జీవితం ఇలా కూడా ఉంటుందా? – 12

రచన: అంగులూరి అంజనీదేవి

రోజులు గడుస్తున్నాయి.
అరుణోదయం వేళ అప్పుడే సూర్యుడు పైకి వస్తూ ఇళ్ల మధ్యలోంచి, చెట్ల మధ్యలోంచి తొంగి చూస్తున్నాడు. ఆ సూర్యుని లేలేత కిరణాలు సోకి ఆరుబయట గంగిరావిచెట్టు కింద నవారు మంచంలో పడుకొని వున్న సతీష్‌చంద్ర కొడుకు బోసి నవ్వులు నవ్వుతున్నాడు. గాలికి వూగే మొక్కజొన్న కంకుల్లా పిడికిళ్లను పైకి లేపి కదిలిస్తూ కాళ్లతో మంచం మీద తన్ని పైకి జరగాలని చూస్తున్నాడు. సతీష్‌చంద్ర ఫ్రేమ్‌ కుర్చీలో కూర్చుని బాబునే చూస్తూ ”ఏ చిన్నా! ఏ కన్నా! ఇటు చూడు నాన్నా!” అంటూ బాబు పిడికిలిని ముద్దుగా పట్టుకొని వూపుతున్నాడు. పక్కనే కూర్చుని వున్న ధృతితో ”ఈ లేలేత ఎండలో డి విటమిన్‌ వుంటుంది. ఇది బాబు మీద పడితే చాలా మంచిది” అన్నాడు సతీష్‌చంద్ర.
ధృతి ”అవును” అని అనేలోపలే తారమ్మ కొంగును బొడ్లో దోపుకుని వేడినీళ్లు తెచ్చి పంపు దగ్గర వున్న చెప్టా మీద పెట్టింది. రెండు ఎత్తైన పీటలు వాల్చి, ఒక పీట మీద కూర్చుని రెండో పీట మీద కాళ్లు చాపి పెట్టుకుంది. గిన్నెలో వున్న సున్నిపిండిలో కొంచెం నీళ్లు పోసి మెల్లగా కలుపుతూ ”ధృతీ! బాబును తీసుకురా!” అంది.
ధృతి బాబుకి డ్రస్‌ విప్పి తీసికెళ్లి తారమ్మ కాళ్ల మీద పడుకోబెట్టింది. తారమ్మ చేయి చాపగానే రోజు వేసినట్టే ఆ చేతిలో కొద్దిగా ఆముదం వేసింది దృతి.
తారమ్మ ముందుగా ఆ ఆముదాన్ని బాబు చెవుల్లో, ముక్కులో, బొడ్లో వేసి ఆ తర్వాత మాడుకి రాసింది. గొంతు దగ్గర నుండి నెమ్మదిగా గుండెకి, చేతులకి కాళ్లకి పూస్తూ సాగదీసింది. వెంటనే బాబుని బోర్లా తిప్పి కాళ్ల మీద పడుకోబెట్టుకొని వీపుకి రుద్దింది… ఆ తర్వాత సున్నిపిండిని తీసుకొని ముందు తలకి రుద్ది వీపుకి కాళ్లకి చేతులకి మెల్లగా రుద్దింది. అదయ్యాక దోసిలి పట్టి ఆ దోసిలిలో దృతిచేత నీళ్లు పోయించుకుంది. ఆ నీళ్లతో బాబు తలమీద వీపు మీద నెమ్మదిగా కొట్టింది. తర్వాత బేబీ సబ్బుతో వీపును, తలను రుద్ది ఈసారి కూడా దోసిళ్లతో పట్టిన నీళ్లనే తల మీద, వీపు మీద పోసింది. తర్వాత బాబును వెల్లకిలా తిప్పి కాళ్లమీద పడుకోబెట్టుకొని ముఖానికి, పొట్టకు సున్నిపిండి రాసింది. దృతి అక్కడే నిలబడి పైనుండి నీళ్లు పోస్తుంటే ఆ నీళ్లను ముక్కల్లోకి, చెవుల్లోకి పోనివ్వకుండా ఒళ్లంతా కడిగింది. అలాగే మళ్లీ సబ్బు పూసి నీళ్లు పోసింది. అలా మూడు బక్కెట్ల నీళ్లు పోశారు. బాబు తేటగా అయ్యాడు. దృతి అక్కడే తీగమీద వున్న టవల్‌ని లాగి రెండు చేతుల మీద వేసుకోగానే బాబుని లేపి ఆ టవల్లో పడుకోబెట్టింది తారమ్మ. తారమ్మ వెంటనే తన చేతులను నేలమీద ఆన్చి నెమ్మదిగా లేచి దృతి చేతుల్లో వున్న బాబుని టవల్‌తోపాటే అపురూపంగా అందుకుంది. బాబు ఒళ్లంతా మృదువుగా తుడిచి టవల్‌ కొసను పురిచేసి, ఆ పురిని మెత్తగా చెవుల్లోకి, ముక్కులోకి పోనిచ్చి తడిని తుడిచింది. అలా తుడుస్తున్నప్పుడు బాబు తుమ్ముతూ, హాయిగా కళ్లు మూసుకున్నాడు.
తారమ్మ బాబును చేతుల్లో పట్టుకొని నవారు మంచంమ్మీద కూర్చోగానే దృతి వంటింట్లోకి వెళ్లి కణకణలాడే నిప్పుల్ని వెడల్పాటి గంటెలో వేసుకుని వచ్చింది. ఆ నిప్పుల్లో సాంబ్రాణి వేసి ఆ పొగను బాబుకి ఒళ్లంతా తగిలేలా పట్టుకుంది. తారమ్మ బాబు జుట్టును వేళ్లతో కదిలిస్తు సాంబ్రాణి పొగను జుట్టంతా వ్యాపించేలా చేస్తోంది. సతీష్‌చంద్ర అక్కడే కూర్చుని ఆసక్తిగా చూస్తూ ‘ఈ తారమ్మ ఆంటీకి నా కొడుకంటే ఇంత ప్రేమ, ఇంత శ్రద్ధ ఎందుకో. ఇదెప్పటి ఋణమో అదే ఈ ఆంటీ లేకుంటే తన కొడుక్కి ఇలా ఎవరు స్నానం చేయించేవాళ్లు. దృతికి వస్తుందా? దృతికే కాదు. దృతి వయసున్న ఏ అమ్మాయికి కూడా పసిపిల్లలకు ఎలా స్నానం చేయించాలో తెలియదు. అందుకే ఈమధ్యలో యూట్యూబ్‌లలో చంటిపిల్లలకు బామ్మలు స్నానం చేయించే వీడియోలను చూసి నేర్చుకుంటున్నారట అని మనసులో అనుకున్నాడు.
సాంబ్రాణీ పొగ పట్టటం అయ్యాక బాబు ఒళ్లంతా పౌడర్‌ పూసి నుదుటికి, బుగ్గకి, అరికాలికి కాటుకతో దిష్టిచుక్క పెడుతుండగా సతీష్‌చంద్ర మొబైల్‌ రింగయ్యింది. ఆ నెంబర్‌ ఆనంద్‌ది. వెంటనే లిఫ్ట్‌ చేసి ”హలో! చెప్పన్నయ్యా!” అన్నాడు సతీష్‌చంద్ర.
”మీ వదిన ప్రతిరోజూ మన ఇంటికి రాకుండా వాళ్ల ఊరు వెళ్తోంది సతీష్‌! అక్కడ నుండే ఆఫీసుకి వస్తోంది. ఎంత చెప్పినా వినడం లేదు. అద్దె ఇంట్లో వుంచితేనే నాతో వుంటానంటోంది. అలా వుంచాలంటే నా దగ్గర డబ్బుల్లేవు. ఆమె నాతో లేకుంటే నాకు పిచ్చెక్కేలా వుంది” అన్నాడు.
”ఇది నాకెందుకు చెబుతున్నావు అన్నయ్యా!” అన్నాడు సతీష్‌.
”ఏదైనా సలహా ఇవ్వరా!”
”సలహానా!! పెద్ద చదువులు చదువుకున్నవాడివి. తెలివైన వాడివి. మంచి ఉద్యోగం చేస్తున్నవాడివి, అమ్మానాన్నలతో ప్రేమింపబడుతున్నవాడివి… ఇదంతా వదిలేసి నీకన్నా చిన్నవాడిని, చదువు కూడా పెద్దగా లేనివాడిని… ఇంట్లోంచి బయటకు వెళ్లగొడితే భార్య కాన్పును ఎక్కడో వుండి చేసుకున్నవాడిని… నన్నడిగితే నేనేం సలహా ఇవ్వగలను?” అంటూ కుర్చీలోంచి లేచాడు సతీష్‌చంద్ర.
క్రీం కలర్‌ టీషర్టు, బ్లూనైట్ ప్యాంటులో వున్న సతీష్‌చంద్ర నిద్రలేచి ఇంకా స్నానం చెయ్యకపోయినా కడిగిన ముత్యంలా వున్నాడు. గంభీరంగా, స్పష్టంగా మాట్లాడుతూ మొబైల్‌ని చెవి దగ్గర పట్టుకొని, ప్యాంటు జేబులో చేయి పెట్టుకుని నెమ్మదిగా అడుగులేస్తూ ”నేనటు వెళ్లొస్తాను” అని దృతితో చెప్పి మొక్కజొన్న తోటలోకి వెళ్లాడు. ఆనంద్‌తో మాట్లాడుతూ ఆ తోటలో గట్లమీద నడుస్తున్న సతీష్‌చంద్రకు గట్లకి ఇరువైపుల వున్న మొక్కజొన్న కంకులు ‘హాయ్‌’ చెబుతున్నట్లే సుతారంగా తగులుతున్నాయి.
”అది కాదురా సతీష్‌! నాకు నువ్వు తప్ప ఎవరున్నారు. నా పొజిషన్‌ చాలా బ్యాడ్‌గా వుందిరా! అర్థం చేసుకో… తమ్ముడివి నువ్వు ఆ మాత్రం హెల్ప్‌ చెయ్యలేవా?” అంటూ కమల్‌నాథ్‌ చేసిన ద్రోహాన్ని నాలుగు వాక్యాల్లో చెప్పాడు.
”హెల్ప్‌ అంటే ఎవరి దగ్గరైనా అప్పు ఇప్పించమాంవా?”
”అప్పు కాదురా! నీ దగ్గర లేవా?”
”అంత డబ్బు నాదగ్గర ఎక్కడిది?”
”నీకు అక్కడ చాలామంది స్నేహితులు వుంటారు కదా! వాళ్ళనడిగితే ఇవ్వరా? ఇదేమైనా పెద్ద ప్రాబ్లమా? నువ్వు ఇవ్వాలనుకుంటే చాలా ఈజీగా ఇవ్వొచ్చు”
సతీష్‌చంద్ర నవ్వి ”నా స్నేహితుల్లో అలా అడగ్గానే డబ్బులిచ్చేవాళ్లెవరూ లేరు అన్నయ్యా! నీకో జోక్‌ చెప్పనా మన నాన్న వయసే వున్న ఒక అంకుల్‌ తన కొడుకు స్నేహితుల దగ్గర తన మాటకారి తనంతో డబ్బులు తీసుకొని బ్యాంకులో వేసుకుని తింటూ తాగుతూ వుంటాడట. అడిగితే ‘నేను అడగ్గానే ఎందుకిచ్చారు డబ్బులు? ఇచ్చింది తిరిగి తీసుకోటానికా ఛీ….ఛీ.. అయినా నేనేమైనా పరాయివాడినా మీ స్నేహితుని తండ్రిని… వడ్డీ తీసుకుంటాంరా ఎక్కడైనా? ఛీ..ఛీ…” అంటాడట. ఎంత అడిగినా తీసుకున్న డబ్బులు ఇవ్వడట. ఇలాంటి సోమరిపోతుల్ని ఎక్కడికి తీసికెళ్లి ఉరెయ్యాల్లో చెప్పు!” అన్నాడు.
”నేనిప్పుడు అవన్నీ చెప్పే పొజిషన్‌లో లేను. నాకోసం నువ్వు ఆ మాత్రం చెయ్యలేవా?”
”అలా అనకు అన్నయ్యా! దేశం కోసం నా ప్రాణాలను కూడా అర్పించటానికి సిద్ధంగా వున్న సైనికుడిని నేను…. అలాంటి నేను నీకోసం ఏమైనా చెయ్యగలను… కానీ ఇది మాత్రం చేయలేను. ఎందుకంటే నీకో పొజిషన్‌ రావడం కోసం నేను నా స్నేహితుల దగ్గర డబ్బు తీసుకుంటే ముందుగా నా వ్యక్తిత్వం పోతుంది. తర్వాత నా పొజిషన్‌ పోతుంది. తనకు మాలిన ధర్మం తగునా అన్నయ్యా?”
”అదేంటిరా సతీష్‌ అలా అంటావ్‌!”
”నేనేమీ తప్పు మాట్లాడటం లేదన్నయ్యా! నీకు నా స్నేహితుల దగ్గర డబ్బులు ఇప్పిస్తాను సరే! కానీ ఆ డబ్బును తిరిగి నా స్నేహితులకు ఎప్పుడు ఇవ్వగలవు? ఇప్పుడున్న పరిస్థితుల్లో ఇప్పుడప్పుడే ఇవ్వగలవా? నేను ఇవ్వగలనా? ఇవ్వలేనప్పుడు వాళ్లను మోసం చేసినట్టవుతుందేమో ఒకసారి ఆలోచించు?”
”ఇప్పుడవన్నీ ఆలోచించే శక్తి నాకు లేదురా!”
”ఆలోచించాలి అన్నయ్యా! ఎందుకంటే డబ్బు అనేది చాలా శక్తివంతమైనది. కోటీశ్వరుడి చేతిలో వున్నా, తోటవాడి చేతిలో వున్నా అది దాని విలువను కోల్పోదు. ఐతే దాన్ని వున్న చోట వుంచకుండా అటూ ఇటూ తిప్పితేనే మనిషి తన విలువను కోల్పోతాడు. నేను సైనికుడిని. ఇలాంటి డబ్బు చికాకుల్లో ఇరుక్కుని నా ఆత్మగౌరవాన్ని, ఆత్మ స్థైర్యాన్ని పోగొట్టుకోలేను” అన్నాడు.
ఆ మాటలు ఛట్ మని తగిలాయి ఆనంద్‌కు. అతను మాట్లాడలేదు.
”అన్నయ్యా! నువ్వు నీ పొజిషన్‌ దగ్గరే ఆగిపోయి ఆలోచిస్తున్నావు. అందుకే నా గురించి ఆలోచించలేక పోయావు. పర్వాలేదు. అది నేను ఆలోచించుకోగలను… అయినా ఆ కమల్‌నాథ్‌ తన దగ్గర డబ్బులు లేకనే నీ దగ్గర తీసుకున్నాడనుకుంటున్నావా? కాదు. అలాటి వాళ్లకి వాళ్ల డబ్బులు కావాలి, ఇతరుల దగ్గర వున్న డబ్బులు కూడా కావాలి. ప్రతిక్షణం తను బాగుండాలి. తనే బాగుండాలి అని తపన పడే రకం కమల్‌నాథ్‌”
”నీ మాటలు వింటుంటే నాకన్నా చిన్నవాడివి నువ్వేనా ఇలా మాట్లాడేది అన్పిస్తుంది సతీష్‌! అమ్మ నిన్ను చూసి చిన్నప్పుడు చాలా బాధపడేదిరా! ‘ఒరే ఆనంద్‌! చెత్తరకాలతో స్నేహం చేసి నీ తమ్ముడు చెడిపోతున్నాడురా’ అని… అమ్మ అలా అనడం వల్లనో ఏమో నాకు స్నేహం చేద్దామంటే ఒక్క మంచివాడు కూడా దొరకలేదు. ఎలాటి వాళ్లతోనైనా చిన్నప్పుడు స్నేహం చేస్తేనే మంచీ-చెడూ తేడాలు తెలుస్తాయి. నువ్వలా చేశావు కాబట్టే ఇప్పుడు ఇలా మాట్లాడగులుగుతున్నావ్‌! చెత్తంటే ఏమిటో, చెత్త ఆలోచనలంటే ఏమిటో తెలిసికోగలిగావు. ఏదైనా స్నేహితుల ద్వారానే తెలుసుకోగలుగుతాం. ఎప్పుడైనా మంచీ-చెడూ తెలియాలంటే స్నేహితులు కావాలి. నాకు స్నేహితులు లేకనే ఇలా తయారయ్యాను. డబ్బు కోసం దృతి విషయంలో కూడా పెద్ద పొరపాటు చేశాను”
”పొరపాటా? ఏం చేశావన్నయ్యా?”
”ధృతిని అమ్మ కాని, మోక్ష కాని ప్రేమగా చూసుకోకపోవటానికి కారణం నేనే…” అంటూ ఇంకా ఏదో మాట్లాడే లోపలే ఆనంద్‌ వైపు నుండి కాల్‌ కట్ అయింది.
ఆ కాల్‌ని క్‌ చేసింది ఆనంద్‌కాదు. ఆనంద్‌ స్నేహితుడు బైక్‌మీద వేగంగా వచ్చి ”ముందు నువ్వు బైక్‌ ఎక్కు ఆనంద్‌! కమల్‌నాథ్‌ దొరికాడు. మనం ఇప్పుడు అక్కడికి వెళ్దాం!” అంటూ ఆనంద్‌ చెవి దగ్గర వున్న మొబైల్‌ని లాగి అతనే కాల్‌ కట్ చేశాడు.
ఆనంద్‌ బైక్‌ ఎక్కగానే ఆ బైక్‌ తిరిగి స్టార్టయి మలుపులు తిరుగుతూ చాలా రూరల్‌ ఏరియాలోకి వెళ్లింది.
*****

ఆ ఏరియా అంతా చెట్లు, కొండలు, పొలాలు. ఎటుచూసినా పచ్చి పైర్లు. అంతవరకు పెద్ద రోడ్డు మీద వెళ్తున్న ఆనంద్‌ వాళ్ల బైక్‌ ఆ రోడ్డు దిగి సన్ని కాలిబాట మీద వెళ్లసాగింది. ఆ దారి వెంట జన సంచారం కాని, వాహనాలు కాని ఎక్కువగా వెళ్లటం లేదు. ఆ బైక్‌ ఒక్కటే మట్టిదారిన వెళ్తోంది. చుట్టూ నిశ్శబ్దంగా వుండటం వల్ల ఆ బైక్‌ శబ్దం స్పష్టంగా విన్పిస్తోంది…. దారికి ఇరువైపుల వున్న చెట్ల మధ్యలోంచి ఏవో పురుగులు అరిచే వింత అరుపులు వినిపిస్తున్నాయి. అప్పటికే సూర్యుడు బారెడు పైకొచ్చి వీపును చురుక్కుమనిపిస్తున్నాడు. ”ఇంకా రాదేంటి కమల్‌నాథ్‌ వుండే ఇల్లు? ఇదే ఏరియా అని నీకు స్పష్టంగా తెలుసా? లేక దారేమైనా తప్పామా?” అని బైక్‌ నడుపుతున్న ఫ్రెండ్‌ని అడిగాడు వెనకాల కూర్చుని వున్న ఆనంద్‌.
”దారి తప్పలేదు. ఇదే దారి. ఆ ఇల్లు పొలాల మధ్యలో వుంటుందట. ఆ ఇంటి చుట్టు ఇళ్లు వుండవట. అదిగో అదే లాగుంది. జనాలున్నారు చూడు” అంటూ ఆ ఇంటి దగ్గరకి వెళ్లి బైక్‌ ఆపాడు.
అక్కడ వందమంది పైనే వున్నారు. వాళ్లంతా కమల్‌నాథ్‌ ఎప్పుడు బయటకొస్తాడా అని ఎదురుచూస్తున్న వాళ్లే… అందరి ముఖాలలో ఆత్రుత, ఆవేదన, ఆందోళన. ఎండకి ముఖాలు పీక్కుపోయి వున్నాయి. ఎక్కడ నిలబడదామన్నా పొలం గట్లు తప్ప నీడనిచ్చే చెట్లు లేవు. వాళ్లు ఆకలైతే తిండి తినాలన్నా దాహమైతే నీళ్లు తాగాలన్నా అక్కడికి పది కిలోమీటర్ల దూరం నడుచుకుంటూ వెళ్లాల్సిందే. వాళ్లలో ఒక్కరికి కూడా ప్రస్తుతం కార్లు లేవు, బైక్‌లు లేవు. అందరూ అక్కడికి నడుచుకుంటూ వచ్చినవాళ్లే. వాళ్లను చూస్తుంటే లోగడ వాళ్లకున్న కార్లను, బైక్‌లను కమల్‌నాథ్‌కి డబ్బులిచ్చాక అమ్ముకున్నవాళ్లలాగే వున్నారు.
బైక్‌ దిగుతూ ”ఛ..ఛ… బైక్‌లో పెట్రోల్‌ అయిపోయింది ఆనంద్‌!” అన్నాడు ఫ్రెండ్‌.
ఆనంద్‌ అదేమీ వినకుండా బైక్‌ దిగి ఆవేశంగా నడుచుకుంటూ ఆ ఇంటి గేటు దగ్గరకి వెళ్లాడు. ఆ గేటు దగ్గర గ్రేకలర్‌ సూట్ లో వున్నతను పెద్ద డాగ్‌ని తన వెంట తిప్పుకుంటూ అక్కడ జనాలను గమనిస్తూ వున్నాడు.
ఆనంద్‌ని ఎగాదిగా చూసి ”ఏంటి ఊగిపోతున్నావ్‌? ఆవేశమా? అదక్కడ నిలబడినవాళ్లలో లేదా? లోపల పెద్దమనుషులు కూర్చుని కమల్‌నాథ్‌గారితో మీ గురించే మాట్లాడుతున్నారు. నువ్వు ఇప్పుడే వచ్చావు. వాళ్లంతా రెండు రోజులుగా వచ్చి వున్నారు. వెళ్లి వాళ్ల పక్కన వుండు” అన్నాడు అతను.
”ఇది అన్యాయం, అక్రమం. ఇక్కడికి ఛానల్స్‌ వాళ్లని పిలిపిస్తా. పోలీసుల్ని రప్పిస్తా” అంటూ హడావుడిగా ఫోన్‌ చేయబోయాడు ఆనంద్‌.
అది చూసి ఆనంద్‌నెవరో పక్కకి లాక్కెళ్లి ”చూడు నువ్వు చేస్తామన్న పనులు మేమూ చెయ్యగలం. అలా చేస్తే అతను జైల్లోకెళ్లి కూర్చుంటాడు. మనకి ఒక్క పైసా రాదు. వాడెలాగూ దుర్మార్గుడే! ఛానల్స్‌, పోలీసులు వాడినేం చేసినా వాడికి లెక్కలేదు. అందుకే ఓపిక పడదాం. లోపల మన గురించే మాటలు నడుస్తున్నాయట…” అంటూ నచ్చచెప్పి వాళ్లలో కలిపేసుకున్నారు.
గంటలు, గంటలు గడచిపోతున్నాయి.
ఆనంద్‌కి ఆకలిగా వుంది. దాహంగా వుంది. ఫ్రెండ్‌తో చెబితే బైక్‌లో పెట్రోల్ అయిపోయిందన్నాడు. అతనికి కూడా ఆకలి, దాహం పోటీపడుతున్నాయి. అక్కడివాళ్లను అడిగాడు.
”పది కిలోమీటర్ల దూరం వెళితేనే ఏదైనా” అన్నారు వాళ్లు.
”అమ్మో! పది కిలోమీటర్లు నడుచుకుంటూ వెళ్లి మళ్లీ ఎప్పుడు రావాలి. ఈ లోపల కమల్‌నాథ్‌ ఎవరి మనీ వాళ్లకి ఇచ్చేసి వెళ్లిపోతే మన మనీ ఎలా రావాలి?” అంటూ ఎవరికి వాళ్లు ఎటూ వెళ్లకుండా అక్కడే వున్నారు… మళ్లీ వాళ్లలో వాళ్లే ”మనిషి ఏదైనా ఒక పని చేసి డబ్బు సంపాదించినట్లే బ్యాంకులో వేసిన డబ్బు కూడా వడ్డీ రూపంలో డబ్బు సంపాయిస్తుంది. అందుకే డబ్బు చాలా విలువైంది. కానీ కమల్‌నాథ్‌ ‘బ్యాంకులో వడ్డీ తక్కువ. నా దగ్గర డబ్బు పెడితే ఎక్కువ వడ్డీ ఇస్తాను’ అని మనకు ఆశ పెట్టి డబ్బులు తీసుకుని వడ్డీ కాదు కదా ఇప్పుడు అసలు కూడా ఇవ్వటం లేదు. ఇలాటి వాళ్ల వల్ల మనం కష్టపడి సంపాయించుకున్న మన డబ్బుల్ని మనమే వాడుకోలేక పోతున్నాం. కనీసం ఆ డబ్బును కళ్లతో కూడా చూసుకోకుండానే చచ్చిపోతామేమో అనిపిస్తుంది. అందుకే కమల్‌నాథ్‌ లాంటివాళ్లకి తొందరపడి డబ్బులివ్వకూడదు. ఇస్తే గోడకు సున్నం వేసినట్లే…” అనుకున్నారు.
అంతలో ఒక జీపు వచ్చి ఆగింది. ఆ జీపులోంచి ఒకతను దిగి అక్కడ వున్నవాళ్లకి ఆహారం పొట్లాలను, వాటర్‌ ప్యాకెట్లను ఇచ్చి వెళ్లాడు. ఎవరూ ఎగబడకుండా అందరికీ అందేలా చాలా ప్రశాంతంగా ఇచ్చి వెళ్లాడు. ఎక్కడి వాళ్లక్కడ కూర్చుని తిన్నారు.
ఆనంద్‌, ఆనంద్‌ స్నేహితుడు కూడా తిన్నారు.
”ఇప్పుడు హాయిగా వుంది. ఎవరో మహానుభావుడు మన ఆకలి తీర్చివెళ్లాడు. లేకుంటే నేను చచ్చిపోయేవాడిని… ఇప్పటికే నా కడుపులో పేగులు ఆకలికి మెలిపెట్టినట్లు నొప్పి పుట్టాయి” అన్నాడు ఆనంద్‌ చాలా సిన్సియర్‌గా.
అది విని ”ఆ జీపు ప్రవీణ్‌ స్వచ్ఛంద సంస్థదట. మనలో ఎవరో ఇన్ఫర్మేషన్‌ ఇవ్వడం వల్ల గత రెండు రోజులుగా ఆ జీపు ఇటే వస్తోంది. మా అందరికి ఆహార పొట్లాలను ఇచ్చి వెళ్తోంది. మనమెవరో వాళ్లకి తెలియదు. ఇక్కడ ఎందుకున్నామో తెలియదు. మన దగ్గర డబ్బులు తీసుకున్న కమల్‌నాథ్‌ ఆ ఇంట్లో చేరి ఏం చేస్తున్నాడో తెలియదు. కాని మనం వాడికోసం బయట ఎండలో నిలబడి ఆకలికి దాహానికి అలమిస్తున్నాం. ఈ టైంలో ప్రవీణ్‌ స్వచ్ఛంద సంస్థ వాళ్లు లేకుంటే మనగతి ఏమయ్యేది?” అన్నారెవరో.
”ప్రవీణ్‌ స్వచ్ఛంద సంస్థ అంటే?” అంటూ ప్రశ్నార్ధకంగా ఆగిపోయాడు ఆనంద్‌. అతనికి దృతి అన్నయ్య ప్రవీణ్‌ గుర్తొచ్చాడు.
”ప్రవీణ్‌ సంస్థ ఫంక్షన్‌ హాలల్లో మిగిలిపోయిన ఆహారాన్ని, నీళ్లని ప్యాక్‌ చేసి బాధల్లో వున్న వాళ్లకి అందిస్తుంది. మిగిలిన ఆహారం అంటే పేట్లల్లో తినగా మిగిలింది కాదు” అన్నారెవరో. ప్రవీణ్‌ గురించి ఇంకా వాళ్లకేం తెలుసో దాని గురించి చాలా మర్యాదగా మ్లాడుకుంటున్నారు. అక్కడ లేని వ్యక్తి గురించి అంత మర్యాదగా మాట్లాడటం మాటలు కాదు. అదంతా విని ఆశ్చర్యపోయాడు ఆనంద్‌. ఇన్నిరోజులు అతనికి ప్రవీణ్‌ అంటే వున్న చిన్నచూపు పోయింది. దృతిని అనవసరంగా బాధపెట్టాను కదా అనుకున్నాడు. పశ్చాత్తాపమే మనిషి మనసును ప్రక్షాళనం చేస్తుంది.
సూర్యుడు కొండల్లోకి దిగిపోతున్నాడు.
పంటపొలాల మీద తూనీగలు, ఎగిరే పురుగులు జుమ్మంటున్నాయి.
”ఇంకొద్ది సేపయితే దోమలొస్తాయి. ఇంకా ఎంతసేపు నిలబడాలి. ఆ ఇంటి చుట్టూ కొత్తగా ఇంకో పది కుక్కలు వచ్చి చేరాయి. అతనేమో బయటకు రాలేదు. కుక్కల్ని మనమీదకు వదిలినా వదలొచ్చు. అందరి మొబైల్‌లలో చార్జింగ్‌ అయిపోయింది. ఎటువెళ్లి బస్సెక్కాలన్నా పది కిలోమీటర్లు నడవాలి. ఇప్పటి నుండి వెళ్తేనే ఇంటికెళ్లగలం రెండు రోజుల నుండి ఇక్కడే వుండి నరకాన్ని చూశాం. ఇక నావల్ల కాదు. అయినా ఇలాంటి వెధవలు డబ్బులు తీసుకునేది తిరిగి ఇవ్వటానికా? కార్లలో తిరిగి ఎంజాయ్‌ చెయ్యానికి కాకపోతే” అంటూ ఒకతను దారి తియ్యగానే మిగిలినవాళ్లు కూడా కమల్‌నాథ్‌ను తిట్టుకుంటూ ‘ఒకప్పుడు అప్పిచ్చువాడు వైద్యుడు అనేవారు, ఇప్పుడు అప్పు ఇవ్వొద్దని సలహా ఇచ్చేవాడే వైద్యుడు’ అనుకుంటూ వెళ్తున్నారు. వాళ్లను చూసి ఆనంద్‌ తన మనసులో ”కమల్‌నాథ్‌ మనిషే! నేనూ మనిషినే! ప్రవీణ్‌ మనిషే! ముగ్గురం ఈ సొసైటీలో బ్రతుకుతున్న వాళ్లమే… ఈ సొసైటీకి మా ముగ్గురిలో ఎవరివల్ల ప్రయోజనం వుంది?” అనుకున్నాడు.
”బైక్‌ను నెట్టుకుంటూ పది కిలోమీటర్లు వెళ్లాలంటే మాటలు కాదు. ఏం చేద్దాం ఆనంద్‌?” అన్నాడు ఫ్రెండ్‌.
”రాత్రికి ఇక్కడే వుందాం!” అన్నాడు ఆనంద్‌.
”వద్దు. ఇప్పటికే చాలామంది వెళ్లిపోతున్నారు. ఇక్కడి వాతావరణం అంత సేఫ్‌గా లేదన్నది మనకన్నా వాళ్లకే ఎక్కువగా తెలుసు. ఎందుకంటే వాళ్లంతా ఇక్కడ రెండు రోజుల నుండి వున్నవాళ్లు కాబట్టి…” అన్నాడు. అదెవరో విని ”ఎవరినైనా మోసం చెయ్యొచ్చో లేదో కాని నమ్మినవాళ్లను మోసం చెయ్యకూడదు. వీడు మనపట్ల అన్యాయంగా ప్రవర్తించాడు. ఇప్పుడు తప్పించుకుంటాడేమో! ఎప్పటికీ తప్పించుకోలేడు. వేరొకరి నుండి ఇంతకన్నా తీవ్రమైన అన్యాయాన్ని ఎదుర్కొంటాడు. పతనమైపోతాడు” అని తిట్టాడు… శాపనార్థాలు పెట్టాడు.
అది విని ”ఎలాగైనా వీడిని వదలకూడదు” అంటూ ఆవేశంగా అరిచాడు ఆనంద్‌.
”అలాగేలే పద” అంటూ ఆనంద్‌ని తీసుకొని బైక్‌ను నెట్టుకుంటూ ఇంటిదారి పట్టాడు ఆనంద్‌ స్నేహితుడు… కొన్ని స్నేహాల వల్ల కొందరు సుఖపడతారు. కొన్ని స్నేహాల వల్ల కొందరు కష్టపడతారు. ఆనంద్‌ స్నేహితునికి ఆనంద్‌ వల్ల బైక్‌ను నెట్టుకుంటూ పది కిలోమీటర్లు నడిచే కష్టం వచ్చింది.
*****

ఆనంద్‌ ఇంటికెళ్లాక ఏం ఆలోచించాడో, ఏం చేశాడో తెలియదు కాని మోక్షను, పూర్విని తీసుకొని అద్దె ఇంట్లో చేరాడు. హాయిగా ఆఫీసుకెళ్తున్నాడు. పూర్విని స్కూల్లో చేర్చాడు. మోక్ష కూడా ఎప్పటిలాగే అదే ఏర్‌టెల్‌ ఆఫీసుకి వెళ్తోంది. అతనేం చేశాడో ఎవరికీ తెలియదు.

