నీ రోడ్డు మీదకి క్షణాల్లో లాగగలను”.
అంతే కాళికలా ఆయన మీదకి దూసుకొచ్చేసింది “పంతులూ! ముండ రండ అన్నావంటే మర్యాద దక్కదు. నేనూ అన్నానంటే నీ నోరు పడిపోద్ది. నన్ను కోళ్ళు పెంచద్దని చెప్పడానికి నువ్వెవడివి?. ఈ సారి సాయిబుతో చెప్పి, . మేక కూడా కోయిస్తా. నీ దిక్కున్న చోటు చెప్పుకో” ఇద్దరూ ఒకరికి మించి ఒకరు వాగ్బాణాలు విసురుకుంటున్నారు.
ఆయన కొడుకనుకుంటా పచ్చగా దబ్బపండులా ఉన్నాడు. ముప్ఫై పైనే వయసుండచ్చు. మధ్యలో కొచ్చి దణ్ణాలు పెడుతూ స్పర్ధ ఆపబోయాడు. కానీ లాభం లేకపోయింది. పెద్దాయన స్వేచ్ఛగా దుర్భాషలాడుతున్నారు. ఆ అమ్మాయి రెచ్చి పోతోంది.
అంతలో ఒక విచిత్రం జరిగింది. ఒక గులాబీబాలలాంటి సౌకుమారి, పట్టుచీర గోచీ వేసి కట్టుకుని, నల్లటి తడి జుట్టు ముడివేసుకుని, పెద్ద కుంకుమ బొట్టుతో, అపర పార్వతిలా బయటకి ఒచ్చి, గోడ పక్కన నిలబడి, అమ్మాజీకి మాత్రం కనబడేట్టు రెండు చేతులు జోడించి, బ్రతిమాలే థోరణిలో చూసింది. అంతే నాగస్వరం విన్న పాములా, మారు మాట్లాడకుండా లోపలికి వెళ్ళిపోయింది అమ్మాజీ. ఆ రోజు సాయంత్రమే కోళ్ళు అమ్మేయడం చూసా నేను.
ఇంక అక్కడి నుండి ఈ ఎదురింటి వాళ్ళిద్దరూ నా దినచర్యలో భాగం అయిపోయారు. డెలివరీకి ఒచ్చిన మా పెద్దబావగారి అమ్మాయి అమ్మాజీ కధ చెప్పుకొచ్చింది.
తనతో పాటే చదివిందట అమ్మాజీ. విమెన్స్ కాలేజీలో ఇంటర్ చదువుతుంటే వున్న ఒక్కదిక్కు, తండ్రి, ఆర్. టీ. సీ బస్సు గుద్ది, ఆరు నెలలు ఆసుపత్రిలో కోమాలో ఉండి చనిపోయారుట. శవాన్ని తీసుకెళ్ళలేని పరిస్థితిలో, ఆ నర్సింగ్ హోమ్ డాక్టర్ చెయ్యి పట్టుకుంటే, జీవితాంతం పట్టుకోనిస్తా. ముందు నాకు సాయం చెయ్యమని చెప్పి, అన్ని కార్యక్రమాలయ్యాక, అక్కడే నర్సుగా చేరిందట.
అప్పటి నుంచే మితిమీరిన ఆత్మ విశ్వాసంతో, ఆడింది ఆటగా పాడింది పాటగా, అందరినీ దబాయించి బతికేస్తోందిట. పెద్ద పెద్ద వాళ్ళ పరిచయాలతో అనుకున్నది సాధించుకుంటుందిట.
ఇక చైనులుగారూ తక్కువవారు కాదు. కోనసీమలో కోట్లు విలువ చేసే భూములున్నాయిట. నగర ప్రముఖులకెందరికో ఆయనే పౌరహిత్యం నెరపుతారు. యజ్ఞాలు, యాగాలకు ఈయన్ని సంప్రదిస్తారు. శిష్యులను ఇంట్లోపెట్టుకుని స్మార్తం, వేదం నేర్పించి, మెరికల్లా చేసి, వివిధ కార్యక్రమాలకు పంపుతారు. మంచి వ్యవహారకర్త. వేదవేదాంగాల్లోశాసించగల మేధావి, పండితుడు. ఆగమ శాస్త్రవేత్త. ఆయనిల్లు నిరంతరం పూజా పాఠాదులతో, వచ్చే పోయేవారితో, ఒక దేవాలయాన్ని తలపిస్తూ ఉంటుంది.
ఆయన ఒక్కగానొక్క కొడుకు శంకరం. అతని భార్య రాధ. చైనులుగారి భార్య జబ్బుమనిషి. నల్లమందు వేసుకుని ఎప్పుడూ పడుకునే ఉంటుంది. ఇంటి పనిభారం అంతా చిగురుటాకులాంటి రాధ మీదే. మా మావగారన్నట్టు చైనులుగారు గొప్ప జ్ఞానే కాని కోపాన్ని, అహంకారాన్ని జయించలేకపోయారు. కొడుకు, కోడలు, శిష్యులు, అమ్మాజీ కుటుంబం ఆయన కోపాగ్నికి సమిధలు.
ఏ తెల్లవారో, రాత్రి డ్యూటీ దిగి ఒచ్చే అమ్మాజీ, తెల్లవారుఝామునే చక్కగా వాకిలి తుడిచి, కల్లాపు జల్లి పెద్ద ముగ్గు పెడుతుంది. ఈ లోపున రాధ ఒస్తుంది. ఆమె చేతిలోంచి చీపురు లాక్కుని వాళ్ళ వాకిలి కూడా చిమ్మి ముగ్గేస్తుంది అమ్మాజీ, వాళ్ళ ఇంట్లోవాళ్ళకి తెలియకుండా. ఈ లోపల ఇద్దరు గుసగుసగా కబుర్లు చెప్పుకుంటారు.
పాపం రాధ ఆస్తమా పేషంటు. కానీ చైనులు గారు ఆయుర్వేదం తప్ప వాడనివ్వరు. ఒక రోజు అమ్మాజీ రాధకు ఇన్ హేలర్ ఇస్తుండగా చూసా. అంతే కాదు, పండగలు, పబ్బాలకి, నవరాత్రులకీ, చాతుర్మాస వ్రతాలకీ, పోటెత్తే అతిధులకు రాధ ఒక్కతే ఒండివార్చాలి. గోడ మీంచి అమ్మాజీ, చెల్లెళ్ళు అందుకుని, కూరలు తరిగిచ్చేసి, పప్పులు రుబ్బేసి, రహస్యంగా గోడ మీంచి ఇచ్చేసేవారు. ఈ అమ్మాయి స్వయంపాకాలకొచ్చిన పప్పూ, బియ్యం, చీరలు అటు పడేసేది. ఎవ్వరికీ తెలీని ఒక పరస్పర స్నేహస్రవంతి, అంతర్లీనంగా సాగి పోతుండేది. మేముండే ప్రాంతం విపరీతమయిన నీటిఎద్దడి.
నీళ్ళ టాంకర్లు ఒస్తే అమ్మాజీ నీళ్ళు పట్టి, తలుపు చాటు నిలబడే రాధకి అందించేది. తరవాత చైనులుగారు లక్షలు ఖర్చుపెట్టి పెద్ద లైను వేయించుకుంటే, రాధ రాత్రిపూట నీళ్ళ పైపు వీళ్ళవైపు పడేసేది. వీళ్ళిద్దరి స్నేహానికీ అసలు వారధి ”కిట్టూ” అనబడే కృష్ణశాస్త్రి. అమ్మాజీ అందగత్తె అనే చెప్పాలి. మంచి రంగు. ఎత్తుగా ఆరోగ్యంగా ఉంటుంది. ఎప్పడూ నవ్వతున్నట్టుండే నల్లకళ్ళు, ఒత్తయిన పెద్ద జడ, చీరకట్టులో, ఎవరయినా తలతిప్పి చూసే అందమే. ఆమె అందం ఆమెకు చాలా పలుకుబడి తెచ్చిందంటారు. నాకయితే, తెల్లారుఝామున కలకలలాడుతూ, పువ్వులు, దీపం, ముగ్గుతో కనిపించే ఆమె తులసి కోట, తన గురించి వేరుగా అనుకోనివ్వదు. ఆ మాత్రం బలం లేకపోతే, వాళ్ళమూడొందల గజాల స్థలం చైనులుగారెప్పుడో లాగేసేవారు.
ఇంతకీ కృష్ణ శాస్త్రి అలియాస్ ”కిట్టప్ప” శంకరం, రాధల ముద్దుబిడ్డ. నిరంతరం పనులతో సతమతమయ్యే రాధకి పిల్లాడిని చూసుకోడానికి సమయం ఉండేది కాదు. పనిపిల్లను పెడితే, . ఆ అమ్మాయి అమ్మాజీ ఇంటికి తీసుకుపోతే, వీళ్ళంతా వాడిని ఆడించి, . ముద్దు చేసి, కొండొకచో, ముద్దలు కూడా పెట్టేసేవారు. విషయం తెలిసి ఆగ్రహహోదగ్రులైన చైనులుగారు, పనిపిల్లను మానిపించేసారు. తాతగారు కారు బయటకెళ్ళగానే వీడు గోడమీంచి పార్సిలయ్యేవాడు.
అయినా అమ్మాజీ, చైనులుగారు ప్రతీవారం రోడ్డెక్కి కొట్టుకుంటూనే ఉండేవారు. కారు గుమ్మం దగ్గరపెట్టేరనో, కాకి ఎముకలు తెచ్చి దర్భల్లో వేసిందనో, పిల్లి మీద ఎలకమీదా పెట్టుకుని. కాలం ఎప్పటికీ అలాగే ఉంటే జీవిత చక్రం ఆగిపోతుందేమో!! ఎప్పుడో ఒక కుదిపేసే మార్పు ఒస్తూ ఉంటుంది. జీవన సమీకరణాలు మారుస్తూ ఉంటుంది.
నల్లమందు మోతాదెక్కువయ్యి చైనులుగారి భార్య మరణించింది. జీవిత సహచరి వియోగం ఆయన ఆరోగ్యాన్ని దెబ్బకొట్టింది. బీపీ, షుగరు ఎక్కువయ్యాయి, . ఒకరోజు శంకరం పెళ్ళిచేయించడానికి హైదరాబాదు వెళ్ళాడు. ఆ సమయంలో చైనులుగారు హార్టు అటాక్ ఒచ్చి పడిపోయారు. కాళ్ళూ చేతులు ఆడని రాధ అమ్మాజీని పిలిచింది.
అమ్మాజీ ప్రధమ చికిత్స చేసి, వెంటనే అంబులెన్సు పిలిపించి, వాళ్ళ డాక్టరుగారి సాయంతో అపోలోలో చేర్పించింది. వెంటనే వైద్యసాయం అందడంతో ఆయన బ్రతికి బయటపడ్డారు. తరువాత బైపాస్ అయ్యి ఇంటి కొచ్చారు. చెప్పాలంటే చాలా మార్పు వచ్చింది. ఎక్కువ మౌనంగా ఉంటున్నారు.
అమ్మాజీ మాత్రం అదో పెద్ద సాయం కాదనుకుంది. నిజమే మా వీధిలో మూర్ఛ రోగి పడిపోతే నీళ్ళు పోసేది వాళ్ళొక్కరే. తారు రోడ్డు వేస్తుంటే, కూలీలకి, నీళ్ళు, టీలు వీళ్ళే ఇస్తారు. ఇంటిముందు పెద్ద టబ్బులో నీళ్ళు పెడుతుంది. దారిని పోయే మూగజీవాల కోసం. పెద్ద మట్టి దాకలో అన్నం కలిపి పెడుతుంది, ఏ వీధి కుక్కలేనా తింటాయని. కూరల గంపలెత్తుకొచ్చే వాళ్ళు, వీళ్ళఅరుగు మీదే కూర్చుని, ఏదేనా పెడితే, తిని పోతారు. పనివాళ్ళకి వైద్యసహాయం కావాలంటే అమ్మాజీ. మునిసిపల్ కార్పొరేషన్ లో పనంటే అమ్మాజీ. అల్లుడు కూతుర్ని తరిమేస్తే పోలీస్ కంప్లయింట్ ఇవ్వాలంటే అమ్మాజీ. అయినా అమ్మాజీ తిరుగుబోతు, వెలయాలు, పతిత, గయ్యాళి. ఎన్నో విధాల అవమానించిన పొరిగింటి వారికి ఆమె ఇంకా పెద్ద ఉపకారం చేసింది.
బంగాళాఖాతంలో అల్పపీడనం వలన వారం రోజులనుండి ఎడ తెరిపి లేని వానలు. వీధుల్లో వాననీళ్ళు వాగుల్లా పారుతున్నాయి. మురికి కాలవలన్నీ పొంగి పొర్లిపోతున్నాయి. అక్కడక్కడ డ్రైనేజీ స్లాబులు తీసేసున్నాయి.
ఆ రోజు ప్లేస్కూలు కెళ్ళి ఒస్తూ, మూడేళ్ళ కిట్టూ ఇంటి దగ్గరలోనే పడవ వేద్దామని ఒంగి కాలవలో పడిపోయాడు. అందరూ చూస్తుండగా ప్రవాహంలో పడి కొట్టుకు పోతున్నాడు. అందరం నిశ్చేష్టులయిపోయాం.
అప్పుడే డ్యూటీ నుండి ఒచ్చింది అమ్మాజీ. ఒక్క నిమిషం వ్యర్ధం చెయ్యకుండా ముందుకు పరిగెట్టింది. పిచ్చిదానిలా పరిగెడుతూ, తన చీర లాగేసింది. డౌన్ లో కాలవ పెద్దదయ్యే చోట కరెంట్ స్థంభానికి చీర కట్టి, ఇంకో చివర తన నడుంకి కట్టుకుని, ఉధృతంగా ప్రవహిస్తున్న డ్రైన్ లోకి దూకేసింది.
సరిగ్గా అదే సమయానికి కిట్టూ కొట్టుకొచ్చాడు. వాడిని పట్టుకుని, బలంగా గట్టు మీదికి విసిరేసింది. వెంటనే అక్కడికి చేరిన జనాలు పిల్లాడిని పట్టుకుని నీళ్ళు కక్కించారు. ఈ లోపల ప్రవాహంలో మునిగి పోతున్న అమ్మాజీని చీర సాయంతో పైకి లాగేరు. ప్రమాదపరిస్థితిలో ఉన్న ఇద్దరినీ ఆసుపత్రికి తరలించి, నీళ్ళు కక్కించి, చికిత్స చేయించారు.
రాధ దుఃఖం వర్ణనాతీతం. ఏమిచ్చి ఈ మహోపకారి ఋణం తీర్చుకోగలనంటూ కొడుకుతో పాటు, ఆమెకి సపర్యలు చేసింది. దూకడంలో అమ్మాజీ కుడి కాలు ఫ్రాక్చరయ్యింది. మొట్ట మొదటిసారి చైనులుగారు చెయ్యెత్తి నమస్కారం పెట్టారు. అన్ని ఖర్చులు భరించి వైద్యం చేయించారు. ఒక విధంగా చెప్పాలంటే ఈ సంఘటన తరవాత ఇరు కుటుంబాల మధ్య తగాదాలు, అగాధాలు బాగా తగ్గిపోయినట్టే. ఈలోగా రమణకి సింగపూర్లో మంచి ఉద్యోగావకాశం రావడంతో మేము సింగపూరు వెళ్ళిపోయాము మెరుగయిన జీవితాన్ని వెతుక్కుంటూ.
ఆ తరవాత రెండు, మూడు సార్లు వచ్చాము కానీ, అది మా అత్తమామల అంత్య క్రియలకు మాత్రమే. అప్పుడే తెలిసింది అమ్మాజీ చైనులుగారి ఆశీస్సులతో కార్పొరేటరు అయ్యిందని. కానీ ఆమెను కలవలేకపోయాను. రాధ మాత్రం పరామర్శ కొచ్చింది. సున్నిత మయిన ఆమె శరీరం దుర్బలంగా ఉంది. ఎముకల గూడులా అయిపోయింది. ఏమయి పోయింది ఆ అపురూప సౌందర్యం?. ఆ ఛాందస గృహస్థానికి ఆహుతయి పోయిన సమిధలా ఉంది. మళ్ళీ నేను ఆఛాయలకు వెళ్ళడం తటస్థ పడలేదు. మా ఆంక్షలసంకెళ్ళ పెద్దింటికి చాలా దూరంగా వెళ్ళిపోయాము.
కాలగమనంలో పదేళ్ళు గడిచి పోయాయి. మంచిభవిత కోసం అనుకుంటూ రకరకాల ఉద్యోగాలు, అనేక దేశాల్లో చక్కబెట్టి, చివరకు మాతృదేశంలో కుదురుకుందామని తిరిగి విశాఖ చేరాము. రమణ స్టార్టప్ కంపెనీ ఏర్పాట్లలో తలమునకలుగా ఉన్నారు. బీచ్ దగ్గరలో ఫ్లాటు కొనుక్కుని, దానికి హంగులమర్చడంలో ఐదారు నెలల నుండి నేను బిజీ. ఆ రోజు సాయంత్రం యధా ప్రకారం బీచ్ రోడ్డులో నడక మొదలెట్టాను.
రోజంతా అవిశ్రాంతంగా లోకాలకు వెలుగు, వేడి నిచ్చిన అరుణుడు, పశ్చిమాన కుంగుతూ, తన వెలుగును రేరాజుపై ప్రసరించాడు. సూర్యుణ్ణి మింగిన సాయంత్రం అరువు కాంతుల శశి బింబాన్ని గగనతలం పైకి తెచ్చి లేత వెన్నెల సముద్రంమీద పరుస్తున్నాడు. అలలు మెల్లగా వెండితనం సంతరించుకుంటున్న వేళ, సముద్రంతో పోటీ పడుతున్న జనసంద్రం ఒడ్డున.
హఠాత్తుగా నా కళ్ళకి అతుక్కుంది ఓ జంట. పదమూడేళ్ళ పిల్లాడితో క్వాలిటీ ఐస్ క్రీం బండి దగ్గర. ఎవరు వాళ్ళు? అమ్మాజీ, శంకరంలా ఉన్నారే. వాళ్ళే గుర్తుపట్టి నన్ను పేరుతో పిలిచారు. అమ్మాజీ వడివడిగా నడుచుకుంటూ ఒచ్చి, సంభ్రమంగా నా చెయ్యి పట్టుకుంది.
“ఎన్నాళ్ళయ్యిందమ్మా మిమ్మల్ని చూసి? మీ గురించి చాలా ప్రయత్నించాను. మీ వివరాలు దొరకలేదు. మీ పెద్దింట్లో కూడా ఎవ్వరూ ఉండడంలేదు ఇప్పుడు. ”
“అవును అమ్మాజీ! ఆరు నెలలయ్యింది ఇండియా ఒచ్చేసి. మీరేంటి యిలా?” వాళ్ళ కేసి అయోమయంగా చూస్తూ.
శంకరం అందుకున్నాడు. ”శాంతి గారు! మేమిద్దరం దంపతులం ఇప్పుడు. రాధ కాలం చేసింది న్యుమోనియాతో. తన కోరిక మీదే నాన్నగారు మా ఇద్దరికీ వివాహం చేసారు. ఇదిగో వీణ్ణి గుర్తుపట్టారా? మా కృష్ణశాస్త్రి. నాన్న గారు తన పేరును అపర్ణగా మార్చేరు”.
“రాధ పోయిందా!” మ్రాన్పడిపోయాను
“సంతోషం అండి. మీరిద్దరు పెళ్ళి చేసుకున్నందుకు. బహుశా అమ్మాజీ కన్నా ఇంకెవరూ తల్లి స్థానం భర్తీ చెయ్య లేరని ఆమెకి తెలుసుంటుంది” అంటూ అమ్మాజీ చెయ్యి ఆప్యాయంగా నొక్కాను. ఈ లోపల కిట్టూ స్కూల్ ప్రోజెక్టు చెయ్యాలని, “ఇంటి కెళ్దామమ్మా” అని గునవడంతో, వెళ్ళడానికి సెలవు తీసుకున్నారు.
వెళ్తూ వెళ్తూ అమ్మాజీ వెనక్కొచ్చి,”శాంతమ్మా! రేపు మా ఇంటికి రాగలరా?శ్రావణ శుక్రవారం పూజ చేసుకుంటున్నా. నేనొచ్చి తీసికెళతా. మీ అడ్రస్ ఇస్తారా”?
మేమిప్పుడు డాబా గార్డెన్సులో ఉండట్లేదు. మా రెండిళ్ళు కలిపి ఫ్లాట్లు కట్టాము. మా అందరికీ ఇళ్ళొచ్చాయి. మామయ్యగారు ఎమ్. వీ. పి . కాలనీలో ఇల్లు కట్టించారు. అక్కడ ఉంటున్నామమ్మా!!. ” అంది. అదే వినయం. నా మీద అదే ఆత్మీయత. అదే అందం. ఇప్పుడు హుందాతనం కూడా తోడయ్యింది. నేను ఇంటి అడ్రస్ ఇచ్చి, పదకొండింటికి వస్తానని చెప్పా.
ఆ మరునాడు సరిగ్గా పదకొండు గంటలకు స్వయంగా కారు డ్రైవ్ చేసుకుంటూ ఒచ్చింది. మా ఇల్లు, అలంకరణ చూసి మురిసిపోయింది. మా అమ్మాయి స్నిగ్ద అమెరికా ఫోటోలు చూసి, ముచ్చటపడి పోయింది. తన జీవితంలో మార్పుల గురించి చెప్పుకొచ్చింది. తను రాజకీయాల్లో ఇమడలేకపోయానని, రాధ మరణం తనని క్రుంగదీసిందని, చెల్లెళ్ళు, తమ్ముడు బాధ్యతలు ఉక్కిరి బిక్కిరి చేస్తున్న తరుణంలో, చైనులుగారు పెళ్ళి ప్రస్థావన తెచ్చారని, రాధ ఆఖరికోరికని చెప్పారని చెప్పింది. రాధ స్థానం తను కాదంటే వేరెవరో ఆక్రమిస్తారు, కిట్టూ తనకి దూరం అవుతాడని భయపడింది. చైనుల్లాంటి ధనవంతుడి అండ తన కుటుంబానికి అవసరం అని గుర్తించి ఒప్పుకుందిట.
వాగ్దానం చేసినట్టే ఆయన తన కుటుంబాన్ని ఆదుకున్నారుట. ఆఖరి చెల్లి, తమ్ముడు అమెరికాలో ఉన్నారుట. రాజీ మొగుణ్ణి వెతికించి తెచ్చి, వారిద్దరి చేత పెద్ద పూజా సామాగ్రికొట్టు పెట్టించారుట. ఇదివరుకులా ఇంట్లో శిష్యులను చేర్చుకోకుండా, సింహాచలం దగ్గర వేద పాఠశాల పెట్టి, అక్కడే పాఠాలు చెప్తున్నారుట.
ఆయన పౌరోహిత్య బాధ్యతలు, శంకరానికీ, శిష్యులకూ అప్పచెప్పి పూర్తి విశ్రాంత జీవనం గడుపుతూ, తిరుపతి దేవస్థానానికి వేద విద్య, స్మార్తం గురించి పుస్తకాలు రాస్తున్నారుట. శంకరం తనను చాలా ప్రేమగా, గౌరవంగా చూస్తాడుట.
“పిల్లలా?” అడిగా.
“గత జీవితపు నీలి నీడలు గ్రహణంలా పట్టి పీడిస్తున్నాయి. కడుపు పండినా నిలబడడం లేదు. ”. తలొంచుకుంది.
“అయ్యో! బాధ పడకు. తప్పక పుడతారు. మరి రాధ రావాలి కదా తిరిగి ఈ లోకానికి. ”అన్నా.
కళ్ళు మెరుస్తుండగా, “అవునమ్మా!. మీ నోటి చలువ. మొదటిసారి నన్ను మనిషిగా చూసినవారు. నిందలు నమ్మకుండా ఆదరించారు నన్ను. మీ మాట జరిగి తీరుతుంది. నా రాధమ్మొస్తుంది. ” ఉద్వేగంగా పలికింది.
వారింటికెళ్ళాను. రెండంతస్థుల పెద్ద ఇల్లు, చుట్టూ పూల మొక్కలు. ఇంటి ముందు పెద్ద ముగ్గు, తూర్పు వాకిట అలంకరించిన తులసమ్మ. అమ్మాజీ మారలేదు. ఇంటిలో ఆధునికమయిన ఫర్నిచరు. పూర్వపు చాదస్తపు ఛాయలు లేవెక్కడా. అమ్మాజీ స్వప్నసౌధంలా చేసుకుంది ఇంటిని.
రాధది నూతన వధువుగా ఉన్న పెద్ద పటం. దానికి ఖరీదయిన ఫ్ర్రేము. గులాబీల మాల. ఆ అమాయకురాలు, అర్భకురాలు, దురదృష్టవంతురాలు ఫొటో నుండి నవ్వుతోంది. ”నేనిప్పుడే హాయిగా ఉన్నానని ”.
అమ్మాజీ, అదే అపర్ణ పెద్ద పట్టుచీర, పూలూ, పళ్ళతో నాకు పసుపు, కుంకుమలిచ్చింది. అచ్చం నాలాగే అమ్మవారిని అలంకరించింది. నా కన్నా ఎక్కువ నగలు పెట్టింది.
చైనులుగారు చాలాసంతోషించారు నన్ను చూసి. రాధను తలుచుకుని పాపం దౌర్భాగ్యురాలు. ఈ సిరంతా దానికి ప్రాప్తం లేదన్నారు. అపర్ణ సమర్ధవంతురాలన్నారు. నవకాయ పిండి వంటలతో తృప్తిగా భోజనం పెట్టింది.
నా మనసు మిశ్రమభావాల సంఘర్షణతో ముద్దయి పోయింది. సందర్భం కాకపోయినా డార్విన్ సిద్ధాంతం గుర్తుకొచ్చింది. వృక్ష, జంతుజాలాల్లాగే, మానవుడూ అడుగడుగున మనుగడ కోసం శ్రమిస్తూనే ఉండాలి. ఈ జీవనసంఘర్షణలో, బలవంతులు అన్ని ఆటంకాలనూ దాటి గెలుస్తారు. బలహీనులు తుడిచి పెట్టుకుపోతారు.
కొన్ని జీవ జాతులు, పరిణామక్రమంలో, అవసరమయిన, ఆమోదయోగ్యమయిన, ఉపయోగపడే పరివర్తనాలు చెంది, ప్రకృతి చేత ఆమోదించబడి, సృష్టిలో శక్తివంతమయిన స్థానం పొందుతాయి, అమ్మాజీ లాగ!!. రాధ లాంటి దుర్బలులు, ఎంత శ్రమించినా, అవకాశ లోపం, సరయిన వాతావరణం లేక కాలక్రమంలో కృశించి, మాయం అయిపోతారు. కొందరు మనుగడ కోసం, స్వప్రయోజనాల కోసం, ఎన్నో మార్పులను, చేర్పులను కూర్చుకుంటూ, సుఖ జీవనానికి బాటలు వేసుకుంటారు.
చైనులు గారు, శంకరం తమ వారసుడి భవిష్యత్ దృష్ట్యా, ఎన్నో మెట్లు దిగి, వారికెంతో ఉపకారం చేసిన అమ్మాజీని స్వీకరించారు. అమ్మాజీకి అందం, బలం, అవకాశం, అదృష్టం, సేవాభావం, తెలివితేటలు ఆమె మనుగడకు కలిసొచ్చాయి.
అన్ని విధాల విధి వంచితురాలు రాధ. ఆ సుకుమార గులాబీబాల ఆ ఇంటి ఛాందసంలో శలభంలా మాడి మసయ్యింది. ఆమె తనకు చేసుకున్న ఒకే ఒక ఉపకారం అమ్మాజీతో స్నేహం. నా నోరు తీపి తిన్నా, నా మనసంతా ఎందుకో చేదయిపోయింది.
అన్నట్టు, సరిగ్గా ఏడాదికి వరలక్ష్మీ వ్రతం రోజే చైనులుగారింట్లో రాధిక పుట్టింది.
-****–

