పార్శీయులు

రచన: టీవీయస్.శాస్త్రి


(పార్శీల మత చిహ్నం)

2004 గణాకాల ప్రకారం ప్రపంచవ్యాప్తంగా జొరాస్త్రియన్ల సంఖ్య 1, 45, 000 నుండి 2, 10, 000 వరకూ ఉన్నది. 2001 భారత్ జనగణన ప్రకారం 69, 601 పార్శీలు భారత్ లో గలరు. క్రీస్తు శకం తరువాత జొరాస్త్రియన్లు కొన్ని వందల సంఖ్యలో భారతదేశంలో ఉన్న గుజరాత్ రాష్ట్రంలోకి అడుగుపెట్టారు. వీరినే పార్శీయులు అని అంటారు. కుస్తీ యజ్ఞోపవీతము(ఒడుగు / జంధ్యం) ధరించే ఆచారము వీరిలో కూడా ఉన్నది. భారత దేశంలో జోరాస్త్ర మతమునకు పార్శీ మతమని కూడా పేరు. హైదరాబాద్ నగరంలో పార్శీల సంఖ్య రెండు వేల లోపే! అయితేనేం! వ్యాపార రంగంలో మాత్రం వారి ప్రభావం అధికంగానే ఉంటుంది. ఇంతకీ పార్శీలు నగరానికి ఎప్పుడు వచ్చారన్న దానికి చారిత్రక ఆధారాలు లేనప్పటికీ, అప్పటి నిజాం సాలార్‌జంగ్‌ కోరిక మేరకు ఇక్కడ స్థిరపడ్డారన్నది ఒక కథనం. ఇక, నగరంలో ఉంటున్న వారిలో దాదాపు 90 శాతం సికింద్రాబాద్‌లోనే నివసిస్తున్నారు.

ఇటీవలి కాలంలో వీరి సంఖ్య గణనీయంగా తగ్గుతోంది. కారణం, తమ కమ్యూనిటీలోని వాళ్లను పెళ్లిచేసుకోవడానికి యువత అసక్తి చూపించడం లేదట! వీరు పూజించే దైవం అగ్ని. 111 ఏళ్ల నాటి అగ్ని దేవాలయం అత్యంత పవిత్రాలయం. అతి ముఖ్యమైన పండుగ నౌరోజ్‌. నూతన సంవత్సరాదిని వేడుకగా జరుపుకొంటారు. అవి కాకుండా జొరాస్ట్రి‌యన్‌ పుట్టినరోజునూ కర్టోడ్‌ సాల్‌గా జరుపుకొంటారు. ఏడాదిలో చివరి ఐదు రోజులను పటేలీగా చేసుకోవడం ఆనవాయితీ. నిజాం కాలంలో పరిపాలన వ్యవహారాల్లో కీలక పాత్ర పోషించినా, ప్రస్తుతం రాజకీయాలకు వారు దూరం. నిజాం కాలంలో ఇరానీ దేశం నుంచి పార్శీలు వ్యాపార నిమిత్తం హైదరాబాద్‌కు వచ్చారు . పార్శీలు ఆ రోజుల్లోనే ఉన్నత చదువులు చదువుకొని సంపన్నులు కావడంతో హైదరాబాద్‌ లో వ్యాపారం చేసుకునేందుకు నిజాం రాజులు వారిని ఆహ్వానించారని మతపెద్దలు చెబుతుంటారు. వీరు ప్రత్యేకమైన ఆచార, వ్యవహార పద్ధతులను పాటిస్తుంటారు. వీరు పూర్తి శాకాహారులు. భూమిలో పండే వాటిని కూడా తినరు. ఉదా-ఉల్లిగడ్డలు, వేరు శనగలు. . . ఇక వారి ఆచారాల్లో అతి ముఖ్యమైనది దోక్మా (టవర్‌ ఆఫ్‌ సైలెన్స్‌)! చనిపోయాక కూడా నలుగురికి ఉపయోగపడాలని భావించే పార్శీలు, గద్దలు, రాబందులకు ఆహారంగా వారి మృతదేహాలను దోక్మాపై వదిలేస్తారు. దోక్మాలు పార్శీగుట్ట, బోయగూడల్లో ఉన్నాయి. ఇటీవలి కాలంలో కరెంట్‌ ద్వారా దహనసంస్కారాలు నిర్వహిస్తున్నారు. ఒక వ్యక్తి చనిపోయాడంటే ఆ మృతదేహాన్ని కాల్చడమో పాతిపెడ్డడమో చేస్తుంటారు. కానీ పార్శీలు మాత్రం అందుకు విభిన్నంగా అంత్యక్రియలు చేసేవారు. చనిపోయిన వారి మృతదేహాలను పాతిపెట్టకుండా, కాల్చకుండా గద్దలు, ఇతర పక్షులు తినేలా ఏర్పాట్లు చేసేవారు. అలా చేస్తే చనిపోయిన వారికి స్వర్గప్రాప్తి కలుగుతుందని వారి నమ్మకం. చనిపోయాక కూడా పరోక్షంగా మృతదేహం ఉపయోగపడాలనే ఆనవాయితీ ఉండేదని ప్రతీతి.

నిజాంలకు పార్శీలు అత్యంత సన్ని హితులుగా ఉండడంతో వారి మృతదేహాలను పక్షులకు పడేసేందుకు ఒక బావిలాంటి గదిని సికింద్రాబాద్‌ నుంచి పద్మారావునగర్‌ వైపు వెళ్లే మార్గంలో ఎత్తైన ప్రదేశంలో నిర్మించారు. అక్కడ కేవలం పార్శీలకు మాత్రమే అంత్యక్రియలు చేస్తుండడంతో దానికి పార్శీగుట్ట అనే పేరు వచ్చింది. పార్శీగుట్ట 4 ఎకరాల స్థలంలో నిర్మితమై ఉంది. అందులో ఉద్యానవనాన్ని కూడా ఏర్పాటు చేశారు. కాలగమనంలో వస్తున్న మార్పులు, ఆ గుట్ట చుట్టుపక్కల కాలనీలు ఇళ్లు నిర్మించుకొని ఉండడంతో పార్శీలు కూడా వారి అంత్యక్రియ పద్ధతులను మార్చుకోవల్సివచ్చింది. మృతదేహాలను బావి దగ్గరకు తీసుకెళ్లి పడేస్తే గద్దలు వచ్చి స్థానికులకు ఇబ్బందులు కలిగిస్తున్నాయి. దీంతో వారు మృతదేహాలను ఖననం చేసేందుకు సోలార్‌ సిస్టమ్‌ను వాడుతున్నారు. మృతదేహాలను నేరుగా బావిలా ఉండే గదిలో పడేయకుండా ఊచలతో తయారు చేసిన కమ్మీలపై ఉంచుతారు. ఆ తరువాత కమ్మీల ద్వారా విద్యుత్‌ ప్రవాహాన్ని జరపడంతో మృతదేహం కాలి బూడిదవుతుంది. ఈ ప్రాంతాన్ని చూడడానికి ఎవర్నీ అనుమతించరు. ఒక వేళ చూడాలనుకుంటే అక్కడ ఉన్నటువంటి మత పెద్ద ద్వారా అనుమతి తీసుకొని వెళ్లాల్సి ఉంటుంది. నిజాం కాలంలో వలస వచ్చిన పార్శీల ఆచార వ్యవహారాలకు పార్శీగుట్ట అద్దంపడుతోంది. గుజరాత్ లో పార్శీల కోవెల ఉన్నది. వారి అర్చనా స్థలము ఈ “అగ్ని ఆలయము”. పార్శీల మతము జొరాష్ట్రియన్. జొరాష్ట్రియనులు ముష్కరుల దండయాత్రల వలన పర్షియా దేశాన్ని వదలి హిందూదేశానికి వలస వచ్చారు. వారి సాగర యానములో తుఫాను వచ్చింది. అప్పుడు “అగ్నిదేవ” ను నెలకొల్పి, కొలువవలెనని తలచారు. పార్శీల పూజలు అందుకునే నిప్పు దైవము ” ఆతాష్ బహ్రా మ్” హైదరాబాద్‌లోని ఒక ధార్మిక సంస్థ, ఒక్కర్ని కంటే రూ. ఐదు వేలు. . ఇద్దర్ని కంటే రూ. 10 వేలు. . ముగ్గుర్ని కంటే రూ. 20 వేలు. . ఈ బహుమతులను అందజేస్తోంది.