సతీష్‌చంద్రకు హైదరాబాద్‌ ట్రాన్స్‌ఫర్‌ అయింది.
సికింద్రాబాద్‌లో తిరుమలగిరి దగ్గర వున్న ఆర్మీ క్వార్టర్స్‌లోకి తన ఫ్యామిలీని మార్చుకున్నాడు. బాబుకి స్నానం చేయించటం ఇబ్బంది అవుతుందని సతీష్‌చంద్ర, దృతి కోరగా తారమ్మకూడా తిరుమలగిరి వెళ్లి వాళ్లతోనే వుంటోంది. సతీష్‌చంద్ర ఫ్యామిలీని అక్కడే వుంచి అప్పుడప్పుడు ట్రైనింగ్‌ కోసం అరుణాచల్‌, శ్రీనగర్‌, ఢిల్లీ, జైపూర్‌ వెళ్లి కొద్దిరోజులు వుండి వస్తున్నాడు.
*****

బార్డర్‌లో వున్న నరేంద్రకు బెంగుళూరు ాన్స్‌ఫర్‌ అయింది. పల్లెలో వున్న సొంత ఇంటిని ఆ ఊరి బడిలోని టీచర్‌కి అద్దెకిచ్చి, పొలం కౌలుకిచ్చి సౌమ్యను, శేషేంద్రను బెంగుళూరు తీసికెళ్లి తన దగ్గర వుంచుకున్నాడు. తారమ్మ దృతి దగ్గరే వుంది. ఇంకో రెండు నెలల్లో ఆమె కూడా నరేంద్ర దగ్గరకి వెళ్తుంది.
ఒకరోజు సాయంత్రం ఆఫీసులో వున్న అంకిరెడ్డికి జువెల్లరీ షాపు నుండి ఫోన్‌ వచ్చింది. ”మా పార్టనర్స్‌ విడిపోయాం. అందుకే అర్జెంటుగా మేమిచ్చిన డబ్బును మేము తిరిగి తీసుకోవాలనుకుంటున్నాం. మీరు వచ్చి డబ్బు ఇవ్వకపోతే మీ పేరుతో వున్న ఇంటిని అమ్మేస్తాం” అని…
అంకిరెడ్డికి అర్థంకాక ”నా ఇంటిని మీరెలా అమ్మేస్తారు?” అంటూ గ్టిగా దబాయించాడు.
వాళ్లు చాలా కూల్‌గా ”ఆ అధికారం మీరే మాకు ఇచ్చారు. వెంటనే డబ్బు పట్టుకురండి! లేకుంటే మీ ఇంటిని అమ్మేస్తాం! మాట్లాడేది చమన్‌లాల్‌” అంటూ కాల్‌ కట్ చేశాడు.
కాల్‌ కట్ అయ్యాక కూడా అంకిరెడ్డి చెవి దగ్గర సెల్‌ఫోన్‌ అలాగే వుంది. దాన్ని ఎంతసేపు అలా పట్టుకున్నాడో ఆయనకే సృహ లేదు. ఆఫీసులో ఎవరో వచ్చి పిలిచేవరకు అలాగే వున్నాడు.
ఇంటికెళ్లాక భార్యతో చెబితే భయపడుతుందని చెప్పలేదు. ఆనంద్‌ ఇంట్లోంచి వెళ్లి వేరే అద్దె ఇంట్లో వుంటున్నప్పటి నుండి ఆయనకు చాలా ఒంటరిగా అన్పిస్తోంది. ఏది చెప్పుకోవాలన్నా వినే ఫ్యామిలీ మెంబర్స్‌ కరువయ్యారు. అలా అని ఆనంద్‌కి బాధలు లేవనికాదు. కమల్‌నాథ్‌ కొట్టిన దెబ్బకి కోలుకోలేక పోతున్నాడు. ఇప్పుడెళ్లి ఇది చెబితే నువ్వుకూడా మోసపోయావా నాన్నా అంటాడు. మోసపోలేదంటే నమ్మడు. పైగా ఇంత వయసు వచ్చాక ఏ వెధవపని చేసి ఇంటిని వేరేవాళ్లకి రాసిచ్చాడోనని ఎగతాళి చేస్తాడు. సతీష్‌చంద్రతో చెబితే శ్రద్ధగా వింటాడు కాని ఆ తర్వాత మా నాన్న క్యారక్టర్‌ ఇదా అని అనుమానపడతాడు.
అందుకే వాసుదేవ్‌కి ఫోన్‌ చేసి కమల్‌నాథ్‌ దగ్గర నుండి చమన్‌లాల్‌ దాకా జరిగింది జరిగినట్లు చెప్పి నిద్రపోయాడు.
నిద్రలో ఆయనకు ఏం జరిగిందో ఊపిరాడలేదు. చెమట్లు పడుతుంటే భార్యను లేపాడు. నిద్రలేచిన మాధవీలత భర్తను చూసి కంగారు పడింది. ఆనంద్‌కి ఫోన్‌ చేసింది. అతని ఫోన్‌ స్విఛ్ఛాఫ్‌లో వుంది. సతీష్‌చంద్రకి ఫోన్‌ చేస్తే ఒక్క రింగ్‌కే లిఫ్ట్‌ చేసి ”నేను ఇప్పుడే వస్తున్నానమ్మా భయపడకు” అంటూ ఒక అర్థగంట లోపలే వెహికిల్‌తో వచ్చాడు.
తండ్రిని తల్లిని వెహికిల్లో ఎక్కించుకొని మిలటరీ హాస్పిటల్‌కి తీసికెళ్లి తండ్రిని అందులో జాయిన్‌ చేశాడు.
వాళ్లిచ్చిన ట్రీట్మెంట్ కి అంకిరెడ్డి తొందరగానే కోలుకున్నాడు.
హాస్పిటల్లో మాధవీలత వుంది. సతీష్‌చంద్ర అప్పుడప్పుడు వచ్చి అవసరమైనవి ఇచ్చి, డాక్టర్‌తో మాట్లాడి వెళ్తున్నాడు. మాధవీలత ఆనంద్‌కి ఫోన్‌ చేస్తే ”ఇవాళ ఆఫీసయ్యాక నేను, మోక్ష, పూర్వి వచ్చి నాన్నగారిని చూసి వెళ్తామమ్మా!” అన్నాడు. ఆ మాత్రానికే సంతోషపడింది మాధవీలత.
అంకిరెడ్డిని చూడాలని ఆయన స్నేహితులు వాసుదేవ్‌, నాయక్‌, జాన్‌ వచ్చారు. వాళ్లు రాగానే అంకిరెడ్డితో ”కమల్‌నాథ్‌ని పట్టుకున్నాం రెడ్డి! అతని దగ్గర వున్న ఆనంద్‌ డబ్బుల్ని తీసుకున్నాం. వెంటనే ఆ డబ్బును చమన్‌లాల్‌కి కట్టాం. నువ్వు చమన్‌లాల్‌కి రాసిచ్చిన పేపర్స్‌ తెచ్చాం. నువ్వింకేం టెన్షన్‌ పడకు. నీ ఇంటికేం ఢోకాలేదు” అన్నారు స్నేహితులు.
ఆనందంతో ఉక్కిరిబిక్కిరి అయ్యాడు అంకిరెడ్డి.
దేనికైనా స్నేహితులు కావాలి. అంకిరెడ్డి కళ్లు చెమర్చాయి. కానీ తను చమన్‌లాల్‌కి ఇంటిమీద రాసిన పేపర్స్‌ ఎప్పుడిచ్చాడో ఆయనకు గుర్తు రావడం లేదు.
”కానీ కమల్‌నాథ్‌ మీకెలా దొరికాడు?” అడిగాడు కాస్త వెనక్కి జరిగి రిలాక్స్‌గా కూర్చుంటూ అంకిరెడ్డి.
”నువ్వు నాకు చమన్‌లాల్‌ ఫోన్‌ చేశాడని చెప్పాక నేను బాగా ఆలోచించి నాయక్‌, జాన్‌ సలహాతో ప్రవీణ్‌ని కలిశాను. నేను చెప్పింది విని ముందు ప్రవీణ్‌ భయపడ్డాడు. ”కమల్‌నాథ్‌ను ఇలా చేస్తే అందరి డబ్బులు పోతాయంకుల్‌. పాపం వాళ్లంతా అతను ఇస్తాడన్న నమ్మకంతో వున్నారు. అతను సామాన్యుడు కాదు. ఇప్పటికే వాళ్లను బాగా ఏడిపిస్తున్నాడు. అయినా మీరు అనుకున్న విధంగా అతన్ని మనం పట్టుకోగలమా” అన్నాడు.
”తప్పకుండా పట్టుకుంటాం. ఎవరి డబ్బులు పోవు!” అన్నాను.
”మీ మాటల్లో ఓవర్‌ కాన్ఫిడెన్స్‌ కన్పిస్తుంది” అన్నాడు. ”అలా అని మమ్మల్ని తక్కువగా అంచనా వెయ్యొద్దు” అన్నాను ప్రవీణ్‌తో. ఇక్కడ మా ముగ్గురితో పాటు ఇంకో నలుగురు మాజీ సైనికులు వున్నారు. ఎవరొచ్చి ఏ సమస్య మాతో చెప్పినా మేమంతా కలిసి మాట్లాడుకుని పరిష్కరిస్తుంటాం. ఏదైనా హెల్ప్‌ కావాలన్నా చేస్తాం. దేనికీ మేము భయపడము. ఎందుకంటే మేమంతా ఒకప్పుడు పాకిస్తాన్‌ కవ్వింపు చర్యల్ని తట్టుకుని భారత సరిహద్దుల్లో రేయింబవళ్లు రెప్ప వాల్చకుండా పహారా కాసిన సైనికులం… ఎప్పుడు చూసినా దాడులు, చర్చలలో మునిగి తేలినవాళ్లం” అన్నాడు.
”అంత పహారా దేనికి బాబుగారు” అని అడిగింది అక్కడే వున్న తారమ్మ.
”దేనికంటే మన దేశంలో ఏ మూల బాంబులు పేలినా దాని మూలాలు పాకిస్తాన్‌లో వుంటాయి. పాక్‌ ప్రేరేపిత ఉగ్రవాద సంస్థల జోక్యం వుంటుంది. అవకాశం దొరికినప్పుడల్లా… వాస్తవాధీనరేఖ వెంబడి ఈ శక్తులు చొరబడి భారత్‌ సైనికులపై కాల్పులకు తెగబడుతుంటాయి. కాశ్మీరు లోయలో అశాంతి చోటు చేసుకోటానికి కారకులవుతుంటాయి” అంటూ వాసుదేవ్‌ ఆగాడు ఆలోచనగా.
”అసలు మన దేశానికి పాకిస్తాన్‌కి ఇంత వైరం దేనికి బాబుగారు! మా నరేంద్రను అడుగుదామనుకుంటాను కానీ వాడు చెబుతాడో లేదో అయినా వాడికేం తెలుస్తాయి చిన్నవాడు. తమరు కొంచెం చెబుతారా? అనుభవజ్ఞులు” అంది తారమ్మ ఆసక్తిగా.
ఆమె వైపు గౌరవంగా చూసి ”భారత్‌ పాక్‌ వైరం ఈనాటిది కాదు తారమ్మా! 1947లో దేశ విభజన కాలం నాటి నుండే వుంది. అప్పట్లో వేలాది మంది ముస్లింలు, హిందువులు చనిపోయారు. కాశ్మీరు సరిహద్దు వివాదంతో రగిలిపోయిన పాక్‌ మన దేశంతో మూడుసార్లు యుద్ధానికి తలపడింది. 1965లో మొదటిసారి రెండు దేశాల మధ్య ఐదు వారాల పాటు యుద్ధం సాగింది. ఆ తర్వాత తాష్కెంట్ ఒప్పందంతో కొంతకాలం ప్రశాంత వాతావరణం ఏర్పడింది. 1970 ప్రాంతంలో మళ్లీ ఉద్రిక్తతలు చోటు చేసుకున్నాయి. ఈసారి సిమ్లా ఒప్పందంతో ప్రశాంతత ఏర్పడింది. 1998లో భారత్‌ అణుపరీక్షలకు సిద్ధమైతే ఆ తర్వాత ఏడాదికే పాక్‌ కూడా ఈ రంగంలో ముందడుగు వేసింది. 1999లో జరిగిన కార్గిల్‌ యుద్ధంలో మన సైన్యం ధీటుగా సమాధానం చెప్పింది. మనదేశంలోని ఢిల్లీ మీదుగా పాక్‌లోని లాహోర్‌కు రైలు, బస్సు సర్వీసులను ప్రారంభించారు. 2001లో పాక్‌ తీవ్రవాదులు భారత్‌ పార్లమెంటుపై దాడి చేయడంతో ఒక్కసారిగా దేశం ఉలిక్కిపడింది. మళ్లీ చర్చలకు ప్రతిష్ఠంభన ఏర్పడింది. 2003లో రెండు దేశాల మధ్య కాల్పుల విరమణ ఒప్పందం చోటు చేసుకున్నా పాకిస్తాన్‌ దాన్ని అతిక్రమించటం పరిపాటిగా మారింది. 2007లో ఢిల్లీ నుండి లాహోర్‌ ప్రయాణించే సంఝోతా ఎక్స్‌ప్రెస్‌పైన తీవ్రవాదులు దాడులు చేశారు. 2008లో పదిమంది తీవ్రవాదులు సముద్ర మార్గం గుండా భారత్‌లోకి ప్రవేశించి ముంబాయ్‌లో దాడులకు పాల్పడ్డారు. దీనివల్ల చాలామంది చనిపోయారు. గాయపడ్డారు. ఇందుకు బాధ్యులు పాకిస్తాన్‌ కేంద్రంగా పనిచేసే లష్కరేతోయిబా తీవ్రవాద సంస్థ అని గుర్తించి ‘ఇందులో మీ బాధ్యత లేదా?’ అని పాకిస్తాన్‌ను ప్రశ్నించినా…. ‘ఏదీ ఆధారాలు చూపండీ…?’ అంటూ ఎదురు దాడికి దిగింది తప్ప పశ్చాత్తాపం చూపలేదు. ఇదంతా ఎందుకు చెప్పాను అంటే పాక్‌తో మన సంబంధాలు ఇలా చర్చలు అవతల వైపు నుండి దాడులు… చర్చల్లో ప్రతిష్ఠంభన… మళ్లీ చర్చలు… దాడులు…. మీకు అర్థమవుతాయని…” అన్నాడు వాసుదేవ్‌.
తారమ్మతో పాటు అందరూ ఆసక్తిగా విన్నారు.
”తర్వాత ఏం జరిగింది వాసు. ప్రవీణ్‌ ఏమన్నాడు” అడిగాడు అంకిరెడ్డి.
”ఏమాండు. మేమిచ్చిన ధైర్యంతో ముందుకు సాగాడు. మేము చెప్పినట్లే చేశాడు తన బృందంతో వెళ్లి కమల్‌నాథ్‌ని పట్టుకున్నాడు. కమల్‌నాథ్‌ దగ్గర నుండి ఆనంద్‌ డబ్బులతో పాటు అందరి డబ్బులూ రాబట్టాం. వెంటనే ఎవరి డబ్బులు వాళ్లకు ఇచ్చేశాం” అన్నాడు.
అప్పుడు తెలిసింది మాధవీలతకు మాజీ సైనికుల విలువ. తెగువ.
”ఇది ఆనంద్‌కి తెలుసా? చెబితే సంతోషిస్తాడు. వెర్రితండ్రి వాడికి ఈ దిగులే ఎక్కువైంది ఈ మధ్యన” అన్నాడు అంకిరెడ్డి. అతని మాటల్లో తండ్రి ప్రేమ కన్పించింది.
”ఇంకా తెలియదు రెడ్డీ! ఇప్పుడే ఫోన్‌ చేశాం. వస్తూ వుంటాడు” అన్నాడు వాసుదేవ్‌.
వాళ్లు అలా మాట్లాడుకుంటుండగానే సతీష్‌చంద్ర తన భార్య ధృతిని, బాబును, తారమ్మను తీసుకొని వచ్చాడు. వాళ్లు వచ్చిన పది నిముషాలకి ఆనంద్‌, మోక్ష, పూర్వి వచ్చారు. అంకిరెడ్డిని పరామర్శించారు. మోక్ష వెళ్లి ధృతి ప్రక్కన కూర్చుని బాబుని ఎత్తుకుంది. మాటామంతీ అయ్యాక వాసుదేవ్‌ అందర్నీ ఓసారి చూసి
”మీ అందరూ ఏమీ అనుకోనంటే ఇప్పుడు నేనోపని చెయ్యాలనుకుంటున్నాను” అన్నాడు వాసుదేవ్‌.
అందరూ ఒక్కసారిగా వాసుదేవ్‌ వైపు చూశారు.
”ఏమీ అనుకోం. నువ్వేం చెయ్యాలనుకుంటున్నావో అది చెయ్యి. నో అబ్జక్షన్‌” అన్నాడు అంకిరెడ్డి. ఆయనకు కమల్‌నాథ్‌ డబ్బులివ్వడం, తన ఇల్లు తనది కావడం చాలా ఆనందంగా వుంది. అలా ఆయన ఆనందంలో ఆయన వుండగా వాసుదేవ్‌ లేచి ఆనంద్‌ చెంప చెళ్లుమనిపించాడు.
ఆ చర్యకి ఒక్కసారిగా అందరూ బిత్తరపోయారు.
మోక్ష వెంటనే లేచి నిలబడింది- ”అంకుల్‌! ఆయన్నెందుకు కొట్టారు?” అంటూ నిలదీసింది.
ఆనంద్‌ మాట్లాడకుండా తన చెంపనలాగే పట్టుకొని నేల చూపులు చూశాడు.
”అతన్నే అడుగమ్మా అతనేం చేశాడో!”
బాబుని ధృతి చేతికి ఇచ్చి ఆనంద్‌ వైపు తిరిగి ”ఏం చేశారండీ?” అంది కోపంగా.
ఆనంద్‌ మాట్లాడలేదు.
”మీరు చెప్పండి అంకుల్‌! నన్నూ, పూర్విని చూసుకుంటూ ఆయనిప్పుడు బాగానే వున్నారు. ఎందుకు కొట్టారో చెప్పండి! అదీ అందరం చూస్తుండగా. ఆయనకెవరూ లేరనుకుంటున్నారా?” అంటూ కళ్లు పెద్దవి చేసి చూసింది…. ఆమెను చూసి పూర్వి కూడా నిలబడి ఆమె చేయి పట్టుకొని భయంగా చూస్తోంది. ఆ గది మొత్తం చాలా నిశ్శబ్దంగా వుంది.
వాసుదేవ్‌ గంభీరంగా చూస్తూ ”అందరూ వినండి. ఇది దేశ సమస్య కాకపోయినా ఒక కుటుంబ సమస్య. నేను మిలటరీలోంచి బయటకొచ్చాక ఎన్నో సమస్యల్ని చూశాను. పరిష్కారం చేశాను. ఒక వ్యక్తి నుండి వచ్చే ఇన్ని సమస్యల్ని నేనెక్కడా చూడలేదు. ధృతి ఆడపిల్ల. నా తరుపునే మీ ఇంట్లోకి వచ్చింది. మీలో ఒక్కరన్నా ఆమెను ప్రేమగా చూశారా? సౌకర్యంగా వుంచారా? ఆమె ఒక సైనికుడి భార్య… సైనికులకు ఇంటి దగ్గర ఏ సమస్య వచ్చినా దాని ప్రభావం ఆ సైనికుడి మనసుపై పడుతుంది. డ్యూటీ కరెక్ట్‌గా చెయ్యలేడు. అందుకే వాళ్లకు ఏ సమస్య వచ్చినా నెలకోసారి దర్బారులో జరిగే సమావేశంలో- మా ఊరి దగ్గర భూమి తగాదా వుందనో ఇంటి అద్దె దగ్గర గొడవ వచ్చిందనో ఇంకా ఇతర సమస్యలు వున్నాయనో అక్కడున్న కమాండర్‌తోనో, ఆఫీసర్‌తోనో చెప్పుకుంటారు. అది వినగానే ఆ కమాండర్‌గాని, ఆ ఆఫీసర్‌గాని వారి జిల్లాకు సంబంధించిన కలెక్టర్‌కో ఎం.ఆర్‌.ఓ.కో, తాసిల్దార్‌కో, లేదా పోలీస్‌ ఇన్స్‌పెక్టర్‌కో తెలియజేసి సమస్యను కొంతవరకు పరిష్కరిస్తాడు. కానీ భార్యకు సమస్య వస్తే ఆ సైనికుడు ఏం చేయాలి? అదీ కుటుంబ సభ్యులతో వస్తే? మీరంటారు ఆమె తన తల్లిదండ్రుల సహాయం తీసుకోవాలని. అందరూ తల్లిదండ్రులు వున్న ఆడపిల్లలే వుంటారా? తల్లిదండ్రులు లేని ధృతి లాంటివాళ్లు ఏం చేయాలి? ఆయుధం పట్టని సైనికుల్లా నిశ్శబ్ద యుద్ధం చేయాలా?”
”నిశ్శబ్ద యుద్ధమా?” అన్నాడు అంకిరెడ్డి.
”…అది నిశ్శబ్ద యుద్ధమే రెడ్డీ! మీకు తెలియకుండా ధృతి తన పరిస్థితిని ఎవరి దగ్గరకెళ్లి చెప్పుకున్నా మీ కుటుంబ మర్యాద ఏమవుతుంది? నేనెందుకిలా అంటున్నానంటే గ్యాస్‌స్టౌని లీక్‌ చేసి కోడలిని చంపితే ఒక్కసారే ప్రాణం పోతుంది. అందులో ఎలాంటి యుద్ధం వుండదు. పోరాడి గెలవాల్సిన అవసరం కూడా వుండదు. ఎందుకంటే ఏ కాపురంలోనైనా ఒక కోడలి పాత్ర శాస్త్రీయంగా నేర్చుకునే నృత్యం కాదు. ఏదో సమయం వచ్చినప్పుడు ప్రదర్శించి తర్వాత మౌనంగా వుండానికి… నిత్యం కదిలే పాత్ర అది. సంతోషంతో పాటు బాధల్ని, కన్నీళ్లను మౌనంగా దిగమింగుతూ కదిలే పాత్ర. ఆ పాత్రను కుటుంబ సభ్యులందరు దోసిట్లో దీపంలా కాపాడుకోవాలి కాని ఎవరికి తోచినట్లు వాళ్లు విషప్రయోగం చేస్తున్నట్లు ఆడుకోకూడదు. కానీ మీ ఇంట్లో జరిగిందేమి?” అన్నాడు.
అంకిరెడ్డితో పాటు ఆనంద్‌, మోక్ష, మాధవీలత తలదించు కోవలసిన సమయం అది….
”అన్నిచోట్లా తారమ్మలాంటి దేవతలే వుండరు కదా! అందుకే అలాంటి కుటుంబ బాధిత సైనికుల కోసం ప్రతి జిల్లాలో ఒక సైనిక సంక్షేమ శాఖ వుంటుంది. అక్కడికెళ్లి ఒక్క కంప్లెయింట్ ఇస్తే చాలు ప్రభుత్వం తరుపున ఏ సహాయం కావాలన్నా ఆ సైనికుడి భార్యకు అందుతుంది. అక్కడ ఎప్పటికీ ఒక మాజీ సైనికుడు కూర్చుని వెల్‌ఫేర్‌ ఆర్గనైజ్‌ చేస్తూ వుంటాడు. ఇది చాలామంది సైనికుల భార్యలకు తెలియకపోవచ్చు. తెలిసినా ఆఫీసు దగ్గరకి తనకి తోడుగా ఎవరొస్తారనుకోవచ్చు. మాలాంటి మాజీ సైనికులు అలాంటి వాళ్లకు ఎలాంటి సహాయం చెయ్యానికైనా సిద్ధంగా వుంటాం. ఇది తమ కుటుంబ సభ్యుల చేతుల్లో బాధలు పడుతున్న ప్రతి సైనికుని భార్య తెలుసుకోవాలి. మమ్మల్ని వెంటనే కలవాలి. వీళ్లేం చేస్తార్లే అని నిరాశ చెందకూడదు. ఎక్కడో తప్ప ప్రతి చోట మాలాంటి మాజీ సైనికులు వుంటారు” అన్నాడు వాసుదేవ్‌.
”ఐతే మా ఆయన్ని ఎందుకు కొట్టారు? ధృతి విషయంలో మా ఆయన మీద ఒక్క కంప్లెయింట్ వుందేమో ప్రూఫ్‌ చూపించండి. వుంటే దృతి నేరుగా మీ దగ్గరకి రాకపోయేదా?”
”నో… ధృతి నాకెప్పుడూ కంప్లెయింట్ ఇవ్వలేదు. దృతికి కాని మీకు కాని దృతి తరుఫున నేనున్నానన్నది గుర్తుండకపోవచ్చు. అందుకే ఎవరి పాటికి వాళ్లు లోలోపల పైకి కనిపించని గోతులు తవ్వి ధృతిని మానసికంగా హింసించారు. అదంతా నాకు తర్వాత తెలిసింది. అదిప్పుడు అనవసరం. అయినా నేను ఆనంద్‌ని కొట్టింది అందుకు కాదు”
”మరింకెందుకు అంకుల్‌? ఇక్కడ ఇంతమంది వున్నారు. ఒక్కరన్నా అడుగుతున్నారా? కొట్టి చంపేస్తారా మమ్మల్ని…?” అంటూ గొంతు లేపింది.
ఆయన చాలా సౌమ్యంగా ”అతనేం చేసాడో నీకు తెలిసుండక పోవచ్చు. తెలిస్తే అతన్ని నువ్వు కొట్టవు. అసహ్యించుకుంటావు. కొట్టటానికి అసహ్యించుకోవానికి చాలా తేడా వుంది” అన్నాడు.
”అంత పని ఆయనేం చేశారంకుల్‌?” ఈసారి మళ్లీ కళ్లు పెద్దవి చేసింది మోక్ష.
అందరూ ప్రేక్షకుల్లా కూర్చుని వాసుదేవ్‌ వైపు చూస్తున్నారు. బాబు ఏడుస్తుంటే తారమ్మ అటు ఇటు చూసి ధృతికి అడ్డంగా నిలబడి కొంగు అడ్డంగా పెట్టి ”బాబుకి పాలివ్వు” అంది రహస్యంగా.
వాళ్లిద్దరూ ఆ హడావుడిలో వున్నారు. బాబు ఏడుపు మాని పాలు తాగుతుంటే వాసుదేవ్‌ మాటలు తప్ప ఆ గదిలో ఇంకే శబ్దమూ లేదు.
”వాకర్స్‌ మేట్ గా అంకిరెడ్డి మాకు చాలాకాలంగా స్నేహితుడు. సతీష్‌చంద్రను వదిలేసి ఒక్క ఆనంద్‌ని మాత్రమే మా కొడుకు అని ఆయన గర్వంగా చెప్పుకున్న రోజులు కూడా వున్నాయి. ఆ విలువను అతను కాపాడుకోలేదు. నిన్ను అద్దె ఇంట్లో వుంచటం కోసం అతనేం చేశాడో నీకు తెలుసా మోక్షా?”
”తెలియదు కానీ….. ఏం చేసినా తప్పు లేదు అంకుల్‌! నేనే చాలాసార్లు చెప్పాను. ప్రపంచాన్ని మోసం చేసైనా కట్టుకున్న భార్యను పోషించాలి. గాలికి వదిలెయ్యకూడదని…” అంది.
”అది ఎంతవరకు కరక్టో నాకు తెలియదు. కానీ అతను అలా చెయ్యలేదు. కన్న తండ్రి సంతకాన్ని పోర్జరీ చేశాడు. ఆ పేపర్ని బంగారు షాపులో పెట్టి డబ్బు తెచ్చుకున్నాడు. ఆ డబ్బుతోనే మిమ్మల్నిప్పుడు పోషిస్తున్నాడు. అండగా వుండాల్సిన కొడుకు తల్లిదండ్రుల్ని ఈ వయసులో అలా మోసం చెయ్యొచ్చా! దీని వల్లనే మీ మామగారికి గుండెనొప్పి వచ్చింది” అన్నాడు.
అది వినగానే ఆమె కాస్త తల వంచుకుని గొంతు తగ్గించి ”అంకుల్‌! నేను చిన్నదాన్ని. నేను మాట్లాడపోయేది మీకు నచ్చకపోతే నన్ను క్షమించమని ముందుగానే మిమ్మల్ని వేడుకుంటున్నాను” అంది.
”ఏంటో చెప్పమ్మా! మాట్లాడే అధికారం, హక్కు నోరుండే ప్రతి పౌరునికి వున్నాయి” అన్నాడు నాయక్‌.
”మాట్లాడవలసిన సందర్భంలో మాట్లాడకపోవటం మరింత నేరం. నువ్వు మాట్లాడమ్మా!” అన్నాడు జాన్‌.
సతీష్‌చంద్ర వాళ్ల ముగ్గురు పక్కన కూర్చుని వదిన మాటల్ని వింటున్నాడు. బాబు హాయిగా పాలు తాగుతూ మధ్యమధ్యలో ‘ఊ’ కొడుతున్నాడు. వాడు ‘ఊ’ కొట్టేది కూడా వాళ్లు మాట్లాడకుండా ఆగినప్పుడు విన్పిస్తోంది. పూర్వి తండ్రి వైపు తల్లి వైపు బిక్కుబిక్కుమంటూ చూస్తోంది. మాధవీలత భర్త కోలుకోవటం వల్ల ‘అది చాలు నాకు’ అన్నట్లు ప్రశాంతంగా కూర్చుని వుంది.
”మాట్లాడమ్మా!” అన్నాడు వాసుదేవ్‌ చాలా ప్రశాంతంగా.
”మాట్లాడతాను అంకుల్‌! మా వారు చేసిన పోర్జరీ సంతకం వల్ల మా మామగారికి ఇల్లు పోతుందేమోనన్న భయంతోనేగా గుండె నొప్పి వచ్చింది. అదే పోర్జరీ సంతకంతో మావారు నాకు బ్రతుకే లేకుండా చేశాడు. ‘ఇలా చేశాడేంటి మామయ్యా మీ అబ్బాయి’ అని నేను మా మామగారిని అడిగాను. ‘తప్పు లేదులేమ్మా! మరిన్ని డబ్బులొస్తాయి’ అన్నాడు. నా పర్మిషన్‌ లేకుండా అలా చేస్తే నేనెలా బ్రతకాలి అంకుల్‌! మేమింకా చిన్నపిల్లలమా పెద్దవాళ్లమీద ఆధారపడి బ్రతకానికి? ఇప్పుడు ఆనంద్‌కి పోర్జరీ సంతకం చేసి నన్ను పోషించాల్సిన అవసరం ఎందుకొచ్చింది? నా సంతకాన్ని పోర్జరీ చేసి నా జీతం మొత్తం లోన్‌కి కట్టయ్యేలా చేసినందువల్లనేగా! కొడుకు దొంగ సంతకం పెట్టాడని తెలిసి కూడా స్పందించని తండ్రి వున్నప్పుడు అవకాశం దొరికితే అదే పని కొడుకు చెయ్యడన్న గ్యారంటీ ఏమి?
ఉన్న అన్ని వెధవ పనులు కొడుక్కి తండ్రి నేర్పకపోవచ్చు. ఇలాంటివి మాత్రం ఏ కొడుకైనా తండ్రిని గమనించుకుంటూ నేర్చుకుంటాడు. మా మామగారు అది తప్పురా అని అప్పుడే కొడుకును దండించి వుంటే అసలు కమల్‌నాథ్‌ అనే వ్యక్తి ఎదురయ్యేవాడా? అతనికి మమ్మల్ని మోసం చేసే అవకాశం వచ్చి వుండేదా? ఏ అవకాశమైనా ఎదుటివాళ్లకి మనమే కదా అంకుల్‌ ఇస్తాం! నా భర్త ఆనంద్‌ మంచివాడని నా తల్లిదండ్రులు అనుకోవచ్చు. పిల్లనిచ్చారు కాబట్టి… నేను కూడా అనుకోవచ్చు కలిసి జీవించాలి కాబట్టి… వాళ్ల తల్లిదండ్రులు ఎందుకు అనుకోవాలి అంకుల్‌! ఏ చిన్న పొరపాటు కొడుకులో కన్పిస్తున్నా దాన్ని సరి చెయ్యాల్సిన అవసరం, వాళ్లకు లేదా? చదవగానే, మంచి ఉద్యోగం చెయ్యగానే గొప్పవాళ్లయిపోతారా? జీవితానికి ఏది అవసరమో చెప్పుకోవద్దా? సతీష్‌చంద్రను చదువుకోలేదనో, ఇంకేదో అనో తీసేసినట్లు చూడగానే ఆనంద్‌ గొప్పవాడైపోతాడా? అసలు గొప్పతనం దేనివల్ల వస్తుంది అంకుల్‌! మోసపోతూ ఒకరిని మోసం చేస్తూ బ్రతికితే వస్తుందా? కమల్‌నాథ్‌ ఇచ్చిన డబ్బుల్ని చమన్‌లాల్‌కి ఇచ్చి మీరు మంచిపని చేశారు అంకుల్‌!” అంది మోక్ష.
ఆమె మాటలు అక్కడున్న అందరికీ నచ్చాయి.
వాసుదేవ్‌ లేచి చమన్‌లాల్‌ దగ్గర నుండి తెచ్చిన అంకిరెడ్డి సంతకం వున్న పేపర్ని అంకిరెడ్డికి ఇచ్చి ఆనంద్‌ దగ్గరకి వెళ్లాడు. ఆనంద్‌ అలాగే తల వంచుకొని వున్నాడు. ఆనంద్‌ భుజంపై నెమ్మదిగా తట్టి ”ఆనంద్‌! నీది కొట్టించుకోవలసిన వయసు కాదు. అయినా కొట్టాను. అందుకే సారీ చెబుతున్నాను” అన్నాడు.
ఆనంద్‌ తల ఎత్తి వాసుదేవ్‌ రెండు చేతుల్ని పట్టుకొని కళ్లకద్దుకుంటూ ”మీరలా అనకండి అంకుల్‌! మీరు నన్ను కొట్టడం ఎంత కరక్టో నాకు తెలుసు. పిల్లల్ని పొగడటమే కాదంకుల్‌! అప్పుడప్పుడు విసుక్కోవాలి. తప్పు చేసినప్పుడు ఇది తప్పురా అని చెప్పాలి. దండించాలి. సమర్థించకూడదు. ఎక్కడైనా పిల్లలు చెడిపోతున్నారూ అంటే కొంత సొసైటీ తప్పు అయితే మిగిలిన కొంత పెద్దవాళ్ల అబ్జర్వేషన్‌ లేక… పిల్లలకి అన్నీ తెలుస్తాయని ఎందుకనుకుంటారంకుల్‌? కడుపు నిండా తిండి పెట్టగానే సరిపోతుందా? ‘అరే బాబూ! నాకు కారు కొనడానికి, ఇల్లు కట్టానికి చాలా కాలం పట్టిందిరా! వాటి కోసం మీరప్పుడే తొందర పడొద్దు. దేనికైనా కొంత టైం కావాలి. ఒక్క రోజులో ఏదీ రాదు’ అని ప్రతి తండ్రీ తన కొడుక్కి చెప్పుకోవలసిన అవసరం వున్న రోజులు అంకుల్‌ ఇవి… లేకుంటే మోసపోవటమో, మోసం చెయ్యటమో తప్పకుండా జరుగుతాయి. మేమిక వెళ్లొస్తాం! రా! వెళ్దాం!” అంటూ మోక్షను, పూర్విని తీసుకొని అక్కడున్న పెద్దవాళ్లందరికి ఓ దండం పెట్టి ఒక్కక్షణం వాసుదేవ్‌ దగ్గర ఆగి ”మీ మిలటరీ దెబ్బ మామూలుగా లేదంకుల్‌!” అంటూ వెళ్లబోతూ ఏదో గుర్తొచ్చి ఆగిపోయాడు ఆనంద్‌. మోక్షను తీసుకొని ధృతి దగ్గరకి వెళ్లాడు. ”ధృతీ! నువ్వు మోక్ష డ్రస్సుల్ని చూసి నవ్వావని అబద్దం చెప్పి నీ ఇంట్లోనే నీకు స్థానం లేకుండా చేశాను. అవడానికి నేను నీకు బావనే అయినా నీకు చాలా అన్యాయం చేశాను. నేనలా ప్రవర్తించి వుండకూడదు” అన్నాడు.
పక్కనే వున్న సతీష్‌చంద్రకి ఆనంద్‌ మాటలు విన్పిస్తున్నాయి. ధృతి పడుతున్న ఇబ్బంది కనిపిస్తోంది. అయినా అతనికేం అర్థం కాలేదు.
”ఏంటన్నయ్యా? ఏం జరిగింది?” అంటూ వచ్చి, ఆనంద్‌ చేతిని తన చేతిలోకి తీసుకున్నాడు సతీష్‌చంద్ర.
”ఏం లేదు సతీష్‌! ఇదే విషయం మొన్న నీతో చెబుతుంటే నా స్నేహితుడొచ్చి కమల్‌నాథ్‌ దగ్గరకి వెళ్దామని కాల్‌ కట్ చేశాడు. పూర్తిగా చెప్పలేకపోయాను. అసలు ఏం జరిగిందంటే…” అంటూ జరిగింది క్లుప్తంగా చెప్పాడు. నేను చాలా తప్పు చేశాను అన్నాడు. ధృతి వైపు క్షమించమన్నట్లు చూశాడు. మోక్షకూడా అలాగే చూసింది.
”పెద్దవారు. మీరలా చూడకండి! కుటుంబం అన్నాక, నలుగురం కలిసి ఓ చోట వున్నాక ఎన్నో జరుగుతుంటాయి. బాబుని తీసుకోండి బావగారు” అంటూ బాబును ఆనంద్‌ చేతుల్లో పెట్టింది దృతి.
ధృతి వ్యక్తిత్వం ప్రత్యేకమైన కోణంలో కన్పించింది సతీష్‌చంద్రకి…
మోక్ష అత్తగారి దగ్గరకి వెళ్లి ”అత్తయ్యా! మనల్ని చూసి ఎవరు నవ్వినా మనకు బాధగానే వుంటుంది. వాళ్ల అంతు చూడాలనిపిస్తుంది. కారణం చిన్నదైనా సమస్య పెద్దగానే తయారవుతుంది. ఆరోజు ధృతి మిమ్మల్ని చూసి నవ్వలేదు. ధృతి మీద నాకున్న కోపంతో నేనే ధృతి మిమ్మల్ని చూసి నవ్వేలా చేశాను. మీకు ధృతి మీద ద్వేషం కలిగేలా చేశాను. తప్పు నాది. ధృతిని క్షమించండి!” అంది.
మాధవీలతకు ఏం జరిగింది అర్థంకాక అలాగే చూస్తోంది. ”నువ్వు చెబుతున్నది నిజమేనా? ధృతి నన్ను చూసి నవ్వలేదా? నువ్వు నవ్విస్తే నవ్విందా?” అంటూ ఆశ్చర్యపోయింది. ఒక్క క్షణం శూన్యంలోకి చూస్తూ ఆమెలో ఆమె గొణిగింది. ఎందుకో ఏమో మాధవీలత కళ్లు అప్రయత్నంగానే చెమర్చాయి. తల్లి కళ్లలో నీళ్లు రావటం తొలిసారిగా చూశాడు ఆనంద్‌.
అది చూసి ”బాధపడకండి అత్తయ్యా! మీరు కావాలని ఏదీ చెయ్యలేదు. కళ్లతో చూసింది నమ్మారు. నేను కళ్లతో చూడకుండా చెవులతో విని నమ్మాను. ఎంత వద్దన్నా నమ్మకుండా వుండలేం. ఏది నమ్మాలో ఏది వదిలెయ్యాలో ఒక్కోసారి తెలుసుకోలేం. అందుకే ఇలాంటి పొరపాట్లు జరుగుతుంటాయి. తెలిశాక సరిదిద్దుకోవటం తప్ప చెయ్యగలిగింది ఏమీ లేదు” అంది.
మాధవీలత విచార వదనంతో చూస్తోంది.
బాబును ధృతి చేతికి ఇచ్చి ”పద వెళ్దాం” అంటూ మోక్ష భుజాల చుట్టూ చేయివేసి పూర్విని తీసుకొని అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాడు ఆనంద్‌.
వెళ్లిపోతున్న ఆనంద్‌ని చూసి జాన్‌ ”మనిషి ఎంత బలవంతుడో అంత బలహీనుడు. అతని ద్వారా ఏదో ఒక పొరపాటు జరిగిపోతూనే వుంటుంది. దానికి ఎవరూ అతీతులు కారు. ఆనంద్‌లో నాకు పశ్చాత్తాపం కన్పించింది. అతను నాకు నచ్చాడు” అన్నాడు.
అంకిరెడ్డి నిశ్చేష్టుడై ఆనందేనా ఇలా చేసింది అని ఆశ్చర్యపోతున్నాడు.
వాసుదేవ్‌ నవ్వి అంకిరెడ్డి బెడ్‌ దగ్గరకి వెళ్లి ”ఆరోగ్యం జాగ్రత్త రెడ్డీ! నీకు ఎప్పుడు ఏ అవసరం వచ్చినా కాల్‌ చెయ్యి. మేము ముగ్గురం వచ్చి నీ ముందుంటాం. వెళ్లొస్తాం!” అంటూ వాళ్లు ముగ్గురు బయటకెళ్లి ఎవరి కార్లో వాళ్లు వెళ్లిపోయారు.
ఈ లోపల తారమ్మ పిడికెడు మట్టికోసం బయటంతా తిరిగొచ్చింది. ఎక్కడా దొరకలేదు. వెంటనే తన జుట్టు ముడి విప్పి వెంట్రుకలతో బాబుకి దిష్టి తీసింది. అది చూసి నవ్వుతూ ”ఏం చేస్తున్నారాంటీ బాబుకు?” అంటూ వచ్చాడు డాక్టర్‌ రాజు.
”చూసిన ప్రతి ఒక్కరూ బాబు బుగ్గ గిల్లందే వెళ్లడం లేదు. నర్స్‌లు గిల్లిరి, డాక్టర్లు గిల్లిరి, పేషంట్ల బంధువులు గిల్లిరి. గిల్లంది ఎవరో చెప్పు… దిష్టి తీద్దామంటే గుప్పెడు మట్టి దొరకటం లేదు. ఏం సిటీయో ఏమో రాజు!” అంది.
డా|| రాజు బాబు వైపు చూసి ”నేనిప్పుడు గిల్లొచ్చా ఆంటీ?” అన్నాడు. ధృతి అప్పటికే బాబును రాజుకు దగ్గరగా తీసికెళ్లింది. రాజు మెడలోని స్టెత్‌ని పట్టుకొని బాబు వదలడం లేదు.
”గిల్లు గిల్లు. గిల్లొద్దంటే బావుండదు” అంటూ మనిషంతా కదిలింది తారమ్మ. ఆమె అలా కదులుతుంటే చాలా ఆత్మీయంగా అనిపించింది.
రాజు వెంటనే తారమ్మను కావలించుకొని ”మా ఆంటీ బంగారం. మా సౌమ్య అక్కను తన సొంత బిడ్డకన్నా ఎక్కువగా చూసింది” అన్నాడు.
తారమ్మ రాజు చేతుల్లోంచి నెమ్మదిగా బయటకొచ్చి ”నువ్వు ఈ మిలటరీ హాస్పిటల్లో లేకుంటే అంకిరెడ్డి పోయేవాడని అందరూ అనుకుంటున్నారు నిజమేనా? సతీష్‌చంద్ర తీసుకురాగానే చాలా వేగంగా ట్రీట్మెంట్ ఇప్పించావట…” అంది తారమ్మ.
”మన చేతిలో ఏమీ లేదాంటీ ! ఎవరికి ఎవరు ఎలాంటి సహాయం చెయ్యాలో ముందే దేవుడు నిర్ణయించి వుంటాడట. గతానికి వర్తమానం… వర్తమానానికి గతం కనెక్టయి వుంటాయిట” అంటూ అక్కడ నుండి వెళ్లిపోయాడు.
ఎవరూ లేకుండా చూసి మాధవీలత దగ్గరకు వెళ్లింది తారమ్మ. ”మహానుభావుడు అంకిరెడ్డి కోలుకోవటం నీ అదృష్టం అనే చెప్పాలి మాధవమ్మా! నువ్వారోజు నాతో గొడవ పడింది కూడా మనసులో పెట్టుకోకుండా దృతి వస్తుంటే నిన్ను చూడాలనే వచ్చాను. కానీ వచ్చినప్పటి నుండి నిన్ను చూస్తుంటే నాకు చాలా బాధగా వుంది. కన్ను దగ్గర మచ్చలున్నాయని కన్నే మూసుకుని తిరుగుతారా ఎవరైనా? మచ్చలుంటే వున్నాయి కాని కన్ను మూసుకుని తిరుగుతుంటే చూసేవాళ్లు నీకో కన్ను లేదనుకోరా? తెలిసినదానిగా చెబుతున్నాను. దేవుడిచ్చిన రెండు కళ్లతో హాయిగా చుట్టూ వున్న వాళ్లను చూడు. మాట్లాడు. ఆనందంగా గడుపు. అంతేకాని బంగారం లాంటి కన్నును ఒకచేత్తో మూసుకుని గుడ్డిదానిలా… కన్ను మూసుకోవటం కోసం భుజాన్ని వంచి గూనిదానిలా… ఇన్ని అవకరాలు అవసరమా? మచ్చలేని మనసు కావాలి కాని ముఖానికి ఎన్ని మచ్చలుంటే ఏం ఈ వయసులో” అంది.
మాధవీలత మూతి అటుఇటు తిప్పి ఆమె మాటల్ని పట్టించుకోకుండా వచ్చిన పని చూసుకుని వెళ్లు అన్నట్లు చూసింది. తారమ్మ అక్కడి నుండి వెళ్లలేదు. ”చూడు మాధవమ్మా! మనం పెద్దవాళ్లమైపోతున్నాం. మనల్ని చూసి ఆనందించాల్సిన మన భర్తలు కూడా పెద్దవాళ్లయిపోతున్నారు. ఒకికి రెండుసార్లు మనవైపు చూసే ఓపిక కూడా వాళ్లలో వుండటం లేదు. అందుకే నువ్వు నీ ముఖాన్ని దాచుకు తిరగటం ఆపేసి మన పిల్లల పిల్లలతో ఆడుకుంటూ గడిపితే ఆ ఆనందంలో ఎంత అందం వుంటుందో ఒకసారి ఆడి చూడు” అంది.
ఆ మాటతో కదిలిపోయింది మాధవీలత ”నిజమే తారమ్మా! నువ్వు చెప్పేంత వరకు నాకీ ఆలోచన రానే రాలేదు. ఇంటికెళ్లాక పూర్విని నాతోనే వుంచుకుంటాను” అంది.
తారమ్మ నవ్వి ”ఆ పని త్వరగా చెయ్యి. పూర్వి నీ మనవరాలే కాదు, అవసరాన్ని బట్టి నీకు పెద్ద దిక్కు కూడా అవుతుంది. ‘నానమ్మా! నానమ్మా!’ అంటూ నీ చుట్టూ తిరుగుతుంటే నీకంటూ ఓ మనిషి వున్నట్లు ఎంత తృప్తి. ఎంత భద్రత” అంది.
మాధవీలత ఎంతో సంతృప్తిగా తల వూపింది. తారమ్మ అక్కడ నుండి వెళ్లి ఒక చోట కూర్చోకుండా మూతికట్టిన ఉలవల బస్తాలాగా అటూ ఇటూ తిరుగుతూనే వుంది.
*****