కథ చెప్పిన కథ

రచన: విజయలక్ష్మీ పండిట్.

ఆ రోజు రాత్రి భోజనాలయినాక భారతి వాళ్ళ అమ్మతో అంది, ” అమ్మా రేపు మా టీచర్‌ పెద్ద కథ చెపుతానన్నది. . ., కథ అంటే ఏమిటమ్మా. . ! “అని అడిగింది.
“కథ అంటే. . . మన, జంతువుల జీవితాలలో రోజు జరిగే సన్నివేశాలే కథలు నాన్నా “అని అన్నది భారతి వాళ్ళ అమ్మ.
కాని ఆ సమాధానంతో సంతృప్తి కలుగలేదు భారతికి. కథను గురించి మరలా మరలా ఆలోచిస్తూ పడుకొంది. పడుకొంటూ మనసులో గాఢంగా అనుకొంది . “కథా కథా నీ కథ చెప్పవా. . ?! “అని. ఆ మౌన, అమాయక గాఢమయిన అభ్యర్థనకు స్పందించింది అక్షరం. . భారతి కలలో కథ తన కథను ఇలా మొదలు పెట్టింది. . . !
అనగనగా ఓ భూమితల్లి. ఆమె విశ్వమాయ గర్భం నుండి పేగు తెంచుకొని విడివడింది. పుట్టినపుడు, పసిపాపగా ఉన్నప్పుడు ఒళ్ళంతా ఎర్రని దుమ్ము, ధూళి. ఎన్నో లక్షల ఏండ్లకు పెద్దదై చెట్టు చేమ, పుట్ట గిట్ట, కొండ కోనలు, నదాలు సముద్రాలతో, పచ్చని చెట్లు చేమల చీరను ధరించి, ఎన్నో లక్షల జీవరాసులను కంటూ, కాపాడుతూ చివరకు మనిషిని ప్రసవించింది.
నిటారుగా నడిచే ఆ పుడమి బిడ్డ అడవంతా కలయ తిరుగుతూ పుష్కలంగా పండే, తెనెలూరే పూలు పండ్లు కాయలను తింటు తిరుగుతూ, పెద్దవాడవుతూ ప్రకృతమ్మ దగ్గర ప్రతి దినం ఆటపాటలు నేర్చుకోసాగాడు. పక్షులూ, పిట్టలూ, కోతులూ కొండముచ్చులు, పాములు, నక్కలు, కుక్కలు, ఆవులు, బర్రెలు, పులులు, సింహాలు, ఒంటెలు, గుర్రాలు, ఏనుగులు అన్ని అతని హితులు, స్నేహితులే. వాటి ననుకరించి శబ్దాలు చేస్తూ, ప్రకృతితో మాట్లాడుతూ, ఆట్లాడుతూ, పోట్లాడుతూ, ఆడ మగా జతకట్టి మదిరను సేవిస్తూ, ఆదమరిచి ఆనందిస్తూ, పిల్లలను కంటూ మందలు మందలుగా, సంచార జీవులుగా సంచరించేవారు.
సంజ్ఞలతో మొదలయిన మనిషి పలకరింపులు కూతలతో, క్రమంగా చిన్న చిన్న మాటలతో, అల్లుకున్న భాషలెన్నో పుట్టగొడుగుల్లా పుట్టుకొచ్చాయి.
నదులు, సరస్సులు పిలిచిన చోటికి పిల్లాజెల్లా, గోవులు, కుక్కలు, మేకలను తోలుకొంటూ, నడిచి వెళ్లే దారుల్లో, మంద ముందు, వెనుక కొసలను కలుపుతూ పేనిన మాటల తాడై చిన్ని చిన్ని కథనాలతో కథనై నేను పుట్టుకొచ్చాను. మనుషులు అల్లే మాటల బుట్టను మోసుకొని ఇంకో మనిషి చెవిలో కుమ్మరించడం నా పని. మనుషుల ఆనందాలు, అగసాట్లు, అరమరికలు, అబ్భురాలు అద్భుతాలు, అగాధాలు, అలోచనలు, అరమరికలు, గాధలు, భాధలు. . అన్నిటిని మోసుకొని తిరగడమే నా పని.
నలుగురు మనుషులు కలిస్తే నేను ప్రత్యక్షమౌతాను. ఒక్కో మనిషి ఓకటేమిటి మాటల దారాలాతో నన్ను పురితాడులా అల్లుతూనే ఉంటాడు. ఒక నోటినుండి పుట్టి మనుషుల చెవిలో దూరి వాళ్ళ మెదడులో దూరి దాక్కోవడమే నాపని. అయినా నన్ను తట్టి లేపి ఇంకొకరి చెవిలోకి ఎక్కేంతవరకు ఊరుకోరుకదా ఈ మనుషులు. కలిస్తే కథలు కదిలితే కథలు. !
ప్రేమికుల ప్రేమ పెనుగులాట కథలు. ప్రేమికుల తప్పించుకోనే కథలు ఒప్పించుకొనే కథలు మెప్పించుకొనే కథలు. దొంగ ప్రేమ కథలు, నిజాయితి ప్రేమ కథలు. ఆడపిల్లలను నిలువెల్లా దోచుకొనే మాటల గారడి కథలు.
ఇక. . రాత్రయితే ఆలుమగల కథలు. . . ;చిలిపి కథలు, అలకల కథలు. ఆలింగనాలలో నన్నుకిరి బిక్కిరి చేసే కథలు. ప్రేమికుల నిట్టూర్పులలో నిలువునా నన్ను దహించి నపుడు మాటలు తెగిపోయి మెదడు నాశ్రయించి తప్పించుకుంటాను.
భారత దేశంలో పుట్టిన నేనో పురాణాల పుటికను. నావెన్నో రూపాలు. నా పుటిక నిండా అధ్భుత మయిన సుధీర్ఘ కథలు -అవే పురాణాలు, ఇతిహాసాలు, కావ్యాలు, చ్హారిత్రక గాధలు, పెద్ద చిన్న నవలలు, కథలు. నా అన్ని రూపాలు చేప్పేవి కూర్చేవి మనుషుల గాధలే.
క్రౌంచ మిధునం విషాధ సంఘటనకు ఉద్రేకానికి లోనై వాల్మీకి తాత ఖంట మొలికించినది సీతమ్మను ఎడబాసిన శ్రీ రామ కథను ‘రామాయణాన్ని ‘. ఆ సూర్యవంశ ధశరథ రాజు కుటుంబం కథ ను వినని, కథా చిత్రాన్ని కనని వాడుండడు.
ఆ కుటుంబం కథ అప్పటి కుటుంబం, గణ, సంఘ మానవ సంబంధాల ఉదాహరణ మచ్హుతునక. గురు శిష్యుల, భార్యా భర్తల, తండ్రి తనయుల, తల్లిబిడ్డల, అన్నతమ్ముల, అక్క చెళ్ళెల్ల, స్నేహితుల, రాజు ప్రజల సంబంధాలను కండ్లకుకట్టే కథ.
ఒకరి కొకరు ఏమి కాని జంతు జీవనం నుండి తనకొక కుటుంబాన్ని ఇల్లును మలచుకున్న మానవుని జీవితంలో గొప్ప మలుపు కుటుంబం. ఆలుమగలు బిడ్డల‌ అనురాగ మందిరం. ప్రేమ మానురాగాల తో అల్లుకున్న పొదరిల్లు. మానవజీవితాన్ని ఆదిమ అశాంతిమయ అనాగరిక జీవితం నుండి మనిషి జీవితాన్ని విముక్తి కలిగించి మలిచిన అద్భుత ఆలోచన. నాగరిక జీవితానికి నాంది, పిల్లల భవిష్యత్తుకు భరోసా. పరస్పర ప్రేమానురాగాలను పెంచి పోషించి భార్య భర్త బిడ్డల చుట్టు అల్లుకున్న ప్రేమ వలయం అనురాగనిలయం. మానవ జాతి మనుగడకు దారి చూపిన మహత్తర మంత్రం వివాహం, కుటుంబం.
కుటుంబ వ్యవస్థ నుండి ఏర్పడ్డ మానవ సంబంధాలు అనేకం, మనుషుల మనుగడపై వాటి ప్రభావం అనంతం కుటుంభంలో ప్రేమానురాగాల హెచ్హుతగ్గులు, ఆస్థి పాస్తుల అసమానతలు మనుషుల సంబంధాలలో అసూయా ద్వేషాలను కూడా పెంచి పోషించాయి.
క్రమంగా స్త్రీ కి ఇంటిపనులు వంటపనులు, ప్రకృతి పరంగా ఎర్పడ్డ పిల్లలను నవమాసాలు మోసి కని పెంచే భాద్యత వారి పనులుగా, వ్యవసాయము స్వంత ఆస్తుల పరిరక్షణ మగవారి పనులుగా స్థిరపడ్డాయి. కళ్ళు చేవులు లేని కాలం మాత్రు స్వామ్య సమాజాన్ని పిత్రు స్వామ్య, పురుషాధిక్య సమాజంగా మార్చివేసింది.
అస్తులు అంతస్తులు పెంచుకొంటూ పోవాలనే స్వార్తపు ఆలోచనలు అసమానాలను పెంచాయి. దానికి తోడు పరస్పర మత కుల ద్వేషాలు మనిషిలోని మానవత్వాన్ని మరుగున పడవేసింది. రాజ్య, ధన బలము హోదా రాజ్య మేలసాగింది. రాజుల రాజ్యాల మధ్య, దాయాదుల మధ్య ఘోరమయిన భయంకరమయిన యుద్ధాలకు దారితీసింది.
కౌరవుల పాండవుల మధ్య దాయాదులమధ్య జరిగిన అలాంటి భయంకర యుద్ధమే కురుక్ష్కేత్ర యుద్ధము.
ద్వాపరయుగం లో జరిగిన, వ్యాస మహర్షి రాసిన ఆ “మహాభారత” కథ మన భారత దేశ సుదీర్ఘ కథ. ఇప్పటికి జరుగుతున్న కథ. మనిషి కథే నా కథ. . నా కథే మనిషి కథ అని ముగించింది.
భారతికి కలలో ఒక సినెమా రీలు లాగా బొమ్మలతో కథ చేప్పిన కథ మనసులో ముద్రితమయింది.