ఇరాన్‌లో పుట్టి శాఖోపశాఖలుగా విస్తరించిన పార్శీలు ఒకప్పుడు బలమైన ప్రభావిత సమూహం. ఇప్పుడు అత్యంత క్షీణదశను అనుభవిస్తోన్న పార్శీ సమాజం తన అస్తిత్వాన్ని, మనుగడను కాపాడుకొనేందుకు చేస్తోన్న ప్రయత్నం ఇది. నిజాం జమానా నుంచే భాగ్యనగర సంస్కృతిలో భాగమైన పార్శీ జాతి ప్రమాదంలో పడింది. దేశవ్యాప్తంగా అనేక ప్రాంతాల్లో పార్శీ జనాభా క్రమంగా క్షీణిస్తోంది. అది హైదరాబాద్‌లో మరింత ఆందోళనకరంగా ఉంది. నిజాం పాలనలో తమ మేధోసంపత్తితో కీలక పదవులు అలంకరించిన పార్శీలు ఇప్పుడు తమ అస్తిత్వాన్ని కాపాడుకోవడానికి తాపత్రయపడుతున్నారు. ఒకప్పుడు భాగ్యనగరంలో వేల సంఖ్యలో ఉన్న వీరి జనాభా ఇప్పుడు పదకొండు వందలకు పడిపోయింది. తమ జాతిని పునరుజ్జీవింపజేసేందుకు పార్శీ మత సంస్థలు, ధార్మిక సంస్థలు, పెద్దలు నడుం బిగించారు. ఈ తరం దంపతులు ఎక్కువ మంది పిల్లలను కనేవిధంగా ప్రోత్సహిస్తున్నారు. ఆర్థిక సహాయాన్ని అందజేస్తున్నారు. సంతానోత్పత్తికి నోచని దంపతులకు వైద్య సహాయాన్ని అందజేస్తున్నారు. మిరాసన్ ట్రస్టు రూ. 20 వేల నుంచి రూ. 40 వేల వరకు అందజేస్తోంది. కానీ ఈ రెండు సంస్థలు కలసి ఆరేళ్లలో 25 జంటలకు మాత్రమే ఇలాంటి సహాయాన్ని అందజేశాయి. అలాగే బాంబే పార్శీ పంచాయత్, కేంద్రప్రభుత్వ ‘జియో పార్శీ’ పథకం కింద లబ్ధ్ది పొందుతున్న వాళ్లూ తక్కువ మందే ఉన్నారు. చాలా మంది ఒక్క సంతానానికే పరిమితమవుతున్నారు. ఇద్దర్ని కనేవాళ్లు చాలా తక్కువ . ఇక హైదరాబాద్‌లో ముగ్గురు పిల్లలను కన్న జంటలు మూడంటే మూడే ఉన్నాయి. పార్శీ దంపతులు ఎదుర్కొంటున్న మరో సమస్య సంతానరాహిత్యం. రక్త సంబంధీకుల మధ్య జరిగే పెళ్లిళ్లు అబార్షన్‌లకు దారితీస్తున్నాయి. నగరంలో ఉన్న పార్శీల్లో 55 ఏళ్ల నుంచి 100 ఏళ్లలోపు పెద్దవారు 540 మంది ఉంటే 30 నుంచి 39 ఏళ్లలోపు వాళ్లు కేవలం 182 మంది ఉన్నారు. 2012 నుంచి ఇప్పటి వరకు హైదరాబాద్‌లో 11 మంది పిల్లలు మాత్రమే పుట్టారు. కానీ ఇదే సమయంలో 46 మంది వయోధికులు కాలం చేశారు. ఏటా సగటున 18 మంది చనిపోతుంటే ఇద్దరు మాత్రమే జన్మిస్తున్నారు. అగ్నిని, నీటిని దైవంగా ఆరాధించే పార్శీ జాతి తనను తాను కాపాడుకొనేందుకు, మతాంతర వివాహాలను నియంత్రించేందుకు ‘చారిటబుల్ బ్లాక్'(మతపరమైన కట్టుబాటు)ను విధించింది.

అబిడ్స్, నాంపల్లి, సికింద్రాబాద్‌ల లోని విశాలమైన ఫైర్ టెంపుల్స్ ప్రాంగణాల్లోనే పార్శీ కుటుంబాలు సకల సదుపాయాలతో జీవించేందుకు ఏర్పాట్లు చేశారు. అతి తక్కువ ధరలకే విశాలమైన ఇళ్లను అద్దెకు ఇచ్చారు. అన్ని రకాల మతపరమైన కార్యక్రమాల్లో, ప్రార్థనల్లో పాల్గొనేవిధంగా ప్రోత్సహిస్తున్నారు. అయినా నేటి యువత మతపరమైన కట్టుబాట్లను అధిగమించి తమకు నచ్చిన వారిని పెళ్లి చేసుకొనేందుకు ఏమాత్రం వెనుకాడటం లేదు. పార్శీ జాతి ఇప్పుడు పెద్ద ప్రమాదాన్ని ఎదుర్కొంటోంది. ఈ తరం అమ్మాయిలు, అబ్బాయిలు స్వతంత్రంగా ఆలోచించడం, ఆర్థిక స్వాతంత్య్రాన్ని కోరుకోవడం మంచిదే కానీ చారిత్రక బాధ్యతన విస్మరించొద్దు. ఇంతగా అభివృద్ధి చెందిన సమాజంలో కట్టుబాట్లలో బతకాలనడం కరెక్ట్ కాదు అని కొందరి అభిప్రాయం! వీరు చాలా నిజాయితీపరులు. భారత దేశంలో ప్రముఖులైన పార్శీలలో దాదాభాయి నౌరోజీ, జమ్సేట్జి టాటా, ఫిరోజ్ షా మెహతా, ఫిరోజ్ గాంధీ, జుబిన్ మెహతా, అర్దెషీర్ ఇరానీ, నానీ పాల్కీవాలా, పీలూ మోడీ, గోద్రెజ్ కుటుంబం, వాడియా కుటుంబం, టాటా కుటుంబం వగైరాలు.