అంకిరెడ్డిని హాస్పిటల్‌ నుండి డిశ్చార్జ్‌ చేశారు.
సతీష్‌చంద్ర టాక్సీ మాట్లాడుకుని రాగానే అందరూ టాక్సీలో కూర్చున్నారు. తారమ్మ, దృతి బాబును తీసుకొని వెనక సీట్లో కూర్చున్నారు. మాధవీలత, సతీష్‌చంద్ర, అంకిరెడ్డి ముందు సీట్లో కూర్చున్నారు.
టాక్సీని నెమ్మదిగా తీసికెళ్లమని డ్రైవర్‌తో సతీష్‌చంద్ర ముందే చెప్పటం వల్ల రోడ్డుమీద వెళ్తున్న అన్ని వాహనాలకన్నా ఆ టాక్సీ చాలా నెమ్మదిగా వెళ్తోంది. సిటీ ఔట్ స్కర్ట్స్ ఇంకో పదినిముషాల్లో వస్తుందనగా పూర్తిగా ఆగిపోయింది.
సతీష్‌చంద్ర అటుఇటు చూసి ”ఏమైంది?” అన్నాడు.
”ట్రాఫిక్‌ జామ్‌ సర్‌! ఎవరిదో పెళ్లి కారులా వుంది. డాన్స్‌ చెయ్యటం కోసం ఆగినట్లుంది. అటు చూడండి అందరూ ఎలా వెళ్లి చూస్తున్నారో! ఆ డాన్స్‌ చేస్తున్నవాళ్లంతా కాలేజీ అమ్మాయిలు, అబ్బాయిలు. పెళ్లికి ముందు ఇదో సరదా అయింది. దీనికో పేరు కూడా వుంది ‘సంగీత్‌’ అని… ఇదిప్పుడు సిటీలలోనే కాదు సర్‌! విలేజెస్‌లో కూడా పాకిపోయింది” అంటూ చెప్పుకుపోతున్నాడు డ్రైవర్‌.
ధృతి తారమ్మ భుజం గుచ్చి పట్టుకొని ఆసక్తిగా బయటకు చూస్తూ ”అది మేఘారే మేఘా మేఘ అనే పాట ఆంటీ! ఆ పాటకు నేను డాన్స్‌ చేస్తే అద్భుతంగా వుంటుందని మా హాస్టల్లో అందరూ నన్ను మెచ్చుకునేవాళ్లు” అంది సరదాగా.
”ఉష్‌! గట్టిగా అనకు మీ అత్తయ్య వింటుంది” అంది తారమ్మ. తారమ్మకి రోడ్డు మీద వేస్తున్న డాన్స్‌ కన్పించక కారు గ్లాస్‌ డోర్లోంచి తొంగితొంగి చూస్తోంది.
సతీష్‌చంద్రకు దృతి మాటలు విన్పించాయి. ”నాన్నా! ఇక్కడికి మా ఇల్లు దగ్గరే! ఆటోలో వెళ్లిపోతాం! నాకు అర్జెంట్ పని వుంది. ట్రాఫిక్‌ ఫ్రీ అయ్యాక మీరు వెళ్లండి! ఆంటీ బాబును తీసుకొని కారు దిగండి! వెళ్దాం” అంటూ కార్లోంచి దిగబోయాడు.
మాధవీలత ఉలిక్కిపడింది. డ్రైవర్‌ నోటి నుండి ఆ డాన్స్‌ గురించి వింటుంటే దృతి విషయంలో ఇప్పటికే చాలా తప్పు చేసినట్లు అన్పించింది. ఆ డాన్స్‌ చెయ్యక ముందు ఏ అమ్మాయీ ఒక ఇంటికి కోడలు కాదు. ఆ తర్వాత ఏ ఇంటికి కోడలు అవుతుందో తెలియదు. ఒకవేళ తెలిసినా ఆ డాన్స్‌ గురించి తను వెళ్లినంత లోతులకు వెళ్లి ఆలోచించకూడదు. వెంటనే కారు దిగబోతున్న కొడుకు చేయి పట్టుకొని ఆపుతూ ”కారు దిగకు సతీష్‌! అందరం కలిసి ఇప్పుడు మన ఇంటికే వెళ్దాం! మనుషులు ఎప్పుడూ ఒకే రకంగా వుండరు నాన్నా! వుండకూడదు కూడా… తారమ్మను మన ఇంటికి తీసికెళ్లి గౌరవంగా చీరె పెట్టి పంపిద్దాం! ఆమె నరేంద్ర దగ్గరకి వెళ్తే మళ్లీ ఎప్పుడొస్తుందో ఏమో! తారమ్మను ధృతిని రెండు రోజులు నా దగ్గర వుంచి తర్వాత తీసికెళ్లు. ధృతితో నేను చెప్పుకోవలసింది కొంత వుంది. అదంతా ఇద్దరం ఓ చోట కూర్చుని చెప్పుకుంటేనే మనసులో వుండే బాధ తొలిగిపోతుంది. ఆ రెండు రోజులైనా మనవడితో హాయిగా గడుపుతాను. ఏదీ తారమ్మా! బాబును ఒకసారి నా చేతికి ఇవ్వు. నా ఒళ్లో కూర్చోబెట్టుకుంటాను” అంది.
తారమ్మ వెంటనే బాబును ఎత్తి మాధవీలత చేతిలో పెట్టింది.
పెళ్లికారు కదిలింది.
ట్రాఫిక్‌ కదలడంతో టాక్సీ కూడా నెమ్మదిగా కదిలింది.
మాధవీలత చేతిలో వున్న బాబు బుజ్జిబుజ్జి చేతులతో ఆమె ముఖాన్ని తడుముతూ ఆడుకుంటూ ఆమెనే చూస్తున్నాడు. ఆమె వంగి బాబును ముద్దుపెట్టుకుంది. మురిసిపోయారు అంకిరెడ్డి, సతీష్‌చంద్ర. వెనక సీట్లో వున్న తారమ్మ, ధృతి హాయిగా నవ్వుకున్నారు.