—–//——

కృషితో నాస్తి దుర్భిక్షం’’

రచన: కె.ఇ.ఝాన్సీరాణి

36వ ఇంటర్వ్యూ పూర్తి చేసిన మురారి బయటకు వచ్చాడు. ఈ ఉద్యోగం వచ్చే అవకాశం లేదని అక్కడ వారి మాట వల్ల తెలిసింది. ఏమితోచని పరిస్థితి. డిగ్రీ చేసి, కంప్యూటర్‌ కోర్సు, కమ్యూనికేషన్‌ స్కిల్స్‌ కోచింగ్‌ అలా ఎన్నో అర్హతలు, సర్టిఫికెట్లు ఉన్నా ఉద్యోగం మాత్రం సున్నా. ఈ మధ్యనే ఒక అయిదుగురు ఎనిమిది ఇంటర్వ్యూ నుంచి ప్రతి ఇంటర్వ్యూలో కలుస్తున్నారు. వాళ్ళకు కూడా ఉద్యోగం రాలేదన్నమాట. కాని వాళ్ళు నిరుద్యోగంలో తనకు జూనియర్లు అనుకున్నాడు మురారి.
‘మురారిగారూ ఏమయింది?’ అడిగాడు కార్తిక్‌.
పెదవి విరిచాడు మురారి. మురారికి చాలా బాధగా వుంది. ఇంకో ఏడు నెలల్లో తన తండ్రి రిటైరవుతాడు. అప్పుడేంటి పరిస్థితి. ఎంతో కష్టపడి తల్లిదండ్రులు తనను చదివించారు. కాని ఇంత వరకు ఉద్యోగం రాలేదు. ఎవరితో మాట్లాడాలని లేదు. ఇంటికి బయుదేరాడు మురారి.
తల్లిదండ్రులను పోషించాల్సిన సమయంలో తనే వాళ్ళకి భారమవుతున్నాడు. తనకి ఇంక ఉద్యోగాలు రావా? ఏం చేయాలి? తన బ్యాచ్‌లో నిరుద్యోగి తనొక్కడే. ఫంక్షన్స్‌కి వెళ్ళాలంటే జంకు. స్నేహితుల్ని కలవాంటే సంకోచం. ఇంటికి బంధువులొస్తున్నారంటే బెంగ. అందరి చూపుల్లో ఒకటే ప్రశ్న
‘ఉద్యోగం వచ్చిందా’ అని మరి మార్గమేది? మెల్లగా మెదడులో పురుగు తొలిచేయసాగింది.“`‘‘ఆత్మ హత్య’’ అనే ఆలోచన. ఇంట్లోకి అడుగుపెట్టాడు మురారి. తల్లి సుమిత్ర ఫోన్‌లో వుంది. ‘నేనా? చాలావరకు రేడియో వింటాను. ‘పాడుతా తీయగా’ లాంటి పాట ప్రోగ్రాములు చూస్తాము. సీరియల్స్‌ చాలా తక్కువ. సుజాతా వీలయితే ‘సోనీ’ చూడు ` ఆ! హిందీ ఛానలే,, రాత్రి కృష్ణా బేన్‌ కాక్రా వాలా అని ఒక సీరియల్‌, చాలా బాగుంది. శుక్ర, శనివారాలు మధ్యాహ్నం రీపీట్‌’ అవుతుంది.
భర్త చనిపోయిన ఒక స్త్రీ జబ్బు మనిషి అయిన మామగారిని నలుగురు పిల్లల్ని ఎలా పోషించింది. సమస్యల్ని ఎలా ఎదుర్కొంది. అప్పడాలు చేసినా ఆత్మగౌరవాన్ని ఎలా కాపాడుకుంది. అన్నీ చాలా బాగా చూపించారు. సమకాలీన సమస్యలైన ఉల్లిపాయ ధర, పెట్రోల్‌ ధర పెరగడం, కాలేజికి వచ్చిన పిల్ల సమస్యలు. అన్నీ బాగున్నాయి. చదువుకుని ఉద్యోగాలు రాని వాళ్ళు, డిప్రెషన్‌లోకి వెళ్ళేవాళ్ళు తప్పకుండా చూడాలి’ అంది సుమిత్ర.
‘తల్లి తన మనసు చదివిందా’ అనుకున్నాడు మురారి. ఈ మధ్య మాటి మాటికి నిరాశా, నిస్పృహకు లోనవుతున్నాడు. ధైర్యం సన్నగిల్లుతూంది. ఉద్యోగం వస్తుందనే నమ్మకం తగ్గిపోతూంది వాటన్నిటి పర్యవసానమే ఇందాకటి ఆలోచన. తనని ఇంతగా ప్రేమించే తల్లిదండ్రులు తనేదైనా చేసుకుంటే తట్టుకోగలరా? సందిగ్దావస్థలో గదిలోకి అడుగు పెట్టాడు మురారి.
మంచం మీద ఆ వారం స్వాతి వారపత్రిక తెరచి వుంది. తల్లి చదువుతూ ఫోన్‌ వస్తే వెళ్ళినట్టుంది అని పుస్తకం తీసి ప్రక్కన పెడదాం అనుకుంటూ చూస్తే అందులో ఆరోగ్యానికి ఆరు సూత్రాలు అని కనిపించింది. టీ.వీ. ఛానెల్‌ వాళ్ళు అదర గొడుతున్నారు. మళ్ళీ పత్రిక వాళ్ళు కూడానా అనుకుంటూ చూశాడు.
డయాబిటిస్‌కి కాకరకాయ రసం, మొలకెత్తిన పెసలు, శెనగలు. రక్తహీనతకి కీరకాయ ముక్క, క్యారట్‌ ముక్క, టమోట రసం, చిటికెడు ఉప్పు. బీట్‌రూట్‌ రసం. అలా సాగింది ఆ వ్యాసం.
ఉన్నట్టుండి ఒక ఆలోచన మురారిలో. వెంటనే తన ఇంటర్వ్యూలో స్నేహితులకు 5 మందికి ఫోన్‌ చేసి సాయంత్రం పార్కుకు రమ్మన్నాడు.
‘మురారి ఈ మధ్య కాలంలో నిన్ను ఇంత ఉత్సాహంగా చూడలేదు’ అంది మధ్యాహ్నం మురారికి భోజనం పెడుతూ సుమిత్ర. జవాబుగా నవ్వాడు మురారి.
సాయంత్రం ఆరుగంటకు ఆరుగురు స్నేహితులు సమావేశమయ్యారు. ఇంటర్వ్యూ నుంచి వచ్చినప్పుడు తన ఆలోచనలను, తల్లి స్నేహితురాలితో సోనీ లో సీరియల్‌ గురించి సంభాషణ, స్వాతి వార పత్రికలో వ్యాసం, అన్నీ వివరించాడు మురారి.
‘అయితే ఇప్పుడేమంటారు’ అడిగాడు అభినవ్‌.
తోపుడు బండిలో మామిడి పళ్ళు అమ్మేవాడు, చెరకు రసం అమ్మేవాడు కూడా సంపాదిస్తున్నారు. నాదో ఆలోచన
‘మనం కారట్‌, కీర, టమోటో జ్యూస్‌, బీట్‌రూట్‌ జ్యూస్‌, మొలకెత్తిన విత్తనాలు సిటిలో పార్కుల దగ్గర అమ్మడం ప్రారంభిస్తే ఎలా వుంటుంది’ అన్నాడు మురారి.
‘మనమా? పార్కు దగ్గరా? ’ అన్నారు అందరూ ఒక్కసారిగా.
‘అవును తప్పేముంది. మన ఖర్చుకు ఎవరిమీదా ఆధార పడక్కర్లేదు. ప్రయత్నించి చూద్ధాం. ఒకవేళ అది బాగలేకపోతే వేరే ఏదైనా ఆలోచిద్దాం’ అన్నాడు మురారి.
కొన్ని నిముషాల ఆలోచన తర్వాత అందరూ ఆ ఆలోచనను ఆమోదించారు. అలా వీరందరి ఆలోచన ఫలితంగా పుట్టింది ‘మకర’
కాపిటల్‌ కూడా ఎక్కువ అవసరం లేకపోవడంతో ఇబ్బంది లేదు. అందరూ ఒక్కో వెయ్యి రూపాయిలు వేసుకున్నారు. ముందు రెండు పార్కుల ముందు ప్రారంభించానుకున్నారు. వీళ్ళకు అన్నిటికి సలహాదారు అనూష వాళ్ళ అమ్మగారు కళావతిగారు. అమ్మాయిు అబ్బాయి కలిసి ఒక బట్ట కొని వాళ్ళ పెయింటింగ్‌ కళనంతా కుమ్మరించి బ్యానర్‌ తయారు చేసారు
‘మన ‘మకర’ అందరి ఆరోగ్యానికి సహారా’ అంటూ 15 రోజులకు వీరి వ్యాపారం ఊపందుకుంది. రుచిగా, శుచిగా వున్న ‘ఆరోగ్య రసాలు’ చాలా మంది కొనసాగారు. రెండు నెలలయ్యే సరికి అన్ని పార్కుల ముందర ‘మకర ` రస ` శాలలు, వెలిసాయి.
ఇంకొంతమంది నిరుద్యోగులకు పని దొరికింది. ముందు ఇళ్ళల్లో వాళ్ళు నామోషీగా ఫీలయినా ఇప్పుడు గొప్పగా చెప్పుకుంటున్నారు.
నాలుగు నెలలకు ఆవకాయ సీజన్‌ వచ్చింది. కళావతిగారు ఆవకాయ కూడా ‘మకర’ ద్వారా ప్రారంభించమని సలహా ఇచ్చారు. ముందు రెగ్యులర్‌ కస్టమర్స్‌కి చిన్న ప్యాకెట్లలో ఆవకాయ పంచిపెట్టారు. కొన్నాళ్ళకు నగరమంతా మకరా ఆవకాయ ఘుమఘుమలతో నిండిపోయింది.
కొన్నాళ్ళకు కార్తీక్‌ వాళ్ళ అమ్మగారు లలిత సాంబారు పొడి సలహా ఇచ్చారు. మరో మూడు నెలలకు రోజూ 5 కిలోల సాంబారు పొడి తయారు చేయాల్సి వచ్చేది. మూడేళ్ళు గడిచేసరికి ‘మకర’ పేరు నగరమంతా మారుమ్రోగి పోయింది. ‘మకర’ తయారీలో ` రుచిలో `శుచిలో స్టాండర్డ్‌ అలాగే వుంది.
మూడో యానివర్సరి రోజు మరో శుభవార్త అందింది వాళ్లకు. ఆ సంవత్సరం ‘బెస్ట్‌ స్మాల్‌ బిజినెస్‌ ఎంటర్‌ ప్రెన్యూర్‌’గా ‘మకర’ అవార్డు అందుకుంది.
అవార్డు ఇచ్చిన ఆర్థిక శాఖామంత్రి మకరను స్టేజి మీదకు పిలిచారు స్నేహితులారుమంది స్టేజి ఎక్కారు. అవార్డు అందుకున్నాక మాట్లాడమంటే మురారి ముందుకు వచ్చాడు. “సభకు నమస్కారం మాకు ఈ అవార్డు రావడానికి కారణమైన మా ఖాతాదారులకు, మాకు సలహాదారులు, శ్రేయోభిలాషి అయిన కళావతి ఆంటీకి కృతజ్ఞతాభివందనం. ‘మకర’ అంటే ఏమిటి అని? మురారిలో ఎం. ‘ఆంగ్ల అక్షరం’ అభినవ్‌ లో ‘ఎ’, కార్తీక్‌లో ‘కె’, అపర్ణలో ‘ఎ’, రాకేష్‌లో ‘ఆర్‌’, అనూషలో ‘ఎ’ కలిపితే మకర. ‘టీ.వీ’, పుస్తకాలు’ యువతను పాడు చేస్తాయి అనే అపవాదు ఉంది. కాని మా అమ్మ చెప్పిన ఒక టీ.వీ. సీరియల్‌, ‘స్వాతి’ వారపత్రికలోని వ్యాసం. నా జీవితాన్ని మార్చి వేశాయి. మాకో ఉపాధి దొరికింది. సంఘంలో గుర్తింపు దొరికింది. ఈ రోజు ఈ అవార్డును మాకిచ్చింది. పరోక్షంగా మాకు దారి చూపించిన మా అమ్మకు ఈ అవార్డు అంకితం అని క్రిందకు దిగాడు మురారి. అయిదు నిముషాల దాక ఆగలేదు చప్పట్లు.
మురారి అండ్‌ కో ‘మకర’ లాగా నిరుద్యోగుందరూ ఏదో ఒక స్వయం ఉపాధి పధకాలను చేపట్టాలని దానికి తమ ప్రభుత్వం అన్ని రకాల సహకారం అందిస్తుందన్నారు మంత్రిగారు.
‘కృషితో నాస్తి: దుర్భిక్షం’ అని రుజువు చేసిన మకరను మరోసారి అభినందిస్తున్నాను అని ప్రశంసించారు మంత్రిగారు.