దైవప్రీత్యర్థం విధ్యుక్త ధర్మాచరణం

రచన: జి.సందిత

మానవులు జన్మను సార్థకం చేసుకోవటం అంటే భగవంతుని మెప్పుపొందటమే!
అందుకోసం మనుషులకై నిర్దేశించిన అనుసరించవలసిన కర్మాచరణ విధివిధానశాస్త్రమే ధర్మము.
కర్మాచరణం కూడా త్రికరణశుద్ధిగా చేయవలసి వుంటుంది. అప్పుడే అది ధర్మమవుతుంది. త్రికరణ శుద్ధి అంటే మనసా వాచా కర్మణా వైరుధ్యం లేకపోవటమే!
ఆకలితో ఇంటికి వచ్చిన అతిథికి భోజనంపెట్టటం మన ధర్మం అనుకుందాం. అప్పుడు వండి సిద్ధం చేయటం, వడ్డించటం శరీరకర్మ.
అతిథిని భోజనానికి ఆహ్వానించటం తదుపరి ఏమేమి ఉన్నాయో తెలిపి కొసరికొసరి అడగటం వాచా కర్మ.
అలా చేస్తున్నందుకు తృప్తిపడుతూ ఆనందించటం మానసిక కర్మ.
అటువంటి పూర్ణ ధర్మాచరణమే దైవప్రీతమైన కార్యమన బడుతుంది. ఇలా త్రికరణ శుద్ధిగా చేసినప్పుడే కర్మాచరణంతో ముడివడిన ధర్మాచరణం సంపూర్ణసార్థక్యం చెందుతుంది.
ఇచ్చట మనసే ప్రధానమైనది. మనసులో అయిష్టత వైరుధ్యం వున్నప్పుడు, వండటంలోనూ, వడ్డించటంలోనూ భోజనానికి పిలవటంలోనూ, కొసరటంలోనూ, మాటల్లోనూ తృప్తిగా ఆనందించటంలో, మనసులోనూ భోజనం పరిమాణం, రుచులు, నాణ్యతలలోను ప్రభావం కనిపించవచ్చు.
అటువంటి ధర్మాచరణ మానవులదృష్టిలో ధర్మ కార్యమనబడవచ్చును కాని దైవం మెచ్చదు. దైవ ప్రీత్యర్హమైన ధర్మాచరణం ఒకచో — విధ్యుక్త ధర్మం- స్వీయకర్తవ్యం కావచ్చును. ఐనప్పటికిని అది పూజలు వ్రతాలకన్నను, జపతపాదికాలకన్నను, యజ్ఞహోమాదికాలకన్నను అత్యంతపవిత్రమైనదై దైవాన్ని మెప్పిస్తుంది.
ముఖ్యంగా వృత్తిరీత్యా దీనులను ఆదుకునే స్థానంలో కర్తవ్యాన్ని, విధ్యుక్తధర్మాలను నిర్వహించే వారైనా, ప్రభుత్వ ఉద్యోగులైనా లేదా ఇతరత్రా స్వయంగా అటువంటి బాధ్యతలు నిర్వహించే వారైనా తమకు ప్రాప్తించిన అధికారాన్ని, వృత్తినైపుణ్యాన్ని దేవుడు మనకు ఇచ్చిన వరంగా ప్రసాదించిన మహిమగా భావించాలి.
ఆ విధంగా మనకు తన మహిమల్ని మనకు ఇచ్చి — మనుషుల దైన్యాలను దూరం చేసే అవకాశాన్ని మనకు ఇచ్చాడని గ్రహించాలి.
ఆ విధంగా మనుషులకు సేవ చేస్తూ దేవునికి దేవుని కృపకు దీనులను మరింత చేరువచేస్తూ భగవంతుణ్ణి మనం మెప్పించ గలగాలి. అప్పుడే మన జన్మసార్థకమౌతుంది.
దీనులంటే రోగములచే గాని ఇతరత్రా కష్టములచే గాని పీడింపబడుతూ భగవంతుని శరణువాడే వారే కదా! వారు బాధలనుండి రక్షిస్తారన్న ఆశతో—వైద్యులవద్దకు కాని, సంబంధిత అధికారుల వద్దకు గాని వస్తూవుంటారు.
అలా బయలుదేరుతూ వారు–
“దేవుడా! మేము వెళ్ళిన చోట ఆ వైద్యులు లేదా అధికారులు సిద్ధంగా వుండేట్లు చూడు. వాళ్ళు వెంటనే మా బాధల్ని తొలగించేట్లు చూడు” అంటూ దేవుణ్ణి ప్రార్థిస్తూ వస్తారు. అలా కష్టాలు తీరితే–
” దేవుని దయవల్ల సులభంగా మాకు మేలు జరిగింది” అని దేవుణ్ణి తలుచుకుంటారు.
దేవుడు కూడా —
“ఫలానా వ్యక్తికి వైద్యునిగా లేదా అధికారిగా విధులునిర్వర్తించే అవకాశం శక్తి మహిమ ఇచ్చినందు వలన లోకానికి మంచి జరిగింది “అని భావిస్తాడు.
ఆ విధంగా విధ్యుక్తధర్మం, కర్తవ్యం సక్రమంగా నిర్వర్తించేవారికి మరో జన్మలో కాని అదే జన్మలో గాని ఇంకా మంచి వృత్తినైపుణ్యాలను, అధికారాలను ప్రసాదిస్తాడు దేవుడు.
దేవుడు అటువంటి వారికి అత్యున్నత స్థితులను కల్పిస్తూ ఇహలోక సంబంధమైనమైన అష్టైశ్వర్యాలను, స్వర్గసుఖాలను కల్పిస్తాడు. అటుపై ఏకంగా అటుపై మోక్షప్రాప్తినిస్తాడు.
అందుకు విరుద్ధంగా కర్తవ్యాలను విస్మరించే వారు దీనులకు తటస్థిస్తే దీనులు దిక్కుతోచక “దేవుడా నీవు దీనబాంధవునివని నిన్ను ప్రార్థించి బయలుదేరితిమే. ఎందుకు ఇలా చేసితివి తండ్రీ! నీ దయ మాపై చూపలేదేమి ”
అంటూ దేవునితో మొఱ పెట్టుకుంటారు.
దయతో ప్రసాదించిన విద్యావకాశములచే ఉద్యోగావకాశములచే దీనుల కష్టాలనుతీర్చే శక్తిని మహిమను అధికారములను పొందిన వారు –ధర్మాన్ని మరచిపోయిన ఫలితంగా మరుజన్మంటూ వుంటే వారికి దైవీయమైన పై నైపుణ్యాలను అధికారాలను ఎట్టి పరిస్థితులను ప్రసాదించడు.
దైన్యం అంటే ఏమిటో వారికి అర్థం అయ్యేలా అటువంటి కర్తవ్యద్రోహులకు దీనాతి దీనులుగా జన్మను ప్రసాదించి తనను ప్రార్థించి తనకు చేరువై దీనజన రక్షణావశ్యకతను గుర్తించేలా అనుగ్రహిస్తాడు.
మానవులమైన మనమైనా మనకు చెడ్డపేరు తెచ్చిపెట్టే కన్నబిడ్డలకైనా అధికారాలను బాధ్యతలను అప్పగించలేము కదా!
*** ** ***
దీనబాంధవుడైన భగవంతుని ప్రీత్యర్థం కర్తవ్యపాలనంలో భాగమైన విధ్యుక్త ధర్మాల్ని త్రికరణశుద్ధిగా నెరవేర్చటం మన ధర్మం. అదే మానవధర్మం కూడానూ.

భారతములో చెప్పబడ్డ కలియుగ ధర్మాలు

రచన: అంబడిపూడి శ్యామసుందర రావు

ద్వాపరయుగము నాటివిషయము ఇది. మహాభారతములో పాండవులు కురుక్షేత్ర యుద్ధము అనంతరము వాన ప్రస్తాన పర్వంలో ఉండగా ధర్మరాజుకు కామ్యక వనములో మార్కండేయ మహాముని ఆశ్రమాన్ని దర్శించినప్పుడు, మార్కండేయ మహాముని
పాండవులకు ద్రౌపదికి, కృష్ణుడు సత్యభామల సమక్షములో రాబోయే కలియుగధర్మాలను సవివరముగా వివరిస్తాడు. కలి యుగములో సంభవించబోయే పరిణామాలను వివరిస్తాడు. ద్యాపర యుగము ముగిసి కలియుగము త్వరలోనే మొదలవుతుంది అని ముని వారికి వివరిస్తాడు.
కలియుగములో జనులు అలవోకగా ఏమాత్రము జంకు లేకుండా అబద్దాలు ఆడటం ప్రారంభిస్తారు. కర్మకాండలు, దానధర్మాలు వారే స్యయముగా జరపకుండా వారి ప్రతినిధులచే జరిపించుకుంటారు. ప్రస్తుతము మనము బ్రాహ్మణుడు జపతపాలు చేస్తుంటే మనము “మమ”అనుకుంటూ క్రతువులను పూర్తిచేస్తున్నాము.
బ్రాహ్మణులు శుద్రులు చేసే పనులు చేయటము ఆరంభిస్తారు. శుద్రులు ధనసంపాదనలో పడతారు. క్షత్రియులు క్షాత్ర ధర్మాన్ని విడిచి మతపరమైన కార్యక్రమాలలో నిమగ్నమవుతారు. బ్రాహ్మణులు వేదాలను అభ్యసించటం మాని సర్వభక్షకులుగా (మాంసాహారము, శాఖాహారము రెంటిని తింటూ) మారుతారు.
శుద్రులేమో పూజలుపునస్కారాలో నిమగ్న మవుతారు.
ఈ విధముగా ప్రపంచము అంతా తల్లక్రిందులుగా నడుస్తుంది. అంటే ఎవరు వర్ణ ధర్మాలు ఆచరించరు ఇవన్నీ వినాశనానికి గుర్తులు. అనేకమంది దుర్మార్గులు రాజ్యాలు ఏలుతారు. వారి తప్పుడు విధానాల వల్ల ప్రజలు ఇబ్బందులు పడతారు. ప్రజలు ఏవైతే పనులు చేయకూడదో ఆ పనులు చేస్తారు.
చిన్న వయస్సులోనే మరణాలు సంభవిస్తాయి. శారీరకముగా బలహీనులుగా ఉండి శక్తివిహీనులుగా ఉంటారు.
నిజము చెప్పరు. మానవుల జనాభా క్రమముగా తగ్గుతుంది జంతువుల సంఖ్య పెరుగుతుంది. ప్రకృతి వైపరీత్యాలు తరచుగా సంభవిస్తాయి. జాతుల మధ్య వైరములు పెరుగుతాయి పనిపాటలు చేసుకునే వారు చదువుకున్న వారిని వారి పేర్లతో
సంభోదిస్తారు.
చదువుకున్నవారు పనివారిని “అయ్యా”అని సంభోదించవలసిన పరిస్థితులు ఏర్పడతాయి. ఆహారానికి సువాసన రుచి వంటి లక్షణాల గురించి పట్టించుకోరు. ఆడవారు మంచి నడవడిని కోల్పోతారు. కరువునాటకాలు ఎక్కువ అవుతాయి. కూడళ్లలో వ్యభిచారులు ఎక్కువ అవుతారు. ఆడవారు చాలా మటుకు అణుకువను కోల్పోతారు. పాలఉత్పత్తి తగ్గుతుంది, పూలు తక్కువగా పూస్తాయి విజ్ఞులను మేధావులను చంపిన వారిని అబద్దాలకోరులైన పాలకులు సత్కరిస్తారు ప్రజలు పన్నుల భారంతో ఇబ్బందులను ఎదుర్కొంటారు.
బ్రాహ్మణులు వ్యాపారాలలో దిగి ఆస్తులు సంపాదించుకుంటారు. చాలామంది డబ్బుమీద ఆశతో దొంగ సాధువులు సన్యాసులుగా మారి చేయకూడని పనులను చేస్తారు. అంటే సురాపానం వేశ్యా సంపర్కము వంటి పనులలో నిమగ్నమై ఉంటారు.
ఆశ్రమాలు ఆశ్రమాలు అసాంఘిక శక్తులకు నిలయాలుగా మారతాయి. మనము ప్రస్తుతము చూస్తున్నది ఇవే. వర్షాలు సకాలములో పడక పంటల సరిగా పండవు.
మనుషులు క్రూరముగా ఆలోచిస్తూ క్రూరమైన పనులు చేస్తారు. పగప్రతీకారాలలో ఆనందాన్ని అనుభవిస్తారు. భూమి అంతా
పాపముతో నిండిపోతుంది. సత్పురుషులు ఎక్కువకాలం బ్రతకరు. చాలామంది ధనాన్ని అక్రమ మార్గాల్లో సంపాదిస్తారు.
మంచివాడు సుఖముగా బ్రతకలేడు దొంగలు మోసగాళ్లు దుర్మార్గులు హాయిగా బ్రతుకుతారు. ప్రజలు బహిరంగ ప్రదేశాలలో కూడా అసభ్యముగా సంచరిస్తారు. వారు అనుకున్నది సాధించటానికి తప్పుడు మార్గాలను అవలంభిస్తారు.
ఇతరుల ఆస్తులను ఆక్రమించుకోవటానికి ప్రజా ధనాన్ని దోచుకోవటానికి వెనుకాడరు. అడిగినా నిస్సుగ్గుగా తప్పేంటి అని ఎదురు
ప్రశ్నిస్తారు. జనసంచారాలలో దేవాలయాలలో జంతువులు పక్షులు, పాములు వంటివిదర్శనమిస్తాయి.
ఆడపిల్లలు చిన్నవయస్సులోనే గర్భవతులవుతారు, అలాగే చిన్నవయసు బాలురు తండ్రులవుతారు. యుక్త వయస్సు నాటికి జనులు బలహీనులవుతారు వారి ఆయుప్రమాణము తగ్గిపోతుంది.
యువకులు ముసలివారుగాను ముసలివారు యువకులుగా(కృత్రిమ వేష ధారణతో) ప్రవర్తిస్తారు.
భార్యలు నీతి తప్పి భర్తలు బ్రతికి ఉండగానే పరపురుషులతో సంభంధము పెట్టుకొని భర్తలను మోసగిస్తుంటారు.
ఈ విధముగా క్రమముగా నీతి సన్నగిలిపోవటము జరుగుతుంది అని మార్కండేయ మహాముని ధర్మరాజు మరియు ఇతరులకు వివరిస్తాడు.
మనము ప్రస్తుత సమాజాన్ని గమనిస్తే అవన్నీ నిజాలే, అక్షరాలా జరుగుతున్నాయని గమనించవచ్చు.
ప్రస్తుతము మనము కలియుగములోని ప్రధమ పాదములోనే వీటిని గమనిస్తున్నాము. యుగధర్మాన్ని అనుసరించి నైతిక విలువలకు అర్ధాలు మారుతున్నాయి
ద్వాపర యుగాంతానికి కురుక్షేత్ర యుద్ధము జరిగి ధర్మము రక్షింపబడింది. అలాగే కలియుగములో కూడాపాపము పెరిగి కలియుగములో నాలుగు పాదాలు పూర్తి ఆయేనాటికి భగవంతుడు మళ్లాఅవతారము ఎత్తి ధర్మాన్ని రక్షిస్తాడు అని హిందువుల ప్రగాఢ నమ్మకము
బ్రహ్మముగారి తత్వాలలో కలియుగ అంతానికి కొన్ని లక్షణాలు చెప్పారు. యాగంటిలోని బసవన్న(రాతి విగ్రహము) లేచి రంకె వేస్తుందని, కృష్ణా నది పొంగి కనకదుర్గమ్మ ముక్కు పూడకను తాకుతందని ఇలా కొన్ని లక్షణాలను తెలిపాడు ఇంకా ప్రధమ పాదములోనే ఉన్నాము కాబట్టి ఆ లక్షణాలు చూడటానికి చాలా కాలము ఎదురుచూడాలి.