-: అయిపోయింది :-

జీవితం ఇలా కూడా వుంటుందా? 11

రచన: అంగులూరి అంజనీదేవి

”మేమూ అదే అనుకున్నాం. కానీ మాటల మధ్యలో అన్నయ్యను అనరాని మాటలు అన్నాడట. ఆనంద్‌ పైకి పద్ధతిగా అన్పిస్తాడు కాని కోపం వస్తే మనిషికాడు మోక్షా! అందుకే అన్నయ్య వదిన నగలు అమ్మి ఇచ్చేశాడు. ఎప్పటికైనా ఇవ్వాల్సినవే… ఇవ్వకుండా ఆపి ఇంటిఅల్లుడిని ఇబ్బంది పెట్టడం మాకు కూడా మంచిది కాదు. మా ఇబ్బందులు ఎప్పటికీ వుండేవి. ఇప్పటికే చాలా రోజులు ఆగాడు ఆనంద్‌. ఈ విషయంలో అతను చాలా ఓపిక మంతుడే అనుకోవాలి. చూస్తున్నాంగా వేరేవాళ్ల అల్లుళ్లను…” అందామె ఒకవైపు అల్లుడిని మెచ్చుకుంటూ, ఇంకోవైపు అల్లుడు తన కొడుకుని ఏదో అన్నాడని బాధపడుతూ.
”ఇంతకీ ఆయన దగ్గర నుండి ఆ ప్రోనోటును వెనక్కి తీసుకున్నారా లేదా?”
”పంచాయితీ పెద్దలు ఆ విషయంలో జాగ్రత్తగానే ఉంటారు మోక్షా! అన్నయ్య డబ్బులు ఇవ్వగానే నాన్న రాసిచ్చిన ప్రోనోటును ఆనంద్‌ నుండి ఇప్పించారు”
మోక్ష ఆశ్చర్యపోయి ”పంచాయితీ పెద్దలా!! పెద్ద గొడవే చేసినట్లున్నాడుగా?” అంది.
”చేశాడు మోక్షా! క్షణాల్లో డబ్బు తెచ్చిచ్చేలా చేశాడు”
”ఛ…ఛ… నా తలరాత బాగా లేదమ్మా!”
”నీ తలరాతకేం మోక్షా! నువ్వే అలా అనుకుంటే అసలు పెళ్లిళ్లే కాక ఒంటరిగా ఉద్యోగాలు చేసుకుంటూ తమకంటూ ఓ తోడు లేకుండా నా అనేవాళ్లు లేకుండా వుండే ఆడవాళ్లేమనుకోవాలి? వాళ్లంతా వర్కింగ్‌ ఉమెన్స్‌ హాస్టల్లో వుండి సుఖ పడుతున్నారనుకుంటున్నావా? తృప్తే జీవితం. తృప్తి పడటం నేర్చుకో. లేనిదాని గురించి ఆలోచించకు. పోయిన దాని గురించి అసలే ఆలోచించకు… అలా ఆలోచిస్తే మనకు ఎన్నిసార్లు తుఫాన్లు వచ్చి పంటలు పోలేదు” సర్ధి చెప్పింది.
”అమ్మా! నాకు తలనొప్పిగా వుంది. నీతో మళ్లీ మాట్లాడతాను” అంటూ కాల్‌ కట్ చేసింది మోక్ష.
దృతి వచ్చినప్పటి నుండి తారమ్మ పొలం వెళ్లటం మానేసింది. దృతిని చూసుకుంటూ ఇంట్లోనే వుంది.
ఒకరోజు దృతి ”ఆంటీ! మీరు పొలం వెళ్లకుంటే ఇబ్బందవుతుందేమో! సౌమ్య వుందిగా! మీరు వెళ్లండి పర్వాలేదు. నాకోసమే మీరిలా ఇంట్లో వుంటుంటే నేనొచ్చి మీ పనుల్ని పాడు చేసినట్లు బాధగా వుంది” అంది.
”అలాటి బాధలేం పెట్టుకోకు. పనులకేం తొందర. వాటిపాటికి అవి జరిగిపోతూనే వున్నాయి. ముందు నువ్వు ఇది తిను” అంది అన్నం కలిపి ముద్దలు చేసి దృతికి చేతిలో పెడుతూ.
నాలుగు ముద్దలు తిన్నాక ”అబ్బా… ఇకచాలు ఆంటీ! తినలేను” అంది దృతి లేచి వెళ్లబోతూ…
ఆమె చేయిపట్టి ఆపి కూర్చోబెడుతూ ”ఇప్పుడు నువ్వు తినేది నీకోసమనుకుంటున్నావా? లోపల వుండే నీ బిడ్డకోసం. ఈ టైంలో నువ్వెంత తిన్నా అదంతా నీ బిడ్డకే పోతుంది తెలుసా? అందుకే వద్దు అనకుండా నేను పెట్టింది తిను. మళ్లీ నీకు స్టెరాయిడ్‌ వాడకుండా మనం ఈ తిండితోనే లోపల బిడ్డను పెంచుకోవాలి. బిడ్డ బరువెలా పెరగదో చూస్తాను” అంటూ ఇంకో ముద్ద కలిపి ‘ముందా చేతిలో ముద్ద తిను. ఇది పెడతాను’ అన్నట్లు చూసింది.
అది తిని ఇక తినలేక ”తర్వాత తింటాను ఆంటీ!” అంటూ తప్పించుకోబోయింది.
”అదేం కుదరదు. ఈ కొంచెం తినాలి” అంది మొండిగా తారమ్మ.
దృతి కళ్లలో కన్నీటిపొర లీలగా మెరిసి క్షణంలో మాయమైంది.
చిన్నప్పటి నుండి దృతికి తల్లి ప్రేమ తెలియదు. ఒకవేళ తన తల్లే బ్రతికి వుంటే ఈ తారమ్మలా వుండేదా? దగ్గర కూర్చుని ఇలాగే తినిపించేదా? ఈ తారమ్మకు తనంటే ఎందుకింత ప్రేమ…? ఏమి ఆశిస్తోంది తన దగ్గర? ఏమీ లేదు. అసలు ఇలాటి ప్రేమల్లో ఎలాటి ఆశింపు వుండదు. అందుకే తారమ్మ పక్కన ఎప్పుడు కూర్చున్నా ఒక పన్నీటి కొలను పక్కన కూర్చున్నట్లే హాయిగా వుంటుంది. కూర్చున్నంత సేపు తారమ్మ హృదయాకాశంలోంచి అమృతదారలు కురుస్తూనే వుంటాయి.
గబగబ చేతిలో వున్న ముద్దను తిని తిరిగి తారమ్మ చేతిలో వున్న ముద్దను అందుకుంది దృతి.
”అది. అలా తినాలి. నువ్వలా తింటేనే నీ బిడ్డ సతీష్‌చంద్రలా, ప్రవీణ్‌లా చక్కటి రూపురేఖలతో, మంచి మేధస్సుతో పుడతాడు” అంది.
అది వింటుంటే దృతికి తన లోపల వున్న బిడ్డపై మమకారం పెరగసాగింది. ఇలాటి మాటలు తన అత్తలో లేవు. మామలో లేవు.
”అమ్మా!” అంటూ అల్లుకుపోయింది దృతి తారమ్మను.
తారమ్మ దృతి వీపుపై ప్రేమగా నిమిరింది. ఆమెకు అంకిరెడ్డి దృతికి స్టెరాయిడ్‌ ఇప్పించకుండా ఇక్కడకి తీసుకొచ్చి ప్రిస్క్రిప్షన్‌ ప్రవీణ్‌ చేతిలో పెట్టటం గుర్తొచ్చింది. ఆ దృశ్యాన్ని మరచిపోవాలని తల విదిలించి
”నీకేం కాదురా దృతీ! నేనున్నాను కదా! నీ బిడ్డను లోపల బరువు పెంచే పూచీ నాది… నన్ను నమ్ము” అంది తారమ్మ…. ఆరోజు ప్రవీణ్‌ దృతికి హాస్పిటల్లో స్టెరాయిడ్‌ ఇప్పించి, ఆమెను తారమ్మకు అప్పజెప్పి వెళ్లినప్పటి నుండి తారమ్మకు ఇదే ముఖ్యమైన పనయిపోయింది.
తారమ్మ రెండు చేతుల్ని తన చేతుల్లోకి తీసుకొని తన కళ్లకి అద్దుకుంది దృతి.
తారమ్మ దృతికి ప్రతిరోజు పాలు, ఆకుకూరలు, పళ్లు, గుడ్లు, మాంసం, చేపలు, మొలకెత్తిన విత్తనాలు, డ్రైఫ్స్రూట్స్ క్రమం తప్పకుండా తినిపిస్తుంది. మూడు పూటల భోజనం, మరో మూడుపూటలు మసాలా లేని స్నాక్స్‌ తినిపిస్తుంది. చాలా జాగ్రత్తగా చూస్తుంది. డాక్టర్‌ దగ్గరకి వెళ్లినప్పుడు కూడా తనేం పెడుతుందో డాక్టర్‌కి చెబుతుంది. ఇంకా ఏం పెట్టాలో అడిగి తెలుసుకుంటుంది.
ఆహారం విషయంలో తారమ్మ అలా వుంటే సౌమ్య ఇంట్లో పనంతా అయ్యాక సాయంత్రం వేళల్లో దృతిని వెంటబెట్టుకొని ఇంటికి దగ్గర్లో వున్న పచ్చి కొండల దగ్గరకి, చెరువు దగ్గరకి వెళ్తుంది. అలా వెళ్లటం వల్ల దృతికి మానసిక ప్రశాంతత వచ్చింది.
ఎప్పుడైనా కడుపు నిండినట్లే మనసు కూడా నిండాలి. లేకుంటే ఏదో లేనట్లు వెలితిగా వుంటుంది. ఆ వెలితిని కూడా ప్రేమాభిమానాలు లేని వ్యక్తుల మధ్యలో వుండి అనుభవిస్తేనే స్పష్టంగా తెలుస్తుంది. నరకాన్ని తలపింపజేసే వాతావరణం ఎలా వుంటుందని ఎవరైనా అడిగితే ‘నేను చెబుతాను’ అంటూ ముందుకొచ్చి చెప్పే అనుభవాలు వున్నాయి దృతికి… వస్తువు పగిలితే శబ్దం వస్తుంది. మనసు పగిలితే శబ్దం రాదు. ఆమె నిశ్శబ్దంగా గడిపిన క్షణాలే ఎక్కువ. ఇప్పుడు అలాటి క్షణాలు లేవు. ఆ వెలితి లేదు.
అన్నం తిన్నాక పండు ఒలిచి పెడుతూ దృతి దగ్గరే కూర్చుని వుంది తారమ్మ. సౌమ్య వాళ్లకి కొద్ది దూరంలో నిలబడి తన చీరలతో పాటు అత్తగారివి, దృతివి మడతలేసి పెడుతోంది.
ప్రవీణ్‌ స్నేహితులు వచ్చి మిర్చి బస్తాలను మార్కెట్ కి తీసికెళ్లాలని పక్కగదిలో వున్న బస్తాలను లారీకెక్కిస్తున్నారు. శేషేంద్ర లారీ దగ్గర నిలబడి వాళ్లతో మాట్లాడటం తారమ్మకు విన్పిస్తోంది.
దృతి వచ్చాక శేషేంద్ర చెయ్యాల్సిన పనులన్నీ ప్రవీణ్‌ స్నేహితులు క్షణంలో చేసి వెళ్తున్నారు. సిటీనుండి ఏది కావాలన్నా పంపుతున్నారు. విత్తనాలకి, మందు బస్తాలకి ఈసారి శేషేంద్ర సిటీకి వెళ్లలేదు. ఒక్కసారే లారీ కట్టెలు తెచ్చి ఇంటిపక్కన వున్న ఖాళీ స్థలంలో గుట్టలా పేర్చి వంటకి ఇబ్బంది లేకుండా చేశారు. ఊరిలో వారు అదంతా చూసి అవాక్కవుతున్నారు.
”నువ్వొచ్చాక మా శేషయ్య ముసలి ప్రాణం హాయిగా వుంది తల్లీ! మాలాటి వాళ్లకి ఈ వయసులో పాతికేళ్ల కొడుకైనా దగ్గర వుండాలి. లేదంటే కొంత సంపద అయినా దగ్గర వుండాలి. మాకు మా కొడుకు నరేంద్ర దగ్గర లేని లోటును ప్రవీణ్‌ భర్తీ చేస్తున్నాడు” అంది తారమ్మ.
దృతి వెంటనే ”అన్నయ్యకు ఇలాటి పనులు అలవాటే ఆంటీ! ఇప్పుడే కాదు, ఎప్పటికీ అన్నయ్య మీకు సపోర్ట్‌గానే వుంటాడు. ఆయన తత్వం నాకు బాగా తెలుసు” అంది.
”సంతోషం తల్లీ!” అంది తారమ్మ. ఆమెకు ఈ మధ్యన శేషేంద్రను చూస్తుంటే భయంగా వుంది. రోజురోజుకి బాగా సన్నబడిపోతున్నాడు.
”మీరు నన్నింత ప్రేమగా చూస్తున్నారని అన్నయ్య వచ్చినప్పుడు చాలా సంతోషపడుతున్నాడు ఆంటీ! ఒక్కరోజు కూడా మా అత్తగారికి నన్నిలా చూడటం వచ్చేది కాదు” అంది.
తారమ్మ నవ్వి ”గర్భంతో వున్నవాళ్లని ఇలా చూడాలి. ఇలాగే చూడాలి అన్నది పుస్తకాలు నేర్పవు దృతీ రావడానికి… మనం బాగుండాలి, మనవాళ్లు బాగుండాలి. మన వంశం బాగుండాలి అన్న భావన తపన వుంటే చాలు”
”ఏమో ఆంటీ నాకు తెలిసి మా మామగారు మాత్రం నన్ను మీరింత బాగా చూస్తారని అనుకుని వుండరు. అలా అనుకొని నన్నిక్కడ వదిలి వుండరు. నాకేదో షెల్టర్‌ కావాలన్న హడావుడిలో ఇది తప్ప మరో దారి లేదన్నట్లు వదిలి వెళ్లారు. కానీ మీరు మాత్రం నాలో ఏదో అద్భుతం వున్నట్లు అపురూపంగా చూసుకుంటున్నారు. ఇదే నాకు ఆశ్చర్యంగా వుంది”
”ఇందులో అంత ఆశ్చర్యపోవలసిందేమీ లేదు దృతీ! నిన్ను కాని, మా సౌమ్యను కాని ఇంకా సైనికుల భార్యల్ని ఎవరినైనా సరే మాలాటి అత్తలు, మామలు, బావలు, తోడికోడళ్లు, ఆడపడుచులు ప్రేమగా చూడాలి. మీరు మీ భర్తల్ని ఏదో సంపాయిస్తార్లే అన్నట్లు అంతదూరం పంపలేదు. యుద్ధం వచ్చినప్పుడు వాళ్లు తప్పకుండా యుద్ధంలోకి వెళ్లాలన్నది తెలియక పంపలేదు. అక్కడికెళ్లాక ఆ శిక్షణలో వాళ్లు దేశం బాగుండడం కోసం ప్రాణాలను కూడా పణంగా పెట్టానికి సిద్ధంగా వుంటారని మీకు తెలుసు. వాళ్లక్కడ వుంటేనే మన దేశం మీదకు శత్రువులు రారు. దీనివల్ల మనందరం ఇక్కడ బాగుంటాయి. ఇదంతా మీలాటి భార్యలు, మాలాటి అమ్మలు మగవాళ్లను సైన్యంలోకి పంపటం వల్లనే జరుగుతుంది. మగవాళ్లను సైన్యంలోకి పంపి, ఇక్కడ అత్తలు కోడళ్లని, కోడళ్లు అత్తలని హింసించుకుంటుంటే వాళ్లక్కడ చేసే యుద్ధానికి అర్థం వుంటుందా? ఏ యుద్ధం జరిగినా ప్రశాంతత కోసమే జరుగుతుంది. అత్తాకోడళ్ల యుద్ధం వల్ల వున్న ప్రశాంతత పోతుంది. ఇది మీ అత్తలాటి వాళ్లకే కాదు చాలామంది సైనికుల అమ్మలకి తెలియదు. నాకు ఏమాత్రం అవకాశం దొరికినా అలాటి అమ్మలందర్ని ఓచోట చేర్చి ఇది పద్ధతి కాదు అని చెప్పాలని వుంటుంది. చెబుతాను కూడా…” అంది తారమ్మ.
”మిమ్మల్ని చూస్తుంటే మీరు అనుకున్నది తప్పకుండా చేసేలా వున్నారు ఆంటీ” అంది దృతి.
”చేస్తాను దృతీ! అంకిరెడ్డికి ఏం తక్కువైందని నిన్ను ఇక్కడ వదిలాడు. మాధవీలతకు ఏం బరువయ్యావని కడుపులో వున్న నీ బిడ్డను బరువు పెరగకుండా చేసింది? తెలిసి చేసినా తెలియక చేసినా ఇవన్నీ వాళ్లు చేసిన తప్పులే! కావాలని చెయ్యకపోయినా కావలసి చేస్తున్నా తప్పులు, తప్పులే!” అంది.
దృతి మాట్లాడలేదు. సౌమ్య పక్కనే వుండి వింటోంది.
…మిర్చిలోడు ఎత్తడం పూర్తికాగానే ఇంటిముందువున్న లారీ సిటీ వైపుకి పరుగు తీసింది.
అప్పుడే బయట జీపు దిగిన ప్రవీణ్‌ లోపలకొచ్చాడు. లోపలకి రాగానే తారమ్మ పక్కన కూర్చుని ”శుభవార్త ఆంటీ!” అన్నాడు.
ఆమె ముఖం నిండా నవ్వి ”ఏంటి నాయనా ఆ వార్త?” అని అడిగింది.
”ఉదయం మనం హాస్పిటల్‌కి వెళ్లినప్పుడు తీసిన దృతి స్కాన్‌ రిపోర్ట్స్‌ రావడం ఆలస్యమవుతుందని మిమ్మల్ని ఇంటి దగ్గర వదిలి వెళ్లాను కదా! ఆ రిపోర్ట్స్‌ ఇప్పుడు వచ్చాయి. అవి తీసుకొని వెళ్లి డాక్టర్‌ని కలిశాను. ఇక స్టెరాయిడ్‌ వాడనవసరం లేదట. లోపల బేబీ బరువు కూడా బాగానే పెరిగిందట… అది చూసి డాక్టర్‌ ఏమన్నదో తెలుసా ఆంటీ!” అన్నాడు సంతోషంగా.
”ఏమన్నది?” అంతే సంతోషంగా అడిగింది తారమ్మ.
”ఏడోనెల వచ్చాక లోపల శిశువు బరువు పెరగడంలో పెద్ద ఇంప్రూవ్మెంట్ వుండదట. అలాటిది ‘తారమ్మ నీ చెల్లెలికి ఏం పెట్టిందయ్యా బరువు బాగానే పెరిగింది. అసలు ఇంత ప్రొగ్రెస్‌ వుంటుందని నేను వూహించలేదు. ఇక మనం సిజేరియన్‌ చేసి బిడ్డను ముందుగానే బయటకు తియ్యాల్సిన అవసరం లేదు’ అంటూ డెలివరీ డేట్ కూడా చెప్పింది” అన్నాడు.
”డెలివరీ డేట్ చెప్పిందా? ఎప్పుడు?” అంది తారమ్మ సంబరపడుతూ.
ఈలోపల సౌమ్య ప్రవీణ్‌ చేతిలో వున్న ప్రూట్స్ , డ్రైప్రూట్స్ తీసికెళ్లి లోపల పెట్టి మంచినీళ్లు తెచ్చి ఇచ్చింది. సౌమ్య ఇచ్చిన మంచినీళ్లు ఒక గుక్క తాగి డాక్టర్‌ ఇచ్చిన డెలివరీ డేట్ చెప్పాడు. అది వినగానే తారమ్మ ఆనందంతో ఉక్కిరిబిక్కిరై,
”ముందు నువ్వు ఈ విషయం సతీష్‌చంద్రకి ఫోన్‌ చేసి చెప్పు నాయనా!” అంది.
”అలాగే ఆంటీ!” అంటూ ప్రవీణ్‌ తన ప్యాంట్ జేబులో వున్న మొబైల్‌ని బయటికి తీసి సతీష్‌చంద్రకి కాల్‌ చేసి చెప్పాడు.
అవతల వైపున ఆ వార్త విన్న సతీష్‌చంద్ర ”ఓ.కే ప్రవీణ్‌! నాకు అప్పుడు లీవ్‌ ఇస్తారు. ఆ డేట్ వరకు అక్కడ వుంటాను. ఒకసారి ఆంటీకి ఫోన్‌ ఇవ్వు” అన్నాడు.
ప్రవీణ్‌ వెంటనే తారమ్మ చేతికి మొబైల్‌ ఇచ్చి ”మ్లాడండి ఆంటీ! బావగారు లైన్లో వున్నారు” అన్నాడు.
తారమ్మ సతీష్‌చంద్రతో మాట్లాడుతూ కూర్చుంది.
సౌమ్య, దృతి, ప్రవీణ్‌ కొంచెం పక్కకెళ్లి కూర్చున్నారు. ప్రవీణ్‌ సౌమ్యను కూడా దృతిని చూసినట్లే ప్రేమగా చూస్తాడు. సౌమ్య కూడా అతన్ని ‘అన్నయ్యా’ అంటూ దృతి పిలిచినట్లే ఆత్మీయంగా పిలుస్తుంది.
*****
ఈమధ్యన ఆనంద్‌కి, మోక్షకి ప్రతిరోజూ ఘర్షణ జరుగుతూనే వుంది.
ఇవాళ ఏం గొడవా వద్దు. ఇంటికెళ్లి ప్రశాంతంగా పడుకుందాం అని ఆఫీసులో అనుకుంటూనే వచ్చింది మోక్ష. తీరా ఇంటికొచ్చి భోంచేసి బెడ్‌రూంలోకి వెళ్లాక ఆనంద్‌ని చూడగానే తారాజువ్వకు నిప్పు అంటించినట్లు ”మీరు అసలు నాకు తెలియకుండా నా సంతకం పెట్టి లోనెందుకు తీసుకున్నారు? మా ఊరెళ్లి మా అన్నయ్యతో గొడవెందుకు పెట్టుకున్నారు? కనీసం పూర్వి ముఖం చూసైనా వాళ్లతో గొడవ పెట్టుకోకుండా వుండాల్సింది. అసలేం చేస్తున్నారండీ మీరు? ఏం చేయబోతున్నారు? అదైనా చెప్పండి!” అంది.
”ఏం చేయమంటావు?”
”అది నేను చెప్పాలా? మీకు తెలియదా భార్యను, బిడ్డను పోషించాలని… ఇప్పుడెలా పోషించాలను కుంటున్నారు?”
”ఇప్పుడు నువ్వేమైనా తినకుండా చస్తున్నావానే? వేరే పెట్టి పోషించటానికి… రోజూ తింటూనే వున్నావుగా…”
”మీకు తెలుసా రోజూ నా లంచ్‌ బాక్స్‌లో నేనేం తింటున్నానో… మీ అమ్మ నాకేమైనా అమ్మనా అన్నంలో రసం పోసుకున్న వెంటనే ఆమ్లెట్ వేసి పెట్టటానికి… చూడండి! నేను ఈ ఇంట్లో వుండలేను. మీరేం చేస్తారో నాకు తెలియదు. నన్ను మాత్రం వేరే ఇంట్లో వుంచండి! అయినా ఇదేం పెద్ద తీర్చలేని కోరిక కాదే! అంతగా ఆలోచించానికి” అంది.
”నేనేం ఆలోచిస్తున్నాను. నా దగ్గర ఏముంది. అంతా ఆ కమల్‌నాథ్‌కి ఇచ్చాను. అతను తిరిగి ఇచ్చినప్పుడు నువ్వన్నట్లే చేద్దాం!”
”ఎప్పుడిస్తాడు?”
”ఇప్పుడే ఎలా ఇస్తాడు. టైం పడుతుంది”
”ఎంత టైం?”
”నాకేమైనా తెలుసా!”
”తెలియకుండా తెలుసుకోకుండా ఎలా ఇచ్చారు? అయినా డబ్బుల దగ్గర బయటవాళ్లను నమ్మొచ్చా? ఇన్నిరోజులుగా ఉద్యోగం చేస్తున్నారు. ఆ మాత్రం లోకజ్ఞానం లేదా?”
”ఏదో రూపాయికి రూపాయి పెంచుదామనుకున్నాను. అవి పెరిగే లోపలే ప్రశ్నలతో చంపుతున్నావు కదే!”
”అందరూ మీ అంత అమాయకులే వుంటారనుకున్నారా రూపాయిలకు రూపాయిలు పెంచి ఇవ్వటానికి…”
”అంటే ఆ డబ్బులు పోతాయేమోననా నీ డౌట్! నోనో అలా ఏం జరగదు. కావాలంటే రేపే కమల్‌నాథ్‌కి ఫోన్‌ చేసి మాట్లాడతాను. నీతో కూడా మాట్లాడిపిస్తాను. పడుకో”
”నేనెందుకు మాట్లాడటం… మీరు, మీ నాన్నగారు మాట్లాడారుగా. నా సంతకం మీచేత చేయించింది మీ నాన్నే కదూ?”
”అబ్బా! ఇక దాన్ని వదలవా?”
”ఆ ఒక్క సంతకమే కదండీ నన్ను అనాధను, దిక్కులేనిదాన్ని చేసింది. అలాంటి సంతకం విలువ మీకు తెలియకపోవచ్చు. నాకు బాగా తెలుసు. ఒక మనిషిని ఉన్నపళంగా అధఃపాతాళానికి తొక్కినా, పైకి తెచ్చినా ఆ ఒక్క దొంగ సంతకానికే సాధ్యం!”
”అబ్బా! ఇంకెప్పుడూ అలా పెట్టనులేవే పడుకో! తప్పయిపోయిందంటున్నానుగా!” అన్నాడు.
”నేను మీకు చిన్నపిల్లలా కన్పిస్తున్నానా?”
”ఎవరన్నారలా?” అన్నాడు.
ఆమె ఏది మాట్లాడినా అతను చాలా తేలిగ్గా తీసుకుంటున్నాడని అర్థమైంది మోక్షకి. ఇక ఏం మాట్లాడినా వృధా అనుకుంది. అతనికో నమస్కారం పెట్టింది. ఆమె కంట్లో నీళ్లు కదులుతున్నాయి. ముక్కు తుడుచుకుంటూ”ఎలాగైతేనేం చాలా కష్టపడ్డారులెండి! నా కష్టాన్ని నాకు, నా బిడ్డకు దక్కకుండా చేశారు. ఆ పుణ్యం వూరికే పోతుందా!”
”శాపనార్థాలు పెట్టకే! నేను నీ మొగుడిని”
”మొగుడనేవాడు ఎలా వుండాలి. ప్రపంచాన్ని ముంచైనా భార్యను పోషించాలి. కానీ మీరు నన్ను ముంచి నా డబ్బులు తీసికెళ్లి కమల్‌నాథ్‌ అకౌంట్లో వేశారు. ఇదేమైనా బాగుందా?”
”నీకు దణ్ణం పెడతా పడుకోవే! ఆ డబ్బులు ఎక్కడికీ పోవు” అన్నాడు.
”పోవని నేను కూడా అనుకుంటున్నాను. కానీ ఇప్పుడు నాకు డబ్బులు కావాలి. నన్ను నేను పోషించుకోవాలంటే ఇప్పుడు నా దగ్గర డబ్బులు లేవు. ఉద్యోగం కూడా చేస్తున్నాను. నాకు ఎవరైనా డబ్బులు ఇస్తారేమో అడిగి తెచ్చి నా అకౌంట్లో వేయగలరా?”
బిత్తరపోయాడు ఆనంద్‌…. తల గిర్రున తిరిగినట్లైంది.
”తప్పు చేశానా?” అనుకున్నాడు. ఒక్కక్షణం అతనిలో అంతర్మధనం మొదలై మళ్లీ ఆగింది. ‘ఆ… ఇదేం పెద్ద తప్పు కాదులే. డబ్బులు డబులై వస్తాయిగా’ అనుకున్నాడు. మోక్ష వైపు ధైర్యంగా తిరిగాడు.
”నీ అకౌంట్లో డబ్బులేసి నిన్ను ఖర్చు పెట్టుకోమటనానికి వాళ్లు నీకెవరని… తండ్రా, కొడుకా, భర్తా… ఓ పేద్ద చెబుతోంది మాటలు. నువ్వేమైనా కాంట్రాక్ట్‌ బిజినెస్‌ చేస్తున్నావా లేక రియల్‌ఎస్టేట్ నడుపుతున్నావా? నీకు డబ్బులిస్తే ఒక్క రూపాయికి రెండు రూపాయలు తిరిగి వస్తాయని ఆశపడి ఇవ్వటానికి… ఎందుకిస్తారే నీకు డబ్బులు. ఎవరిస్తారని మాట్లాడుతున్నావ్‌! వినే ఓపిక లేదిక. నోరు మూసుకుని పడుకో!” అన్నాడు.
”కమల్‌నాథ్‌ విషయంలో మీరందరూ చేసింది అదే! కానీ పైకి అలా అనిపించదు” అంటూ మోక్ష పడుకుంది. నిద్ర మాత్రం రాలేదు. ఇన్ని రోజులు పూర్విని కూడా దూరంగా వుంచి కెరీర్‌ కోసం కృషి చేసింది. ఇంతా చేసి ఇప్పుడు మళ్లీ మొదటికొచ్చినట్లైంది. మొదటికి రావడం కాదు. అదనంగా లోన్‌ మిగిలింది. ఇదంతా ఆనంద్‌ వల్లనే. ఇలాటి భర్తలు కూడా వుంటారా?
*****