*****

ఫ్యామిలీ ఫోటో

రచన – డా. లక్ష్మి రాఘవ

“వాసూ”
రామచంద్ర గొంతు విని రూం నుండి బయటకు వచ్చాడు వాసుదేవరావు.
హాల్లోకి వచ్చిన రామచంద్రను చూస్తూ” రా …రా… రామూ” అని ఆహ్వానిస్తూ ముందుకు వచ్చి సోఫాలో కూర్చోమంటూ సైగ చేసి తానూ రామచంద్ర పక్కనే కూర్చున్నాడు.
“ఏమైంది నీకు? ఫోను స్విచ్చ్ ఆఫ్ చేస్తే అందరికీ కంగారు కాదా అదీ రెండు రోజులు?”
“నీవు ఫోను చేసావా?”
“నేను చేస్తే రెండుసార్లు చూసి ఏకంగా ఇంటికే వచ్చి చూస్తాను. దూరంగా వుండే పిల్లలు కంగారు పడరా???”
“వాడికి తెలిసిందా?”
“నీ కొడుకు రవి రెండు రోజుల్లో లెక్కలేనన్ని సార్లు చేసి చివరకు హైదరాబాదులోని నా కొడుకు మధుకు ఫోను చేసి ‘మీ నాన్నను ఒక సారి చూసి రమ్మని చెప్పరా…మా నాన్నకి ఒంట్లో బాగా లేదు. ఎలా వుందో కనుక్కోమని ఫోను చేసాడంట. వాడు నాకు ఫోను చేస్తే నిన్ను చూసి పదిరోజులు పైన అయ్యింది కదా అనుకుంటూ నేనే వచ్చాను..”
“కొంచెం యూరినరీ ఇన్ఫెక్షన్ వచ్చింది…లోకల్ గా డాక్టరు దగ్గరికి వెళ్లి వచ్చాను. యాన్టీ బయాటిక్స్ ఇచ్చాడు…అవి పడలేదు నాకు…అలర్జిక్ రియాక్షన్ లాగా వస్తే మందు మార్చాడు…అది పని చెయ్యకపొతే బెంగళూరుకు వెళ్ళండి’ అన్నాడు. ఈ మాట మా ఆవిడ కొడుకుతో చెప్పింది..అంతే పొద్దునా.. సాయంకాలం ఒకటే ఫోన్లు.. భరించలేక పోయాననుకో అందుకే స్విచ్ ఆఫ్ చేసి వుంచా”
“ఇది మరీ బాగుంది…నీ ఆరోగ్యం విషయమై వాళ్ళు కంగారు పడి పదేపదే ఫోను చెయ్యడం కూడా తప్పేనా?…”
“కొన్ని విషయాలు మనల్ని బాధ పెడతాయిరా…”
“ఈ కాలంలో కొడుకులు పట్టించుకోకుంటే బాధపడాలి కానీ ఇలా కూడా అనుకుంటారా?”
“మనం ఆరోగ్యంగా వున్నన్ని రోజులూ పిల్లలతో మాట్లాడ్డానికి చాలా ఉత్సాహంగా ఉంటుంది…కానీ జబ్బు పడ్డప్పుడు వారు వర్రీ అవుతూ వుంటే కష్టంగా వుంటుంది… ఇంకో విషయం ఏమంటే నాకు బాగాలేనప్పుడు “నీకు ఎలా వుంది?”అని పదే పదే అడిగితే ఇష్టం వుండదు…”
“అంటే నీకు ఇష్టం లేదని స్విచ్ ఆఫ్ చేస్తావా? దానితో అమెరికాలో వున్న నీ కొడుకు ఎంత బాధపడతాడో ఆలోచించావా?”
“బాగా లేకపోతే చూపించుకుంటాం..వాడేమైనా రావడానికి అవుతుందా? రెండు పూటలూ డాక్టరు దగ్గరకు పోయినా? ఏమి మందులు” అని అడగటం, తగ్గకపొతే బెంగళూరు పోయి టెస్టు లు చేయించుకో అని సలహాలు ఇవ్వటం భరించలేక పోతున్నానురా..”
“అలా అనుకోకూడదు..వాళ్ళు ఆందోళన చెందుతున్నందుకు ఆనందపడాలి..”
“నాకు అలా అనిపించదు”
“మూర్ఖంగా మాట్లాడుతున్నావు”
“అవును మూర్ఖత్వమే నాది…దూరంగా వుండే వాళ్ళను బాధపెట్టేది ఎందుకు?”
“కొడుకును అమెరికా పంపడానికి ఉత్సాహం చూపింది నువ్వు కాదా? రవి ఏమన్నాడో గుర్తు చేసుకో…”మీకు దూరం అయిపోతాము నాన్నా వెళ్ళను” అనలేదూ? భవిష్యత్తు బాగుంటుంది వెళ్ళు మాదేముంది నీవు అమెరికాలో వుంటే మేము రాలేమా అని నీవు చెప్పలేదా? మనవడు పుట్టాక ఒక్కసారి వెళ్లి వచ్చారు కానీ మళ్ళీ వెళ్ళలేదు మీరు కూడా…”
“అవును వెళ్ళలేదు…అక్కడ వాతావరణానికి అడ్జస్టు కావడం కష్టం. ఇంకా చెప్పాలంటే వాళ్ళ లైఫ్ వాళ్ళది… మధ్యలో మేమెందుకు? అనిపిస్తుంది నాకు..”
“నీవోక విచిత్రం మనిషివి..తల్లీ తండ్రులపై పిల్లల మమకారాలు తెలియనివాడివి కాదు…దూరంగా వున్నవాళ్ళను బాధ పెట్టకూడదు రా…అనుకోగానే రాలేడు కదా ఫోను కూడా తీసుకోకపొతే ఎలా?”
“నీవు మంచిపని చేసావు రామూ, కొడుకును విదేశాలకు పంపలేదు. హైదరాబాదు దూరం కాదు అనుకున్నప్పుడు వెళ్ళచ్చు, నాలుగు రోజులు వుండచ్చు…”
“నా కొడుకు నాకు అందుబాటులో వుండాలనే అమెరికా వెళ్ళలేదురా…ఈ కాలం లో ఇలా ఆలోచించేవాళ్ళు వున్నారంటే మన చేసుకున్న పుణ్యం…అందుకే ఈసారి ఫోను చేసినప్పుడు రవికి చెప్పు బాగానే వున్నావనీ వర్రీ కావద్దనీ..”
“నా బాధ నీకు అర్థం కాదురా…వాడికి ఫోను చెయ్యాలనీ, మాట్లాడాలనీ నాకూ వుంటుంది…కానీ బాధ కూడా వేస్తుంది”
“బాధనా? ఎందుకు అంతగా విచారించుకుని వర్రీ అయ్యే కొడుకు వున్నాడనా?”
“నాకు గిల్టీగా వుంటుంది “
“గిల్టీనా ?? ఏమి మాట్లాడుతున్నావురా??”
“రామూ..ఈ రోజు నీతో ఎందుకు గిల్టీ అనేది మాట్లాడాల్సిందే…లేకపోతే నాకు మనఃశాంతి వుండదు…డాబా మీదికి వెడదామా? “
“ఏమిటి స్నేహితులిద్దరూ డాబా మీదికి కూడా వెళ్లి మాట్లాడుకోవాలా?? నేను కాఫీ తెచ్చా, తాగి వెళ్ళండి” అంటూ కాఫీ కప్పులూ, బిస్కెట్స్ వున్న ప్లేటూ తెచ్చి ఎదురుగా వుంచింది వాసూ భార్య లలిత.
“అలాగేనమ్మా” అని కాఫీ కప్పు అందుకున్నాడు రామచంద్ర. కాఫీలయ్యాక ఇద్దరూ డాబా మీద సెటిల్ అయ్యారు
“నీ గురించి నాకు తెలీని విషయాలు ఏమున్నాయి వాసూ”
“నువ్వూ నేనూ కలుసుకున్నది ఉద్యోగం చేరినప్పుడే…అంతకు మునుపు నేనూ నా నేపధ్యం ఏమిటో తెలుసా? పల్లెటూరి జీవితం..ఎకరం పొలం మీద వ్యవసాయం చేసుకునే తల్లి దండ్రులు…ఎప్పుడూ పడక మీద వుండే నాన్నమ్మ…ఆమెకు సేవలు చేస్తూ ఎప్పుడూ సతమతమయ్యే అమ్మ. పొలం పనులూ అంటూ పంచకట్టుతో పొలంలోనే గడిపే నాన్న… నాకెందుకో చిన్నప్పటినుండీ నేను పల్లెలో వుండకుండా..బాగా చదివి మంచి ఉద్యోగం తెచ్చుకోవాలని పల్లె వాతావరణానికి దూరంగా వెళ్లాలని ఆశ. అందుకే బాగా చదువుకున్నాను…నా చదువు కోసం కష్టపడుతున్న తల్లిదండ్రులను చూసినా అది వారి డ్యూటీ అని అనుకున్నాను..మంచి ఉద్యోగం ఉండటంతో కోరి పిల్లనిచ్చిన మన బాసు…”
“అవును పెళ్ళిలో చూసాను మీ అమ్మా నాన్నలను…”
“అంతే! వాళ్ళు పల్లెటూరులో వుంటారని ఎక్కువ సంబంధాలు పెట్టుకోలేదు నేను… నా భార్య పెరిగిన నాజుకు వాతావరణంలో పల్లెటూరి పోకడ కలిగిన తల్లిదండ్రులని చేర్చుకోవాలని గానీ, చూసుకోవాలని గానీ అనుకోలేదు నేను…ఎప్పుడో తప్ప వూరికి పోయేవాడిని కాదు.నానమ్మ చనిపొతే కూడా చూడటానికి పోలేదు నేను, ఒక వేళ పోయినా ఒక పూట కంటే ఎక్కువ వుండే వాడిని కాను..నా పోకడ గమనించేనేమో నేను అప్పుడప్పుడూ పంపే డబ్బుకూడా వద్దన్నారు వాళ్ళు…
జీవితం అంటే భార్య భర్త పిల్లలు అంతే అక్కడితో ‘ఫ్యామిలీ ఫోటో’ ముగుస్తుంది అనుకున్నానే గాని దానికి మూలమైన తల్లిదండ్రులు కూడా అందులో వుంటారు అని అనుకోలేదు. పిల్లలకు చదువు చెప్పించడం తల్లిదండ్రుల డ్యూటీ అని, వాళ్ళ పెళ్లి అయ్యాక వాళ్ళ ఫామిలీ వారిది అని బాగా నమ్మినవాడిని కాబట్టే రవిని చదివించి, పెళ్లి చేసి అమెరికా పంపించేసాను…అదే కరెక్ట్ అని అనుకున్నాను ఇన్ని రోజులూ..వాళ్ళ ‘ఫ్యామిలీ ఫోటో’ లో మాకు చోటులేదు అనుకున్నాను. కానీ వయసు పెరిగాక ఆరోగ్యం క్షీణించినప్పుడు, మనసు ఆప్యాయత కోసం ఎంత పరితపిస్తుందో ఇప్పుడు తెలుస్తూంది. నాకు వాడిని చూడాలని బలంగా అనిపించిన రోజులు ఎన్నో వున్నాయి…మనవడిని చూడాలనీ, ఆడుకోవాలనీ చాలా అనిపిస్తుంది…ఇవన్నీ మా అమ్మనాన్నలకు కూడా అనిపించి వుంటాయి… వాళ్ళ గురించి ఆలోచించలేదు నేను. ఇప్పుడేమో నాకు బాగా లేదని మా వాడు పడే తాపత్రయం గతాన్ని నాకు అద్దంలో చూపుతోంది.
ఒకసారి నాన్నకు బాగాలేదని అమ్మ కబురంపితే కూడా వెళ్లి చూడలేదు నేను…పైగా ముసలితనంలో ఆరోగ్యాలు బాగా వుంటాయని ఎలా అనుకుంటారు?..అని చెప్పాను కబురు తెచ్చిన మనిషితో…చివరకు నాన్న చనిపోయినప్పుడు నేను ఒంటరిగానే వెళ్లాను “అమ్మ వూరు వదలిరాను” అంటే నాతో అమ్మను రమ్మని బలవంతపెట్టలేదు…ఎందుకంత కఠినంగా వుండి పోయి బాధ్యత లేదని అనుకున్నాను? ఇప్పుడు తెలిసి వచ్చి పశ్చాతాప పడుతున్నాను. రవి నా గురించి అంతగా ఆందోళన పడుతూంటే ‘వాడికున్న జ్ఞానం నాకు లేకపోయిందే.చివరిదశలో అమ్మా నాన్నలకు ఏమీ చెయ్యని నేను శిక్ష అనుభవించాల్సిందే’ అని రవిని దూరంగా వుంచుతున్నాను.మానసికంగా కృంగిపోతున్నాను” అంటూ కన్నీళ్లు తుడుచుకున్నాడు వాసు.
వాసూ భుజం మీద చెయ్యి వేస్తూ రాము
”జీవితమంటే ఇదీ అని నీకు నీవే ఒక చిత్రం గీచుకున్నావు. పల్లె వాతావరణం నచ్చలేదని అనుకున్నావే గానీ ఆప్యాయతా, అనుబంధాలను మరిచావు..జీవితం చక్రం లాటిది ..అందరి జీవితాల్లోనూ ఒకే రకం ఘట్టాలే! బాల్యం, యవ్వనం, వృదాప్యం..ఏ వయసుకు తగ్గ సమస్యలు వాటి కుంటాయి…ఫ్యామిలి ఫోటోలో తల్లితండ్రులని తొలగించిన నీ వైనం విచిత్రం!! కానీ ఫ్యామిలీ అంటే తల్లీ తండ్రీ కూడా’ అనేది మరవలేని సత్యం! ఇప్పటి కాలంలో అందరూ పేరెంట్స్ ని ఆశ్రమాలకి పంపుతారు అంటారు కానీ అది తప్పు అని నిరూపించాడు నీ కొడుకు…అంతే కాదు ఇప్పుడు కూడా బాధ్యతలు అందరూ మరువరు అని తెలియ చెప్పాడు రవి… నిజమే నీవు చేసింది తప్పే ! అది నీకు దేవుడు నీ కొడుకు ద్వారానే తెలియచెప్పాడు..నేను చెప్పేది ఒక్కటే ఎప్పుడో జరిగిపోయినదానికి నీవు బాధ్యుడవే అయినా ఈ విధంగా శిక్షించుకుంటారా? నీకు జీవితం లో ఆప్యాయతలు ఎంత ఆనందాన్ని ఇస్తాయో తెలియ చెప్పిన రవికి కూడా శిక్ష వేస్తావా?…… వాసూ గతం గతః అనుకోవాలి!”
“అలా అనుకొని వుండగలనా??”
“నాకు ఒకటి తోస్తూంది… నేను ప్రతి ఆదివారం ఒక వృద్దాశ్రమానికి వెడతాను అక్కడ ఎంతమందో నిరాశ్రయులు, పిల్లలు లేనివారు, కొడుకులు విడిచి పెట్టినవారు, ఎవరూ తోడూ లేని వాళ్ళు వున్నారు. వారికి పనిలో హెల్ప్ చెయ్యడమే కాదు కాస్సేపు కూర్చుని మాట్లాడితే ఎంత సంతోషమో….ఇక మీద రోజూ రెండు గంటలు అక్కడికి వేడదాము..మనకు తోచిన సహాయం చేద్దాం..నీకూ తృప్తి కలుగుతుంది….ఇక రవి మనసు కష్టపెట్టవద్దు..వాడితో ఆప్యాయంగా వుండు..ఎంత తృప్తి కలుగుతుందో చూడు..”
రామూ చెప్పిన విషయంతో మనసు ఏంతో తేలిక అయ్యింది. తనకు ఇది దేవుడిచ్చిన అవకాశంగా మలచుకుని ఉపయోగించుకోవాలనిపించింది. అందుకే తృప్తిగా “థాంక్స్ రామూ ఇద్దరం రేపటి నుండే వెడదాం. రవితో మాట్లాడుతాను ఈ రోజే…” అన్నాడు వాసు.
ముసలితనంలో తల్లి దండ్రుల బాగోగులను చూసుకోలేని ప్రతి కొడుకూ తనకూ ఆ రోజు వస్తుందనీ, మనం చేసిందే మనకు తిరిగి జరుగుతుందనీ విశ్వసిస్తే ప్రతి తల్లిదండ్రీ సుఖంగా వుండగలరు.