యక్ష ప్రశ్నలు

రచన: అంబడిపూడి శ్యామసుందరరావు.


సాధారణముగా జవాబు చెప్పటానికి ఇబ్బందికరమైన ప్రశ్నలు ఎవరైనా వేస్తుంటే మనము “వీడి యక్ష ప్రశ్నలకు జవాబులు చెప్పటం కష్టము” లేదా యక్ష ప్రశ్నలతో విసిగిస్తున్నాడు” అని అంటాము అసలు ఈ యక్ష ప్రశ్నలు అంటే ఏమిటి? ఎవరు ఎవరిని అడిగారు వాటికి సమాధానాలు ఏమిటి? అనే విషయము గురించి క్లుప్తముగా తెలుసుకుందాము.
దేవలోకములో ఉండే వారిని గంధర్వులు యక్షులు అని అంటారు. అటువంటి ఒక యక్షుడు అరణ్యవాసము చేస్తున్న పాండవులను ముఖ్యముగా ధర్మరాజును అడిగిన ప్రశ్నలు వాటికి ధర్మరాజు ఇచ్చిన జవాబులు ఈ యక్షప్రశ్నలాగా చెలామణి అవుతున్నాయి. వీటికి ధర్మరాజు ఇచ్చిన జవాబులు చాలా మటుకు ధర్మానికి సంబంధించినవి. అందువల్ల ఈ జవాబూల్లో ధర్మరాజు విజ్ఞతని ధర్మనిరతి తెలుస్తుంది.
పాండవులు అరణ్యవాసము చేసేటప్పుడు ప్రకృతి రమణీయమైన ద్వైతవనములో ఉంటారు. ఒక రోజు ఒక బ్రాహ్మణుడు వీరివద్దకు సహాయము కొరకు వస్తాడు. ఆ బ్రాహ్మణుడు తాను చేస్తున్న హోమానికి సంబంధించిన సమిధలను (చిన్న కట్టెపుల్లలను) ఒక జింక తన కొమ్ముల మధ్య ఇరికించుకుని ఆ బ్రాహ్మణుడికి దొరకకుండా పారిపోతుంది కాబట్టి ఆ బ్రాహ్మణుడు చేసే దైవకార్యము హోమము ఆగిపోతుంది. అందువల్ల పాండవులు ఆ జింక నుండి తన కట్టెలను ఇప్పించ వలసిందిగా వేడుకుంటాడు. పాండవులు ఐదుగురు ఆయుధాలతో జింక కోసము బయలుదేరుతారు. ఈ వేటలో పాండవులు అలిసిపోతారు కానీ వారికి జింక జాడ కనిపించదు. అలసిన పాండవులు దాహము తీర్చుకోవటానికి కొంచెముసేపు ఆగి, నకులుడిని మంచినీటి కోసము పంపుతారు. నకులుడు మంచినీటి సరస్సు కోసము వెతికి, చివరకు ఒక మంచి నీటి సరస్సును చూస్తాడు. తానూ మంచినీరు త్రాగి సోదరులకు మంచి నీరు తీసుకొనివెళదామని సరస్సు చెంతకు వెళతాడు.
నకులునికి ఆ నీరు త్రాగవద్దని అశరీరవాణి వినిపిస్తుంది కానీ నకులుడు ఆ మాటలను లెక్కచేయకుండా త్రాగటంవల్ల చనిపోతాడు.
ఒకరితరువాత ఒకరు నీటికోసము సరస్సు వద్దకు వచ్చి అశరీరవాణి మాటలను లెక్కచేయకుండా నీరు త్రాగి చచ్చి పడిపోతారు. చివరకు ధర్మరాజు సోదరులను వెతుక్కుంటూ వచ్చి చచ్చి పడివున్న సోదరులను చూసి ఆశ్చర్యపోతాడు. నీరు త్రాగటానికి ప్రయత్నించినప్పుడు ధర్మరాజుకు అశరీరవాణి వినిపిస్తుంది. ఆ వాణి ఒక యక్షుడిది. ఆ యక్షుడు ధర్మరాజును తన ప్రశ్నలకు జవాబులు చెపితే నీరు త్రాగి తన సోదరులను సజీవంగా తీసుకొని పోవచ్చని చెపుతాడు. ఆ యక్షుడు అడిగిన దాదాపు వంద ప్రశ్నలు ధర్మానికి నీతికి, సక్రమమైన నడవడికి సంబంధించినవి ధర్మాన్ని ఆచరించే ధర్మరాజులాంటి వాడు మాత్రమే ఆ ప్రశ్నలకు జవాబులు ఇవ్వగలిగాడు.
మనము అన్ని ప్రశ్నలు జవాబులు కాకపోయినా కొన్ని ప్రశ్నలు వాటికి ధర్మరాజు ఇచ్చిన జవాబులు తెలుసుకుందాము.
1.ధర్మాల్లో ఉత్తమమైనది ఏది? జ:-అహింస
2.సుఖాల్లో గొప్పది ఏది? జ:-సంతోషము.
3.సుఖానికి ఆధారము ఏది ? జ:-శీలము.
4. ధర్మానికి ఆధారము ఏది? జ:-దయా దాక్షిణ్యము.
5. ఎవరు స్థితప్రజ్ఞుడు? జ:-కలిమిలేములలో సుఖ దుఃఖాలలో ఒకే రీతిగా ఉంటూ లభించిన దానితో సంతృప్తుడై అరిషద్ వర్గాలను జయించి స్థిరబుద్ధి కలవాడు స్థితప్రజ్ఞుడు .
6.ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించేది ఏది? జ:-ప్రతిరోజూ మరణిస్తున్న ప్రాణులననేకము చూస్తూ కూడా మనిషి తానూ శాశ్వతముగా ఈ భూమి మీద ఉంటానని అనుకోవటం.
7. ధర్మము,అర్ధము,కామము ఎక్కడ కలియును? జ:-తన భార్యలో,తన భర్తలో.
8. నరకము అనుభవించేవారు ఎవరు? జ:-వేదాలను,ధర్మ శాస్త్రాలను,దేవతలను,తల్లిదండ్రులను ద్వేషించేవారు,దానములు చేయనివారు,ఆశ పెట్టి దానము చేయనివారు నరకము అనుభవిస్తారు.
9. ఎవరు సంతోషముగా ఉంటారు?-జ: తనకున్న దానితో తృప్తి చెందేవాడు,అప్పు లేనివాడు సంతోషముగా జీవించగలడు.
10. లోకములో ధనవంతుడెవరు ? జ;-సుఖము,దుఃఖము,ప్రియము అప్రియము మొదలైన వాటిని సమముగా చూసేవాడే ధనవంతుడు.
11. బ్రాహ్మణత్వము ఇచ్చేది ఏది ? జ;- వ్యక్తి యొక్క సత్ప్రవర్తన మాత్రమే బ్రాహ్మణత్వాన్ని ఇస్తుంది.
12. పండితు డని ఎవరిని అంటారు?. జ:- ధర్మమూ తెలిసిన వాడిని మాత్రమే పండితుడని అంటారు .
13.మూర్ఖుడు ఎవడు? జ:-ధర్మము తెలుసుకోకుండా అడ్డదిడ్డముగా వాదించేవాడు.
14.జీవన్ మృతుడు ఎవరు ? జ:-అతిధులకు, పితృ సేవాకాదులకు ,దేవతలకు పెట్టకుండా తానూ తినేవాడు జీవన్ మృతుడు
15. గాలి కంటే వేగముగా ప్రయాణించేది ఏది? జ:-మన మనస్సు,
16. బాటసారికి, రోగికి, గృహస్తుకు బంధువులెవరు? జ:-బాటసారికి స్వార్ధము , రోగికి వైద్యుడు,గృహస్తుకు అనుకూలవటి,శీలవతి అయిన భార్య,చనిపోయిన వారికి వారి సుకర్మ బంధువులు.
17. మానవునికి సజ్జనత్వము ఎలా వస్తుంది? జ:-ఇతరులు తన పట్ల ఏమి మాట్లాడితే ,ఏమి పనిచేస్తే తానూ శారీరకంగా మానసికముగా భాధ పడతాడో తానూ కూడా ఇతరులపట్ల అటువంటి పనులుచేయకుండా మాటలు మాట్లాడకుండా ఎవరు ఉంటారో నట్టివారికి సజ్జనత్వము వస్తుంది.
18. మానవునికి దుర్జనత్వము ఎలా వస్తుంది? జ:-శరణు జొచ్చిన వారిని రక్షించకపోవటము వలన.
19. దేవ లోకానికి దారి ఏది? జ;- సత్యము.
20. మనిషికి దైవిక బంధువులు ఎవరు? జ:-భార్య/భర్త..
21. మానవునికి సాధుత్వాలు ఎట్లు సంభవిస్తాయి? జ:-తపస్సు వలన సాధుభావము శిష్టాచారా భ్రష్టతనము వల్ల .
22. మంచిగా మాట్లాడేవానికీ ఏమి దొరుకుతుంది? జ:-మైత్రి.
23.. అలోచించి పనిచేసేవారు ఏమి అవుతారు? జ:-అందరి ప్రశంసలు పొందిగొప్పవారు అవుతారు.
24.మానవునికి దుర్జనత్వము ఎలా వస్తుంది? జ:- శరణు జొచ్చిన వారిని రక్షించకపోవటం వలన
25. జన్మించియు ప్రాణము లేనిది ? జ:- గ్రుడ్డు
26. తృణము కంటే దట్టము అయినది ఏది? జ:- చింత
27. మానవుడు దేని వలన శ్రోత్రియుడు అగును? జ:- వేదము వలన.
28. మానవుడు దేనివలన మహత్తును పొందుతాడు ? జ:- తపస్సు వలన.
29. మానవుడు దేని వలన బుద్ధిమంతుడవుతాడు? జ::- పెద్దలను సేవించటం వలన.
30. రూపము ఉన్నా హృదయము లేనిది ఏది? జ:- రాయి.
31. తపస్సు అంటే ఏమిటి?జ:-తన వృత్తి, కుల ధర్మాలను ఆచరించటం.
32. సిగ్గు అంటే ఏమిటి? జ:- చేయరాని పనులు చేయటానికి సంకోచించటము.
33.సోమరితనం అంటే ఏమిటీ? జ:- ధర్మ కార్యాలు చేయకపోవటం.
34. ధైర్యము అంటే ఏమిటి? జ:-ఇంద్రియ నిగ్రహము.
35. లోకాన్ని కప్పిఉన్నది ఏది? జ:- అజ్ఞానము .