దృతికి డెలివరీ డేట్ దగ్గర పడుతుందనగా సతీష్‌చంద్ర అస్సాం నుండి వచ్చాడు. అతను నేరుగా తారమ్మ వాళ్ల ఊరెళ్లకుండా తన ఊరే వెళ్లాడు.
ఇంట్లో మనుషులెక్కడో లోపల వున్నట్లు ఇంటిముందు చాలా నిశ్శబ్దంగా వుంది. ఒకప్పుడు వున్నంత శుభ్రంగా కూడా లేదు. గేటు తీసుకొని లోపలకి వెళ్తున్నప్పుడు కూడా కారువైపు చూస్తే ఆ కారు నిండా వేలితో గీతలు గీస్తే స్పష్టంగా కన్పించేంత దుమ్ము వుంది. నీట్ గా పెట్టుకోవచ్చు కదా అనుకుంటూ ఎంట్రన్స్‌ డోర్‌ తీసుకొని హాల్లోకి వెళ్లాడు సతీష్‌చంద్ర.
అక్కడ సోఫాలో కూర్చుని వుంది మాధవీలత.
”అమ్మా!” అని పిలిచాడు సతీష్‌చంద్ర.
ఆమె సతీష్‌చంద్రను చూసింది. చూడగానే పైకి సంతోషపడినట్లు అతనికి అన్పించలేదు.
”ఇదేనా రావడం?” అంది.
”అవునమ్మా!” అన్నాడు.
”నీకు లీవ్‌లు ఇవ్వరేమో! ఉద్యోగం మానేసేమైనా వచ్చావా?” అంది.
సతీష్‌చంద్ర తల్లికి ఎదురుగా కూర్చున్నాడు.
”అమ్మా! బాగున్నావా?” అన్నాడు.
”నా బాగు సరే! నీ సంగతి చెప్పు?” అంది.
”నాకో నెల రోజులు క్యాజువల్‌ లీవులున్నాయి. వాటిని ఎప్పుడు పడితే అప్పుడు వాడుకోకుండా దృతి డెలివరీ కోసం దాచుకున్నాను. ఇప్పుడు ఆ లీవ్‌ల మీదనే వచ్చానమ్మా!”
”బాగుంది. అయితే ఉద్యోగం మానలేదన్నమాట…” వెటకారంగా అంది. ఆమెకెందుకో సతీష్‌చంద్ర అంటే చిన్నప్పటి నుండి అంతే! ఇప్పుడు దృతి మీద కోపం అతనిమీద చూపిస్తోంది.
”ఉద్యోగం ఎందుకమ్మా మానడం? అక్కడ మా సైనికులకు ఏం తక్కువైందని…?”
”తక్కువేం లేదు. పేద్ద సాఫ్ట్‌వేర్‌ జాబ్‌ చేస్తున్నావుగా. కాలనీలో అందరు అదే అనుకుంటున్నారు. అసలు ఆనంద్‌కి వున్న మర్యాద, విలువ నీకు వున్నాయిరా! ఎప్పుడు చూసినా చెత్త స్నేహితులతో తిరిగి నా పరువు తీసేవాడివి. వద్దన్నా వినేవాడివి కాదు. ఇప్పుడేదో వున్నావంటే వున్నావన్నట్లు మేం చెప్పుకుంటున్నాం గాని… నువ్వెంత, నీ ఉద్యోగం ఎంత? ఆఫ్‌ట్రాల్‌ ఒక సైనికుడివి… అంతేగా! అంతమాత్రానికే అక్కడ మాకేం తక్కువని గొప్పలు చెప్పుకుంటావెందుకు?”
”అది కాదమ్మా నేను అనేది. నువ్వు నన్ను సరిగా అర్థం చేసుకోవటం లేదు”
”ఏముందిలే అర్థం చేసుకోటానికి…”
”నువ్వలా ఏముందిలే అని అనకమ్మా! అక్కడ మాకు అన్నీ వున్నాయి”
”ఏమున్నాయిరా అన్నీ…?”
”మేము అక్కడికి వెళ్లిన క్షణం నుండి మాకు అన్నీ ఫ్రీగానే లభిస్తాయి. తిండి, బట్టలు, వసతి, మందులు, జీవితభీమా, రవాణా సదుపాయం, కుటుంబం వుండానికి ఇల్లు, సంవత్సరానికి మూడు నెలలు సెలవులు. ఇలా అన్నీ ఉచితంగానే ఇస్తారు. అందుకే మా సైనికులు తమకొచ్చే జీతం మొత్తం ఇంటికే పంపుకుంటారు. ఇంతకన్నా ఏం కావాలి ఎవరికైనా?” అన్నాడు.
ఆమె ముఖంలో సంతోషం కన్పించలేదు.
”నీకు మొదటి నుండి సాఫ్ట్‌వేర్‌ జాబ్‌ మీద మమకారం ఎక్కువగా వున్నందువల్ల మా సైనికుల విలువ తెలియడం లేదు. కాని ఒక్కసారి మా సైనిక దళాలు ఎలాటి ధైర్యసాహసాలతో కూడిన పనులు, త్యాగాలు చేస్తారో తెలిస్తే నువ్విలా అనవు. గర్వపడతావు”
”ఎవరిక్కావాలి త్యాగాలు? చెప్పుకోటానికి ఏమీ కన్పించనప్పుడు త్యాగాలను మెడలో వేసుకొని తిరగ్గలవా?”
”ఎవరూ ఏదీ మెడలో వేసుకొని తిరగరమ్మా! తృప్తిగా బ్రతికితే చాలనుకుంటారు… ఒక సాఫ్ట్‌వేర్‌ ఇంజనీర్‌ తనకొచ్చే హైరేంజ్‌ శాలరీతో ఒక మంచి కారు, ఇల్లు కొనుక్కొని తృప్తిపడతాడు. నాలాంటి సైనికుడు దేశం మీదకి శత్రువుని రానివ్వకుండా దేశాన్ని కాపాడి తృప్తిపడతాడు. తృప్తే పరమావధి అయినప్పుడు ఎవరు ఏ రంగంలో వున్నా దానికి న్యాయం చేస్తే చాలు కదా! ఇది కాదు అది కావాలి. అది ఇది కావాలి అనుకుంటూ కూర్చుంటే ఏమొస్తుంది చెప్పు” అన్నాడు.
ఆ మాటలకు ఆమె ఏమాత్రం తృప్తిపడలేదు.
”నాకు క్లాస్‌ తీసుకుంటున్నావా?” అంది.
అతనిక ఆ విషయాన్ని వదిలేసి అటుఇటు చూస్తూ ”అమ్మా! నాన్న లేరా?” అన్నాడు.
”లేడు. అన్నయ్యతో కలిసి ఎటో వెళ్లినట్లుంది”
”కారు తీసికెళ్లలేదా?”
”లేదు. దానికేదో రిపేరు వచ్చినట్లుంది! నాన్న అన్నయ్య పని మీద ఈ మధ్య బిజీగా ఉన్నాడు” అంది.
అంతలో సతీష్‌చంద్ర మొబైల్‌ రింగయింది. నెంబర్‌ చూడగానే వెంటనే లిఫ్ట్‌ చేసి ”ఇప్పుడే వచ్చాను ఆంటీ! అమ్మ దగ్గర వున్నాను. అటే వస్తున్నాను” అన్నాడు.
”త్వరగా రా సతీష్‌! దృతికి నొప్పులొచ్చాయి. హాస్పిటల్‌కి తీసికెళ్తున్నాము. ప్రవీణ్‌ కూడా ఇప్పుడే వచ్చాడు” అంటూ హడావుడిగా కాల్‌ కట్ చేసింది తారమ్మ.
సతీష్‌ లేచి నిలబడి ”అమ్మా! నేను వెళ్తున్నాను. దృతిని హాస్పిటల్‌కి తీసుకెళ్తున్నారట. నాన్న, అన్నయ్య వచ్చాక మీరంతా హాస్పిటల్‌కి రండి” అంటూ వెళ్లిపోయాడు.
******

సతీష్‌చంద్ర హాస్పిటల్‌కి వెళ్లిన గంటకే దృతికి మగపిల్లవాడు పుట్టాడు.
”ఈ రోజుల్లో ఆపరేషన్‌ లేకుండా కాన్పులు జరగడం అరుదు. నువ్వు అదృష్టవంతుడివి సతీష్‌చంద్రా! దృతికి నార్మల్‌ డెలివరీ అయింది. బాబు బాగున్నాడు” అంటూ ఒక్కొక్కరినే తీసికెళ్లి బాబును, దృతిని చూపించింది తారమ్మ. ఆమె హడావుడి, సంబరం చూస్తుంటే ముచ్చటేసింది సతీష్‌చంద్రకి.
సతీష్‌చంద్ర హాస్పిటల్లో వున్నాడన్న మాటేకాని మాటిమాటికి అతనికి తల్లిదండ్రులు గుర్తొస్తున్నారు. ముఖ్యంగా బాబు పుట్టాక. వాళ్లంతా వచ్చి బాబును చూడాలని వుంది. చూసి ఆనందపడుతుంటే ఆ ఆనందాన్ని చూడాలని వుంది. అందుకే అతను జర్నీలో వున్నప్పుడే తండ్రికి కాల్‌ చేశాడు. కాల్‌ లిఫ్ట్‌ చేసి
”నేను కొంచెం అర్జంట్ పనిలో వున్నాను సతీష్‌! నీకు మళ్లీ కాల్‌ చేస్తాను” అంటూ సతీష్‌చంద్ర చెప్పబోయేది వినకుండానే కాల్‌ కట్ చేశాడు. ఆయన తిరిగి కాల్‌ చెయ్యలేదు. మరచిపోయి వుంటాడనుకుని మళ్లీ కాల్‌ చేశాడు. అప్పుడు కూడా అంకిరెడ్డి అలాగే మాట్లాడాడు.
ఇప్పుడు వెళ్లి కన్పించి, బాబు పుట్టినట్లు చెప్పి, వాళ్లను హాస్పిటల్‌కి తీసుకొద్దామని ఒక్కడే బయలుదేరి ఇంటికెళ్లాడు సతీష్‌చంద్ర.
మాధవీలత దగ్గరకి వెళ్లి ”నీకు మనవడు పుట్టాడమ్మా! తల్లీ, బిడ్డా హాస్పిటల్లోనే వున్నారు. నిన్ను తీసికెళ్లాలని వచ్చాను. రామ్మా! వెళ్దాం. బాబును చూద్దువు గాని” అన్నాడు సంతోషపడుతూ.
అది వినగానే ”కీరమ్మా!” అంటూ కేకేసింది మాధవీలత.
కీరమ్మ వెంటనే వచ్చి అక్కడ వున్న సతీష్‌చంద్రను చూసి ”బాబుగారు! మీరా! బాగున్నారా?” అంటూ అభిమానంగా పలకరించి వినయంగా నిలబడింది.
ఇప్పుడంత వినయం అవసరమానే. ఓవర్‌ యాక్షన్‌ కాకపోతే అన్నట్లు కీరమ్మవైపు చూసి ”రాత్రేగా నీ చెల్లెలుకు కొడుకు పుట్టాడు. ఎలా వున్నాడు?” అడిగింది మాధవీలత.
”బాగున్నాడమ్మా! ఇప్పుడు అక్కడ నుండే వస్తున్నాను”
”సరే! ఇక నువ్వు వెళ్లు” అంది మాధవీలత.
కీరమ్మ వెళ్లగానే అక్కడ వున్న సతీష్‌చంద్రను చూసి ”అలా పలకరించి తెలుసుకోవటమే నాకు హాయిగా వుంటుంది సతీష్‌! వెళ్లి చూడటం ఇష్టం వుండదు” అంది.
సతీష్‌చంద్ర గాయపడ్డట్లు చూసి ”పనిమనిషి చెల్లెలు కొడుకు నా కొడుకు ఒకటేనా అమ్మా!” అన్నాడు.
ఆమె మాట్లాడలేదు.
”ఇంత మెటీరియలిస్ట్‌గా ఎలా వుండగలుగుతున్నావమ్మా?”
”నాకు మాత్రం తెలుసా సతీష్‌! నేను కలలు కన్న విధంగా నా జీవితం లేక బాధపడుతూ కూర్చుంటే లేని రోగాలు వస్తాయని, బాధపడలేక నవ్వలేక ఇదిగో ఇలా గడుపుతున్నాను” అంది ముఖాన్ని పక్కకి తిప్పుకుని.
ఆమెను పరీక్షగా చూసి ”నేను వచ్చినప్పటి నుండి గమనిస్తున్నాను! నీకు ఒంట్లో బాగుండటం లేదా? కన్ను నొప్పిగా వుందా? దాన్నే ఒకచేత్తో పట్టుకుని మాట్లాడుతున్నావ్‌? అసలా కన్నుకేమైంది?” అన్నాడు.
ఆమె కలవరపడి ”నా కంటికేమైంది… ఏం కాలేదు” అంది గంభీరంగా. ఆమె గత కొద్దిరోజులుగా కంటి పక్కన రెండు మచ్చ లున్నాయని అవి కన్పించకుండా ఒక చేత్తో ఒక కంటిని మూసుకునే తిరుగుతోంది. మోక్ష కన్పించినప్పుడు నువ్విచ్చిన వెదవ సలహా వల్ల, నువ్వు చేసిన దిక్కుమాలిన ఫేస్‌ప్యాక్‌ల వల్ల నా ముఖానికి మచ్చలొచ్చాయని తిడుతూనే వుంది. అది సతీష్‌ దగ్గర దాచింది.
”నువ్వేదో దాస్తున్నట్లున్నావు. ఏమైనా ప్రాబ్లమ్‌ వుంటే చెప్పమ్మా! నిన్ను మా మిలటరీ హాస్పిటల్‌కి తీసికెళ్లి ట్రీట్మెంట్ ఇప్పిస్తాను. అలాంటి ఫెసిలిటీ కూడా వుంటుంది మాకు” అన్నాడు.
”మీకు లేని ఫెసిలిటీస్‌ లేనట్లున్నాయిగా” అంది చులనకనగా చూస్తూ.
సతీష్‌ అది గమనించి ”అమ్మా! నాన్నగారు లేరా? ఫోన్‌ చేస్తే లిఫ్ట్‌ చెయ్యటం లేదు” అన్నాడు.
”నీకంటే పనీపాటా లేక ఫోన్లు చేసుకుంటూ కూర్చుంటావ్‌! నాన్నకి అన్నయ్యకి అంత తీరిక ఎక్కడిది. వాళ్లేదో ముఖ్యమైన వ్యవహారం గురించి మాట్లాడుకుంటూ లోపల వున్నారు. వెళ్తావా? ఎందుకులే కూర్చో. నువ్వెళ్లి వాళ్లనెందుకు కదిలిస్తావు. పిల్లాడు పుట్టాడని చెప్పానికేగా. వాళ్లు బయటకొచ్చాక చెప్పొచ్చులే. తొందరేముంది” అంది.
అమె అలా అంటున్నప్పుడే అంకిరెడ్డి, ఆనంద్‌ గదిలోంచి బయటకొచ్చారు. అంకిరెడ్డి సతీష్‌చంద్రను చూసి ”సతీష్‌! నేను, అన్నయ్య వేరే పనిమీద బయటికి వెళ్తున్నాం. నీతో తర్వాత మాట్లాడతాను” అంటూ ఆగకుండా వెళ్లిపోయాడు. ఆయన వెంట ఆనంద్‌ వెళ్లాడు.
సతీష్‌చంద్ర ఆశ్చర్యపోయి
”ఎక్కడికి వెళ్తున్నారమ్మా వాళ్లు? ఎందుకంత టెన్షన్‌ టెన్షన్‌గా వెళ్తున్నారు. కనీసం నాతో ఒక్క మాటయినా మాట్లాడలేదు” అన్నాడు.
”చెప్పానుగా వాళ్ల వ్యవహారాలు పెద్దవని. వాళ్లను చూస్తూ కూడా అడుగుతావేం! కన్పించటం లేదా ఎంత హడావుడిగా వెళ్లారో! లక్ష్యాలు పెద్దవైనప్పుడు టెన్షన్‌ వుంటుంది. వాళ్లు కూడా ఏ టెన్షన్‌ లేకుండా నీలాగ వుంటే ఈ కాలనీలో తలెత్తుకుని తిరగనవసరం లేదు” అంది.
సతీష్‌చంద్ర వెంటనే లేచి ”వెళ్తున్నానమ్మా!” అంటూ నేరుగా హాస్పిటల్‌కి వెళ్లాడు.
రాత్రికి మోక్ష ఆఫీసు నుండి రాగానే మాధవీలతకు నచ్చజెప్పి కారులో ఎక్కించుకొని అంకిరెడ్డి ఆనంద్‌ హాస్పిటల్‌కి వెళ్లారు. దృతిని, బాబుని చూసి వచ్చారు.
*****

వారం రోజులు గడిచాక రాత్రి పదిగంటలయినా మోక్ష ఆఫీసు నుండి ఇంటికి రాలేదు. అంతవరకు మామూలుగానే వున్న ఆనంద్‌ మోక్షకి ఫోన్‌ చేశాడు. ఆమె లిఫ్ట్‌ చెయ్యలేదు. ఆఫీసులో ఎవరిని అడిగినా సరైన సమాధానం చెప్పటం లేదు. మోక్ష ఎక్కడికెళ్లింది మాకు తెలియదన్నారు.
డైనింగ్‌ టేబుల్‌ దగ్గర ఒకప్పుడు వున్న సందడి ఇప్పుడు లేదు. వెలితిగా వుంది అంకిరెడ్డికి… మాధవీలత మౌనంగా వుంది.
”కొలీగ్స్‌తో ఏదైనా టూర్‌ వేసుకుని వెళ్లిందేమో రేపొకసారి బాగా ఎంక్వయిరీ చెయ్యి ఆనంద్‌” అంటూ అంకిరెడ్డి తన గదిలోకి వెళ్లిపోయాడు.
తల్లికి, మోక్షకు ఈ మధ్యన మాటలు సరిగా లేవని ఆనంద్‌కి తెలుసు కాబట్టి తల్లి దగ్గర మోక్ష ఇంటికి రాని విషయం ఎత్తకుండా అతను కూడా తన గదిలోకి వెళ్లాడు.
*****