జీవన వారధులు

రచన: డా.విజయలక్ష్మీ పండిట్

”అమ్మా.. ఆత్మహత్య అంటే ఏంటి? ఎందుకు చేసుకుంటారు?”
ఈనాడు న్యూస్‌ పేపర్‌ మధ్య పేజీలను పక్కన పెట్టి అక్కడే కాఫీ తాగుతున్న వాళ్ళమ్మనడిగింది పన్నెండేళ్ళ దివ్య.
ఈనాడు మెయిన్‌ పేపర్‌ చదువుతూ కాఫీ తాగుతున్న సునీత, కూతురు ప్రశ్నకు కండ్లు పెద్దవి చేసి దివ్యను చూస్తూ వెంటనే ఏం జవాబు చెప్పాలో తోచలేదు సునీతకు. జవాబుకోసం దివ్య వాళ్ళ అమ్మ మొహంలోకి చూస్తూ కూర్చుంది.
” ఆత్మహత్య అంటే మనల్ని మనం చంపుకోవడం అంటే. మనం ధైర్యాన్ని కోల్పోయి పిరికితనంతో మన వ్యక్తిత్వాన్ని మనం చంపుకోవడం. సమస్యను ఎదుర్కొనే నేర్పు ఓర్పు లేక తొందరపాటు నిర్ణయం తీసుకుని మన నిండు జీవితాన్ని మన చేతులారా బలి చేసుకోవడం” అని జవాబు చెప్పింది.
కూతురిలో ధైర్యాన్ని పెంచాలనే ఆవేశంతో సునీత చెప్పుకుపోతున్న చాలా పెద్ద జవాబును విన్న దివ్య తలలో ఇంకా ఎన్నో ప్రశ్నలు మొలకెత్తాయి.
ఆరో క్లాస్‌ చదువుతున్న దివ్య తెలుగు కొంచెం బాగానే చదవగలుగుతుంది. ఇంట్లో అమ్మ కూడా తెలుగు భాష అక్షరాలు, గుణింతాలు నేర్పించడం వల్ల, కూడబలుక్కుని చదవడానికి ప్రయత్నిస్తూంది. రోజు న్యూస్‌ పేపర్‌ హెడ్‌లైన్స్‌ నీకు తోచినవి చదువుతూండు తెలుగు భాష ఇంప్రూవ్ అవుతుందని అమ్మ నాన్న చెప్పినప్పటినుండి టైం దొరికినప్పుడు న్యూస్‌ పేపర్‌ తిరగేయడం మొదలు పెట్టింది. తెలుగుభాష అర్థాలు తెలుసుకోవడానికి ఇంగ్లీషులో కూడా అడుగుతూంటుంది.
”అమ్మా.. పిరికితనం అంటే బోల్డుగా లేకపోవడమా? పిరికితనం అంటే కవడిష్‌ అని అర్థమా!” అని అడిగింది దివ్య.
”అవును నాన్నా.. పిరికితనం అంటే కవడిష్‌.. అంటే బోల్డుగా లేకపోవడం.” మన తెలుగు భాషకు ఇంగ్లీషులో అర్థాలు చెప్పాల్సిన గతి పట్టింది మన పిల్లలకని మనసులో అనుకుంటూ జవాబిచ్చింది సునీత.
” ఓర్పు నేర్పు అంటే ఏమిటి”అని మరలా ప్రశ్నించింది దివ్య.
” ఓర్పు.. అంటేనే ఓపిక.. పేషన్స్‌. నేర్పు అంటే ఓపికతో ఏదైనా ఒక సమస్య వస్తే ఎమోషనల్‌ అయిపోకుండా.. కొంచెం ఆలోచించి, ఆ సమస్య ఎందుకొచ్చింది? ఆ సమస్యకు పరిష్కారాలేమి? అంటే ప్రాబ్లమ్‌కు సొల్యూషన్‌ ఏమిటి అని అనలైస్‌ చేసుకొని పరిష్కరించుకోవడానికి, సాల్వ్‌ చేసుకోవడానికి తెలివితో ప్రయత్నించాలి, ప్రతి చిన్న విషయాన్ని పెద్ద సమస్యగా.. అంటే ప్రాబ్లమ్‌గా చిత్రించుకోవడమే అసలు సమస్య. మన జీవితం జీవించడానికి కాని, మన జీవితాన్ని మనమే అంతం చేసుకోడానికి కాదు.. అనే ఆలోచనా విధానాన్ని, ధైర్యాన్ని చిన్నతనం నుండి అలవరచుకొంటే మన జీవితంలో ఎదురయ్యే సమస్యలను మనము నేర్పుతో పరిష్కరించుకుంటూ ఆనందంగా జీవించవచ్చు..” అని చిన్న ఉపన్యాసమిచ్చింది సునీత.
అమ్మ మాటలు విన్న దివ్య నిటారుగా కూర్చుని.. ”ధైర్యంగా వుండడం చాలా అవసరం కదమ్మా.” అని అడిగింది.
”అవును ఆడపిల్లకైనా, మగ పిల్లలకైనా ధైర్యం ఎంతో అవసరం. ముఖ్యంగా ఆడపిల్లలు ధైర్యం, ఆత్మస్థైర్యంతో పెరగాలి. మన చరిత్రలో ఎంతో మంది మహిళలు.. అంటే ఆడవాళ్ళు ఝూన్సీ లక్ష్మీ బాయి, రుద్రమదేవి రాణులుగా రాజ్యాలు ఏలినారు, ఎంతో మంది మహిళలు మన దేశ స్వతంత్ర పోరాటంలో పాల్గొన్నారు. ఇందిరాగాంధీ, నెహ్రూజీ కూతురు ప్రధానిమంత్రి అంటే ప్రైమ్‌ మినిష్టరుగా దాదాపు రెండు దశాబ్దాలు పాలించారు” అనింది కూతురును దగ్గర కూర్చోబెట్టుకుంటూ.
విన్న తరువాత దివ్య ఇంకో ప్రశ్న వేసింది..
”పేపర్‌లో ఆ అమ్మాయి ఇంటర్‌ మీడియట్ పరీక్ష బాగా రాయలేదని, వాళ్ళ నాన్న తిట్టాడని ఆత్మహత్య చేసుకునింది.. కదా? వాళ్ళ నాన్న తిట్టకూడదు కదా!”
”నిజమే.. వాళ్ళ నాన్న అలా తిట్టుండకూడదు.. పరీక్ష సరిగా రాయలేదని బాధ ఒకవైపు, నాన్న తిట్టాడనే బాధ, అవమానం ఇంకోవైపు ఆ అమ్మాయిని మనస్తాపానికి గురి చేసుంటాయి.. బాగా చదివే అమ్మాయి పరీక్ష సరిగా రాయకపోయినందుకు కారణాలేవో తెలుసుకోవాలి.. ఆ సందర్భంలో కూతురుని ఓదార్చి, మరలా గట్టి ప్రయత్నం చేయవచ్చులే అని ధైర్యం చెప్పి ఆ బాధ తగ్గించాలి. చదువులో ఆ సబ్జక్టులో కూతురు ఎందుకు వెనకపడిందో తెలుసుకొని ట్యూషన్‌ పెట్టి కావాల్సిన సపోర్ట్‌ ఇవ్వాలి” అని ఆగి మరలా ”చదువుకంటే ముందు పిల్లల్లో ధైర్యాన్ని, జీవితం, సమస్యల పట్ల కాలం తెచ్చే మార్పుల పట్ల అవగాహన కలిగించాలి. చావు సమస్యలకు పరిష్కారం కాదు అని తల్లిదండ్రులు, ఉపాధ్యాయులు పిల్లల్లో జీవితంపట్ల ఓ ఆశావాదాన్ని పెంపొందించే ప్రయత్నం జరగడం లేదు”అని అనింది సునీత.
దివ్య ఎంతో ఆరాధనా భావంతో అమ్మ మొహంలోకి చూస్తూ.. చటుక్కున లేచి అమ్మ మెడను కౌగిలించుకుని ముద్దు పెట్టుకుంది.
తన మాటలు దివ్యకు ఎంతో ధైర్యాన్ని, రిలీఫ్‌ని ఇచ్చాయని సునీత గ్రహించింది. తనూ కూతురుని దగ్గరకు తీసుకుని చెంపలపై ముద్దాడింది.
”నీలాగ, నాన్నలాగా ఆ అమ్మాయిని వాళ్ళ అమ్మా నాన్నా అర్థం చేసుకుని ధైర్యం చెప్పుకుంటే ఆ అమ్మాయి ఆత్మహత్య చేసుకునేది కాదు కదమ్మా!…” అని అనింది దివ్య.
”అవును’.. అని సమాధానమిచ్చింది సునీత. అంతలో తన ఆఫీస్ రూమ్‌లో నుంచి వాళ్ళ నాన్న ‘దివ్యా..” అని పిలవడంతో ” ఏం. నాన్నా..” అని లోపలికి పరుగుతీసింది.
వాళ్ళ సంభాషణ విన్న రామకృష్ణ, కూతురి సున్నితమైన మనస్సు ఆ ఆత్మహత్యల న్యూస్‌తో ఎంత గాయపడిందో ఊహించి ఓదార్పు మాటలు, నవ్వించే మాటలు చెప్పి డైవర్ట్‌ చేయడానికి పిలిచుంటాడని సునీత ఊహించింది. జీవితం పట్ల రామకృష్ణకున్న పాజివ్‌ ఆటిట్యూడ్‌ సునీతకు తెలుసు. పిల్లలను అర్థం చేసుకుని సున్నితమైన మనసులు గాయపడకుండా.. వాళ్ళతో రోజు కొంత సమయం గడుపుతూ జీవితం పట్ల.. సమస్యల పట్ల అవగాహన కలిగించే కబుర్లు, కథలు చెబుతూ ఆత్మస్థైర్యాన్ని పెంపొందించాలని చెపుతుంటాడు. తల్లిదండ్రులు మారుతున్న సమాజాన్ని అర్థం చేసుకుంటూ సమాజంలో సంస్కృతిలో వచ్చే మార్పుల దుష్ప్రభావాలనుండి పిల్లలను కాపాడుకుంటూ వారికి వాస్తవాల పట్ల అవగాహన కలిగిస్తూ మంచి నడవడిక, ఆత్మస్థైర్యంతో కూడిన వ్యక్తిత్వానికి బాటలు వేయాలంటాడు.
అతనిలో ఆ ఆశావాద దృక్పథంతోపాటు కూతురు పెంపకం పట్ల అంత శ్రద్ధ తీసుకోడానికి కారణం అతని చెల్లెలు రాధ మరణం.. కాదు, ఆత్మహత్య..
సునీత ఆలోచనలు గతంలోకి పయనించడం మొదలుపెట్టాయి.
అది సునీత పెండ్లయి దాదాపు ఒకటిన్నర సంవత్సరం. సునీత చెన్నైలో ఒక కాలేజీలో ఇంగ్లీష్‌ లెక్చరర్‌గా పనిచేస్తూంది. కాలేజీకి తయారయి బ్యాగ్‌ సర్దుకుంటున్న సునీత ఫోన్‌ రింగ్‌ అవ్వడంతో హాల్‌లోకి వెళ్ళి ఫోన్‌ ఎత్తి ‘హల్లో..” అంది.
ఆ వైపు రామకృష్ణ వాళ్ళ పిన్నమ్మ, అన్నపూర్ణమ్మ చెల్లెలు అనసూయ ఏడుస్తూ.. ”రాధ చనిపోయింది సునీత.. ఉరేసుకుని ఆత్మహత్య చేసుకుంది.” అని ఏడుస్తూ చెపుతుంటే సునీత కాళ్ళు చేతులు అదిరాయి.
”అయ్యో.. ఎట్లయింది? ఎందుకు చేసుకుంది?”అని కంగారుగా ప్రశ్నల వర్షం కురిపిస్తూండగా ఫోన్‌ డిస్‌ కనెక్ట్‌ అయింది.
” ఏమండీ రాధ చనిపోయిందట ఆత్మహత్య చేసుకుంది. చిన్నత్తమ్మ ఫోన్‌ చేశారు” అంటూ.. ఆఫీసుకు తయారవుతున్న భర్తకు చెప్పింది.
”ఆ…” అంటూ హతాశుడై నిలబడిపోయిన రామకృష్ణ ప్రక్కనే వున్న బెడ్‌పై కూర్చొని.. భోరున ఏడ్వడం మొదలు పెట్టాడు.
సునీత రామకృష్ణ దగ్గరకు వచ్చి ఎదుట నిలబడి కన్నీళ్లు తుడుచుకుంటూ అతని తలను తనకు అదుముకుని తలపై చేయివేసింది సముదాయిస్తూ.
చెల్లెలంటే రామకృష్ణకు చాలా ఇష్టం. ఇద్దరికీ వయసులో ఐదు సంవత్సరాలు తేడా.
రామకృష్ణ, తనూ చెన్నై నుండి రెండు గంటల ప్రయాణం దూరంలో నెల్లూరు దగ్గర ఉన్న వాళ్ళ సొంతూరుకు కారులో బయలు దేరారు డ్రైవర్‌ని మాట్లాడుకుని.
రాధ హైదరాబాదులో ఒక సాఫ్ట్‌వేర్‌ కంపెనీలో ఒక సంవత్సరం నుండి ఉద్యోగం చేస్తూంది. ఈ మధ్యనే రాధకు పెండ్లి చేయాలని రెండు సంబంధాలు చూశారు వాళ్ళ నాన్న. వాళ్ళ నాన్న వెంకటరామయ్యకు రాధ పెద్ద చదువులు చదివి ఉద్యోగం చేయడం ఇష్టం లేదు. ఇంటర్‌ మీడియట్ అవగానే పెండ్లి చేయాలనుకున్నాడు. అతను నెల్లూరు జిల్లాలో ఇరవై ఎకరాల మంచి మోతుబరి రైతు, బి.ఏ చదివినా.. ముందు కాలం మనిషి. సాంప్రదాయాలని, ఆడపిల్లలకు పెద్ద చదువెందుకు పిల్లలకు చదువు చెప్పుకొనే వరకు చదివితే చాలనుకునేవాడు. కూతురికి ఆస్తి, అంతస్తు వుండి, తమ కులంలో సాంప్రదాయమైన కుటుంబంలో ఇవ్వాలని ఇంటర్‌ మీడియట్ అయిపోగానే సంబంధాలు చూడడం మొదలుపెట్టాడు. కాని రాధ తాను బి.టెక్‌. చేస్తానని పట్టుదల పట్టింది. అన్నతో చెప్పించుకుని నాన్నను ఒప్పించుకుని ఎమ్సెట్ పరీక్షరాసి మంచి ర్యాంక్‌తో హైదరాబాద్‌లో ఇంజినీరింగ్‌ సీటు తెచ్చుకుంది. కష్టపడి చదువుకుని, మంచి మార్కులతో పాసయి, హైదరాబాద్‌లో క్యాంపస్‌ సెలక్షన్‌లో ఒక సాఫ్ట్‌వేర్‌ కంపెనీలో ఉద్యోగం తెచ్చుకుని చేరింది.
ఆ మధ్య ఒకసారి మేమంతా కలిసినప్పుడు రాధ తాను తన కొలీగ్‌ శ్రీధర్‌ను ఇష్టపడుతున్నట్టు, అతనికి తనంటే ఇష్టమని, మంచివాడని మాతో చెప్పింది. వాళ్ళ అమ్మ నాన్న స్కూల్‌ టీచర్స్‌ అని, వాళ్ళది ఇంటర్‌ కాస్ట్‌ మ్యారేజ్‌ అని, తండ్రి ఎస్‌.సి., తల్లి ఓ.సి. అని చెప్పింది. అతనికి ఇంటర్‌ చదువుతున్న తమ్ముడు వున్నట్టు చెప్పింది. ఇద్దరం పెండ్లి చేసుకోవాలనుకుంటున్నామని మాతో అంది.
రామకృష్ణ వెంటనే ”అమ్మా నాన్నతో చెప్పావా”అని అడిగాడు.
”అమ్మతో అన్నాను కాని అమ్మ మీ నాన్న ఒప్పుకోడు వేరే కులమని తొందరపడొద్దు ఆలోచించుకోమ్మా”అని అనిందని చెప్పింది.
రామకృష్ణకు వాళ్ళ నాన్న తత్వం తెలుసు. అమ్మ ఆ తరానికే చెందినదయినా కాలంతోపాటు వస్తున్న మార్పులు పిల్లలపై వాటి ప్రభావాన్ని గమనిస్తూ పిల్లల భవిష్యత్తును మంచి చెడులను దృష్టిలో పెట్టుకుని కాలానికనుగుణంగా ఆలోచించి నిర్ణయాలు తీసుకునే ధైర్యం, ఫ్లెక్సిబిలిటీ అమ్మలో వుంది. కాని నాన్నకు కొన్ని నిర్దిష్టమయిన ఇష్టా అయిష్టాలు వున్నాయి. తన పట్టుదల పర్యవసానాల గురించి పట్టించుకోడు.
సునీత వెంకటరామయ్యకు చిన్నప్పటి స్నేహితుడి కూతురు. స్నేహితుని ఇంట్లో సునీతను చూసి వచ్చిన వెంకటరామయ్యకు కోడలిగా చేసుకోవాలనిపించింది. అన్నపూర్ణమ్మ, రామకృష్ణలతో మాట్లాడి రామకృష్ణకు పెండ్లి చేశాడు. సునీతను చూసిన తరువాత రామకృష్ణకు కూడా నచ్చడంతో పెండ్లి జరిగిపోయింది. వెంకట రామయ్య ఎంతో సంతోషంగా ఘనంగా చేశాడు పెండ్లి వాళ్ళదగ్గర కట్నం ఆశించకుండా.
రామకృష్ణకు వాళ్ళ నాన్న గురించి బాగా తెలుసు కాబట్టి ఆలోచిస్తూ వెంటనే ఏమీ మాట్లాడలేదు.
కొంత సేపయినాక, ”రాధా! శ్రీధర్‌ను, వారి కుటుంబాన్ని గురించి ఇంకా వివరాలు తీసుకుని నేను సునీత మేమిద్దరం ఒకసారి కలిసి మాట్లాడి తరువాత ఆలోచిద్దాం. తొందరపడి నిర్ణయం తీసుకోకు”అని చెప్పాడు.
రాధ సరే అన్నట్టు తలవూపింది.
అంతా నెల ముందు జరిగిందీ సంభాషణ.
నిన్ననే రాధ ఫోన్‌ చేసిందని చెప్పాడు రామకృష్ణ తన పెండ్లి విషయం గురించి. రెండు రోజులు సెలవు పెట్టి వెళ్ళి శ్రీధర్‌ను, వాళ్ళ అమ్మ నాన్నను కలవాలని అనుకున్నాము. ఇంతలోనే రాధ అలా జీవితాన్ని అంతం చేసుకోడానికి కారణమేమి? అనే ఆలోచనలు సునీత మనసులో సుళ్ళు తిరుగుతున్నాయి.
*****

ఇల్లు చేరేటప్పటికి ఇంట్లో బంధుమిత్రులు, పొరుగువారు పోగయినారు. విషయం తెలిసి పోలీసులు వచ్చి కేసు నమోదు చేసుకుని వెళ్ళినట్టు రామకృష్ణ వాళ్ళ పిన్నమ్మ, చిన్నాన్న చెప్పారు.
హాల్లో రాధ శవాన్ని చూసి రామకృష్ణకు దుఃఖం ఆగలేదు. రాధ తలపై చేయివేసి భోరున ఏడ్చాడు. అర్థగంట తరువాత నెమ్మదిగా దుఃఖాన్ని తమాయించుకుని ప్రక్క రూములో గోడకానుకుని ఏడుస్తున్న అమ్మ దగ్గరకు పోయి ప్రక్కన కూర్చుని “అమ్మా ఏం జరిగిందసలు”అని అడిగాడు. అన్నపూర్ణమ్మ వెంటనే ఏమీ మాట్లాడలేదు. అమ్మ ఇంకా చెల్లి హఠాత్‌ మరణంతో షాక్‌లో ఏమి జవాబు చెప్పలేదని గ్రహించాడు. రామకృష్ణ వాళ్ళ చిన్నాన్న వచ్చి రామకృష్ణను చేయిపట్టుకుని మిద్దెపైకెళ్ళాడు. వారితో కూడా వాళ్ళ పిన్నమ్మా, తనూ వెళ్ళాము.
మిద్దెపైన వెనుకవైపు బాల్కనీలో ఈజీ చైర్‌లో వెనక్కివాలి కండ్లు మూసుకుని వున్నాడు రామకృష్ణ వాళ్ళ నాన్న. మొహంలో దిగులు, అలసట. అలికిడి అవ్వడంతో కండ్లు తెరచి మా వైపు చూసి, కొడుకును చూడగానే చేతులు చాచి ”రామూ! రాధ చూడరా మనల్ని వదలి పోయింది. ఎంత పని చేసిందో, నేను అలా చేస్తుందనుకోలేదురా”.. అంటూ చిన్న పిల్లవాడిలా ఏడ్వడం మొదలు పెట్టాడు. కుర్చీలోనుండి లేవబోతుంటే రామకృష్ణ వాళ్ళ నాన్నను పొదిమిపట్టుకున్నాడు. మాకూ ఏడుపాగలేదు. ఆ వయసులో పెండ్లి కావాల్సిన కూతురును పోగొట్టుకుని, కూతురుపై ప్రేమంతా కట్టలు తెంచుకుని ఏడుపై పైకుబికిందనిపించింది. తనూ మామయ్య కుర్చీ పక్కన కూర్చుంది. తన ఆలోచనలు పిల్లల పెంపకంపై వెళ్ళాయి…
” పిల్లలెంత ఎదిగినా, వాళ్ళు తమ పిల్లలే, చిన్నవాళ్ళనుకుంటూ చిన్నప్పుడు ఆట వస్తువులో, చాక్లెట్లో ఇచ్చి మనసు మళ్ళించినట్టే పెండ్లీడు వచ్చినా.. కూడా అట్లే తలపోసే తండ్రి ఆయన. మామయ్య కరుడు కట్టిన సాంప్రదాయ ఆలోచనా విధానం ఆయన్ని కాలంతోపాటు పిల్లల మనస్తత్వంలో వచ్చిన మార్పులను గమనించి, వాటికి విలువనీయకుండా చేసింది. అందుకు కారణం శతాబ్దాలుగా సంఘంలో జీర్ణించుకుపోయిన స్త్రీల పట్ల నిరాదరణే కదా!”అని అనిపించింది సునీతకు…
కొడుకులకే ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇచ్చి, మగబిడ్డలు పుట్టకుంటే ఆడవాళ్ళే బాధ్యులని, మగపిల్లలను కనేంతవరకు కోడళ్లను మానసికంగా, శారీరకంగా బాధలు పెట్టడం. ఆడ, మగ బిడ్డలను నిర్ణయించే క్రోమోసోమ్‌ దాత మగవాడే అనే అవగాహనాలోపం వల్ల, మగబిడ్డయితే పున్నామ నరకం నుండి రక్షిస్తాడనే తరతరాల గుడ్డినమ్మకం, ఆడబిడ్డ ఎప్పటికి ఆ యింటి బిడ్డ (అత్తగారింటి బిడ్డ) అని, మగవాడు మన బిడ్డ అనే బూజుపట్టిన ఆలోచనలతో పుట్టినప్పటి నుండి ఆడపిల్లలకు ఇంట్లో మగ బిడ్డల తరువాత రెండవ స్థానాన్ని ఇస్తూ, ఇంటి పనులు, వంటపనులు, పిల్లలను పెంచే పనులన్నీ ఆడవారివే అనే ఆలోచనా విధానం. పుట్టినప్పటినుండి ఆ వివక్షతో కూడిన పెంపకం ప్రతి అమ్మాయి, అబ్బాయిలో జీర్ణించుకొని పోయి అదే సాంప్రదాయానికి, కట్టుబాట్లకు ప్రాధాన్యతనిస్తూ తరతరాలుగా ఆ సాంప్రదాయాల, కట్టుబాట్ల చాలలో బంధింపబడ్డాయి. ఆ తరాలలో వారి ఆలోచనలు, స్త్రీలకు చదువు లేకపోవడం, పురుషాధిక్య సమాజ ప్రభావంలో అదే మన జీవన విధానం అనే భ్రమలో ఆ రెండు మూడు తరాల తల్లితండ్రులు మూసపోసిన ఆ భావజాలం పిల్లల పెంపకంపై, వారి ముఖ్యమయిన జీవిత మలుపులు; విద్య, వివాహంపై తలితండ్రులు తీసుకునే నిర్ణయాలన్నికీ ఆ సాంప్రదాయ ఆలోచనా విధానమే కారణం. కాలానుగుణంగా సుమారు ఓ రెండు తరాల చదువుకున్న తల్లిదండ్రుల అవగాహనల్లో కొంచెం మార్పు వున్నా, వచ్చే అల్లుడు, అత్తింటి వారి ఆలోచనలూ కూడా అదే విధంగా వుంటాయన్న ఆలోచనతో వుంటూ ఆడపిల్లల పెంపకంలో పాత భావాలను వదులుకోలేకున్నారు” అని ఆలోచించుకుంటూ కూర్చుంది తాను.
*****