జైన మతము

రచన: శారదా ప్రసాద్

క్రీ. పూ. 6వ శతాబ్దంలో భారతదేశంలో అనేక మతాలు ఆవిర్భవించాయి. వీటిలో ముఖ్యమైనవి జైనమతం, బౌద్ధమతం. ఈ రెండు మతాలు భారతదేశ సంస్కృతిని గణనీయంగా ప్రభావితం చేశాయి. ముఖ్యంగా బౌద్ధం చైనా, జపాన్ లాంటి దేశాల్లో ఇప్పటికీ గొప్ప ఆదరణ పొందుతోంది. జైనమతం చాలా పురాతన కాలం నుంచి ఉందని తెలుస్తోంది. ఋగ్వేద మంత్రాల్లో జైన మత స్థాపకులైన మొదటి తీర్థంకరుడైన వృషభనాథుని గురించి స్పష్టమైన ప్రస్తావన ఉంది. జైన మతంలో 24 మంది తీర్థంకరులు ఉన్నారని, అందరూ క్షత్రియులేనని తెలుస్తోంది. వీరిలో మొదటి ఇరవై రెండు మంది పౌరాణిక వ్యక్తులు. కానీ 23వ తీర్థంకరుడైన పార్శ్వనాథుడు, 24వ తీర్థంకరుడైన మహావీరుడు చారిత్రక పురుషులు. చారిత్రకంగా మాత్రం జైనమత స్థాపకుడు 23వ తీర్థంకరుడైన పార్శ్వనాథుడు. ‘తీర్థంకరులంటే జీవ ప్రవాహాన్ని దాటడానికి వారధి నిర్మించినవారు’ అని అర్థం. ప్రాచీన మతాలలోని కర్మకాండల భారంతో జనం విసిగిపోయి ఉన్నారు. పూజారి వర్గం, అసమానతలు, సామాజిక స్తబ్దత, అధర్మం, బలులు, కులవ్యవస్థలతో సమాజం కుళ్ళిపోయింది. విప్లవం తప్పనిసరి అయింది. “వ్యక్తి ఆడగాని, మగగాని మానవ మాతృడుగా తన ముక్తిని తానే సాధించుకోవాలి. జీవితం లక్ష్యం కాదు.
ఆధ్యాత్మీకరణ మార్గంలో అది ఒక పరికరం మాత్రమే. అంతిమ లక్ష్యం”ఆధ్యాత్మీకరణం”. ఆధ్యాత్మీకరణం అన్నది నూతన విప్లవం. ఈ నేపథ్యంలో భారత దేశంలో రెండు మతాలు వెలిశాయి. అవి జైన, బౌద్ధ మతాలు. హిందూ మతానికి అవి వ్యతిరేకమే అయినా, మొత్తం మతాలు భారతదేశంలో ప్రక్క ప్రక్కనే నివాసం చేశాయి. జైన మతాన్ని జైన వృషభనాథుడు స్థాపించాడు. “జిన”(విజేత) అనే పదం నుంచి జైనం వచ్చింది. జైన మతము సాంప్రదాయికంగా
జైన ధర్మఅని పిలువబడుతుంది. ఈ మతము క్రీ. పూ. 9వ శతాబ్దంలో పుట్టింది. ఈ మత స్థాపకుడు మొదటి తీర్థంకరుడు అయిన వృషభనాథుడు. 23వ తీర్థంకరుడు పార్శ్వనాథుడు. 24వ తీర్థంకరుడు వర్థమాన మహావీరుడు.
భారతదేశంలో జైనులు ఒక చిన్న సమూహము. వీరి జనాభా దాదాపు 42 లక్షలు ఉంటుంది. జైన మతమును శ్రమణ మతమని కూడ అంటారు. వీరు దేవతలు లేరన లేదు. కాకపోతే వారికి దివ్యత్వం లేదన్నారు . అందువల్ల మహావీరుడి మతం నాస్తికం. అతడి తత్వం ద్వైతం. అతడి ప్రకారం రెండు రకాల పదార్థాలున్నాయి. ఒకటి జీవులు, రెండు అజీవులు. అజీవులు పదార్థం. అజీవులు అణు నిర్మితాలు. జీవులు అమర్త్యాలు. అజీవులు మర్త్యాలు. మనిషి మూర్తిత్వం ఈ రెండింటితోనూ నిర్మితమవుతుంది. కర్మ కారణంగా ఆత్మ బంధిత స్థితిలో ఉంటుంది. పునర్జన్మ కర్మ మీద అధారపడి ఉంటుంది. పరివ్రాజకుడు, గృహస్తు – ఎలా నడుచుకోవాలో జైనం వివరించింది. నిర్వాణం లక్ష్యం కనుక, మనిషి దుష్కర్మలను పరిహరించాలి. అంతే కాక, క్రమంగా నూతన కర్మలు చేయకుండా ఉన్న కర్మలను వినాశం చేసుకోవాలి.
ఇలాంటి ప్రవర్తన త్రిరత్నాల ఆధారంగా జరగాలి. అవి సమ్యగ్విశ్వాసం, సమ్యక్ జ్ఞానం, సమ్యక్ప్రవర్తనలు, మంచి నడతకు ఐదు ప్రమాణాలున్నాయి. అవి-అహింస, సత్యం(అబద్దమాడకుండుట), అస్తేయం(దొంగతనం చేయకుండుట), బ్రహ్మచర్యం, అపరిగ్రహం (ఇతరుల ఆస్తిని కబళించకుండుట). సమ్యగ్విశ్వాసం అంటే జినుల మీద విశ్వాసం. సమ్యక్ జ్ఞానం అంటే అంతిమ ముక్తికి అన్ని వస్తువులలో ఉన్న జీవానికి సంబంధించిన జ్ఞానం. ఇదంతా, మామూలు గృహస్తు నిర్వాణం పొందాలంటే ఆచరింపవలసిన విధానం.
సన్యాసి అంతకంటే తీవ్రమైన క్రమశిక్షణతో మెలగాలి. సన్యాసి అయినవాడు అహింసను తప్పనిసరిగా పాటించాలి. శాకాహారాన్ని భుజించాలి. అహింసా విధానం ఎంతవరకు వెళ్ళిందంటే, భూమిలో ఉండే వానపాములు చనిపోతాయని, అసలు భూమినే దున్నవద్దన్నారు. ఆ కారణంగా జైనులు ఎక్కువ మంది నగరాలకు వలసపోయి, వ్యాపారాలలో స్థిరపడ్డారంటారు. ఆచరణసాధ్యం కానంత తీవ్ర స్థాయిలో అహింస ఉంటుంది. జైనమతం ప్రజాదరణ పొందలేకపోవడానికి ఇది ఒక కారణం.
గాలి పీలిస్తే గాల్లోని సూక్ష్మజీవులు చచ్చిపోతాయని మూతికి గుడ్డ కట్టుకుంటారు. నీళ్ళు వడగట్టుకుని తాగుతారు. అడుగు తీసి అడుగువేసేటప్పుడు కాలికింద పడి సూక్ష్మజీవులు చచ్చిపోతాయని నెమలీకలతో చేసిన పొరకతో నడిచినంతమేరా అడుగేసేముందు నేలను ఊడ్చుకుంటూ పోతారు. నేలను చీల్చి దున్నే వ్యవసాయం చేయరు. నేలకింద పండే దుంపకూరలు, ఉల్లి, వెల్లుల్లి, మసూర్ గింజల్లాంటివి కూడా తినరు. వడ్డీ వ్యాపారం చేస్తారు.
23వ తీర్థంకరుడు పార్శ్వనాథుడు–ఇతను కాశీ రాజైన అశ్వసేనుడు, రాణి వామలకు జన్మించాడు. 30 ఏళ్ల వయస్సు వరకు గృహస్థ జీవితాన్ని గడిపాడు. తర్వాత ఇహలోక సుఖాలను త్యజించి, 84 రోజులు తపస్సు చేసి జ్ఞానిగా మారాడు. అహింస, సత్యం, అస్తేయం (దొంగతనం చేయకూడదు), అపరిగ్రహం (ఆస్తి ఉండకూడదు) అనే నాలుగు సూత్రాలను బోధించాడు. అదనంగా ఐదో సూత్రమైన బ్రహ్మచర్యాన్ని మహావీరుడు జోడించాడు. పార్శ్వనాథుడు తన వందో ఏట బెంగాల్‌లో నిర్యాణం చెందాడు.
వర్థమాన మహావీరుడు (క్రీ. పూ. 540- 468) — మహావీరుని అసలుపేరు వర్ధమానుడు. జ్ఞానోదయమైన తరువాత ‘ మహావీరుడు ‘ అని పేరు పొందాడు. ఈయన భార్య పేరు యశోద. వీరికి ప్రియదర్శి అను పుత్రిక కలదు. ఈమె వర్థమానుని మేనల్లుడు జామాలిని వివాహమాడింది. వర్థమానుడు తన 30వ ఏట గృహస్థ్యాన్ని త్యజించి, కఠినమైన తపస్సు చేశాడు. ఆరు సంవత్సరాలు మక్కలిగోశాలుని శిష్యునిగా ఉన్నాడు. ఆ తరువాత రిజుపాలిక నదీ తీరంలోని జృంబిక గ్రామం దగ్గర కఠోర తపస్సు చేశాడు. తన 43వ ఏట సాలవృక్షం కింద తపోసిద్దిని పొందాడు.