మోక్ష ఎటూ వెళ్లలేదు. ఆఫీసు నుండి నేరుగా బస్టాండ్‌కెళ్లి బస్సెక్కి తన ఊరు వెళ్లింది. రాత్రికి భోజనాల సమయంలో అందరూ వినేలా ”నేను రేపటి నుండి ఆఫీసుకి ఇక్కడి నుండే వెళ్తానమ్మా!” అంది.
అది విని మోక్ష తల్లిదండ్రులు కాని, అన్నయ్య, వదిన కాని ఏమీ అనలేదు. ‘ఆనంద్‌, నువ్వు గొడవ పడ్డారా?’ అని అడగలేదు. ‘గొడవలేమైనా వుంటే సర్దుకుపోండి’ అని చెప్పలేదు. మోక్ష అన్నయ్య మాత్రం ‘ఉదయాన్నే మోక్షకి బాక్స్‌లో అన్నం పెట్టివ్వమ్మా! బస్‌లో వెళ్తుంది. డ్రైవర్‌ నాకు తెలిసినవాడే! రాత్రికి మోక్ష వచ్చే టైంకు బస్‌స్టాండ్‌కి నేను వెళ్లి తీసుకువస్తాను” అన్నాడు.
మోక్ష తల్లి ‘సరే!’ అంది.
ఆ రాత్రికి పూర్వి పక్కన పడుకొని హాయిగా నిద్రపోయింది మోక్ష.
తెల్లవారి స్నానం చేసి ఆఫీసుకెళ్లాలని రెడీ అవుతున్న మోక్షకు తల దువ్వుతూ ”ఎందుకొచ్చావు మోక్షా? ఆనంద్‌ కాని, మీ అత్తగారు కాని ఏమైనా అన్నారా?” అడిగింది మోక్ష తల్లి.
”వాళ్లేమీ అనలేదమ్మా! నాకే ఆ ఇంట్లో వుండాలనిపించలేదు. నువ్వు, పూర్వి గుర్తొస్తున్నారు. ఇక్కడికొచ్చాక నాన్నను, అన్నయ్యను, వదినను చూసుకున్నాక బాగుంది. అంతే!” అంది.
”ఇంకేమైనా వుంటే నాతో చెప్పు మోక్షా! మనసులో పెట్టుకోకు!”
”ఏమీ లేదమ్మా! వుంటే చెబుతాను” అంది.
”మోక్షా! నువ్వొక్కసారి అన్నావ్‌ గుర్తుందా?”
”ఏంటమ్మా అది?”
”దృతి నీ డ్రెస్‌ గురించి కామెంట్ చేసిందని…”
”ఓ అదా! అవును చేసిందట! ఆనంద్‌ చెప్పాడు”
”కానీ నాకెందుకో అది నమ్మబుద్ది కావటంలేదమ్మా! నాకు తెలిసి దృతి అలా అనే మనిషి కాదు”
”నాక్కూడా ఇప్పుడిప్పుడే నీకొచ్చిన డౌటే వస్తోందమ్మా! పాపం అనవసరంగా దృతిని బాధ పెట్టాను. అసలు ఇదంతా ఆనంద్‌ వల్లనే జరిగింది”
”అందుకే చెప్పుడు మాటల్ని వినకూడదు మోక్షా! విన్నా నమ్మకూడదు. ఇది ఎంత వరకు నిజం అన్నది కూడా గమనించుకోవాలి”
”తప్పయిపోయిందమ్మా! దృతి విషయంలో ఆనంద్‌ వల్ల నేను చాలా తప్పు చేశాను. ఆనంద్‌ కన్పిస్తే అడుగుతాను. దృతికి ఫోన్‌ చేసి సారీ చెబుతాను” అంటూ జుట్టుకు చకచక రబ్బర్‌బాండ్‌ తగిలించుకొని, పూర్వికి ముద్దు పెట్టి వదిన ఇచ్చిన లంచ్‌బాక్స్‌ను బ్యాగ్‌లో పెట్టుకుని అన్నయ్య బైక్‌మీద బస్టాండ్‌కి వెళ్లి బస్సెక్కి వెళ్లిపోయింది.
ఆమె వెళ్లేటప్పటికే ఆఫీసులో కూర్చుని వున్నాడు ఆనంద్‌.
ఆనంద్‌ని చూసి ఆశ్చర్యపోలేదు. ”ఏమిటీ ఇలా వచ్చారు?” అని అడగలేదు. నిశ్శబ్దంగా వెళ్లి తన సీట్లో కూర్చుని హ్యాండ్‌బ్యాగ్‌లో వున్న లంచ్‌బాక్స్‌ని డెస్క్‌లో పెట్టింది. హాండ్‌బ్యాగ్‌ని టేబుల్‌పై పెట్టుకొంది. లోపలకెళ్లి ఏర్‌టెల్‌ ఆఫీసువాళ్లు ఇచ్చిన డ్రస్‌కోడ్‌ వేసుకొని వచ్చి తన సీట్లో కూర్చుంది.
ఆనంద్‌లో ఒకప్పటి ఆవేశం, కోపం లేవు. అలా అని ప్రశాంతంగా కూడా లేడు. ఏదో బాధతో కూడిన మౌనం. మోక్షను పలకరించలేకపోతున్నాడు.
మోక్ష పక్కసీట్లో వుండే కొలీగ్‌ వచ్చింది. మోక్షకి ఎదురుగా కూర్చుని వున్న ఆనంద్‌ వైపు చూసి ఆమెకూడా లోపలకి వెళ్లి డ్రస్‌ మార్చుకుని వచ్చింది. రాగానే ఆనంద్‌ని పలకరించింది.
”ఏం ఆనంద్‌ గారు అలా వున్నారు? మొన్నలా లేరే!” అంది కొలీగ్‌.
”కష్టాలొచ్చాయండి! అందుకే మొన్నలా లేను!”
”కష్టాలా?”
”అవును. కమల్‌నాథ్‌ హ్యాండిచ్చాడు. ఎక్కడున్నాడో తెలియడం లేదు. ఒకరోజు గోవాలో వున్నాడంటారు. ఒకరోజు మధురైలో వున్నాడంటారు. ఒకరోజు మన పక్క విలేజ్‌లో వున్నాడంటారు. ఎవరికీ కన్పించకుండా తిరుగుతున్నాడు. ఫోన్లో కూడా దొరకడం లేదు. నేను అతనికి చాలా డబ్బు ఇచ్చానండీ! దీనివల్ల నాకు, మా నాన్నగారికి మూడు రోజుల నుండి తిండిలేదు…. నిద్రలేదు”
”అతన్నెలా నమ్మారు సర్‌!”
”అతను నాకు, నా స్నేహితునికి చాలాకాలంగా పరిచయం. రోజూ ఫోన్లో మాట్లాడేవాడు మేడమ్‌! అతని భావాలు, యాటీట్యూడ్‌ నాకు నచ్చాయి. లేకుంటే అంత డబ్బు ఎలా ఇస్తాను”
”ఎంత నచ్చినా, ఎంత తెలిసినా, ఎంత స్నేహితుడైనా ఫోన్లో మాట్లాడగానే అంత డబ్బును ఇచ్చేస్తారా సర్‌! రోజూ కన్పించే భార్య పుట్టిన రోజంటేనే ఒక డ్రస్‌ కొనివ్వాలంటే అంతగా ఆలోచిస్తారే అతనెవరో నాలుగు మాటలు నమ్మకంగా మ్లాడగానే అంత డబ్బు ఎలా ఇచ్చారు?”
”ఇచ్చానండీ! ఇచ్చేవరకు నన్ను అతను ఊపిరి తీసుకోనివ్వలేదు. ‘ముద్దొచ్చినప్పుడే చంకనెక్కాలి ఆనంద్‌! లాభాలు వస్తున్నప్పుడే పెట్టుబడి పెట్టాలి. ఇప్పుడు నేను తీసుకున్న కాంట్లాక్ట్‌ వర్క్‌ సామాన్యమైనది కాదు’ అంటూ ఫోన్లో అదేపనిగా వెంటబడ్డాడు. వున్న డబ్బులన్నీ ఓ చోటకి చేర్చి అతని అకౌంటుకి పంపాను. అలా చెయ్యడం కోసం చాలా కష్టపడ్డాను. ఇప్పుడనిపిస్తోంది ఎంత దిక్కుమాలిన పని చేశానా అని… అతనిక దొరకడేమోనని భయంగా వుంది” అన్నాడు.
”ఇదంతా మోక్షకు చెప్పకుండా చెయ్యటమే మీరు చేసిన పొరపాటు సర్‌! తనకి మీరు చెప్పి వుంటే నా సలహా తీసుకునేది. నేను ఇవ్వొద్దనే చెప్పేదాన్ని. ఎందుకంటే అతను మా వారికి చిన్ననాటి స్నేహితుడు!”
ప్రపంచం ఇంత చిన్నదా అన్నట్లు అదిరిపడి చూశాడు ఆనంద్‌. ఇంతవరకు ఆనంద్‌ కమల్‌నాథ్‌ని పొడిచొచ్చే సూర్యుడే అనుకున్నాడు. అలాగే అందరితో చెప్పాడు.
”మోక్ష నిన్న నాకు చెప్పగానే ‘అయ్యో! వీళ్లు కమల్‌నాథ్‌ చేతిలో అనవసరంగా దెబ్బతిన్నారే అనుకున్నాను. మనిషికి స్వార్థం వుండొచ్చు, మోసం వుండొచ్చు, దుర్మార్గం వుండకూడదు. కమల్‌నాథ్‌ దుర్మార్గుడు ఆనంద్‌గారు!”
”అలాగా! నాకు తెలిసి అతను చాలా మంచివాడిలా అన్పించేవాడు మేడమ్‌! రోజూ ఫోన్లో స్నేహంగా మాట్లాడటమే కాకుండా నాలో ఏ చిన్న అసంతృప్తి వున్నా మాటలతో దాన్ని తుడిచేసేవాడు. నాపట్ల చాలా శ్రద్ధగా వుండేవాడు. ఆరోగ్యానికి మంచిది ఆవునెయ్యి వాడమనేవాడు. ఆయుర్వేదం గురించి, అశ్వనీ దేవతల గురించీ చెప్పేవాడు. అతనికి తెలియని విషయం లేదు. డబ్బును ఎలా సంపాయించాలో, ఎంత నిజాయితీగా ఖర్చు పెట్టాలో చెప్పేవాడు. ఆదివారాలు ఎక్కువగా నేను అతనితోనే వుండేవాడిని…” అన్నాడు.
”అంత బాగా అడిక్ట్‌ అయ్యారన్నమాట అతని మాటలకి…” అంది కొలీగ్‌.
”అలా ఏం కాదు మేడమ్‌! అతని మాటల్లో ఒక రోల్‌మోడల్‌ కన్పించేది. ఉదయాన్నే యోగా చెయ్యమనడం, టీవీలో ప్రవచనాలు వినమనడం, ఏది పాపమో, ఏది పుణ్యమో చెప్పటం, గరుడ పురాణం చదవమనడం, భారత, రామాయణాలను ఇంట్లో పెట్టుకోమనడం, భగవద్గీతను ఒకరోజు కొరియర్లో పంపటం, ఎవరు చేస్తారు మేడమ్‌ ఇలాటివి? అతను చేశాడు… అతనికి పసిపిల్లలు, ముసలివాళ్లు, మూగజీవాలు, పకక్షులు అంటే ప్రేమ. మొక్కలంటే ప్రాణం. ఇంటిపక్కన పండించే కూరగాయల్ని దారినపోయే వాళ్లకి, గుడిలో పూజారులకి, అనాధ పిల్లలు వుండే ఆశ్రమాలకు ఉచితంగా ఇచ్చేస్తాడట… అలా ఎవరు ఇస్తారు? పావురాళ్లకు ప్రతిరోజు గింజలు పెట్టి నీళ్లు పోస్తాడట. ఇదెంత మంచిపని. అతన్ని మంచివాడు కాదని ఎలా అనుకుంటాం?” అన్నాడు.
”ఊ… ఇంకా ఏమనేవాడు?”
”పైరసీ సిడిలలో సినిమాలు చూడటం నేరమనేవాడు. దేశాన్ని దోచుకునేవాళ్లను చూస్తుంటే నా మనసెందుకో క్షోభిస్తుంది ఆనంద్‌ అనేవాడు. అన్యాయాన్ని తట్టుకోలేనట్లు విలవిల్లాడుతూ మ్లాడేవాడు. కసి, కోపం, పట్టుదల లేనివాడు పైకి రాలేడని చెప్పేవాడు. ఇవన్నీ వింటుంటే ఎవరికైనా ఏమనిపిస్తుంది మేడమ్‌?” అన్నాడు ఆనంద్‌.
”పక్కా దొంగవెదవ అన్పిస్తుంది. ఇలాటి మాటలు ఎవరు మాట్లాడినా నమ్మకూడదు. డబ్బులు అవసరమైనప్పుడే, అవతలవాళ్లను ప్లాట్ చెయ్యాలనుకున్నప్పుడే ఎక్కువ శాతం ఇలాటి నీతి కబుర్లు చెబుతుంటారట. మొన్నొక సైకాలజీ సర్వేలో తేలింది. ఎలాగూ అతన్ని నమ్మారు. డబ్బులిచ్చేశారు. ఇక దాని గురించి ఎందుకులెండి ఎంత మాట్లాడుకున్నా వేస్ట్‌!” అంది కొలీగ్‌.
మోక్ష తలవంచుకొని ఏదో పని చేసుకుంటున్నట్లు నటిస్తూ వాళ్లిద్దరి మాటల్ని వింటూ వుంది. ఆనంద్‌ కొలీగ్‌ వైపు చూడకుండా కొద్దిగా తలవంచుకొని ఆలోచిస్తున్నాడు.
”అతను లక్షలే కాదు ఆనంద్‌ గారూ! వందలు, వేలు ఇచ్చినా తీసుకుంటాడట. మళ్లీ తిరిగి ఇవ్వడట! నీలాటివాళ్లు మాకు తెలిసి వందల్లో వుంటారు. వాళ్ల బాధలు చెప్పుకోబోయినా అతను వినడట. ”మీ బాధలు నాకెందుకు చెబుతారు. వినే ఓపిక నాకెక్కడిది” అంటూ కాల్‌ కట్ చేస్తాడట… అతను మిమ్మల్నే కాదు, సొంత బావమరుదుల్నే ముప్పు తిప్పలు పెట్టాడట”
సొంత బావమరుదుల్నా!!! అదెప్పుడూ అతను తనతో చెప్పలేదే! తనుకూడా తన బావమరిదిని కట్నం డబ్బు కోసం బాగానే బాధ పెట్టాడు. తన స్టోరీ వేరు. కమల్‌నాథ్‌ స్టోరీ ఏంటో?
”ఎలా బాధపెట్టాడు మేడమ్‌?” అడిగాడు ఆనంద్‌. ఆనంద్‌కి తన డబ్బులు ఇక రావేమోనన్న బెంగతో నీరసం వస్తోంది.
”చాలా కాలం క్రితం వాళ్ల బావమరుదులతో డబ్బులిస్తాను, స్థలం కొనమన్నాడట. వాళ్లు కొని వాళ్ల పేరుతో పెట్టుకున్నారట. ఇతను కొద్దిరోజులయ్యాక డబ్బులు ఇవ్వకుండానే ‘ఆ స్థలం నాది, అన్యాయంగా మీ పేరుతో పెట్టుకున్నారు. గుడిలోకొచ్చి ప్రమాణం చెయ్యండి’ అంటూ గోలచేసి వాళ్ల వెంటపడ్డాడట… ఇదీ కమల్‌నాథ్‌ బ్యాగ్రౌండ్‌, కమల్‌నాథ్‌ క్యారెక్టర్‌!” అంది కొలీగ్‌.
”ఇదంతా నాకు తెలియదు మేడమ్‌! అతనితో అంత క్లోజ్‌గా వుండి కూడా అతని మనసులో వున్నది తెలుసుకోలేకపోయాను” ఆనంద్‌కి చెమటలు పడుతున్నాయి.
”ఎలా తెలుస్తుంది ఆనంద్‌గారు. అందుకే ఎంత తెలిసినా, ఎంత చూసినా, ఎంత స్నేహితుడైనా పరాయివాళ్లను నమ్మకూడదు. లక్షలకు లక్షలు వాళ్ల అకౌంట్లకు పంపకూడదు. డబ్బు ఇచ్చే వరకే మనం తెలివిగలవాళ్లం. ఆ తర్వాత వాళ్లు తెలివిగల వాళ్లవుతారు. నువ్వే కాదు ఈరోజుల్లో చాలామంది మీలాటి వాళ్లు తాము సంపాయించుకున్న డబ్బుల్ని తమ అకౌంట్లో కన్నా వేరేవాళ్ల అకౌంట్లలో వేసి తృప్తి పడుతుంటారు. అవి ఎప్పటికైనా పెరిగి తిరిగి తమ అకౌంట్లలో వచ్చి పడతాయనుకుంటారు. అదంతా భ్రమ… కష్టపడి సంపాయించుకుంటున్న ప్రతి పైసాను ఫ్యామిలీకి పెట్టుకోవాలి. ఆ తర్వాత అంతో ఇంతో మిగిలితే వృద్దాప్యానికి దాచుకోవాలి. అంతేకాని ఇలాటి ఆశబోతు పనులు చెయ్యకూడదు. జీవితాలు నరకప్రాయం అవుతాయి. కమల్‌నాథ్‌ లాంటివాళ్లు ఎవరితో స్నేహం చేసినా వాళ్లకి భూలోక నరకాన్ని చూపిస్తారు” అంది కొలీగ్‌.
”మీరు చెప్పేది కరక్టే మేడమ్‌! నేను మూడు రోజులుగా పడుతున్న బాధ మామూలుగా లేదు. నేను అతనికి పంపిన డబ్బులన్నీ ఒక్కో రూపాయి నా కళ్ల ముందు మెదులుతుంటే ఏడుపొస్తోంది. అయినా నేను అతన్ని వదలను మేడమ్‌! అందర్నీ వెంటేసుకుని అతను ఎక్కడున్నా వెళ్తాను” అన్నాడు.
”మీరు వెళ్లగలరు. ఆడవాళ్లు వెళ్లగలరా?”
”ఆడవాళ్లా!! ఆడవాళ్లేంటి మేడమ్‌?”
”నేనిలా అనొచ్చో లేదో తెలియదు కాని కొంతమంది అమాయకులైన ఆడవాళ్లకి కమల్‌నాథ్‌ లాంటివాళ్లు పరిచయం అయ్యాక వాళ్లకు వాళ్ల భర్తలు మామూలు పురుషుల్లాగా కమల్‌నాథ్‌ ఒక్కడే యుగపురుషుడులాగా అన్పిస్తాడట. భర్తలు చూపించే ప్రేమ సరిపోక కమల్‌నాథ్‌ చెప్పే దొంగమాటలు, దొంగ ప్రేమ తృప్తిగా అన్పిస్తాయట. అందుకే తమ భర్తల దగ్గర తామేదో నష్టపోతున్నట్లు ఏడ్చుకుంటూ అతనేదో రక్షిస్తాడని అనుకుంటూ అతను ఏమడిగినా (బంగారం, డబ్బు) ఎంత అడిగినా ఇచ్చేస్తుంటారట. మళ్లీ తిరిగి ఇమ్మని అడిగితే ‘మీకెందుకు డబ్బులు? అంతగా బ్రతకలేమనుకుంటే చెప్పండి ‘సైనైడ్‌’ పంపిస్తా. అది చాలా చిన్నగా వుంటుంది. అది తీసుకుంటే వెంటనే ప్రాణం పోతుంది. బ్రతికి ఏం సాధిస్తారు?’ అంటాడట. ఇలా అనే హక్కు అతనికి ఎవరిచ్చారండీ! ఇది దుర్మార్గం కాదా! తన వారసులకి ఆస్తులివ్వడం కోసం ఇంత అన్యాయంగా ప్రవర్తించాలా? అదేం అంటే నేను చేస్తున్న ఏ పని అయినా మోసంతో దుర్మార్గంతో కూడుకున్నదే అయితే ఆ పనిని దేవుడెందుకు చెయ్యనిస్తాడు అంటూ దేవుడి మీదకు నెట్టేస్తాడట. నాకు తెలిసి జీవితం చివర్లో కష్టపడుతూ బ్రతికే ఆడవాళ్లు కొందరికి ఎప్పుడో ఒకప్పుడు కమల్‌నాథ్‌ లాంటి వ్యక్తులతో పరిచయం వుండి వుంటుంది. లేకుంటే అన్ని కష్టాలు రావు” అంది.
తప్పులెన్నువారు తమ తప్పులెరుగరన్నట్లు ”ఇందులో మీ ఆడవాళ్ల తప్పేమి లేదంటారా మేడమ్‌?” అన్నాడు ఆనంద్‌.
”వుంది ఆనంద్‌ గారు! ప్రతి తప్పు వెనక ఏదో కొంత ఆశ వుంటుంది. ఆశ వేరు, అత్యాశ వేరు. అత్యాశకు లొంగినవాళ్లు చావుదెబ్బలు తింటున్నా అదే ప్రపంచం అనుకుంటారు. ఇంకో ప్రపంచంలోకి వెళ్లలేరు. మా ఆడవాళ్లలో కూడా కొన్ని బలహీనతలు వున్నాయి. వాళ్లకి తమ మాటల్ని శ్రద్ధగా వినేవాళ్లు కావాలి. పంచుకునే వాళ్లు కావాలి. ఆ పంచుకునే వెలితి ఏదో ఆడవాళ్లతోనే పంచుకుంటే ఇలా మోసపోయే అవకాశం వుండదు. నేనూ, మావారు కమల్‌నాథ్‌ గురించి మ్లాడుకునే ప్రతిసారి ఇదే అనుకుంటాం” అంది.
ఆనంద్‌ పిడికిళ్లు బిగుసుకున్నాయ్‌ ”ఏది ఏమైనా కమల్‌నాథ్‌ని నేను వదలను మేడమ్‌!” అన్నాడు.
కొలీగ్‌ మాట్లాడలేదు. మోక్ష తల ఎత్తి చూడటం లేదు.
అతను మోక్షవైపు తిరిగి ”మోక్షా! నువ్వు రాత్రి ఇంటికి రాకపోతే టెన్షన్‌ పడ్డాను. ఒక్క రాత్రి నువ్వు లేకపోతేనే నీ విలువ తెలిసింది. ఇవాళ మీ ఊరు వెళ్లొద్దు. మన ఇంటికి రా!” అన్నాడు.
మోక్ష వస్తాననలేదు, రాననలేదు. సూటిగా అతన్నే చూస్తూ ”ధృతి నా డ్రెస్‌లని కామెంట్ చేసిందన్నారుగా? నిజం చెప్పండి చేసిందా?” అంది.
అతను ఉలిక్కిపడి ”అదిప్పుడెందుకు? ఎప్పుడో జరిగినవి ఇప్పుడు మాట్లాడుకోవటం అవసరమా?”
”అవసరమే! అబద్దాలను సృష్టించి మా ఇద్దరి మధ్యన గొడవ పెట్టి మాకు మనశ్శాంతి లేకుండా చేశారు”
”అయితే ఇప్పుడేంటి? మన సమస్యను పక్కకి నెట్టి అదెందుకు మాట్లాడుతున్నావో నాకు అర్థం కావటం లేదు. నేనా విషయం ఎప్పుడో మరచిపోయాను. మీరైనా చెప్పండి మేడమ్‌! గతంలో జరిగిపోయిన వాటిని గెలకొద్దని…”
”గెలకను. ధృతి నన్ను కామెంట్ చేసిందా లేదా? అది చెప్పండి?”
”చెయ్యలేదు. నేనే కావాలని చెప్పాను”
ఇక ఆనంద్‌ వైపు చూడబుద్ది కాక తల పక్కకి తిప్పుకుంది మోక్ష.
”ప్లీజ్‌! మీరైనా చెప్పండి మేడమ్‌! తను లేకుంటే నేనుండలేను!”
”ఇలాంటివి నేనెలా చెప్పగలను ఆనంద్‌ గారు! ఎవరి ఇన్నర్‌ ఫీలింగ్స్‌ వాళ్ళవి… అయినా తను కూడా వింటుందిగా రావాలనిపిస్తే వస్తుంది. లేదంటే ఆలోచించుకుని మాట్లాడుకోండి” అంది.
కస్టమర్స్‌ రాగానే ఇక మాట్లాడలేదు కొలీగ్‌.
ఆనంద్‌ లేచి తన ఆఫీసు వైపు వెళ్లాడు.
*****