రాధ దహన సంస్కారాలన్నీ ముగిశాక రామకృష్ణ చిన్నాన్న, పిన్నమ్మ, అత్తమ్మలద్వారా తెలిసింది సునీతకు. రాధ వారం రోజుల క్రితం ఒక వారం శని ఆదివారాలతో కలుపుకుని లీవు పెట్టి ఇంటికి వచ్చింది అమ్మ నాన్నతో గడపాలని. వచ్చిన రోజు రాత్రి భోజనాల సమయంలో వాళ్ళ నాన్న తాను విచారించిన రెండు సంబంధాలను గురించి రాధతో చెప్పాడు. చదువు, ఉద్యోగం ఉండి ఆస్తిపాస్తులు బాగా వున్న కుటుంబాలు, మీ అన్న వదినలను కూడా రమ్మని వెళ్ళి చూసి వద్దామని. రాధ ఏమి సమాధానం చెప్పకుండా వాళ్ళమ్మవైపు చూస్తూంది. అన్నపూర్ణమ్మ కండ్లతోనే ఏమి మాట్లాడవద్దని సైగ చేయడంతో రాధ ఏమీ మాట్లాడలేదు. వెంకటరామయ్యకు రాధ ప్రేమ విషయం తెలియదు. ఆడపిల్లలకు సహజంగా వుండే బిడియం అనుకుని రాధ మౌనాన్ని అంగీకారంగా అనుకుని భోజనం ముగించి లేచి వెళ్ళాడు వెంకట రామయ్య. రాధ, అన్నపూర్ణమ్మ వంటింట్లో అన్ని సర్దుకుని ఇద్దరు మిద్దెమీదకు వెళ్ళారు.
రాధ తన మనసులోని భావాల్ని వాళ్ళమ్మకు ఏకరువు పెట్టుకుంటూంది, ”నేను శ్రీధర్‌నే పెండ్లి చేసుకుంటానమ్మా.. మంచి వాడు. నాన్నని ఒప్పించండమ్మా” అంటూ బ్రతిమాలుకుంటూంది.
” ఎట్లా చెప్పమంటావు రాధా! వేరే కులం, ఆస్తులు లేవంటే మీ నాన్న అసలిష్టపడడు. నాకు భయంగా వుంది మీ నాన్నకు చెప్పాలంటే” అని ముగిస్తుండగా అప్పుడే కూతురు, భార్య మిద్దెపైనున్నారని వారితో కూడా కాసేపు కూర్చుందామని పైకి వస్తూ తలుపు దగ్గరకు రాగానే రాధ వాళ్ళ మాటలు వెంకటరామయ్య విన్న సంగతి వారికి తెలియదు.
వారి ముందుకు వచ్చి ”రాధా ఏమంటున్నావు ప్రేమించావా? వేరే కులంవాడా? ఏమంటున్నావే” అని కోపంగా అడిగాడు.
రాధ మొదలు భయపడిపోయి.. కాస్త తమాయించుకుని తన వయసు, చదువు, బయటి ప్రపంచం పోకడలతో, కాలంతో వచ్చిన స్వంతత్ర భావాలతో, వాళ్ళ నాన్న మనస్తత్వాన్ని పూర్తిగా అర్థం చేసుకోని స్థితిలో, నాన్నకు తనపైనున్న ప్రేమతో నాన్నను ఒప్పించుకోవచ్చనే ధైర్యంతో, తను శ్రీధర్‌ ప్రేమించుకున్న విషయం, వాళ్ళ కుటుంబ విషయాలన్నీ వాళ్ళ నాన్నతో చెప్పి శ్రీధర్‌తో పెండ్లి జరిపించమని వాళ్ళ నాన్ననడిగింది. మరుక్షణమే రాధ చెంప ఛెళ్ళుమనింది.
రాధ చెంప మీద చేయి పెట్టుకుని ఏడుస్తూ క్రిందకు వెళ్ళిపోయింది. అన్నపూర్ణమ్మ ఏడుస్తూ, ” ఏంటండీ ఇది, రాధ చిన్నపిల్ల కాదుకదా కొట్టడానికి. మెల్లగా నచ్చ చెప్పాలి కాని,”అని ముగించకముందే..
”నీవు నోరు మూసుకుని వుండు. అదంటే చిన్నపిల్ల, తల్లిగా నీవెందుకు ముందే కూతురిని విచారిస్తూ అలాంటి ఆలోచనలు మానుకోమని చెప్పలేదు. అందుకే ఆడపిల్లలకు పై చదువులు, ఉద్యోగాలు వద్దన్నాను. ప్రేమంటూ.. ముందు చూపు లేకుండా, కులము సాంప్రదాయాన్ని వదిలి, ఆడపిల్ల వెనకపడి నాలుగు ప్రేమ మాటలు చెపుతూనే అన్ని మరచిపోయి, ఆకర్షణకు లోనయి వాడి వెనకాల పడతారు. నాకు ఇష్టం లేదు ఆ ఆలోచన వదులుకోమను”అని చరచర వెళ్ళిపోయాడు. అన్నపూర్ణమ్మకు ఆ సమస్య ఎలా పరిష్కరించాలో తెలియలేదు. కండ్లు తుడుచుకుంటూ మిద్దె దిగి రాధ రూముకు వెళ్ళింది. రాధ మెల్లగా ఏడుస్తూ పడుకుని వుంది.
రాధ దగ్గరికెళ్లి భుజం మీద చేయివేసి” ఊరుకో రాధ, మీ నాయన సంగతి తెలిసి ఎందుకు అలా నిర్ణయించుకున్నావు. నీవు కూడా ఆలోచించుకోమ్మా: మీ నాన్నను కాదని ఏమి చేయగలం”అన నచ్చ చెప్పాటానికి ప్రయత్నించింది.
రాధ ఏమీ మాట్లాడ లేదు.
రాధ అమ్మా, నాన్నా ఎక్కువ చదువుకోలేదు. అన్నపూర్ణమ్మ స్కూలు ఫైనల్‌లో వున్నప్పుడు మంచి సంబంధమని వాళ్ళ నాన్న పెండ్లి చేశారు. వెంకామయ్య బి. ఏ. పాస్‌ అయి వ్యవసాయంపై మక్కువతో వాళ్ళ నాన్నకు సహాయం చేస్తూ, డైరీ ఫామ్‌ చూసుకుంటూ ఉండిపోయాడు. వాళ్ళ నాన్నకు ఒక్క కొడుకు కావడం వల్ల, వ్యవసాయం స్వంత మనిషి పట్టించుకుంటేనే సాగుతుందని ఆయనకు తెలుసు కాబట్టి పై చదువు గురించి ఆలోచించకుండా కొడుక్కు పెండ్లి చేశాడు. అన్నపూర్ణ దూరము చుట్టపు సంబంధమే.
వారిరువురికి, బయటి ప్రపంచంలో వేగంగా వస్తున్న మార్పుల గురించి అవగాహన తక్కువే, ప్రపంచీకరణ ప్రభావంతో సాంకేతిక, సమాచార అభివృద్ధి, అంతర్జాల యుగంలో యువతపై సోషియల్‌ మీడియా ప్రభావం, వేగంగా విరుచుకుపడుతున్న పాశ్చాత్య సంస్కృతి, స్వతంత్ర భావజాలము, తాము చదువుకుని ఉద్యోగాలు చేయాలనే ఆడపిల్లల తపన, వైవాహిక జీవితంపై వారి ఆలోచనల్లో వచ్చిన మార్పులు, ఇవి పెద్దగా గమనించడం, వాటిగురించి సీరియస్‌గా ఆలోచించే తత్వం కాదు వెంకటరామయ్యది. కాలంతో పాటు మారే సాంఘిక పరిణామాలను బేరీజు వేసుకుంటూ, పిల్లలను గమనించుకుంటూ, వారి ఆలోచనలను పట్టించుకుని మంచి చెడ్డల గురించి వారితో మాట్లాడే టైము, ఆలోచన లేని వెంకామయ్య తత్వం అన్నపూర్ణమ్మకు బాగా తెలుసు. అందుకే ఈ సమస్యను ఎట్లా పరిష్కరించాలిరా దేవుడా అనుకుంటూ బాధపడింది.
రామకృష్ణను రమ్మని రాధ పెండ్లి విషయం మాట్లాడాలని మనసులో అనుకుంటూ, తాను కూడా రాధ గదిలోనే పడుకుంది.
మరుసటి రోజు అన్నపూర్ణమ్మ కొడుకుకు ఫోన్‌ చేసి రమ్మనమని వెంకటరామయ్యతో అనింది.
”వాడినెందుకు రమ్మనడం. నేను ఆ పెండ్లి వీలుకాదంటున్నాను కదా! వాడొచ్చి నాకు నచ్చచెబుతే నేను మారిపోతానా, అంతా పిల్లచేష్టలుగా ఉన్నాయి. ఏమి అవసరం లేదు”అని కొట్టిపారేశాడు. మరలా ”నేను వీలు చూసుకుని వాడిని రమ్మంటాను. నేను చూసిన ఆ సంబంధాల గురించి మాట్లాడి రాధకు నచ్చచెప్పమని”, అని టిఫిన్ తినటం ముగించి చేతులు కడుక్కుని పొలం దగ్గర పనుందని వెళ్ళిపోయాడు.
అన్నపూర్ణమ్మ రాధతో ‘అన్న రానీయమ్మా మాట్లాడుదాము” అని అప్పటికి రాధను సమ్మతపరిచే మాటలు అంటూ, ”రాధా టిఫిన్ తీసుకుందాము రా” అంటూ పిలిచింది.
రాధ ఏమీ మాట్లాడకుండా డైనింగ్‌ టేబుల్‌ దగ్గరకు వచ్చి కూర్చొని అమ్మ పెట్టన నాలుగు ఇడ్లీలలో రెండు తీసి పెట్టి నెమ్మదిగా తినసాగింది. అమ్మ నాన్న సంభాషణ విన్న రాధకు వాళ్ళ నాన్న ఎంత పట్టుదల మనిషో అర్థం కాసాగింది. ఇంజనీరింగ్‌ చేస్తానంటే నాన్న వద్దన్నప్పుడు అన్నతో చెప్పి నాన్నను ఒప్పించుకుని చదివి, ఉద్యోగం చేస్తున్నట్లే పెండ్లి విషయంలో కూడా నాన్నను ఒప్పించ వచ్చనే ఆలోచనలో వున్న రాధకు తన పెండ్లి విషయంలో వాళ్ళ నాన్న వద్దని తెగేసి చెప్పేయడం, ఆ విషయంపై ఇంకేమీ తర్జన, బర్జనలొద్దని, రామకృష్ణను పిలిపించి ఈ విషయమై మ్లాడాల్సిన అవసరం లేదని వాళ్ళ నాన్న కచ్చితంగా అన్నపూర్ణమ్మతో చెప్పడంతో తన అన్న రామకృష్ణ మాటలు, సపోర్ట్‌ నాన్న దగ్గర పనిచేయవని తెలిసొచ్చింది. అయినా.. రామకృష్ణకు ఫోను చేసి రమ్మని చెప్పాలని అనుకుంటూ అదే విషయం వాళ్ళ అమ్మతో అనింది.
”అమ్మా! అన్నకు ఫోన్‌లో విషయం చెప్పి రమ్మని చెప్తాను”అని. అన్నపూర్ణమ్మకు ఏమి చెప్పాలో తెలియని అయోమయ స్థితిలో, రాబోయే ఉపద్రవాన్ని భరించే శక్తి లేకో.. ” ఎందుకు ఆలోచించకుండా, మాతో ముందే విషయాలు చర్చించకుండా పెండ్లి విషయంలో నిర్ణయం తీసుకున్నావు రాధా! ఇప్పుడు చూడు మీ నాయనేమో ఆయన మొండి పట్టుదల వదలడు. మీ అన్న వచ్చి ఏమి నచ్చచెపుతాడు అలాంటి మనిషికి. అయినా ఆ అబ్బాయి ఎలాంటి వాడో, వాళ్ళ విషయాలు పూర్తిగా తెలుసుకోకుండా, ముఖ్యంగా వేరే కులంలో ఇచ్చి చేయడం మీ నాన్న ససేమిరా అంటాడు. ఏమి చేయాలిప్పుడు”అని నిస్సహాయంగా బాధపడింది అన్నపూర్ణమ్మ.
రాధకు వాళ్ళమ్మ పరిస్థితి కూడా అర్థమయ్యింది. కులాలు, మతాలు, పాతుకుపోయిన సంస్కృతి, సంప్రదాయాలను దాటిపోయి ఆహ్వానించేంత విశాల భావాలతో, ఆ భావజాల వాతావరణంలో అమ్మ నాన్న పెరగలేదు. నేనే తొందరపడి నిర్ణయించుకున్నానా! అని ఒకసారి ఆలోచించసాగింది. రెండు తరాల మధ్య ఆలోచన, అవగాహన అంతరాల వల్ల ఇలాంటి ప్రేమ వివాహాలు అంత సులభంగా జరగవన్న వాస్తవం గోచరమవుతూంది రాధకు.
అమ్మ నాన్నలను ఒప్పించి పెండ్లి చేసుకోవాలా! వద్దంటే … శ్రీధర్‌ను పెండ్లి చేసుకొనే ఆలోచన మానుకోవడమా! అనే మానసిక సంఘర్షణలో పడిపోయింది రాధ. ఇంట్లో అందరినీ కాదని వెళ్ళిపోయి పెండ్లి చేసుకునే ధైర్యం లేదు. అలా అని అమ్మా నాన్నను కాదని పెళ్ళి చేసుకోవడం రాధకు ఇష్టం లేదు. శ్రీధర్‌ పట్ల ఆకర్షితురాలై వీటన్నింటిని గురించి లోతుగా ఆలోచించలేదు. అందుకే అన్నారు ‘ప్రేమ గుడ్డిదని’ అని తలపోసింది.
ఆ రోజు రాధ, ‘రామకృష్ణకు ఫోన్‌ చేసింది. విషయం చెప్పి నాన్నతో మాట్లాడమని. రామకృష్ణ ”మేము, నేను మీ వదిన రెండు రోజుల్లో ఆ అబ్బాయిని వాళ్ళ పేరెంట్స్ ని కలిసి, చూసి, వాళ్ళతో మాట్లాడి వస్తామని చెప్పాము కదా రాధా, మేమెవరు చూడకుండా నాన్నతో ఎట్లా మాట్లాడేది”అని ఆగి ‘నీవు హైదరాబాద్‌ వెళ్ళిపో మేము వెళ్ళి శ్రీధర్‌తో మాట్లాడిన తరువాత మాట్లాడుదాం నాన్నతో సరేనా” అని పెట్టేశాడు ఫోన్‌ రామకృష్ణ. రాధ మనస్సులో నిస్పృహ, నిరుత్సాహం, నిస్సహాయత! ఈ విషయం ఇంత జఠిలమయిందా! అని తనను తానే ప్రశ్నించుకుంది. ఏమి చేయాలో తెలియన అయోమయ పరిస్థితిలో పడిపోయింది రాధ.
నేను ఇవన్నీ ఆలోచించకుండా శ్రీధర్‌పట్ల ఆకర్షితురాలయి, పరిచయాన్ని పెంచుకుని అమ్మ నాన్నను ఒప్పించి పెండ్లి చేసుకోవచ్చనే ధీమాతో ఎందుకిలా నిర్ణయం తీసుకున్నాను? నాన్నకు కులం పట్టింపు ఇంత గాఢంగా వుంటుందని ఊహించలేదు అని తనలో తర్కించుకోవడం మొదలు పెట్టింది. వేరే సంబంధం, నాన్న చూపెట్టిన మనిషిని పెండ్లి చేసుకోవడానికి మనసొప్పడం లేదు.
తన మనస్సులోని సంఘర్షణను ఆ రాత్రి వాళ్ళమ్మ ముందు పెట్టింది.
”ఈ ఆలోచన ముందే చేయాల్సింది రాధా, మేమంతా మా అమ్మ నాన్న కుదిర్చిన వ్యక్తులను పెండ్లి చేసుకుని సంసారం చేయడం లేదా”! అని అంది అన్నపూర్ణమ్మ.
రాధకు ఏమనాలో అర్థం కాలేదు. అమ్మ నాన్న పుట్టి పెరిగిన ఆ తరం ఆలోచనా విధానం అది అనే విషయం రాధకు స్పష్టమయింది. వారు ఆ సాంప్రదాయ ఆలోచనా చట్రం నుండి బయటపడి పెండ్లికి ఒప్పుకోవడం కష్టమనేది కూడా గ్రహించింది. తాను ఒక అగాధంలో పడిపోయి బయటపడలేని పరిస్థితిని ఎదుర్కొంటున్న మానసిక సంఘర్షణ.
”కాలంతోపాటు పెద్దలందరి మనసులు, ఆలోచనలూ మార్పు చెందవు. ఆ మార్పుకు దోహదం చేసే కారకాలు, కారణాలు, నేపద్యం అందరికి ఒకేలాగుండవని, సంఘంలో పాతుకు పోయిన కుల, మత హోదా, ఆస్తులు ఇవన్నీ ఆడపిల్లల వివాహాలకు ముఖ్యమయిన నిర్ణయాత్మ కారకాలనేది నాకు ఇప్పుడు అర్థమవుతూందమ్మా. వాటి ప్రభంజనానికి ప్రేమ గాలిలో కొట్టుకు పోవాల్సిందేనా?” అని రాధ నిరాశగా మాట్లాడిందని అత్తమ్మ చెప్పారు.
అన్నపూర్ణమ్మకు రాధ అంత ఆలోచించి, విడమర్చి వాళ్ళమ్మతో మాట్లాడడం ఆమెకు సంతోషమేసింది. రాధ మనసు మార్చుకుంటుందిలే, నెమ్మదిగా అన్నీ సర్దుకుంటాయనుకుంది. అదే విషయం ఆ రోజు రాత్రి అన్నపూర్ణమ్మ భర్తతో, ”రాధ ఆలోచిస్తూంది, మనసు మార్చుకుంటుందిలేండి, చూద్దాము,”అని అక్కడే పడుకుంది.
మరుసటి రోజు తెల్లవారే సమయానికి అన్నపూర్ణమ్మకు మెలకువ వచ్చి రాధ రూమ్‌లోకి పోయింది పలకరిద్దామని.
పైన ఫ్యాన్‌కు ఉరివేసుకుని వ్రేలాడుతున్న రాధను చూసి ” ఏమండీ రాధ…” గట్టిగా అరుస్తూ స్పృహ తప్పి క్రింద పడిపోయింది అన్నపూర్ణమ్మ. వెంకటరామయ్య వచ్చి నిశ్చేష్టుడై నిలబడి పోయాడు.
*****