తదనంతరం, వర్ధమానుడు అంగ, మిథిల, కోసల, మగధదేశాలలో తన తత్వాన్ని ప్రచారం చేశాడు. ఇతడిని చివరివాడని జైనులు నమ్మారు. వర్థమానుడు, సిద్ధార్థ, త్రిశాల దంపతులకు క్రీ. పూ. 540లో వైశాలి సమీపాన కుంద గ్రామంలో జ్ఞాత్రిక క్షత్రియ వంశంలో జన్మించాడు. వర్థమానుని తండ్రి జ్ఞాత్రిక తెగకు అధిపతి కాగా, తల్లి వైశాలిని పరిపాలించిన చేతకుడి సోదరి, లిచ్ఛవీ రాజకుమార్తె. మగధ రాజు బింబిసారుడు చేతకుడి కుమార్తె అయిన చెల్లనను పెళ్లి చేసుకున్నాడు. అందువల్ల మగధను పరిపాలించిన హర్యాంక రాజ వంశీకులకు మహావీరుడు బంధువు అవుతాడు. అతడి కూతురు భర్త, జామాలి అతడి మొదటి శిష్యుడయ్యాడు.
వర్థమాన మహావీరుడు ఒకసారి నలందను దర్శించినప్పుడు అతనికి గోశాల ముస్కరీ పుత్రుడనే ఒక సన్యాసితో పరిచయం అయింది. వర్థమానునితో ప్రభావితుడైన ఆ సన్యాసి ఆరేళ్ళు వర్థమానుని తత్వాన్ని ప్రభోధించాడు. ఆ తరువాత అతడు చీలిపోయి “ఆజీవక మతము” ను స్థాపించాడు. ఆరేళ్లు దిగంబర యోగిగా తపస్సు చేసి విఫలుడై మక్కలి గోసాలుని (అజీవక మతశాఖ స్థాపకుడు) వద్ద శిష్యత్వం స్వీకరించాడు. వర్థమానుడు పదమూడు సంవత్సరాలు కఠోర తపస్సు చేశాడు. శరీరం శుష్కించి పోయింది. ఆ తరువాత వైశాఖ మాసం పదమూడవ రోజున జృంభిక గ్రామం (పార్శ్వ నాధ పర్వతాల దగ్గర) లో అతనికి “అంతర్భుద్ధి” కలిగింది. తరువాత అతడు 42 వ యేట మహావీరుడు లేదా జినుడు అయ్యాడు. అతని అనుచరులను నిర్గ్రంధులు అన్నారు. నిర్గ్రంధులు అంటే బంధాలు లేనివారు. తరువాత ముప్పై సంవత్సరాలు అతడు కోసల, మగధలలోనే కాక ఇంకా తూర్పు వైపుకు వెళ్లి తన సిద్ధాంతాలను బోధించాడు.
బింబిసారుడు, అజాత శత్రువు మొదలైన రాజులను తరచు కలిసేవాడు. అతడు తన డెబ్బై రెండవ యేట పావా (పాట్నా) జిల్లాలో బి. సి. 527 లో మరణించాడు. కాని కొంతమంది పండితులు అతడిని బుద్ధుని కంటే చిన్నవానిగా భావించి బి. సి. 458 లో మరణించాడన్నారు. తన 42వ ఏట జ్ఞానోదయం (కైవల్య) పొంది జినుడయ్యాడు. ‘జినుడు అంటే పంచేంద్రియాలను జయించినవాడు’ అని అర్థం. ధైర్యసాహసాలతో తపస్సు సాగించినందున మహావీరుడు అని, మహాజ్ఞాని కావడం వల్ల కేవలి అని, సకల బంధాలు తెంచుకొన్నందున నిర్గ్రంధుడని వర్థమానుడు గుర్తింపు పొందాడు జ్ఞానోదయం పొందిన తర్వాత వర్థమాన మహావీరుడు ఏడాదిలో ఎనిమిది నెలలు దేశాటన చేస్తూ ప్రజలకు తన సిద్ధాంతాలను బోధించాడు. మిగిలిన నాలుగు నెలలు చంప, వైశాలి, రాజగృహ, మిథిల, శ్రావస్తి మొదలైన పట్టణాల్లో కాలం గడిపేవాడు. ఈ నగరాలు జైనమత వ్యాప్తినిసూచిస్తాయి.
మహావీరుడు 72వ ఏట క్రీ. పూ. 468లో పాటలీపుత్రం సమీపంలోని పావపురిలో హస్తిపాలుడనే రాజు గృహంలో దీపావళి రోజున నిర్యాణం చెందాడు. మహావీరుడు వేదాలు ప్రామాణిక గ్రంథాలు, యజ్ఞాలు మోక్ష సాధనాలు కాదని చెప్పాడు. జంతు బలులను, వర్ణ భేదాలను ఖండించాడు. బ్రాహ్మణుల ఆధిక్యతను ఖండించి, అన్ని వర్ణాలవారు మోక్షానికి అర్హులే అనే సమత్వ సూత్రాన్ని ఉద్భోదించాడు.
పవిత్ర జీవితం గడుపుతూ సన్యాసిగా తపస్సు చేసి నిర్యాణం పొందొచ్చని మహావీరుడు బోధించాడు. భగవంతుడే ఈ ప్రపంచాన్ని సృష్టించాడని విశ్వసించ లేదు. మానవుడు ముక్తి కోసం భగవంతుడి అనుగ్రహం పొందిన లేదా మరే ఇతర వ్యక్తిపైనా ఆధారపడకూడదని, తన భవిష్యత్తుకు తానే కర్తని బోధించాడు. వర్ణ వ్యవస్థలో ఒక వ్యక్తి స్థానాన్ని అతని పూర్వ జన్మలోని పాపపుణ్యాలు నిర్ణయిస్తాయని మహావీరుడు పేర్కొన్నాడు. మహావీరుడికి భగవంతుడిపై నమ్మకం లేకపోయినప్పటికీ కర్మ సిద్ధాంతాన్ని నమ్మాడు. ఆత్మ ఉందని, ఆత్మకు పునర్జన్మ ఉందని కూడా అంగీకరించాడు. మానవుల కర్మలే వారి భవిష్యత్తుని నిర్ణయిస్తాయని కర్మ సిద్ధాంతాన్ని చాటి చెప్పాడు. కామ, క్రోధ, లోభ, మోహం, అజ్ఞానం కర్మకు కారణమని, కర్మ ఫలితాలను అనుభవించడానికి మళ్లీ జన్మించాల్సి వస్తుందని అన్నాడు.
కర్మను అంతం చేసి మోక్షం పొందాలంటే ప్రతి ఒక్కరూ మూడు సూత్రాలను పాటించాలని బోధించాడు. వీటిని త్రిరత్నాలు అంటారు. అవి—సరైన విశ్వాసం అంటే మహావీరుడి భావనల్లో శ్రద్ధ, విశ్వాసం కలిగి ఉండటం. సరైన జ్ఞానం అంటే మహావీరుడి బోధనల్లోని సత్యాన్ని గ్రహించడం. సరైన నడవడి అంటే జైన పంచ వ్రతాలను ఆచరించడం. జైనుల మొదటి సమావేశం పాటలీపుత్రంలోక్రీ. పూ. 300లో జరిగింది. ఈ సమావేశ ఫలితంగా జైన తీర్థంకరులు బోధించిన సిద్ధాంతాలను 12 అంగాలుగా క్రోడీకరించారు. వీటిపై వ్యాఖ్యానాలు కూడా రాశారు. వాటిని నిర్యుక్తులు అని అంటారు.
క్రీ. పూ. 4వ శతాబ్ది చివరి కాలంలో బీహార్‌లో భయంకరమైన కరువు ఏర్పడింది. ఇది 12 ఏళ్లపాటు ఉంది. ఈ సమయంలో భద్రబాహు నాయకత్వంలో కొందరు జైనులు దక్షిణాదిలోని మైసూరు ప్రాంతానికి వెళ్లారు. వీరు దక్షిణాదిలో జైనమతం వ్యాపింప చేశారు. స్థూలభద్రుడి అనుచరులను శ్వేతాంబరులని, భద్రబాహు అనుచరులను దిగంబరులని అంటారు. ముందుగా చెప్పినట్లుగా ఆచరణకు సాధ్యం కాని అహింసా సిద్ధాంతం వల్ల ఈ మతం క్రమేణా క్షీణదశకు చేరింది.
మహావీరుడు మోక్షాన్ని పొందిన చోట నేడు జలమందిరం పేరుతో జైన మందిరం ఉంది. ఆయన నిజంగానే వీరుడు. అరిషడ్వర్గాలనీ జయించిన వీరుడు. ప్రపంచ చరిత్రలోనే అంతకుమునుపు కనీవినీ ఎరుగని రీతిలో అహింసాయుత పద్ధతిలో స్వేచ్ఛను పొందిన భారతదేశస్వాతంత్రోద్యమాన్ని నడిపించిన మహాత్మాగాంధీ గారి అహింస, శాంతి మార్గాలకు స్ఫూర్తి వర్ధమాన మహావీరుడు.