ఇంకా వుంది

జీవితం ఇలా కూడా ఉంటుందా??? 10

రచన: అంగులూరి అంజనీదేవి

”అవి వాడి లోపల వున్న బేబీకి లంగ్స్‌ పెరిగేలా చేస్తారట. లంగ్స్‌ పెరిగితే బ్లెడ్‌ సర్కులేషన్‌ ప్రాపర్‌గా వుండి బాడీ పెరిగే అవకాశాలు వున్నాయంట…”
”అలా ఎన్ని వాడాలి?”
”ముందు ఒకటి వాడి రెండు వారాల తర్వాత స్కాన్‌ తీసి అవసరమైతే మళ్లీ ఇంకో ఇంజక్షన్‌ ఇస్తారట”
”మరి వాడారా?”
”అది నాకు ఇంకా చెప్పలేదు. హాస్పిటల్‌ నుండి రాగానే అమ్మ గొడవ పెట్టుకుందట. ఆ హడావుడిలో అంతవరకే చెప్పాడు నాన్న. స్టెరాయిడ్‌ వాడారో లేదో చెప్పలేదు!”
”వెంటనే వాడమని చెప్పు సతీష్‌! నిర్లక్ష్యం చెయ్యొద్దు. ఆ మధ్యన నేనో పేపర్‌ న్యూస్‌ చూశాను. మనదేశ జనాభా ఒక బిలియన్‌ కంటే ఎక్కువగానే వుందట. ఇంతమందికి సరిపడే భూమి, నీరు, పర్వతాలు, ఆకాశం వుందో లేదో తెలియదు కాని పల్లెటూర్లలో వుండే 60% కంటే ఎక్కువ మందికి శరీర నిర్మాణం సరిగా వుండటం లేదట. వారి శరీరం, మెదడు పూర్తి స్థాయికి ఎదగడం లేదట. ఇదంతా గర్భస్థ శిశువు స్థాయి నుండే వారికి తగిన పోషణ అందకపోవడమేనట. దీనివల్ల కొంతమంది పిల్లలు బరువు తక్కువతో పుడుతున్నారట. అలా పుట్టిన వాళ్లు ఎప్పటికీ సరిగా ఎదగలేరట. పిండంలో పోషకాహార సమతుల్యత లేక, సరైన బరువుతో పుట్టని వాళ్లకి తర్వాత ఏమి చేసినా వాళ్ళ జీవితంలో వాళ్ల శరీరాలు, మెదడు పరిపూర్ణంగా ఎదగదట” అన్నాడు నరేంద్ర.
అంతా విని ”ఓ మైగాడ్‌! నాలాంటి వాళ్లు పిల్లల్ని కనేకన్నా సరైన పోషణలేని పిల్లల్ని ఆదుకోవడం బెటరేమో” అనుకున్నాడు సతీష్‌.
”నువ్వింకేం ఆలోచించకుండా ఒక్కపని చేయమని చెప్పు సతీష్‌”
”ఏంటాపని? త్వరగా చెప్పు నరేంద్రా!” తొందరపడుతున్న వాడిలా అడిగాడు సతీష్‌.
”మీ నాన్నగారితో చెప్పి ధృతికి వెంటనే స్టెరాయిడ్‌ ఇప్పించమను… ఆ తర్వాత ధృతిని తీసికెళ్లి ఏదైనా లేడీస్‌ హాస్టల్లో జాయిన్‌ చెయ్యమని చెప్పు!” అన్నాడు.
”అలాగే నరేంద్రా! ఇప్పుడే చెబుతాను” అంటూ కాల్‌ కట్ చేసి తండ్రికి ఫోన్‌ చేసి తండ్రితో మాట్లాడాడు సతీష్‌చంద్ర.
”నేను బాగా ఆలోచించే చెబుతున్నాను నాన్నా! నేను వచ్చే వరకు ధృతిని ఏదైనా అమ్మాయిల హాస్టల్లో వుంచు. అమ్మను మాత్రం ఇంట్లోంచి వెళ్లిపోవద్దని చెప్పు!” అన్నాడు.
అంకిరెడ్డి ఎటూ మాట్లాడలేకపోతున్నాడు. ధృతిని లేడిస్‌ హాస్టల్లో చేర్పించటం సులభమే. కానీ అక్కడ ఆమెకు పురుడెవరు పోస్తారు? ఇది చెబితే సతీష్‌ ఇంకా భయపడతాడని ”నేను ఏదో ఒక నిర్ణయం తీసుకొన్నాక నీకు మళ్లీ కాల్‌ చేసి మాట్లాడతాను సతీష్‌! నువ్వేం టెన్షన్‌ పడకు. నేనున్నాను కదా!” అంటూ కాల్‌ క్‌ చేశాడు అంకిరెడ్డి.
చాలాసేపు చూశాడు అంకిరెడ్డి భార్యలో మార్పు వస్తుందే మోనని… రాలేదు. అలాగే మాట్లాడుతోంది. గదిలో పడుకొని బుసలు కొడుతోంది.
”అదే మన కూతురైతే నువ్వింత కఠినంగా వుంటావా?” అన్నాడు.
ఆమె కరగలేదు. ”హితబోధలు చెయ్యకండి! మరీ అంత దిగజారి నేను బ్రతకలేను” అంది.
”అది దిగజారడమా! యాదృచ్చికంగా ఎన్నో జరుగుతుంటాయి. క్షమించలేవా? అయినా నిండు గర్భిణి మీదనా నీ ప్రతాపం? కడుపులో వున్నది నీ మనవరాలో, మనవడో అన్నది మరచిపోతున్నావా?” అన్నాడు.
”ప్రశ్నలు వేసి నన్ను పక్కదారి పట్టించనవసరం లేదు… తక్షణ కర్తవ్యం ఏమిటో చూడు” అన్నట్లు చూసింది. ఆ చూపులు మామూలుగా లేవు. గడ్డపారతో మట్టిని పెకలించినట్లున్నాయి.
ఇక లాభం లేదనుకొని ఒక గంట తరువాత దృతి గది దగ్గరకెళ్లి ”ధృతీ! తలుపు తియ్యమ్మా!” అన్నాడు. ఆమె హాస్పిటల్‌ నుండి రాగానే పండ్లు తెచ్చి ఫ్రిజ్‌లో పెట్టి తన గదిలోకి వెళ్లి పడుకొంది. ఈ మధ్యన ఎంత ప్రయత్నించినా పడుకోకుండా వుండలేకపోతోంది.
ధృతి తలుపు తీసి బయటకొచ్చి
”చెప్పండి మామయ్యా! కాఫీ కలిపి ఇవ్వనా” అంటూ వంటగదివైపు వెళ్లబోయింది.
”వద్దమ్మా! నువ్వు నీ బట్టలు సర్దుకో! నిన్నో చోటుకి తీసికెళ్తాను”
”ఎందుకు మామయ్యా! మీ అబ్బాయి తీసికెళ్లమన్నాడా? అలా తీసికెళ్తానని మీ అబ్బాయితో చెప్పారా?”
”చెప్పానమ్మా! ఇప్పుడే కాల్‌ చేసి మాట్లాడాను. కావాలంటే నువ్వుకూడా కాల్‌ చేసి మాట్లాడు”
”అవసరం లేదు మామయ్యా! పెద్దవారు, మీరు చెప్పాక మళ్లీ ఆయనకు కాల్‌ చెయ్యటం దేనికి… ఆయన ఒక్కడికే నామీద రెస్పాన్స్‌బులిటి వుంటుందని నేననుకోవడం లేదు. అందుకే ఆయన అంత దూరంగా వున్నా నేనిక్కడ ఇంత నిశ్చింతగా వున్నాను” అంటూ ఆమె లోపలకెళ్లి తన బట్టలన్నీ ఓ బ్యాగ్‌లో సర్దుకొని రెడీ అయింది.
”అత్తయ్యతో చెప్పి వస్తాను మామయ్యా” అంది.
”అవసరం లేదులేమ్మా! తలనొప్పిగా వుందని బాధపడుతోంది. అలాంటప్పుడు మనం వెళ్లి కదిలిస్తే ఆ నొప్పి ఇంకా ఎక్కువవుతోంది. ఆ పాపం మనకెందుకు?” అంటూ కారువైపు నడిచాడు అంకిరెడ్డి.
అంకిరెడ్డి కారులో కూర్చున్నాక, కారు వెనక డోర్‌ ఓపెన్‌ అయింది. ధృతి కూర్చోగానే కారు కదిలి గేటు దాటింది.
అంకిరెడ్డి కారును రోడ్డుమీద నడుపుతున్న విధానం చూస్తుంటేనే ధృతికి అర్థమైంది. ఆయన తనను చాలా జాగ్రత్తగా తీసికెళ్తున్నాడని. ఎంతమంది మామలు కోడళ్లనింత జాగ్రత్తగా చూసుకుంటున్నారు? ఈ విషయంలో తను నిజంగానే అదృష్టవంతురాలు. గాలికి నుదుిమీద పడుతున్న కురులను వెనక్కు నెట్టుకుంటూ బయటకు చూస్తోంది.
”అమ్మా! దృతీ” అంటూ పిలిచాడు అంకిరెడ్డి.
వెంటనే కాస్త ముందుకు వంగి ”పిలిచారా మామయ్యా!” అంది.
ఆయన కారు నడపడం కొంచెం స్లో చేసి అవునన్నట్లు తలవూపాడు.
ఆయన ఏం మాట్లాడతాడో వినాలని ఆయనవైపు చూస్తూ ”చెప్పండి! మామయ్యా!” అంది.
”రామాయణంలో సీతమ్మతల్లిని లక్ష్మణుడు అడవులకి తీసికెళ్తున్నప్పుడు ‘నన్నెక్కడికి తీసుకెళ్తున్నావయ్యా!’ అని అడిగిందో లేదో తెలియదు కాని నువ్వు నన్ను ‘ఎక్కడికి తీసికెళ్తున్నారు మామయ్యా!’ అని అడగలేదు. ఈ జర్నీ నీకు బాధగా లేదా?” అన్నాడు.
ఆమెకు ఏమాత్రం బాధగా లేదు. ఆ ఇంట్లోంచి బయటకి వచ్చాక ఆమె మనసు, శరీరం ఊహాతీతంగా మారిపోయాయి. అనుకోకుండా ఒక పిల్లతెమ్మెర వచ్చి చెంపల్ని, కనురెప్పల్ని తాకినంత హాయిగా వుంది. ఆయనకు వెంటనే సమాధానం చెప్పకుండా కారులోకి చొచ్చుకువస్తున్న గాలిని ఆస్వాదిస్తూ బయటకు చూడసాగింది.
”బాధ వుంటుందమ్మా! ఎందుకుండదు. కానీ కుటుంబంలో నలుగురం వున్నాక చిన్నచిన్న తేడాలు, బేదాభిప్రాయాలు రావడం సహజం. అవి ఏ రోజుల్లో అయినా తప్పవు. ఇప్పుడు మరీ చిన్నచిన్న విషయాలకే వాదోపవాదాలు ఎక్కువవుతున్నాయి. ఒకరిమీద ఒకరు అరుచుకుంటూ వివాదం పెంచుకోవటం కూడా ఎక్కువైంది. కోపతాపాలతో, రోషావేశాలతో మాటకు మాట అనుకోవటమే కాని ఆలోచించటం లేదు. ఇలాంటి స్థితిలో నువ్వెందుకింత మౌనంగా నీలో నువ్వే బ్రతుకుతున్నట్లు నిశ్శబ్దంగా వుండిపోయావు? ఏది వున్నా మనసులోనే దాచుకుంటున్నావు. ఎందుకిలా?” అన్నాడు.
”నాకు కుటుంబ జీవనం ఎలా వుంటుందో తెలియదు మామయ్యా! నా చిన్నప్పటి నుండి నా వయసు పిల్లలతో కలిసి హాస్టల్లో వుండి పెరిగాను. అందుకే పెద్దవాళ్ల మధ్యలో వుండి ఎలా మసలుకోవాలో తెలియలేదు. దానివల్ల మీ అందరికి ఇబ్బంది కల్గించి వుంటాను. అదే నా భయం. అందుకే నా ఈ మౌనం…”
”ఈరోజుల్లో ఎవరుంటారమ్మా ఇలా…! వున్నారన్నా నమ్ముతారా?”
”వున్నాను కాబట్టే నాకు మీ ఆదరణ, అభిమానం వున్నాయి. లేకుంటే ఎవరికెవరు మామయ్యా! ఒంటరి జర్నీ ఊహించగలమా!”
”ఊహాతీతంగా వున్నావమ్మా! నీలాంటి వాళ్ల జీవితాలకు కాలమే పరిష్కారం చూపాలి” అన్నాడు.
”ఏమో మామయ్యా! నాకైతే భయంగా వుంది. అత్తయ్యగారు, మోక్ష అక్క నాతో మాట్లాడడం మానేశారు ఎందుకో తెలియదు. అత్తయ్యగారు నన్ను మొదట్లో చాలా బాగా చూశారు. ఇంట్లో ఏ స్వీటు చేసినా ముందుగా తెచ్చి కొంత నా గదిలో పెట్టేది తినమని… పాలమీద మీగడ నాకు ఇష్టమని చక్కర కలిపి మరీ ఇచ్చేది. కానీ ఇప్పుడు అవన్నీ లేవు…”
”ఇలా ఎన్ని రోజుల నుండి?”
”చాలా రోజులైంది మామయ్యా!”
”అయితే నేను వూహించిందే నిజమైంది. మీ ముగ్గురి మధ్యన చాలా రోజులుగా గొడవలు వున్నాయి…”
”గొడవలేం లేవు మామయ్యా!”
”పైకి లేవులేమ్మా! నువ్వు పెట్టుకుంటే కదా వుండేది. నీలాంటివాళ్లు కొన్ని కుటుంబాల్లో ఇమడాలంటే అంత తేలిక కాదులే!”
”నా వల్ల పొరపాటు జరిగి వుంటే నన్ను ఎక్స్‌క్యూజ్‌ చెయ్యమని అత్తగారితో చెప్పండి మామయ్యా!” అంది.
అంకిరెడ్డి మాట్లాడలేదు. ధృతి మానసిక స్థితిని ఆయన అర్థం చేసుకున్నాడు. కొన్ని కుటుంబాలకి అడవులకి పెద్ద తేడా వుండదని తెలుసుకోలేని చిన్నపిల్ల దృతి. అందుకే అక్కడ వుండే పులులను, సింహాలను, తోడేళ్లను కనిపెట్టలేకపోయింది. ముఖ్యంగా సాధుజీవుల మాస్కుల్ని తొడుక్కుని వుండే క్రూరమృగాలను అసలే తెలుసుకోలేక పోతోంది… బాంధవ్యాల నడుమ కూరుకుపోయి చేయని తప్పులకి కూడా శిక్షను అనుభవిస్తోంది.
కారు నెమ్మదిగా వెళ్లి తారమ్మ ఇంటి ముందు ఆగింది. వెనక డోర్‌ ఓపెన్‌ చేసి ”దిగమ్మా!” అన్నాడు అంకిరెడ్డి.
ఒక్కక్షణం తనెక్కడికి వచ్చిందో అర్థమై ఆనందంతో కారు దిగింది ధృతి.
కష్టజీవి తారమ్మ అప్పుడే పొలం నుండి వచ్చినట్లుంది. కాళ్లు, చేతులు కడుక్కుంటూ పంపు దగ్గర వుంది. కారుని కాని, కారులోంచి వాళ్లు దిగడం కాని గమనించలేదు.
అంకిరెడ్డి పంపు దగ్గరకి వెళ్లి ”అమ్మా! తారమ్మా!” అంటూ చాలా దయనీయంగా పిలిచాడు.
తారమ్మ తిరిగి చూసి ”బాబుగారు! మీరా?” అంది.
ఆయన మాట్లాడేలోపలే కారు దగ్గర వున్న ధృతిని చూసి ఆమె దగ్గరకి వెళ్లి ”రా తల్లీ! అక్కడే నిలబడ్డావేం!” అంటూ ప్రేమగా నిమిరి ”బాగున్నావా అమ్మా!” అంది. ఆనందమో, ఆవేదనో తెలియదు తారమ్మ అలా అడగ్గానే ఒక్కసారి కళ్లనిండా కన్నీళ్లు వూరాయి ధృతికి. బేలతనంగా అన్పించే భావోద్వేగాలను ఆపుకోలేకపోయింది. అయినా వాటిని అతికష్టంగా అదుపులోకి తెచ్చుకొని
”మీరెలా వున్నారు ఆంటీ!” అడిగింది ప్రేమగా ధృతి.
”నాకేం తల్లీ! చూడు ఎలా వున్నానో!” అంటూ నవ్వి వాళ్లను లోపలకు తీసికెళ్లి దండెం మీద వున్న దుప్పటి దులిపి నవారు మంచంపై పరచి చాలా గౌరవంగా కూర్చోబెట్టింది. వాళ్లు కూర్చున్నాక… ”ఎటైనా వెళ్తున్నారా బాబు ఇటొచ్చారు?” అంటూ అభిమానంగా అడిగింది. ఆయన మాట్లాడే లోపలే మంచినీళ్లు తెచ్చి చెరొక గ్లాసు ఇచ్చింది.
ఆయన మంచినీళ్లు తాగుతూ అటుఇటూ చూస్తూ ”వీళ్లేరమ్మా?” అన్నాడు.
”మేకల దొడ్లో మేక ఈనిందని మా శేషయ్య, సౌమ్య అక్కడే వున్నారు బాబుగారు దాన్ని చూసుకుంటూ… మేకలకి గాని, ఆవులకి గేదెలకి గాని మనిషికి పురుడు పోసినట్లే పొయ్యాలి. నోరు లేదని వాటిని అలాగే వదిలెయ్య కూడదు. మీరు వచ్చారని చెప్పి వస్తాను” అంటూ ఆమె వెళ్లబోయింది.
”వద్దులేమ్మా! నువ్వు కూర్చో! నేను నీతోనే మాట్లాడాలి” అన్నాడు అంకిరెడ్డి.
తారమ్మ దొడ్లవైపు వెళ్లకుండా ఆగి కూర్చుంది. వాళ్లకు అతిధి మర్యాదలు చెయ్యాలన్న కంగారులో వుందామె… సిటీవాళ్లు కాబట్టి వాళ్లకు సౌమ్య అయితేనే బాగా చేస్తుంది. అందులో వాళ్లు మామూలు వాళ్లు కాదు. ఈ మధ్యన ఇంటిముందు పచ్చగడ్డి (కార్పెట్ గ్రాస్‌) వేయించారు. దానికి వేల రూపాయల్లో ఖర్చు అయిందట. మొన్న వెళ్లినప్పుడు మాధవీలత చెప్పింది. ఇంటికెంత ఇంపుగా వుందో! సిటీలో పెద్ద బంగ్లా, కారు, ఆ బంగ్లాలో వుండే వాళ్లందరికి పెద్దపెద్ద ఉద్యోగాలు… ఒక్క ధృతికి, మాధవీలతకు తప్ప. అమ్మో తలుచుకుంటేనే బిత్తరపోయే జీవితాలు వాళ్లవి… అలాంటి వాళ్లొచ్చి ఎంతో సాదారణంగా తన నట్టింట్లో కూర్చోవటం మాటలా! పైగా తనతో మాట్లాడాలట…
”వుండండి బాబుగారు! నా కోడల్ని, శేషయ్యను పిలుచుకొస్తాను!” అంటూ మళ్లీ లేవబోయింది.
”వద్దు. నువ్వు కూర్చో తారమ్మా!” అన్నాడు.
ఆమె కూర్చుని ”చెప్పండి బాబుగారు” అంది వినయంగా.
”నా కోడల్ని కొద్దిరోజులు నీ ఇంట్లో వుంచుకోగలవా తారమ్మా! నువ్వు కాదనవన్న నమ్మకంతోనే వచ్చాను”
”అదేంటి బాబుగారు?” ఆమె నమ్మలేకపోతోంది.
”పరిస్థితులు అలా వచ్చాయి తారమ్మా! ఏం చేయను చెప్పు! ప్రేమానురాగాలు పలచబడితే చిన్న పొరపాట్లే పెద్ద తప్పులుగా కనబడతాయి కదా!”
”తప్పొప్పుల్ని ఎంచుకునే సమయమా బాబు ఇది? గర్భవతిగా వున్న కోడల్ని పరాయి ఇంట్లో వదలడమేంటి? ఇది తగునా? న్యాయాన్యాయాలు తెలిసినవారు, సతీష్‌ బాధపడడా?”
”నువ్వు అడుగుతున్నది సరియైనదే తారమ్మా! కానీ దేశానికి దేశానికి మధ్య యుద్ధం కన్నా మనిషికీ, మనిషికీ మధ్యన జరిగే మానసిక యుద్ధం భయంకరంగా వుంటుంది. దాన్ని తట్టుకోవడం మామూలు విషయం కాదు. అందుకే కొద్దిరోజులు ధృతికి మానసిక ప్రశాంతతను ఇవ్వటం నా ధర్మంగా, బాధ్యతగా భావించి నీ దగ్గరకి తీసుకొచ్చాను. కాదనకు!” అన్నాడు.
”కాదాంటానా బాబు! కడుపులో పెట్టుకోనూ!!”
”అలా అంటావన్న ధైర్యంతోనే తీసుకొచ్చానమ్మా! లేకుంటే నాకు ఎంతమంది బంధువులు లేరు. వాళ్ల దగ్గరకేమైనా తీసికెళ్లానా?” అన్నాడు.
”ఎవరో అంటే విన్నాను బాబు! మీలాంటి గొప్పవాళ్ల బంధువుల ఇళ్లలో సొంతమనుషులకన్నా పని మనుషులు, బొచ్చుకుక్కలు ఎక్కువగా వుంటాయని. ఉద్యానవనాలు, ఈతకొలనులు చాలా విశాలంగా వుంటాయని. నిజమేనా?” ఆసక్తిగా అడిగింది.
”నిజమే తారమ్మా! మనసు మాత్రం మీ అంత విశాలంగా అయితే ఉండదు. లేకుంటే నేను అడగ్గానే ధృతిని వుంచమనేదానివా? ఎంతమంది వున్నారమ్మా నీలాగ?”
”మనదేముంది బాబు! అంతా ఆ దేవుని దయ. పొలాలు పండిస్తాం కాబ్టి ఇంటినిండా ఆహార ధాన్యం వుంది. ఆవులు పాలిస్తాయి. నాటుకోళ్లు గుడ్లు పెడతాయి. అన్నిరకాల కూరగాయలు పండుతాయి. తిండికి తక్కువేం లేదు. ధృతి కూడా మాలో మనిషే అనుకుంటాం. జాగ్రత్తగా చూసుకుంటాం. సౌమ్య వుంది కాబట్టి ఇద్దరు తోడుగా వుంటారు” అంది.
ఆమె అలా అంటుంటే ఆయనకు సంతోషం వేసింది. మాటల మధ్యలో ”సతీష్‌ హాస్టల్లో వుంచమన్నాడు. పిల్లలు, వాళ్లకేం తెలుసు. హాస్టల్స్‌లో పురుళ్లు పొయ్యరని…” అంటూ ధృతి గురించి డాక్టర్‌ ఏం చెప్పిందో తారమ్మకు చెప్పాడు.
ధృతి శ్రోతలా వింటూ కూర్చుంది.
”డాక్టర్‌ చెప్పకముందే ధృతి పరిస్థితి నేను తెలుసుకున్నాను బాబు! వెంటనే నరేంద్రకి ఫోన్‌ చేసి సతీష్‌చంద్రతో చెప్పమని చెప్పాను. ఆరోజు నేను ఫోన్‌ చెయ్యకపోతే దృతిని గురించి ఎవరూ ఏమీ ఆలోచించేవాళ్లు కాదేమో!” అంది. ధృతి ఆశ్చర్యపోయి విన్నది.
అలా ఆమె అంటుండగానే ప్రవీణ్‌ తన స్నేహితులతో వచ్చాడు. స్నేహితులంటే ఒకరో ఇద్దరో కాదు. పదిమంది వచ్చారు. కొంతమంది షూస్‌ బయట విప్పి లోపలికి వస్తే, కొంతమంది బయట అంకిరెడ్డి కారు ముందు నిలబడ్డారు.
తారమ్మకు తెలియక ”వీళ్లంతా ఎవరు?” అన్నట్లు చూస్తోంది.
”కూర్చో ప్రవీణ్‌!” అన్నాడు అంకిరెడ్డి.
ప్రవీణ్‌ అంకిరెడ్డి ముందు చాలా వినయంగా నిలబడి ”అంకుల్‌! మీరు కాల్‌ చేసినప్పుడు మేమంతా ఇదే ఏరియాలో వున్నాం. కలిసిపోదామని వచ్చాం” అంటూ ధృతి వైపు చూశాడు. అతని కళ్లకు ధృతి పెళ్లికి ముందున్నట్లు లేదు. అప్పటి తేజస్సు అంతా పోయి వాడిపోయిన పువ్వులా వుంది. ఎందుకింత మారిపోయింది. పెళ్లియితే ఆడపిల్లలు ఇలాగే వుంటారా అనుకున్నాడు.
కారెక్కే ముందు అంకిరెడ్డి ఫోన్‌ చేసి ”ప్రవీణ్‌! మీ అత్తయ్యకి ఆరోగ్యం బాగాలేదు. ధృతిని చూసుకోలేకపోతోంది. తారమ్మ అని మనకు తెలిసినామె వుంది. ఆమె దగ్గరకి తీసికెళ్తున్నాను. పలానా ఊరు, పలానా చోట ఇల్లు… సతీష్‌కి కూడా చెప్పాను. సంతోషించాడు” అని చెప్పాడు.
తారమ్మ అంటే ఈమేనా అన్నట్లు తారమ్మవైపు చూశాడు ప్రవీణ్‌.
అది గమనించి అంకిరెడ్డి ”తారమ్మ అంటే ఈవిడే ప్రవీణ్‌! ఈ రోజు నుండి ధృతి ఇక్కడే వుంటుంది. తారమ్మ చూసుకుంటుంది. ఈ తారమ్మ ఎవరో కాదు సతీష్‌ స్నేహితుని తల్లి” అంటూ తారమ్మను ప్రవీణ్‌కి, ప్రవీణ్‌ని తారమ్మకి పరిచయం చేశాడు. ప్రవీణ్‌ వెంటనే వంగి తారమ్మ పాదాలను తాకి ”నమస్తే అమ్మా!” అన్నాడు.
ఆమెకు ప్రవీణ్‌ని చూస్తుంటే నరేంద్రను చూసినట్లే అన్పించింది. ప్రవీణ్‌ వైపే చూస్తూ ”కూర్చో నాయనా!” అంది. ప్రవీణ్‌ కూర్చుని ”మీరేం భయపడకండమ్మా! మేమున్నాం కదా! అప్పుడప్పుడు వచ్చి వెళ్తుంటాం!” అన్నాడు. ధృతి దగ్గరకి వెళ్లి ఆమె తలమీద చేయివేసి ప్రేమగా నిమిరి ”ధైర్యంగా వుండు” అన్నాడు.
”అలాగే అన్నయ్యా!” అంది ధృతి.
ధృతిని పెళ్లిరోజు చూసిందే. మళ్లీ చూడలేదు. కారణం ఆనంద్‌ మాటలు నచ్చక. ఈ విషయం ధృతికి కూడా తెలుసు. ఫోన్లో ఎప్పుడు మాట్లాడినా ”నేను బాగున్నాను అన్నయ్యా!” అనేది. ఇదేనా బాగుండటమంటే అనుకున్నాడు మనసులో…
అక్కడే నిలబడి వున్న అతని స్నేహితుల్లో ఒకతను ప్రవీణ్‌ చెవి దగ్గరగా వంగి ”అన్నా! పండ్లు లోపలికి తేనా?” అన్నాడు. ప్రవీణ్‌ తెమ్మనగానే పెద్దపెద్ద అడుగులేసుకుంటూ తామొచ్చిన జీపు దగ్గరకి వెళ్లి ఓ క్యారీబ్యాగ్‌ నిండా పండ్లు, పూలు తెచ్చి తారమ్మ చేతికి ఇచ్చాడు. ఆమె ఆ బ్యాగ్‌ని సంతోషంగా అందుకొని పక్కన పెట్టింది.
అంకిరెడ్డికి సడన్‌గా ఏదో గుర్తొచ్చిన్నట్లు లేచి నిలబడి ప్యాంటు జేబులోంచి డాక్టర్‌గారి ప్రిస్క్రిప్షన్‌ బయటకు తీసి ”ఇది నీ దగ్గర వుంచు ప్రవీణ్‌! కోడలికి స్టెరాయిడ్‌ వాడాలని డాక్టర్‌ చెప్పినట్లు మీ అత్తగారికి తెలిస్తే భయపడుతుంది. అందుకే తనకి చెప్పలేదు… ఇది నువ్వు చూసుకో! ధృతిని వెంటనే డాక్టర్‌ దగ్గరికి తీసికెళ్లు” అంటూ ఆయన మీద ఉన్న బాధ్యతను ప్రవీణ్‌ మీద ప్టోడు.
”అలాగే అంకుల్‌!” అంటూ ఆ ప్రిస్క్రిప్షన్‌ తీసుకున్నాడు ప్రవీణ్‌.
అంతలో సౌమ్య, శేషేంద్ర మేకల దొడ్ల దగ్గర నుండి వచ్చి, పంపు దగ్గర కాళ్లు, చేతులు కడుక్కుని లోపలికి వచ్చారు. ‘ఎవరు వీళ్లంతా’ అన్నట్లు వాళ్లు చూస్తుంటే తారమ్మ అర్థం చేసుకుని ప్రవీణ్‌ బృందాన్ని భర్తకి, కోడలికి పరిచయం చేసింది. అంకిరెడ్డి, ధృతి వాళ్లకు తెలుసు కాబట్టి వాళ్లని వదిలేసింది.
”ఈరోజు నుండి ధృతి మన ఇంట్లోనే వుంటుంది. ఆమె మన ఇంటి ఆడపడుచు. మనమే పురుడు పోయాలి” అంది పెద్దమనసుతో తారమ్మ. ఆమె మాటకు ఆ ఇంట్లో తిరుగు వుండదు. శేషేంద్ర, సౌమ్య ‘అలాగే’ అన్నట్లు ఆనందంగా తల వూపారు. సౌమ్య వెళ్లి ధృతి చేతుల్ని పట్టుకొని ప్రేమగా, స్నేహంగా నొక్కింది.
”ఇక నేను వెళ్లొస్తాను తారమ్మా!” అంటూ అంకిరెడ్డి లేచి నిలబడ్డాడు.
”సరే! బాబు” అని తారమ్మ కూడా లేచి నిలబడింది.
ధృతి మామగారి కాళ్లకు మొక్కాలని వంగబోయింది. తారమ్మ వెంటనే ధృతిని పట్టుకొని ”వద్దు తల్లీ! ఈ టైంలో నువ్వలా వంగ కూడదు. ఆయన ఆశీస్సులు నీకెప్పుడూ వుంటాయి” అంది.
ప్రవీణ్‌కి ఆ దృశ్యం చూస్తేనే తారమ్మ తన చెల్లెల్ని ఎంత జాగ్రత్తగా చూసుకోగలదో అర్థమైంది. మనిషిని మనిషి ప్రేమగా చూసుకోటానికి బంధుత్వమే అవసరం లేదు. కష్టజీవిలా కన్పిస్తున్న తారమ్మలో కరుణ వుంది. కరిగే తత్వం వుంది. ప్రకృతి స్వభావం లాగే ఆమె స్వభావం కూడా అందమైనదే. అది చాలు. ఇక బంధుత్వం ఎందుకు?
అంకిరెడ్డి అక్కడ నుండి కదిలి గంభీరంగా నడుచుకుంటూ వెళ్లి కారులో కూర్చున్నాడు. ఆయన వెంట ప్రవీణ్‌ ఒక్కడే వెళ్లి కారు కదిలి వెళ్లేంత వరకు వుండి లోపలకొచ్చాడు.
లోపల కొచ్చాక తారమ్మతో మాట్లాడుతూ కూర్చున్నాడు. అతని స్నేహితులు బయట జీపు దగ్గర వున్నారు. సౌమ్య అందరికీ కాఫీ పెట్టింది. శేషయ్య అందరికన్నా ముందు జీపు దగ్గర వున్న ప్రవీణ్‌ స్నేహితులకి కాఫీ పట్టుకెళ్లి ఇచ్చి వచ్చాడు. సౌమ్య, ధృతి కాఫీలు తాగాక వంటపనిలో మునిగిపోయారు.
ఒక గంట తరువాత తారమ్మ, శేషేంద్ర కోరినట్లు ప్రవీణ్‌ బృందం భోం చేసింది.
భోజనాలయ్యాక దూరంగా వుండే దుకాణం దగ్గరకి వెళ్లి అందరికి కూల్‌డ్రింక్స్‌ తెచ్చి ఇచ్చాడు శేషేంద్ర. ప్రవీణ్‌ తారమ్మతో ”మీ ఆతిథ్యాన్ని మరచిపోలేం ఆంటీ! మీరు మాకు చేస్తున్న సహాయానికి కృతజ్ఞతలు…” అంటూ మరోమారు వంగి ఆమె కాళ్లను తాకాడు.
ఆమె కదిలిపోతూ ”సహాయం చేసే అవకాశం కాని, సమర్ధత కాని దేవుడిచ్చేదే ప్రవీణ్‌! మన చేతిలో ఏమీలేదు” అంది.
”ధృతిని హాస్పిటల్‌కి తీసికెళ్లి డాక్టర్‌ గారికి చూపించి తీసుకొస్తాను ఆంటీ!” అన్నాడు ప్రవీణ్‌.
”నేను కూడా వస్తాను ప్రవీణ్‌! ధృతిని ఎలా చూసుకోవాలో డాక్టర్‌ని అడిగి తెలుసుకుంటాను. కాన్పు అయ్యేంత వరకు జాగ్రత్తగా చూసుకోవలసి వస్తుంది” అంది తారమ్మ.
”సరే! ఆంటీ! రండి!” అంటూ ధృతితో పాటు తారమ్మను కూడా జీపులో ఎక్కించుకొని హాస్పిటల్‌కు వెళ్లాడు ప్రవీణ్‌.

ధృతి ఇంట్లోంచి వెళ్లాక మాధవీలతకు చాలా హాయిగా వుంది. పనిమనిషి కీరమ్మను మళ్లీ పనిలో పెట్టుకుంది. కీరమ్మకు వేరే ఎక్కడా పని దొరకక మళ్లీ వచ్చిందే కాని కోడళ్లను చూసుకొని పనోళ్లను మాన్పించేసే మాధవీలత లాంటి వాళ్లు వీధికొకరు వుంటే భూమ్మీద వానలే పడవని ఆమె పనికోసం తిరిగినచోటంతా చెప్పుకుంది. మాధవీలత పనిలోంచి తీసేశాక చాలారోజులు పస్తులతోనే గడిపింది. పని విలువ తెలుసు కాబట్టే మళ్లీ వచ్చి పనిలో చేరింది.
మోక్ష అనడం వల్లనో లేక తన శరీరం మీద నిజంగానే ముడతలు వస్తుండడం వల్లనో తెలియదు కాని మాధవీలతకు తన చర్మాన్ని నున్నగా మార్చుకోవాలన్న కాంక్ష పెరిగింది. దాని వల్ల ఉదయం లేవగానే ఒకటి ఏదో రకం ప్యాక్‌ చేసుకొని స్నానం చేశాకనే ప్రశాంతంగా తిరుగుతుంది. ఒక రోజు ఉదయాన్నే పూలలోని పుప్పొడి, నల్ల నువ్వులు, పచ్చి పసుపుకొమ్ము, బార్లీ గింజలు సమపాళ్లలో తీసుకొని పొడిచేసి తగినన్ని నీళ్లు కలిపి ముఖానికి, శరీరానికి పట్టిస్తే అదేరోజు రాత్రికి అరటీస్పూన్‌ వైట్ పెట్రోలియం జెల్లీలో రెండు టీస్పూన్ల గ్లిజరిన్‌ రెండు టీస్పూన్ల నిమ్మరసం కలిపి పేస్ట్‌ చేసి చర్మం మీద అప్లై చేస్తుంది… మళ్లీ రోజు ఉదయం సగభాగం ఆపిల్‌ని చెక్కు తీయకుండా చిన్న ముక్కలుగా కట్ చేసి మిక్సీలో వేసి దానిలో 5 టీ స్పూన్ల పాలు, ఒక టీస్పూన్‌ నిమ్మరసం కలిపి పేస్ట్‌ చేసి ఆ మిశ్రమాన్ని ముఖానికి అప్లై చేస్తుంది. 20 నిముషాలు ఆగి కడిగేస్తుంది. అదేరోజు రాత్రికి క్యార్‌ట్ గుజ్జును కురులకు పట్టించి 15 నిమిషాలు ఆగి కడిగేస్తుంది.
ఇంకోరోజు అరటీస్పూన్‌ ఆవాల నూనెలో కొన్ని చుక్కలు నిమ్మరసం కలిపి దాన్ని వేళ్లతో కొద్దికొద్దిగా తీసుకొని పది నిముసాల పాటు మసాజ్‌ చేసి గోరువెచ్చని నీటితో కడిగేస్తుంది. ఆ రాత్రికి పాలమీద మీగడ ఒక టీ స్పూన్‌ బాగా పండిన రెండు స్ట్రాబెరీలు కలిపి పేస్ట్‌ చేసుకొని ఆ మిశ్రమాన్ని ముఖానికి పట్టిస్తుంది… మళ్లీ రోజూ ఉదయాన్నే నిద్రలేచాక టేబుల్‌ స్పూన్‌ అరిపండు గుజ్జులో అరటేబుల్‌ స్పూన్‌ టోమాటో రసం కలిపి ఆ పేస్ట్‌ను మెడకు, ముఖానికి, చేతులకు పట్టించి 20 నిమిషాలు ఆగి కడిగేస్తుంది. ఆ రాత్రికి టేబుల్‌ స్పూన్‌ శెనగపిండిలో టేబుల్‌స్పూన్‌ పెరుగు, టేబుల్‌స్పూన్‌ పచ్చిపాలు, టీస్పూన్‌ నిమ్మరసం కలిపి జుట్టుకు అప్లై చేస్తుంది… మళ్లీ తెల్లవారగానే ఉసిరికాయ పేస్టు, గోరింటాకు పొడి, మెంతిపొడి సమానంగా తీసుకొని రెండు టేబుల్‌ స్పూన్ల పచ్చిపాలను చేర్చి ఆ మిశ్రమాన్ని జుట్టుకు పట్టిస్తుంది. ఇదంతా ఆమెకు మోక్షనే చెయ్యాలి. రోజురోజుకి మోక్షలో అసహనం పెరుగుతోంది.
”రాత్రేగా అత్తయ్యా జుట్టుకి అప్లై చేసింది. మళ్లీ ఉదయాన్నే ఎందుకు?” అని అన్నా వినదు. వద్దంటున్నా వినకుండా కీరమ్మ చేత కారెట్ లను ఉడకబెట్టించి అందులో తేనె కలిపి ఒంటికి పూయమని కోడల్ని పిలిచి కుర్చీలో కూర్చుంది మాధవీలత.
అత్తగారు చెప్పినట్టే మోక్ష పూస్తూ నిలబడింది. పూసిపూసి ఎంత పూసినా ఆ గిన్నెలో గుజ్జు తగ్గడం లేదు. కీరమ్మ మీద కోపంగా వుంది. వుడికించే ముందు రెండు కేరట్లు తక్కువ వేసి ఉడికిస్తే దాని సొమ్మేం పోయింది అని అనుకుంది.
ఆనంద్‌ గట్టిగా కేకేశాడు ”మోక్షా! ఎక్కడున్నావే?” అని…
మోక్ష ఉలిక్కిపడి ”చూడండి! అత్తయ్యా ఆ కేక… మనిద్దరం దడుసుకున్నామా లేదా?” అంది.
”వాడు అంతేలే మోక్షా! నువ్వు కానియ్‌!” అంది.
”ఏం కానియ్యాలో ఏమో! పిలిచిన వెంటనే వెళ్లకుంటే ఉద్యోగం చేస్తున్నానని పొగరే నీకు అంటాడు. వెళ్తాను అత్తయ్యా!”
”ఆ కొంచెం పూసి వెళ్లు. అదంతా పూస్తేనే ముడతలు తగ్గుతాయేమో! పడేస్తే ఏమొస్తుంది?”
”ఎవరంత కలపమన్నారు? యేబై దాక వచ్చిన ముడతలు ఈ గుజ్జంతా పూయగానే పోతాయా? పూసిపూసి నా చేతులు పీకుతున్నాయత్తయ్యా!! ఆ కొంచెం మీరే పూసుకోండి!” అంటూ ఆ గుజ్జున్న బౌల్‌ను కింద పడేసి వెళ్లింది మోక్ష.
అది చూసి కీరమ్మ ‘ఏదో వారానికో, నాలుగు రోజులకో అయితే పర్వాలేదు కాని రోజుకి రెండుసార్లు ప్యాక్‌ చెయ్యాలంటే ఎవరివల్ల అవుతుంది’ అని మనసులో అనుకుంది.
మోక్ష సడన్‌గా బౌల్‌ను కింద పడేసి వెళ్లిందని మాధవీలత బిత్తరపోలేదు. బాధ పడలేదు. మోక్ష ఈ మధ్యన ఒక చిట్కా చెప్పిందామెకు. మనసును ప్రశాంతంగా వుంచుకొని కోపం లేకుండా వుంటే ముఖం మీద ముడతలు పోతాయని… ఎప్పుడూ నవ్వుతూ వుండటం కూడా సౌందర్య రహసంలో ఒక భాగమని… అప్పి నుండి ఏ మాట విన్నా, ఏ చర్య చూసినా పాజిటివ్ గా ఉండటానికే ప్రయత్నిస్తుంది. వెంటనే ఆ గిన్నెను అందుకుని అందులో మిగిలివున్న గుజ్జును తీసి దట్టంగా రుద్దుకుంది. ఓ గంట ఆగి స్నానం చేసి వచ్చింది. జుట్టు ఆరబెట్టుకుంటూ సోఫాలో కూర్చుంది.
కీరమ్మ పనంతా అయ్యాక ”వచ్చేటప్పుడు రాత్రికి కూరగాయలు పట్టుకొస్తాను డబ్బులియ్యండమ్మా!” అంటూ మాధవీలత దగ్గరకి వెళ్లింది.
”సరే!” అంటూ పర్స్‌లోంచి డబ్బులు తీసి కీరమ్మకి ఇచ్చింది.
కీరమ్మ డబ్బులు తీసుకొని మాధవీలత వైపు పరిశీలనగా చూసి ”అదేంటమ్మా! మీ ముఖం అలా వుంది?” అంది.
”ఎలా వుందే! నిన్న కన్నా బాగుందా?” అంది ఉత్సాహంగా.
”లేదమ్మా! వాచినట్లు, పాచినట్లు, కాస్త ఎర్రబడి వుంది. ఎందుకయినా మంచిది అద్దంలో చూసుకోండి!” అంది.
ఆమె ఉలిక్కిపడి ”ఎందుకుందే అలా?” అంది.
”ఏమో నాకేం తెలుసమ్మా! రాత్రికి మీ ముఖానికి ఏమేమి పూయాలో కాగితం మీద రాసివ్వండి! కూరగాయలతో పాటు అవి కూడా పట్టుకొస్తాను. నాకసలే మతిమరుపు. నోటితో చెబితే అసలే గుర్తుండి చావటం లేదు” అంది ఎదురుగా వచ్చి నిలబడి.
”నువ్వెళ్లవే! నాకేంటో ముఖమంతా మండుతున్నట్లుంది” అంటూ లేచి అద్దం దగ్గరకి వెళ్లింది.
ఆమె వెళ్తుంటే వెనక నుండి కీరమ్మ ”మీ ముఖంలో దద్దుర్లే కాదమ్మా రెండు మచ్చలు కూడా కన్పించాయి. అద్దాలు పెట్టుకొని చూసుకోండి! ఎందుకయినా మంచిది. ఇప్పటికే జుట్టు పలచబడి పోయిందని బాధ పడుతున్నారు. దానికి తోడుగా మచ్చలెక్కువైతే ఇంకా బాధపడతారు” అంటూ వెళ్లిపోయింది.
ఇప్పుడు నిజంగానే బిత్తరపోయింది మాధవీలత. ”నా ముఖానికి మచ్చలు కూడా వచ్చాయా? అసలు చిన్నప్పటి నుండి ఒక్క మచ్చ కూడా లేని ముఖం నాది… ఇప్పుడు మచ్చలెందుకొచ్చాయి?” అని మనసులో అనుకుంటూ వెళ్లి డ్రస్సింగ్‌ టేబుల్‌ ముందు నిలబడింది. చేతుల్ని, ముఖాన్ని గుచ్చిగుచ్చి చూసుకుంది… ఆమె కళ్లకి అద్దాలు పెట్టుకున్నా మంచు వాలినట్లు మసక మసగ్గానే వుంది. మచ్చలు వున్నట్లున్నాయి. వెంటనే లేనట్లున్నాయి. లోపలంతా కంగారు. మోక్ష చెప్పినట్లు ఎంత పాజివ్‌గా ఆలోచిస్తూ ప్రశాంతంగా వుందామన్నా వుండలేకపోతోంది. కీరమ్మ అలా అనడం వల్లనో ఏమో భయంతో దిగులుతో ముఖమంతా ముడుచుకుపోయింది. కీరమ్మ చెప్పిన ఆ రెండు మచ్చల్ని వెతుక్కుంటూ అక్కడే నిలబడింది మాధవీలత.
****