అంతా విన్న సునీతకు మనసులో బాధ, ఆందోళన, ఆలోచన సంఘంలో కాలం మోసుకొస్తున్న వేగవంతమయిన మార్పులకు తల్లిదండ్రులు, రాధలాంటి యువత ఎంతమంది ఎదుర్కొంటున్నారో ఇలాంటి సమస్యలు. సమస్యల నెదుర్కొనే ధైర్యం, నేర్పు, ఓర్పు లేకపోవడం. తల్లితండ్రుల అవగాహన, ఆలంబన కొరవడి ఇలాంటి
ఆత్మహత్యలు ఎక్కువవడం. దీనికి పరిష్కారమేది?”అని ఆలోచించసాగింది సునీత.
ఈ తరం యువతను ఎంతగానో ప్రభావితం చేస్తుంది సోషల్‌ మీడియా. ప్రపంచంలో యువత ఆలోచనలు, నడవడిక, చదువు, ఉద్యోగం, వివాహ విషయాలలో అంతర్జాలం అందించే సమాచారాలతో సంప్రదాయ ఆలోచనలకు భిన్నంగా వారొక ప్రత్యేకమయిన తరంగా తయారవుతున్నారు. ఇదొక విపరీత కాలదోషంగా తోచింది సునీతకు. ఈ కాల మార్పుల్లోని సాధక బాధకాలను తల్లి తండ్రులు కూడా పరిశీలించాలి, పిల్లల క్రొత్త ఆలోచనలను, వ్యక్తిత్వాలను గౌరవించి వారి జీవిత నిర్ణయాలు వాళ్ళు తీసుకునే విధంగా పిల్లల వ్యక్తిత్వాలను మలచుకోవాలి. ఈ కాలానుగుణంగా పిల్లల పెంపకంపై ఒక ప్రణాళికాబద్ధమయిన ఆలోచన ఈ తరం తల్లిదండ్రులు చేయాల్సి వుంది, లేకపోతే తరాల ఆలోచనాంతరాలు రాను రాను యువతను, తల్లిదండ్రులను చాలా మానసిక సంఘర్షణలకు లోను చేసి ఎటూ నిర్ణయించుకోలేక, పరిస్థితులతో రాజీ పడలేక ఆత్మహత్యే మార్గమని యువత మనో దౌర్బల్యానికి గురవుతున్నారు. తల్లితండ్రుల్లో ఈ అవగాహనా రాహిత్యంతో పిల్లల చదువు, వివాహం విషయాలలో తల్లితండ్రుల మోరల్‌ సపోర్టు లేకపోవడం వల్లనే ఈ ఆత్మహత్యలన్నీ. ఇవి ఈ కాలం, సంఘం చేస్తున్న హత్యలా…? అనే ప్రశ్న ఉదయించింది సునీత మనస్సులో. ఉదృత కాల ప్రవావహంలో నిర్జీవంగా కొట్టుకుపోతున్న యువత కండ్ల ముందు మెదిలారు సునీతకు.
ఆ ఉధృత నదీ ప్రవాహానికి కొట్టుకొని పోకుండా తట్టుకొని నిలబడి ప్రజలను ఆవలిగట్టుకు చేర్చే దృఢమైన వంతెనలాగ, తల్లితండ్రులు పాత, కొత్త తరాల మధ్య కాలప్రవాహ ఒడుదుడుకులను తట్టుకుని తమ పిల్లలను ఆవలి తరానికి క్షేమంగా చేరవేసే బలమైన జీవన వారధులు కావాలనిపించింది సునీతకు.
అంతలో దివ్య ”అమ్మా.. టిఫిన్ పెట్టు” అంటూ దగ్గరకు రావడంతో సునీత ఆలోచనలకు తెరపడింది. దివ్యను ప్రేమతో పొదివి పట్టుకుని కూతురితో కూడా డైనింగ్‌ హాల్‌లోకి నడిచింది సునీత.

మా వదిన మంచితనం- నా మెతకతనం..

రచన: జి.ఎస్.లక్ష్మి..


నవంబరు 8న మన ప్రథానమంత్రి నరేంద్రమోడీగారు రాత్రి యెనిమిదిగంటలకి మొత్తం ప్రపంచమే ఉలిక్కిపడేలా. 500, 1000 రూపాయిలనోట్లు ఆరాత్రి పన్నెండుగంటలనుంచీ చెల్లుబడి కావంటూ ఒక ప్రకటన చేసారు. అది వినగానే ప్రపంచం మాట దేవుడెరుగు.. నా గుండెల్లో రైళ్ళు పరిగెత్తాయి. సంగతి కూడా అలాంటిదే మరి..
అసలే నాది ముక్కుసూటిగా వ్యవహరించే స్వభావం. బీరువాలో డబ్బుంటే ఖర్చుపెట్టుకోవడం, లేకపోతే మాట్లాడకుండా వూరుకోవడం తప్ప చాటూమాటూ తెలీనిదాన్ని. అలాంటిదానికి నాకు మా వదిన బ్రైన్ వాష్ చేసేసి, పిల్లలున్నప్పుడు యేవేవో అవసరాలుంటూంటాయి కనుక భర్తకి తెలీకుండా కొంత డబ్బైనా ఓ పక్కన పెట్టుకోవడం ఆడవాళ్ళందరి ప్రథమ కర్తవ్యం అని హితబోధ చేసింది. వదిన చెప్పిన మాటలు నామీద యెంత ప్రభావం చూపెట్టాయంటే అప్పటివరకూ దాపరికం అంటే యెరుగని నేను మా యింట్లోవాళ్ళకి తెలీకుండా యేడాదినుంచీ కొంత సొమ్ము పక్కకి పెడుతుంటే అది మొన్న దసరాల టైమ్ కి మూడువేలైంది. నాకేమిటో మనసుకి చాలా ధైర్య మొచ్చినట్టు అనిపించేసి, అలాంటి చక్కటి సలహా యిచ్చినందుకు మా వదినకి బోలెడు కృతజ్ఞతలు చెప్పేసుకున్నాను. అందుకు వదిన నన్ను పిచ్చిదాన్ని చూసినట్టు చూసి, అది చాలా తక్కువ మొత్తమనీ, ఈ యేటినుంచీ యింకాస్త యెక్కువగా వెనకేయమనీ అంటూ యెలా వెనకేయాలో సలహాలు కూడా యిచ్చింది. నేను ఇంకా నెమ్మదిగా ఆ సలహాలు పాటిద్దామా వద్దా అనుకుంటూండగానే యిలా మోడీగారు ఆ నోట్లు సరైన లెక్క చూపించకపోతే చెల్లవని ప్రకటించేసేరు. నా గుండెల్లో రాయి పడింది. ఇలా డబ్బులు దాచానని యింట్లో చెపితే అప్పటిదాకా నన్ను నమ్మినవాళ్ళు యెక్కడ నన్ను దొంగలా చూస్తారోనని బెంగ. చెప్పకపోతే ఆ డబ్బంతా చిత్తుకాగితాలయిపోతాయేమోనని భయం. ముందు నుయ్యి వెనక గొయ్యిలాగైంది నా పరిస్థితి. ఇంకేం చేస్తానూ.. “త్వమేవ శరణం” అంటూ వదిన వైపు ఆర్తిగా చూసాను. వదిన అభయహస్తం యిచ్చింది. ఆ నోట్లు మార్చి పెడతాననీ, మా యింట్లోవాళ్ల ముందు అబధ్ధాలాడి డబ్బు దాచినట్టు బైటకి తెలీకుండా మానేజ్ చేస్తాననీ, మర్నాడు పొద్దున్నే డబ్బు తీసుకుని రమ్మనీ చెప్పింది. అంతకన్న గత్యంతరం నాకు కనిపించలేదు. ఎందుకంటే నేను వెళ్ళి బ్యాంకులముందు పూటలకి పూటలు క్యూలో నిలబడలేకపోవడం మాట అటుంచితే అసలు నా దగ్గర యిలా బ్లాక్ మనీ వున్నట్టు యింట్లోవాళ్ళకి తెలీడం నాకు అస్సలు యిష్టం లేదు. అందుకనే మర్నాడు పొద్దున్నే వదిన యేదో నోము నోచుకుంటోందనీ, వాయినం అందుకుందుకు రమ్మందనీ యింట్లో చెప్పి, ఆ బ్లాక్ మనీ తీసుకుని అన్నయ్యింటికి వచ్చాను.
వదిన నన్ను సాదరంగా ఆహ్వానించింది. అన్నయ్యకి యిద్దరు ముగ్గురు బ్యాంక్ ఆఫీసర్లు తెలుసనీ, మనం వెళ్ళక్కరలేకుండా ఈ 500, 1000నోట్లు తీసుకుని వందనోట్లు యిస్తారనీ చెప్పింది. నాకు చాలా ధైర్యం వచ్చేసింది. ఆపదలో ఆదుకున్న వదిన వంక ఓ భక్తురాలిలా చూసాను. ఇంతలో ఆఫీసుకి వెళ్ళడానికి అన్నయ్య తయారై వచ్చాడు. “ఏంటి చెల్లాయ్ సంగతులూ..” అంటూ. “అంతా విని మళ్ళీ అడుగుతారేవిటండీ. పాపం మీ బావగారు పైసా యివ్వడానికి పది కారణాలడుగుతున్నారని, యింట్లో వాడడానికి యిచ్చిన డబ్బులో కాస్త ఓ పక్కకి పెట్టిందిట మీ చెల్లెలు. అదికూడా పిల్లలున్నారు కదా.. యెప్పుడే అవసరం వస్తుందో ననే తప్పితే తనకోసమా యేమైనానా.. కానీ నిన్న మోడీగారి ప్రకటనతో ఆ డబ్బులు యెలా మార్చుకోవాలో తెలీక బాధపడుతుంటే నేనే మనింటికి రమ్మన్నాను. మీకు యిద్దరు ముగ్గురు బ్యాంక్ ఆఫీసర్లు తెల్సుకదా.. పాపం స్వర్ణ క్యూలో యెక్కడ నిలబడగలదూ.. మీరు కాస్త ఆ నోట్లు మార్పించెయ్యండి.. “ అంది.
“ఓ దానికేం భాగ్యం.. ఏం చెల్లాయ్.. బావగారు మరీ అంత పిసినారా యేంటీ. అయినా యింట్లో భార్యని అలా పరాయిదానిలా చూస్తే యెలా?” అన్న అన్నయ్య మాటలకి నా మనసు చివుక్కుమంది. నా మాయదారి దాపరికం కాదు కానీ దేవుడిలాంటి మా ఆయనకి చెడ్డపేరు తెచ్చానా అని ఓ క్షణం అనిపించింది. ఇంతలో వదిన అందుకుని “అవన్నీ యిప్పుడెందుకు లెండి.. యేది స్వర్ణా డబ్బూ..” అంటూ చెయ్యి చాచింది. మాట్లాడకుండా బేగ్ లోంచి తీసి వదిన కుడిచేతిలో మూడువేలూ పెట్టేను. “ఎంతుందేమిటీ?” అన్నాడు అన్నయ్య చెయ్యి చాస్తూ.. వదిన యెప్పుడు తన యెడం చేతిలోంచి డబ్బు కట్టలు కుడిచేతిలోకి మార్చుకుందో తెలీదుకానీ, “ముఫ్ఫైమూడు వేలు..” అంటూ నేనిచ్చిన డబ్బుతోపాటు, తనది కూడా కలిపేసి అన్నయ్య చేతిలో పెట్టేసింది. నేను నిర్ఘాంతపోయేను. అంటే నావి మూడువేలూ, వదినవి ముఫ్ఫైవేలూనా..మొత్తం నా డబ్బే అనే అభిప్రాయం పెట్టేస్తోందా అన్నయ్యలో.. అయ్యయ్యో.. ఛీ ఛీ.. అన్నయ్యముందు యెంత సిగ్గుచేటు..విషయం అర్ధమయి నేను నోరు విప్పే లోపలే అన్నయ్య వెళ్ళిపోయేడు. నాకు కోపం ఉబికుబికి వచ్చేసింది. “ఇదేంటి వదినా.. నేను మూడు వేలే కదా ఇచ్చేను. ముఫ్ఫైవేలు కూడా నావే అనెందుకు చెప్పేవూ?” అడిగేసేను ఉక్రోషంగా..
“కూల్..స్వర్ణా.. డబ్బు మార్చేటప్పుడు మూడు వేలైతేనేం ముఫ్ఫైవేలైతేనేం.. అయినా ఇప్పుడు నేను నా డబ్బులు మార్చుకుందుకు మా అన్నయ్య దగ్గరికి వైజాగ్ వెళ్ళలేనుగా.. అందుకే మీ అన్నయ్యకే యిచ్చేసేను.. “ అంది.
అంటే వదిన యెంత తెలివిగా తన బ్లాక్ మనీని వైట్ చేసుకుందో అనుకుంటూ పైకి నోరు మెదపలేని నా మెతకతనానికి నన్ను నేను తిట్టుకున్నాను.