సామాజిక స్పృహ నేపధ్యం

రచన: డా. నాగపద్మిని పుట్టపర్తి

మానవుడు సంఘజీవి. అంతే కాదు మేధోజీవి కూడా. సమాజంలో ఇరుగుపొరుగు వారితోనే కాదు, జంతువులూ, మొక్కలతోనూ సహజీవనం చక్కగా చేయగల నేర్పు, ఓర్పూ గలవాడని, తరతరాల చరిత్ర చెబుతున్నది.తన హక్కులూ బాధ్యతలేకాక, ఇతరుల హక్కులూ బాధ్యతలను గౌరవించటమన్న సర్దుబాటును అలవరచుకోవటమే అంచెలంచెలుగా మానవేతిహాసమైంది.

అసలిలా మానవుడు తన చుట్టూ ఉన్న సమాజాన్ని గురించిన స్పృహతో జీవించటాన్నే సామాజిక స్పృహ అన్న పేరుతో పిలుస్తున్నారు ఇటీవలి కాలంలో. కానీ యీ స్పృహ చాలా పాతకాలంలోనే మనిషిలో ఉండేదనటనికి ఉదాహరణలు, అప్పట్లో వెలసిన సాహిత్యమేనని ఘంటాపథంగా చెప్పవచ్చును. ఈ క్రమ వికాసాన్ని, మనుస్మృతి మొదలు రామాయణ, మహాభారత కథాక్రమంలో చూడగలం. స్త్రీ పురుష బంధం, ప్రకృతితో మెలగాల్సిన పద్ధతీ, ప్రభుత్వంతో వ్యవహరించవలసిన తీరూ, భగవంతుని పట్ల విశ్వాసం. ఇవన్నీ వివరంగా కథల్లో జోడించి చెప్పిన తీరు అద్భుతం. ఇవన్నీ సక్రమంగా మనిషి ఆచరిస్తూ ఉంటేనే, సకల సృష్టీ సుఖ శాంతులతో విలసిల్లుతుందని అలనాటి ఋషులూ, ఋషులైన కావ్యకర్తలూ కూడా భావించినట్టు విశదమౌతున్నది. ఈ సామాజిక బాధ్యత అన్న స్పృహను మన ప్రాచీన గ్రంధాల్లో యెలా విశ్లేషించారో చూద్దామా !

గౌతమముని తన ధర్మ సూత్రాలలో, సర్వ భూతదయ, అసూయను నియంత్రించుకోవటం, మనోవాక్కాయ కర్మలలో పరిశుద్ధత, మన శక్తికి మించిన పనులజోలికి వెళ్ళక సంయమనం పాటించటం, మాటల్లోనూ, చేష్టల్లోనూ ఆలోచనల్లోనూ అమంగళకరమైనవి దరిచేరకుండా జాగ్రత్త పడటం, దైన్యం లేకుండా ధైర్యంగా ఉండటం, దురాశ నుంచీ దూరంగా ఉండటం – యీ యెనిమిది గుణాలనూ ప్రతి ఒక్కరూ అలవరచుకోవాలని చెబుతూ, వీటినే ‘ఆత్మగుణాలు ‘ అన్నాడు. (గౌ. భ.సూ.23-26)

మను స్మృతిలో (6-92) స్థిర చిత్తం, క్షమ, దయ, ఇతరుల వస్తువులను అపహరించకపోవటం, మనో వాక్ కాయాల పరిశుద్ధత, ఇంద్రియ నిగ్రహం, బుద్ధి వికాసం, విద్య, సత్యం, కోపానికి దూరంగా ఉండటం ఇవన్నీ ధర్మస్వరూపమనబడతాయని చెప్పాడు. స్త్రీని గౌరవించవలసిన పద్ధతిని మనువు యెంతో బాగా విశ్లేషించాడు కూడా ! ప్రకృతిలోని జీవరాసులన్నింటితోనూ సమరస భావంతో ఉండాలనీ మనువన్నాడు. (మను 1-49) అంతే కాదు, గార్హస్త్యంలో చీపురు, రోలు, రోకలి,నీళ్ళ బిందె వంటివి ఉపయోగించే సమయాల్లో మనకు తెలియకుండానే కొన్నిజీవులను బాధపెడుతుంటాము. దానికి ప్రాయశ్చిత్తం కూడా మనువు సూచించాడు.