….ఎప్పుడైనా మోక్ష ఆఫీసుకి తీసికెళ్లే లంచ్‌బాక్స్‌లో ప్రతిరోజు ఒక బాయిల్డ్‌ఎగ్‌ పెడుతుంది మాధవీలత. ఆఫీసులో ఎంత వర్క్‌ చేసినా తిండి బాగా తింటే అలసట అన్పించదని మంచి పోషకాహారంతో కూడిన పదార్థాలనే బాక్స్‌లో పెడుతుంటుంది. మోక్ష తింటున్నప్పుడు ఆమె కొలీగ్స్‌ కూడా ఆమె టిఫిన్‌బాక్స్‌లోకి తొంగిచూసి ‘మీ అత్తగారు ఎప్పికప్పుడు అప్‌డేట్ అవుతూ ఫుడ్‌చార్ట్‌కి బాగా ఇంపార్టెన్స్ ఇచ్చేలా వున్నారు కదా! ఇన్నిరోజులు అర్థం కాలేదు కాని ఇప్పుడర్థమైంది. నువ్వెందుకింత పుష్టిగా వున్నావో’ అని అంటుంటారు. వాళ్ల మాటలు చాలా వరకు నిజమే అన్పిస్తాయి మోక్షకు… ఎక్కువగా మోక్ష పక్కసీటు అమ్మాయినే లంచ్‌టైంలో మోక్ష దగ్గర కూర్చుంటుంది.
ఇవాళ కూడా అలాగే కూర్చుని తింటున్నారు.
”మోక్షా! ఇవాళేంటి నీ లంచ్‌బాక్స్‌లో ఎగ్‌ లేదు. మీ హబ్బీ స్వామిమాల ఏమైనా వేసుకున్నాడా?” అంది కొలీగ్‌.
”నీకొచ్చిన డౌట్ నాకు అర్థమైందిలే… క్లియర్‌ చెయ్యనా?”
”చెయ్యి!”
”మా అత్తగారి ముఖంమ్మీద రెండు మచ్చలొచ్చాయని ఎవరు చెప్పారో తెలియదు కాని అవి నా వల్లనే వచ్చాయని ఆమె అనుమానం. పక్కనుండే అపార్ట్‌మెంటులో ఆమె స్నేహితురాళ్లుంటే అక్కడికి కూడా వెళ్లి అడిగిందట. మచ్చలున్నాయా లేవా? అని వాళ్లు లేవని చెప్పినా నమ్మటం లేదు. అయినా ఆ రెండు మచ్చలు ఇప్పటివి కావు. అవి ఎప్పటి నుండో వున్నాయి. ఈ మధ్యన ఓవర్‌గా ఫేషియల్‌, ఫేస్‌ప్యాకప్‌లు అయినందు వల్ల అవి స్పష్టంగా బయటపడ్డాయేమో. అప్పటికి చెప్పాను. నారింజరసంలో పాలు కలిపి నెలరోజుల పాటు క్రమం తప్పకుండా ముఖానికి పట్టిస్తే మచ్చలు పోతాయని. వినటం లేదు. నా మీద కోప్పడుతోంది. ఇక నా లంచ్‌బాక్స్‌లో ఎగ్‌ కూడానా” అంది.
”ఇదేం కర్మ! అనవసరంగా నోటికాడి ఫుడ్‌ పోగొట్టుకున్నావ్‌!” అంది కొలీగ్‌.
”నాక్కూడా అదే అన్పిస్తోంది. ఆవిడ కోసం నేనెంత కష్టపడ్డానో మీకు తెలియదా? ఎంతమంది బ్యూటీషియన్లను కలిశాను. ఎన్ని ఫోన్‌కాల్స్‌ చేశాను. ఆవిడ ముఖం మీద ముడతలు రాకుండా, మచ్చలు పోతాయనేగా ఫేషియల్‌ చేసేదాన్ని… ముఖం తాజాగా, చర్మం మృదువుగా వుండాలని, వదులవకుండా వుండాలని, మృత కణాలు తొలగిపోవాలనేగా మసాజ్‌ చేసేదాన్ని… జుట్టు ముఖం మీద పడకుండా, ఏది పూసినా జుట్టుకి అంటకుండా వుండాలనేగా హెడ్‌బ్యాండ్‌ తెచ్చాను. అంతేనా ఏప్రాన్‌, బౌల్స్‌, బ్రష్‌, క్రీమ్‌, స్టీమర్‌, ఎక్స్‌ాక్టర్‌, టవల్‌, ఎన్ని తేలేదు. వీికోసం ఎన్నిసార్లు షాపింగ్‌ కెళ్లలేదు. కొంచెం కూడా కృతజ్ఞత వుందా? వుంటే నీవల్లనే మచ్చలొచ్చాయి అంటుందా?” అంది.
కొలీగ్‌ వెంటనే మోక్ష చేయి మీద తట్టి ”బాధపడకు. మీ అత్తగారికి చెయ్యాల్సిన దానికన్నా ఎక్కువ సర్వీస్‌ చేశావు. ఇక అలాంటి సర్వీసేం చెయ్యకుండా సైలెంట్ అయిపో… లేకుంటే నువ్వు డాక్టర్‌ దగ్గరకెళ్లి విటమిన్స్‌ బిళ్లలు మింగాల్సి వస్తుంది” అంది.
”అది కాదువే నా బాధ. ఆవిడను నేనెంత బాగా చూసుకున్నానో తెలుసా? ఇంటికెళ్లాక నాకుండే టైమంతా ఆవిడతోనే గడిపేదాన్ని. మూడు రకాల స్ట్రోక్స్‌తో మసాజ్‌ చేసేదాన్ని. మసాజ్‌ పూర్తయ్యాక ముఖాన్ని కాటన్‌తో తుడిచి ఆవిరి పట్టేదాన్ని… మెత్తి టవల్‌తో చిన్నపిల్లను తుడిచినట్లు తుడిచేదాన్ని… నా బిడ్డ పూర్వికి కూడా నేనలా చేయలేదు, చూసుకోలేదు. చివరకి నావల్లనే మచ్చలొచ్చాయని నాతో మాట్లాడటం మానేసింది. అసలు ఆవిడ ముఖానికేదో అయినట్లు దాచుకొని, దాచుకొని తిరుగుతోంది తెలుసా?” అంది మోక్ష.
”ఖర్మ….” అంది కొలీగ్‌.
మోక్ష అదే విషయంపై చాలాసేపు బాధపడింది. పూర్విని తలచుకుని కళ్లనీళ్లు పెట్టుకుంది.
”నువ్వలా కళ్లనీళ్లు పెట్టుకుంటే చూడబుద్ది కావటం లేదు. నువ్వేనా అన్పిస్తోంది. అయినా నీకేం తక్కువ. జాబ్‌ వుంది హాయిగా తిని హాయిగా వుండు. కాకుంటే పూర్విని తెచ్చుకొని నీ దగ్గరే వుంచుకో. ఆయాను పెట్టుకో. మీ ఇద్దరికి జాబ్స్‌ వున్నాయిగా. కొంతకాలం ఆ ముసలోళ్లకి దూరంగా వుండండి. అలా దూరంగా వుంటే మీరు బ్రతకలేరా? వాళ్లు బ్రతకలేరా? ఇలాంటి తిండి తింటూ ఎన్నిరోజులు బ్రతుకుతావ్‌? దేవుడు మనకు జ్ఞానాన్ని, తెలివితేటల్ని, ఉద్యోగాన్ని ఇచ్చింది ఎందుకు? కడుపు నిండా తిండి తినకుండా డయాబెటిక్‌ పేషంట్లలా బ్రతకమనా?” అంది ఆవేశంగా.
ఆశ్చర్యపోయింది మోక్ష. తనకంటూ ఒక స్నేహితురాలు వుంది కాబట్టి ఇలా మాట్లాడుతోంది. అదే దృతి తరుపున ఎవరు మాట్లాడారు? ఎవరు ఆలోచించారు? తీసికెళ్లి పరాయి ఇంట్లో వదిలేసి వచ్చారు. అత్తమామలు ఎక్కడైనా ఇంత దుర్మార్గంగా వుంటారా? ఏదీ జీర్ణించుకోలేరా? ఇప్పుడు తన పరిస్థితి ఏమి? అప్పుడు అత్తగారు మాట్లాడకపోతే దృతి ఎలా వుండగలిగిందో కాని తను మాత్రం వుండలేకపోతోంది. ఆలోచిస్తూ కూర్చుంది మోక్ష.
”నువ్వేం ఆలోచించకు. పెద్దవాళ్లతో కలిసి వున్నంత వరకు చాలు. ఇంకా ఎందుకు? అసలు రాత్రి సమయంలో కలిసి వుండే భార్యాభర్తలే ఎవరి జీతం డబ్బులు వాళ్లు ఖర్చుపెట్టుకుంటూ ఒకరి బరువు ఒకరి మీద పడకుండా ఎవరి పర్సనాలిటీని వాళ్లు నిలబెట్టుకుంటున్నారు. షేరింగ్‌ అనేది మాటల్లో వుండొచ్చు, మభ్యపెట్టుకోవటంలో వుండొచ్చు కాని మరీ సొంత సంపాదన మీద కూడా అధికారం లేకుండా కనీసం తిండికి కూడా డిపెండ్‌ కావటం టూమచ్‌ పనిష్‌మెంట్. ఏ రిలేషన్‌లో కూడా ఇది మంచి షేరింగ్‌ కాదు. గుడ్‌ రిలేషన్‌ అంతకన్నా కాదు” అంది.
”బరువుగా మాట్లాడి నన్ను భయపెట్టకు… ఇవాళ ఇంటికెళ్లాక ఏదో ఒకి ఆలోచిస్తాను” అంది మోక్ష.
కష్టమర్లు రావడంతో ఇద్దరు వెళ్లి ఎవరి సీట్లో వాళ్లు కూర్చున్నారు.
*****

సతీష్‌చంద్ర తండ్రికి ఫోన్‌ చేసి ”కోపతాపాలను తగ్గించుకొని అమ్మా నువ్వూ వెళ్లి దృతిని చూసిరండి నాన్నా! తను ఎలా వుందో ఎలా తెలుస్తుంది? నేనేమి అడిగినా హ్యాపీగా వున్నట్లే మాట్లాడుతోంది. మీరు వెళ్లి చూసి వస్తే నాక్కూడా ధైర్యంగా వుంటుంది. మీరున్నారన్న నమ్మకంతోనే నేనిక్కడ ప్రశాంతంగా వుండగలుగుతున్నాను. ఒకసారి వెళ్లి చూసి రాండి!” అన్నాడు.
లౌడ్‌ స్పీకర్‌లో నుండి కొడుకు మాటలు విన్న మాధవీలత ”ఈ కళ్లతో దాని ముఖం ఎవరు చూడమన్నా చూడను. వాడేదో పెద్ద ఆఫీసరైనట్లు అక్కడుండి ఆర్డర్లు వేస్తే మనమిక్కడ కీ ఇచ్చి వదిలిన బొమ్మల్లా ఆడతామనుకుంటున్నాడేమో! అది జరిగే పని కాదు” అని దృతిని చూడానికి వెళ్లలేదు. సతీష్‌ని కూడా అవమానించినట్లు మాట్లాడింది.
అంకిరెడ్డి ఒకి రెండుసార్లు వెళ్లి చూసి వచ్చాడు.
*****

ఆఫీసులో కొలీగ్‌ మాట్లాడినప్పి నుండి మోక్షలో మార్పు వచ్చింది. భర్తను తీసుకొని పక్కకెళ్లి పోవాలనుకుంది. అప్పుడు అత్తగారు మాట్లాడకపోయినా బాధలేదు. ఎవరెలా పోయినా చింతలేదు. తనూ, తన భర్త, పూర్వి రెంటెడ్‌ హౌస్‌లో వుండొచ్చు. కీరమ్మలాంటి పనిమనిషిని పెట్టుకుంటే ఉదయాన్నే వంట చేసుకొని పూర్విని స్కూల్‌కి పంపి, తనూ, ఆనంద్‌ ఆఫీసుకి వెళ్లొచ్చు… అప్పుడు ప్రశాంతంగా ఉంటుంది. ఇదే ఆలోచన కూర్చున్నా, నిలబడినా, పడుకున్నా మోక్షలో…
ఆనంద్‌తో చెప్పింది. ఆనంద్‌ విన్నాడు కాని వెంటనే సమాధానం చెప్పలేదు.
”మాట్లాడరేమండీ! నాకు ఈ ఇంట్లో వుండాలనిపించటం లేదు. మనకేం తక్కువ. బయటకెళ్లి బ్రతకలేమా?”
”ఇప్పట్లో బ్రతకలేం. దానికి కొద్దిగా టైం కావాలి”
”ఎందుకు?”
”మన డబ్బు మొత్తం వేరేచోట ఇన్వెస్ట్‌ చేశాను. ఇప్పుడు మనకు వస్తున్న రెండు జీతాల డబ్బంతా లోన్‌కెళ్లిపోతోంది”
షాకై చూసింది. ”డబ్బేంటి? లోనేంటి? అసలు మీరేం మాట్లాడుతున్నారు?”
”నీకు తెలియదులే! నువ్వేం ఆవేశపడకు. నేనీమధ్యన నీకు తెలియకుండా ఓ మంచి పని చేశాను”
”మంచిపనా?”
”అవును”
”ఏంటండీ అది?”
”కమలనాథ్‌ అనే కాంట్రాక్టర్‌కి పదిలక్షలు పెట్టుబడి పెట్టాను. అదంతా ఎలా వచ్చిందనుకున్నావ్‌! లోన్‌ తీసుకుని కొంత, ఇంత వరకు మనం కట్టిన చిట్టీల మీద వచ్చింది కొంత…. ఏదో ఒకటి చెయ్యకపోతే డబ్బులెలా వస్తాయి?”
”ఉద్యోగం చేసుకుంటున్నాం కదా? ఇంకా ఏం చెయ్యాలి డబ్బుల కోసం?”
”ఆ డబ్బులేం సరిపోతాయి మోక్షా? నెలంతా తింటే ఒక్క రూపాయి కూడా మిగలదు. ఇప్పుడేదో మా నాన్న మనకు తిండి పెడుతున్నాడు కాబ్టి ఇద్దరి జీతాలు చిట్టీలకు కట్టి సేఫ్‌సైడ్‌లో వున్నాం. లేకుంటే ఏముంది?”
”అలాగే వుంటే సరిపోయేదిగా! కొత్తగా ఈ లోన్లెందుకు? ఆ చిట్టీ డబ్బులన్నీ తీసుకోవడం ఎందుకు? కాంట్రాక్టర్‌కి ఇవ్వడం ఎందుకు? అయినా ఇంతపని చేస్తూ నాకెందుకు చెప్పలేదు?”
”చెబితే మీ ఆడవాళ్లు ఇలాంటి వ్యాపారాలు చెయ్యనిస్తారా? అన్నీ భయాలేగా మీకు? భయపడుతూ కూర్చుంటే ఏమీ సాధించలేం. నేను పెట్టిన పది లక్షలకి తొందరలోనే ఇరవై లక్షలు వస్తుంది. అలా ఏ రంగంలో వస్తుంది చెప్పు. అందుకే నీకు చెప్పకుండా నీ సంతకాన్ని నేనే చేసి నీ పేరుతో లోన్‌ తీసుకున్నాను. నీ జీతం మొత్తం ఇప్పుడు చిట్టీకి పోదు. ఆ లోన్‌కి పోతుంది. అయినా ఒక నెల దాక దాని మీద వచ్చే లాభం మొత్తం మన పేరుతో బ్యాంక్‌లో వేసుకొని మిగతాది లోన్‌కి కట్టేద్దాం! ఓ.కె.నా! ఇక భయపడకు!” అన్నాడు.
పిచ్చిచూపులు చూస్తోంది మోక్ష.
పక్కనే వుండి వాళ్ల మాటలు విన్న అంకిరెడ్డి వెంటనే వచ్చి వాళ్ల దగ్గర కూర్చున్నాడు. మోక్ష ముఖంలోకి చూశాడు.
”ఆనంద్‌ చెప్పినట్లు చేస్తే సరిపోతుంది. నువ్వేం కంగారు పడకు మోక్షా!” అన్నాడు అంకిరెడ్డి.
”ఇది మీకు తెలుసా మామయ్యా! మీరు కూడా ఆయన మాటలకే సపోర్టు చేస్తున్నారు? ఆయన చేసిన పని మీకు నచ్చుతోందా?” అంది మోక్ష.
”ఆ కాంట్రాక్టర్‌ మంచివాడేనమ్మా! మన డబ్బుకేం ఢోకా లేదు”
”డబ్బులు పోతాయని నేను అనటం లేదు మామయ్యా! లోన్లు తీసుకోవడం ఎందుకు? అదీ నాకు చెప్పకుండా, నేను సంతకం పెట్టకుండా…”
”నీ సంతకం ఆనంద్‌ పెట్టాడు మోక్షా!”
”అది మీక్కూడా తెలుసా మామయ్యా?” అంది. ఆశ్చర్యపోయే ఓపికలేనట్లు చూసింది.
”ఆ…” అన్నాడు అంకిరెడ్డి.
”ఆ… నా! ఏం మాట్లాడుతున్నారు మామయ్యా? మీరు మీరేనా?”
”ఇందులో తప్పేముందమ్మా! నువ్వు నీ ఆఫీసు వదిలేసి ఆఫీసుల చుట్టూ తిరగలేవని నీ కంఫర్ట్‌ కోసం నీ సంతకం ఆనంద్‌ చేశాడు. ఇంత మాత్రానికే ‘మీరు మీరేనా!’ అంటూ నన్ను ప్రశ్నిస్తావెందుకు? అంత పెద్దపెద్ద కళ్లు చేసి చూడానికి ఇప్పుడేం జరిగిందని…?”
మోక్ష తలవంచుకుని కళ్లు మూసుకొని ఒక్క క్షణం పిడికిళ్లు బిగించి ఊపిరి బిగబ్టింది.
ఆనంద్‌ ఆమెను చూసి ”హిస్టీరియా వచ్చిన దానిలా ఎందుకే అలా బిగుసుకుపోయావ్‌?”
ఆమె ఉలిక్కిపడి ”నేను బిగుసుకుపోయానా?”
”కాదా! ఆమాత్రం తెలుసుకోలేనా! నేను ఏది చేసినా నచ్చదు. ఇందుకే ఏం చేయాలన్నా నాకు భయం”
”నువ్వేం భయపడకురా! అసలేంటమ్మా నీ ప్రాబ్లమ్‌?”
”పెద్దవారు. నా సంతకం ఆయన పెడుతున్నప్పుడు మీరు ఆపవద్దా మామయ్యా? అంతా జరిగాక అసలేంటమ్మా నీ ప్రాబ్లమ్‌ అంటే నేనేం చెయ్యగలను. మీరేకదా మాకు కంచెలా వుండాల్సింది”
”తెలివిగా మాట్లాడి మా నాన్నను కించపరిస్తే పెట్టిన సంతకం ఎరేజ్‌ అవుతుందా?” కోపంగా అన్నాడు ఆనంద్‌.
”నువ్వుండరా! దీనివల్ల లాభాలు వస్తాయి కదమ్మా!” అన్నాడు.
”లాభాలు కాదు మామయ్యా! నాకు వేరే ఇల్లు అద్దెకు తీసుకొని వెళ్లాలని వుంది. పూర్విని ఇంకా ఎన్నిరోజులు వాళ్ల దగ్గర వుంచుతాం”
”ఎవరుంచమన్నారు? తీసుకొచ్చుకోమ్మా! ఇక్కడ పూర్వి వుండానికి అభ్యంతరమేంటి? మనతో పాటు వుంటుంది. ఇంత చిన్న విషయానికే వేరే వెళ్లడం ఎందుకు?” అన్నాడు అంకిరెడ్డి.
మోక్షకి ఏం చేయాలో తోచనట్లు పిడికిళ్లు బిగించి చెవుల దగ్గర పెట్టుకుని అటు ఇటూ చూస్తూ కోపంగా ”ఛఛ… నాకు అన్నీ సంకెళ్లే! ఇప్పటికే నా ఇబ్బందులు నాకున్నాయి. అవి చాలక ఈయనగారు నా జీతం మొత్తం లోనుకు కట్టేలా చేసిపెట్టాడు. ఇన్నిరోజులు కట్టిన చీటీ డబ్బులు కూడా లేకుండా చేశాడు. ఈయన వల్ల నాకెప్పుడూ కష్టాలే!” అంటూ అక్కడ నుండి లేచి వెళ్లిపోయింది మోక్ష.
ఆమె అలా వెళ్లగానే కొడుకు వైపు తిరిగి
”ఏంటిరా అలా అంటోంది? నువ్వు చేసిన పని మోక్షకి నచ్చలేదా? ఆ కాంట్రాక్టర్‌ మంచివాడే కదరా! ఎందుకలా భయపడుతోంది. అసలు కమలనాథ్‌ గురించి ఎవరిని అడిగినా మంచివాడనే చెబుతున్నారు. రోడ్డు కాంట్రాక్ట్‌, రైల్వే కాంట్రాక్ట్‌, చెరువుల కాంట్రాక్ట్‌, బిల్డింగుల కాంట్రాక్ట్‌ ఒకటేమిటి ఇప్పటికే అతను చాలా కాంట్రాక్ట్‌లు చేసి వున్నాడు. నేను కూడా అతనితో మాట్లాడాను. అతని మాటల్ని బట్టి చూస్తే ఇది నీకు మంచి ఆపర్చ్యూనిటీ అనిపిస్తోంది. ఇదంతా మోక్షకు నువ్వు ముందే చెప్పాల్సింది. అయినా అంత కోపంగా వెళ్లిపోయిందేం రా?”
”అదెప్పుడూ అంతే నాన్నా! చెప్పింది వినదు. దానికి మనందరం కలిసి వుండటం ఇష్టం లేదు. ఒక్కతే వెళ్లి పక్కనుండాలట… వచ్చిన జీతం మొత్తం నెలంతా ఖర్చు పెట్టుకోవాలట. అదీ దాని సరదా! బాధ్యత తెలిస్తే కదా!” అన్నాడు.
”సరేలే! కమలనాథ్‌ మళ్లీ కలిస్తే చెప్పు! అవసరమైతే ఇంకో 5 లక్షలయినా ఇవ్వానికి సిద్ధంగా వున్నాడు నా స్నేహితుడు? వడ్డీ తక్కువే తీసుకుంటానంటున్నాడు. అవసరమైతే తెచ్చి ఇద్దాం! ఇలాంటి వ్యవహారాల్లో పెట్టుబడి ఎంత ఎక్కువ అయితే లాభాలు అంత అధికంగా వుంటాయి. నువ్వన్నట్లు ఇప్పుడు మన చుట్టూ ఖరీదైన ఇల్లు, కార్లు వున్నవాళ్లంతా ఇలాంటి వ్యాపార లావాదేవీల వల్ల పైకి వచ్చినవాళ్లే!” అన్నాడు.
”సరే! నాన్నా! ఇవాళే ఫోన్‌ చేసి అడుగుతాను” అన్నాడు.
”కాస్త జాగ్రత్తగా మాట్లాడు”
అలాగే అన్నట్లు తల వూపాడు ఆనంద్‌.

మోక్షకు ఈ మధ్యన మనసు బాగుండక తల్లికి ఫోన్‌ చెయ్యలేదు. పూర్వి ఎలా వుందో ఏమో!! ఆఫీసులో కూడా వారం రోజుల నుండి పని బాగా ఎక్కువైంది. ఇంటికొచ్చాక అలసిపోయినట్లయి త్వరగానే నిద్రపోతోంది. ఇవాళ నిద్రపోకుండా ఫోన్‌ చేసింది. పూర్వి లిఫ్ట్‌ చేసి ”మమ్మీ! ఫోన్‌ అమ్మమ్మకివ్వనా?” అంది వచ్చీరాని మాటలతో ముద్దుముద్దుగా.
”వద్దులే నాన్నా! నువ్వు మాట్లాడు. తర్వాత అమ్మమ్మకు ఇద్దువు గాని… ఎలా వున్నావ్‌ నువ్వు?”
”బాగున్నా మమ్మీ! మొన్న డాడీ వచ్చాడు. నువ్వు రాలేదేం?”
”డాడీ వచ్చాడా? ఎప్పుడు?” ఆశ్చర్యపోయింది మోక్ష.
”తాతయ్యతో, మామయ్యతో తగాదా పెట్టుకొని డబ్బులు పట్టుకెళ్లాడు. నువ్వు రాలేదేం మమ్మీ?” అంది. తల్లిని చూడాలన్న తపన పూర్వి గొంతులో స్పష్టంగా విన్పిస్తోంది.
మోక్ష అదేం ప్టించుకోకుండా ”ఫోన్‌ అమ్మమ్మకివ్వు…” అంది.
అక్కడ నుండి కదలకుండానే ”అమ్మామ్మా!!” అంటూ పెద్దగా కేకేసింది పూర్వి.
”వెళ్లవే! అమ్మమ్మ దగ్గరకెళ్లి ఫోన్‌ ఇవ్వు” తొందరపెట్టింది మోక్ష.
పూర్వి పరిగెత్తుకుంటూ వెళ్లి ”అమ్మమ్మా! నీ కూతురు ఫోన్‌” అంటూ మొబైల్‌ని అమ్మమ్మ చెవి దగ్గర పెట్టింది పెద్ద ఆరిందలా.
ఆమె ‘హలో!’ అనగానే ”అమ్మా! ఆయన అక్కడకొచ్చారా?” అడిగింది మోక్ష.
ఆమె ఒక్కక్షణం ఆగి ”వచ్చాడు. నీకు చెప్పి వచ్చి వుండడని మాకు అప్పుడే అన్పించింది. అందుకే అల్లుడుగారు వచ్చినట్టు నీకు చెప్పలేదు.”
”ఏమన్నారు. నాన్నతో అన్నయ్యతో తగాదా పెట్టుకున్నాడా?”
”అవన్నీ ఇప్పుడెందుకు? నువ్వెలా వున్నావ్‌? వేళకి తింటున్నావా?” అడిగింది ఆమె.
వెంటనే మోక్ష కళ్లలో కన్నీళ్లు ఉప్పెనలా ఉబికాయి.
”నువ్వేదో దాస్తున్నావ్‌! చెప్పమ్మా! అసలేం జరిగింది?” అడిగింది మోక్ష.
”ఏం లేదులే మోక్షా! దాని గురించి ఇప్పుడెందుకు? అయినా అతనికి ఇస్తానని ఒప్పుకున్న డబ్బులు ఎప్పుడైనా ఇచ్చేదేగా! అన్నయ్య వెంటనే వదిన నగలు అమ్మి అతనికి ఇవ్వాల్సిన డబ్బులు ఇచ్చేశాడు”
”అంత జరిగిందా?” నివ్వెరపోతూ అడిగింది.
”నువ్వలా అంటావనే నీకు చెప్పలేదు”
గాలి తీసిన బెలూన్‌లా అయి ”చెప్పినా నేనేం చెయ్యగలనులే! నేను ఎవరిక్కావాలి?” అంది.
”అలా అనకు మోక్షా! నువ్వు కాక మాకు ఇంకెవరు కావాలి? మేము ఏది చేసినా నీకోసమేగా! నువ్వు బాగుండాలనేగా!”
”బాగుండాలంటే వదిన నగలు అమ్మాలా?”
”సందర్భం అలా వచ్చింది. తప్పలేదు” అందామె.
”నాతో ఒక్క మాటయినా చెప్పాల్సింది”
”చెబితే నువ్వు వదిన నగలు అమ్మనిస్తావా? దానివల్ల నీకూ ఆనంద్‌కు విభేదాలు రావా? అందుకే చెప్పలేదు”
”ఈ విషయంలో మీరు చాలా తొందరపడ్డారు. ఆ డబ్బు ఆయనకు ఇవ్వకుండా పూర్వి కోసం వుంచితే బాగుండేది…”

ఇంకా వుంది…