రక్షా బంధనం

రచన:కె.ఝాన్సీరాణి

డైనింగ్‌ టేబుల్‌ దగ్గర కూర్చున్న నిత్య ఆలోచిస్తూ వుంది. ఆఫీసుకి వెళ్ళాలా, సెవు పెట్టాలా? లేక ఏకంగా ఉద్యోగమే మానేయాలా? అని. నిత్య ఒక ప్రైవేటు ఆఫీసులో కంపెనీలో 6 నెల నుంచి ఉద్యోగం చేస్తూంది. భర్త అజయ్‌ ఒక మల్టీనేషనల్‌ కంపెనీలో ఉద్యోగం. రెండు నెలలు ఇండియాలో ఉంటే ఒక నెల అమెరికాలో ఉంటాడు. ఇంకా వాళ్ళకి పిల్లలు లేరు. అందుకే నిత్య ఉద్యోగం మానేయాలంటే ఆలోచించడం. పోనీ వేరే ఉద్యోగం చూసుకోవాంటే `ఇప్పుడు పనిచేస్తున్న కంపెనీలో జీతం బాగుంది. ఇంటికి దగ్గర బస్‌స్టాప్‌. ఆఫీసుకు 5 నిముషాల ప్రయాణం. వేరే చోటైనా సమస్యలుండవని గ్యారంటీ ఏమిటి?
అసలేమయిందంటే ` రెండు నెలల ముందు బాస్‌ సెక్రటరీ షీలాకు పెళ్ళి జరిగింది. ఆ సెక్రటరీ పోస్ట్‌ నిత్యకిచ్చాడు బాస్‌ విక్రం. చాలా సంతోషించింది నిత్య. బాస్‌కి సెక్రటరీ అంటే జీతం పెరుగుతుంది. ఆఫీసులో తన ప్రాముఖ్యత పెరుగుతుంది. తక్కువ కాలంలో తనకు గుర్తింపు రావడం అనే ఆలోచనే ఎంతో బాగుంది. ఆ విషయం విన్న తోటి ఉద్యోగులు ఒకరి నొకరు చూసుకోవడం నిత్యకు అర్థం కాలేదు. రజిత మామూలుగా కంగ్రాట్స్‌ అంది. కవిత ‘జాగ్రత్త’ అంది. బాస్‌ దగ్గర పని కాబట్టి అలా అంటూ వుందేమో అని అనుకుంది నిత్య. మొదటి రోజు బాస్‌ గదిలోకి అడుగు పెట్టగానే ‘వెల్కం మిస్‌ నిత్యా’ అని నాటకీయంగా స్వాగతం చెప్పడం నవ్వు తెప్పించింది నిత్యకు. తను మిసెస్‌ అని మరచిపోయాడా?
బాస్‌ మొదట చెప్పిన రిపోర్ట్‌ చేసి ఇవ్వగానే చాలా మెచ్చుకున్నాడు. ప్రశంసాపూర్వకంగా భుజం మీద తట్టాడు. ఇబ్బందిగా అనిపించింది నిత్యకు. అలాగే థాంక్యూ చెబుతూ చేతులు పట్టుకోవడం. ఒక్కో రోజు తను వేసుకున్న డ్రెస్‌ బాగుందనడం. ఇవన్నీ కొంచెం ఎక్కువ అనిపించింది. ఎవరికైనా చెప్పాలా? వద్దా? బాస్‌ విక్రంని చూస్తే నిత్యకు తన మామయ్య రాజారావు గుర్తుకు వస్తాడు. పెద్దవాడు పోనీలే అనుకుంటే అతని ప్రవర్తన భరించడం కష్టంగా వుంది. ఇంతలో ఆఫీసులో వాళ్ళు బంధువు ఇంట్లో ముఖ్యమైన ఫంక్షన్‌ వుండటంతో విక్రంకు రావడం కుదరదన్నాడు. వ్యాన్‌లు రెండు ఆఫీసు బయట వున్నాయి. నిత్య, రజిత, కవిత ముగ్గురు మాట్లాడుకుని జీన్స్‌లో వచ్చారు. అందరికి మీటింగ్‌ పాయింట్‌ ఆఫీసే కావడంతో అందరూ అక్కడే కుసుకున్నారు. ముగ్గురు బయటికి వెళ్తూంటే ప్యూన్‌ వచ్చి నిత్యని బాస్‌ పిలుస్తున్నారని చెప్పాడు.
ఇప్పుడే వచ్చేస్తాను. మీరు వెళ్ళి పోకండి అంటూ గబగబా లోపలికి వెళ్ళింది నిత్య. బాస్‌ విక్రం తన ఎక్జిక్యూటివ్‌ చైర్‌లో వెనక్కి వాలి కూర్చుని వున్నాడు. నిత్య గదిలోకి వెళ్ళగానే విక్రం నిత్యని నఖశిఖ పర్యంతం చూసిన చూపు నిత్యకు చాలా ఇబ్బందిగా అనిపించాయి. బయటికి పారిపోదామా అనిపించింది. కాని ఏమి చేయలేక ‘‘బాస్‌ పిలిచారా’’ అంది.
‘నిన్న చతుర్వేది వాళ్ళ ఫైల్‌ ఇచ్చాను ఏది?’ అన్నాడు విక్రం
ఆ ఫైల్‌ ముందు రోజే నిత్య మొత్తం తయారు చేసి బాస్‌ డెస్క్‌లో పెట్టింది. అది తీసి ఇద్దామని డెస్క్‌ దగ్గరికి వెళ్ళింది.
‘ఇదేనా ఆ ఫైల్‌ చూడు’ అన్నాడు విక్రం. ఫైల్‌ చూడాంటే టేబుల్‌ మీదికి వంగాలి.
‘అవును సర్‌’ అంది.
‘ఇంపోర్టెడ్‌ ఫెర్ఫ్వూమా?’ అన్నాడు.
‘అవును మా వారు అప్పుడప్పుడు ఫారిన్‌ వెళ్ళినప్పుడు తెస్తుంటారు’ అంది
‘ఈ డ్రెస్‌ ఫిట్టింగ్‌ నీకు చాలా బాగుంది’ అన్నాడు విక్రం. జీన్స్‌ మీద ముడతను సరిచేస్తూ. వంటిమీద తేళ్ళు, జెర్రులు పాకినట్లు అనిపించింది నిత్యకు.
‘ఓ.కె. బై సర్‌. బయట అందరూ ఆ గురించి ఎదురు చూస్తుంటారు’ అంది నిత్య.
‘నాక్కూడా రావాలని వుంది కాని అర్జంటుగా చతుర్వేది వాళ్ళు వస్తామన్నారు. అందుకే మా రిలేటివ్స్‌ ఫంక్షన్‌ మానేసి ఇక్కడ కూర్చున్నా. హావ్‌ ఎ నైస్‌ టైం ఈసారి తప్పకుండా వస్తాను’ అన్నాడు. భుజంమీద తడుతూ.
‘బై సర్‌’ అంటూ వేగంగా బయటికి నడిచింది నిత్య. టి.విల్లో న్యూస్‌ పేపర్లలో ఆఫీసుల్లో లైంగిక వేధింపులు, స్కూల్లో కీచకులైన టీచర్లు అని వచ్చే వార్తలు వింటే ఇలా వుంటుందా? అని ఆశ్చర్యపడ్డది. కానీ ఇప్పుడు అది నిజమని అనిపిస్తూంది అని అనుకుంది నిత్య.
‘ఏమయింది’ అన్నారు కవిత, రజిత, ఆవేశంతో, ఉక్రోషంతో, నిస్సహాయతతో పగలబోయే అగ్ని పర్వతంలా ఉన్న నిత్యను చూసి.
‘ఏమీ లేదు పదండి’ అంది సర్దుకుంటూ. ఆరోజు వాళ్ళతో బాటు సంతోషంగా గడపలేక పోయింది నిత్య. తర్వాత రోజు ఆఫీసు నుంచి వెళ్దామనుకునే సరికి విక్రం ‘‘నిత్యా రేపు అర్జెంట్‌గా ఒక రిపోర్టు తయారు చేయాలి, పది గంటకల్లా వచ్చేస్తే మధ్యాహ్నం రెండింటికి వెళ్ళిపోవచ్చు’’ అన్నాడు.
మరుసటి రోజు ఆదివారం. అది గుర్తుందా? లేక ఆదివారమైనా తను రావాని చెబుతున్నాడా? అనుకుంటూ ఎవరెవరు వస్తున్నారు? అడిగింది నిత్య.
‘సగం మంది పైన రావాలి. లేకుంటే పని పూర్తికాదు’ అన్నాడు విక్రం.
‘మీవారితో బయటకి వెళ్ళే కార్యక్రమం ఉన్నా వాయదా వేసుకో’ అన్నాడు విక్రం.
‘అజయ్‌ ఆస్ట్రేలియా వెళ్ళాడు సర్‌’ అంది అప్రయత్నంగా.
ఇక తప్పదనుకుంటూ ఆదివారం ఆఫీసుకు వచ్చింది నిత్య.
వాచ్‌మాన్‌ ఆహమ్మద్‌ విష్‌ చేశాడు. హాల్లో ఎవరూ కనిపించలేదు. లోపలికి వెళ్ళింది భయపడుతూ. విక్రం బోలెడు ఫైళ్ళు టేబుల్‌నిండా పరచుకుని కూర్చున్నాడు. నిజంగానే చాలాపని వుందన్నమాట. అనుకుంది నిత్య. ఒకసారి తలెత్తి చూసి మళ్ళీ ఫైల్లోకి తవ దించేశాడు విక్రం. అప్పుడు ప్రారంభించిన పని 12 అయింది ఒంటిగంట అయింది. పని పూర్తయ్యే సూచనలేమి కనిపించలేదు. అహమ్మద్‌ కారియర్‌ తెచ్చాడు. మారు మాట్లాడకుండా తింది నిత్య.
ఎవరెవరు వచ్చారు? అడిగింది నిత్య అహమ్మద్‌ని.
‘‘ఇద్దరు వచ్చారు మేడం. వాళ్ళ పని అయిపోయింది ఇంకో పది నిముషాల్లో వెళ్తామన్నారు’’ అన్నాడు అహమ్మద్‌. పని వుంది, బయట అహమ్మద్‌ ఉన్నాడు భయమెందుకు అని తనకు తనే ధైర్యం చెప్పుకుంది నిత్య.
5గంటకు పని పూర్తయింది. బయటకురాగానే `విక్రం ‘‘నిత్యా ఏదైనా హోటల్‌లో కాస్సేపు విశ్రాంతిగా కూర్చుని వెళ్దాం’’ అన్నాడు కారు వైపు నడుస్తూ.
‘‘లేదు సర్‌ నేను వెళ్ళాలి’’ అంది నిత్య.
‘‘అజయ్‌ కూడా లేడన్నావుగా’’ కంఠంలో అసహనం తొంగి చూస్తుంది.
‘‘సారీ సర్‌ నాకు కొద్దిగా పనివుంది’’ అంది ఒకడుగు ముందుకు వేస్తూ.
చేయి పట్టుకుని అపాడు విక్రం
“షీలా అయితే అప్పుడప్పుడు నాతో బయటకు వచ్చేది. నేను ఎన్ని ఇన్‌సెన్‌టివ్స్‌, బోనస్‌లు ఇచ్చానో, మాకిద్దరికి బాగా కుదిరింది. కానీ నీవేమిటి ఇలా” తన్నుకు రాబోతున్న దు:ఖాన్ని అదిమి పెట్టి చేయివదిలించుకొని పరుగెత్తుతున్నట్లు బస్‌స్టాప్‌ వైపు గబగబా అడుగు వేసింది నిత్య.
అహంకారం దెబ్బతినగా, ఆశ్చర్యంతో అలా చూస్తూ వుండిపోయాడు విక్రం. తననెవరూ గమనించడం లేదని తెలిసి స్థిమితపడి కారెక్కి బయుదేరాడు విక్రం.
ఇంటికెలా వచ్చిందో, ఎలా తుపు తీసిందో అలా సోఫాలో కూబడి వెక్కిళ్ళు పెట్టి ఏడవసాగింది నిత్య. ఏం చేయాలి అజయ్‌కి చెబుదామా? వద్దా అనుకుంది. అనవసరంగా అతడిని కంగారు పెట్టినట్లవుతుంది అనుకుని ఊరుకుంది. తర్వాత రోజు ఉదయం ఆఫీసుకు వెళ్ళినప్పటి నుంచి ప్రారంభమయింది నిత్యకు నరకం. రీ రైటింగ్‌లు, రీ టైపింగ్‌లు మధ్యాహ్నానికే పని చేయడం కష్టమనిపించింది నిత్యకు. లంచ్‌ టైంలో కవితా వాళ్ళకు చెప్పింది జరిగింది.
అజయ్‌ గారికి చెప్పావా? అడిగింది కవిత.
‘‘లేదు, తనిక్కడ లేడు ఆస్ట్రేలియాకెళ్ళాడు. అనవసరంగా కంగారు పెట్టడమెందుకని చెప్పలేదు’’ అంది నిత్య.
‘‘మరేం చేద్దామనుకుంటూన్నావు? ఎన్నాళ్లిలా?’’ అంది రజిత. వాళ్ళిద్దరూ సానుభూతి చూపించగరు తప్ప ఎలాటి సలహాలు ఇవ్వలేరు, వాళ్ళేకాదు ఇలాటి విషయాల్లో ఎవరైనా ఏమి చేయలేరు అనుకుంది నిత్య.
అదీ జరిగింది. తను భయపడి ఉద్యోగం వదుకోకూడదు, సమస్య నుంచి పారిపోకూడదు. దీనికి పరిష్కారం ఆలోచించాలి అనుకుంది నిత్య.
ఆఫీసుకు వెళ్ళగానే విక్రం కొన్ని పేపర్లు ఇచ్చి ‘‘ఈ రోజు ఎంత ఆస్యమైనా పని పూర్తి చేసి వెళ్ళు’’అన్నాడు.
ఆ పేపర్లు చాలా వున్నాయి. అయినా అది ఒక చాలెంజ్‌లా తీసుకుంది. చేస్తూనే వుంది. లంచ్‌ కూడా తన సీట్‌లో కూర్చుని చేసింది. బ్రేక్‌ తీసుకోకుండా చేస్తున్నా చాలానే మిగిలింది. 6 గంటకు ‘‘నిత్యా బై.. రిపోర్ట్‌ పూర్తి చేసి వెళ్ళు’’ అని కారు తాళాలు తీసుకుని ఒక క్రూరమైన నవ్వు విసిరి వెళ్ళిపోయాడు విక్రం.
6:30 అయింది 7:00 గంటయింది 7:30 అయింది. అహమ్మద్‌ మధ్యలో ఒకసారి వచ్చి ఏమైనా కావాలా మేడం అని అడిగి వెళ్ళాడు. 7:40 అమ్మయ్య ఎలాగైతేనేం పనిపూర్తి చేయగలిగాను’’ అనుకుంటూకంప్యూటర్‌ ఆఫ్‌ చేయబోయి ఏదో ఆలోచన రావడంతో ఒకసారి విక్రం అడ్రస్‌ మొబైల్లోకి ఎక్కించుకుంది. ఫైల్‌ తీసుకుని బయటకు నడిచింది నిత్య. అహమ్మద్‌ ఆశ్చర్యంగా చూశాడు నిత్యను. 4,5 రోజుల నుంచి ఆ అమ్మాయి బాస్‌ వెళ్ళినా ఆలస్యంగా కూర్చోవడం. ఒక పెద్ద ఆపద నుంచి బయటపడిన భావం ఆ అమ్మాయి మొహంలో కనిపించింది. అసలు సెక్రటరీగా నిత్యను వేసుకుంటానన్నప్పుడే అహమ్మద్‌కి అనిపించింది ఇలాంటి సంస్థల్లో చెవులు, కనులు ఉండవచ్చు గాని నోరు ఉండకూడదు. అప్పుడే తను తన ఉద్యోగం చేసుకోగలుగుతాడు. అందుకే ఊరుకున్నాడు. విక్రం తత్వం, నిత్య అమాయకత్వం తెలిసిన వాడు గనుక తనలో తను బాధపడేవాడు. కాని ఈరోజు నిత్యలో ఏదైనా చేయగలను అన్న ధీమా కనిపిస్తూంది. చేతిలో ఫైల్‌తో బయటకు వచ్చిన నిత్య ఇంటికి వెళ్ళింది. దారిలో స్వీట్స్‌ తీసుకుని. తర్వాత రోజు ఫైల్‌ తీసుకుని విక్రం వాళ్ళ ఇంటికి వెళ్ళింది నిత్య. హాల్లో కూర్చోబెట్టి లోపలికెళ్ళాడు పని కుర్రాడు. కాస్సేపటికి మెట్లు దిగి హుందాగా వచ్చి చెప్పండి అంది విక్రం భార్య పద్మజ.
“మేడం నా పేరు నిత్య. నేను విక్రంగారి సెక్రటరీని” అంది పద్మజకు నమస్కరిస్తూ నిత్య.
‘కూర్చో. ఏ పని మీద వచ్చావు?’ అంది పద్మజ
‘‘బాస్‌ ఒక రిపోర్టు అర్జెంటుగా కావాలని చెప్పారు. ఆఫీసులో ఎప్పుడూ మీ గురించి చెబుతూంటారు. ఇంటిని మీరు చాలా కళాత్మకంగా తీర్చిదిద్దారని, ఇంటిని, మీ నాన్నగారి వ్యాపారాలని చాలా సమర్థవంతంగా నిర్వహిస్తున్నారని అంటూ వుంటారు. మీమ్మల్ని చూడాలని కోరిక. అందుకే ఈ అవకాశం తీసుకుని వచ్చాను మిమ్మల్ని ఇబ్బంది పెట్టలేదుగా’’ అంది నిత్య తను సేకరించిన వివరాలని జాగ్రత్తగా పేరుస్తూ.
‘నిజమా’ అన్నట్లు చూసింది పద్మజ
పద్మజా ఎవరు వచ్చింది అంటూ గదిలో నుంచి వచ్చాడు విక్రం. ఆశ్చర్యంగా చూస్తూ వుండిపోయింది. 10 ఏళ్ళు పెద్దవాడిలా కనిపిస్తున్నాడు. ఆఫీసులో కృత్రిమత్వం లేకుండా వున్నాడు.
‘‘నిత్య వచ్చిందండి. మీరు రిపోర్ట్‌ అర్జంట్‌ అన్నారట గదా’’ అంది పద్మజ.
ఆ! ఆ! అన్నాడు ఏమనాలో తెలియక.
ఇంటికే వచ్చేసిందేమిటి. పద్మజకు ఏమైనా చెప్పిందా. పద్మజకు తన లీలలు తెలిసినా పట్టించుకోనట్టు ఉండిపోయింది. కాని ఈ నిత్య ఇలా చేస్తుందని తెలిస్తే తను జాగ్రత్తగా వుండేవాడు. అసు నిత్యను సెక్రటరీగా వేసుకునేవాడు గాదు. తన వ్యాపార దక్షత చూసి తన మామగారు గిరిధర్‌ కూతురినిచ్చి పెళ్ళి చేశాడు. ఆస్తులన్ని పద్మజ పేరు మీద ఉన్నాయి. అయినా ఈ హోదా, ఈ జీవితం, అన్ని మామగారు పెట్టిన భిక్ష. అందుకే ఎప్పుడు పద్మజ దగ్గర చాలా ప్రేమగా, వినయంగా తన అసలు రూపం బయట పెట్టుకుండా నడచుకుంటాడు విక్రం.
ఏమిటండీ! అలా నిబడిపోయారు. ఇలా కూర్చోండి అంది పద్మజ.
కూర్చున్నాడు విక్రం
నిత్య తన హాండ్‌ బ్యాగ్‌లో నుంచి రాఖీ తీసి విక్రం చేతికి కట్టింది. స్వీట్‌ బాక్స్‌ తీసి అతని చేతిలో పెట్టింది. తెల్లబోయి చూస్తూ వుండిపోయాడు.
‘‘థాంక్యూ నిత్యా’’ అంది పద్మజ. ఇన్నేళ్ళుగా ఈయన వ్యాపారం చేస్తున్నారు. ఇంతమంది సెక్రటరీు వచ్చారు కానీ నీలా ఇంటికి వచ్చిన వారే లేరు అంది పద్మజ. తేలు కుట్టిన దొంగలా ఉండిపోయాడు విక్రం.
వాళ్ళకు ఇన్‌సెన్‌టివ్స్‌ కావాలి నాకు సెక్యూరిటీ కావాలి అనుకుంది నిత్య.
మేడం నేను బయుదేరుతాను అంది నిత్య తను వచ్చిన పని అయిపోయిందనుకుని.
మేడం అనకు హాయిగా వదినా అని పిలువు. ఏమండీ నిత్య ఈ పూట ఇక్కడే బోజనం చేస్తుంది. మరి రాఖీ కట్టినందుకు ఏమిస్తున్నారు అంది పద్మజ
భోజనం చేశాక చీర, పూు, పళ్ళు ఇచ్చింది పద్మజ పుట్టింటి మర్యాదతో జాబ్‌ సెక్యూరిటీతో (రక్షా బంధన్‌ ఇచ్చిన) బయటికి నడిచింది నిత్య.