తైత్తరీయ బ్రాహ్మణంలో (3.7.5) వివాహమైన మరు క్షణం నుండే భార్యాభర్తలిరువురూ ధార్మిక కార్యాలు కలిసి ఆచరిస్తూ వాటి ఫలితాలనూ కలిసి అనుభవించవలెనని ఉంది. తన కుటుంబానికి అవసరమయ్యేంత ధనం ఉంచుకొని, తక్కినదంతా ఇతరులకూ, పశుపక్ష్యాదులకూ ఉపయోగపడేలా వెచ్చించాలనీ, బావులూ చెరువులూ తవ్వించాలనీ,ఆకలిగొన్నవాళ్ళకు అన్నదానం చేసే సత్రాలు కట్టించాలనీ అందరూ సామూహికంగా ప్రార్థనలు చేసుకునేందుకు వీలుగా దేవాలయాలు కట్టించాలనీ (తైత్త. 10.63) కూడా ఉంది. సుఖ దు:ఖాలు మనకెలా ఉంటాయో, ఇతరులకూ అలాగే ఉంటాయని గుర్తించి నడచుకునే వ్యక్తే యోగి అంటుంది గీత. (6/32) గృహస్థాశ్రమంలో సమాజంలో అన్ని వర్గాలకూ ఉపయోగపడుతూ, చివరికి కాకులకూ శునకాలకూ కూడా ఆహారం వేయమని హెచ్చరిస్తుంది పద్మపురాణం. యాజ్ఞవల్క్య ముని, రోగికి సేవచేస్తే గోదాన ఫలం అభిస్తుందంటే, గీతాకారుడు, తన పొట్టపోసుకోవటానికి అవసరమయ్యేంత ధనాన్ని మాత్రమే కాక, అంతకుమించి కూడబెట్టుకున్నవాడు, శిక్షార్హుడైన దొంగేనంటాడు. దుర్మార్గుడైన రాజు పట్ల క్రూరంగా వ్యవహరించే హక్కునిచ్చేశాడు మహాభారత కర్త. (61/32.33) ఇక 11వ శతాబ్దానికి చెందిన గోరఖ్నాథ్, మాంస భక్షణవల్ల దయ నశిస్తుందనీ, మదిరాపానం వల్ల నిరాశ పెరుగుతుందనీ, ఇంద్రియ నిగహం, సత్యభాషణం అతణ్ణి ఉత్తముణ్ణి చేస్తాయనీ హెచ్చరించారు. ( గోరఖ్ బానీ 165/166) హితోపదేశ సూత్రాలన్నీ, మానవ సమాజ సుఖ జీవనోపదేశాలే కదా మరి !!

ఆధునిక యుగంలో ఎటు విన్నా వినిపిస్తున్న సామాజిక స్పృహ అన్న అంశానికి పునాదులు ప్రాచీన కాలం నుంచే ఉన్నాయనేందుకు పై ఉదాహరణలన్నీ ఆధారాలేకదా !

మమ్మటుడు తన కావ్య ప్రకాశంలో కావ్య ప్రయోజనాలుగా ఈ క్రింది వానిని వివరించాడు.

కావ్యం యశసే అర్థకృతే వ్యవహారవిదే శివేతర క్షతయే
సద్యః పర నిర్వృతయే కాంతాసమ్మితయోపదేస యుజే.

కావ్యం యశస్సు కొరకు, ధనసంపాదన కొరకు, వ్యవహార ఙ్ఞానం కొరకు, అమంగళ పరిహరణం కొరకు, మోక్ష సాధనకొరకు, కాంతా సమ్మితమైన ప్రభోధం కొరకు అని మమ్మటుని అభిప్రాయము.

కావ్య రచన వెనుక ఇన్ని కాణాలుంటాయని ఆనాడే సూచించిన అంశాలలో, సమాజ శ్రేయస్సూ ప్రధానంగా ఉంది. దీన్నే ‘ కమిట్ మెంట్ టు సొసైటీ ‘ అంటున్నారీకాలంలో !

నిజానికీ సామాజిక స్పృహ అన్నది మౌఖిక సాహిత్యంగా వ్యాప్తి చెంది, ఇప్పుడు నగరీకరణలో మసకబారుతున్న జానపద కళల్లో యెలా వ్యక్తీకరింపబడిందో, దానివల్ల సమజానికి చేకూరిన లాభమేమిటో వివరించటానికీ ఉదాహరణ ఉపయోగపడుతుంది.

అది క్రీ.శ. 1502 నాటి మాట.విజయనగర రాజు వీర నరసింహరాయలవారి అంత:పురంలో యేర్పాటు చేయబడిన కూచిపూడి భాగవతుల ప్రదర్శన రసవత్తరంగా సాగుతోంది. (రాజు కూచిపూడి భాగవతులు చక్కటి విద్యావంతులని విని, అంత:పుర స్త్రీలు కూడా వారి ప్రదర్శనను చూసి ఆనందించాలనే ఉద్దేశం తో యేర్పాటు చేశాడిలా) ప్రదర్శనలోని ఒక ఘట్టం, ప్రేక్షకుల గుండెల్ని పిండేసింది. కథలో ఒక నటుడు, ప్రజలనుండీ పన్నులు రాబట్టే అధికారి వేషం వేశాడు. పాత్రననుసరించి చాలా క్రూరంగా నటిస్తూ, కొందరు స్త్రీ పాత్రధారిణుల స్తనాలకు చిడతలు బలవంతంగా తగిలించి, వాళ్ళు దయనీయంగా యేడుస్తుంటే చూడలేక కాళ్ళా వేళ్ళా పడుతున్న వాళ్ళ భర్తలను..’మీరు పన్నులు సకాలానికి చెల్లించక పోతే, పాలకులం మేము ఊరికే కూర్చుంటామనుకున్నారా? మీనుంచీ పన్నులు రాబట్టే మార్గం మాకు తెలుసు బాగా…’ అని మరింత వికటంగా నవ్వుతున్నాడు. ఈ దృశ్యం, చూస్తూ, వీర నరసింహరాయలు ఉడికిపోతున్నాడు. ‘ఆపండి మీ ప్రదర్శన.. ఇదెక్కడి న్యాయం? ఇదేమి కల్పన? ఇలా ప్రదర్సించి పాలకులను అవమానపరుస్తారా మీ భాగవతులు? మీరేదో బాగా చదువుకున్నారని, మా అంత:పురంలో ప్రదర్శన యేర్పాటు చేస్తే, మీరు మా రాజులనే అవమానపరచే కల్పనలిలా చేస్తూ, నా యెదుటే నిలబడిఉన్నారా ఇంకా? ‘ అని ఆవేశంగా మాట్లాడుతున్నాడు. ప్రదర్శన ఆగిపోయింది. కూచిపూడి భాగవతుల నాయకుడు ముకుళిత హస్తాలతో రాయలవారి ముందు నిల్చున్నాడు. ‘ప్రభూ ! మిమ్ములనవమానపరచే ఉద్దేశం లేదు మాకు..కనీ ఇది వాస్తవం. సిద్ధవటం (కడప జిల్లా) సీమలో సమ్మెట గురవరాజు అనే పరిపాలకుడున్నాడు మహారాజా! అతను ఇలాంటి క్రూర విధానాలతో ప్రజలను పీడిస్తూ, పన్నులు రాబడుతున్నాడు. మేము ఇక్కడికొచ్చేముందు అక్కడి ప్రజల ఇక్కట్లను చూసి ఎంతో బాధపడ్డాం. ఆ ప్రాంతంలోని అన్యాయాన్ని మీ దృష్టికి తెచ్చేందుకే, మ ప్రదర్శనలో ఆ అంశాన్ని చేర్చాము ప్రభూ..మాది నేరమైతే. మమ్మల్ని శిక్షించండి. కళలు కేవలం మనోరంజనానికెే కాక, సమజ హితవుకోసమని కూడా మా పెద్దవాళ్ళు చెప్పేవాళ్ళు. అందుకే మీ యెదుట ఇలా అక్కడి పరిస్థితిని ప్రదర్శించాము. ఇక అక్కడి ప్రజలను ఆ దుష్ట పాలకుని కబంధ హస్తలనుంచీ యెల మీరు కాపాడుతారో, మీ ఇష్టం..’ అని చేతులు జోడించి నిలబడ్డాడు. ఇంకేముంది? కూచిపూడి భాగవతుల సమయస్ఫూతికి వీర నరసింహరాయలు మెచ్చుకుని, తగురీతిని గౌరవించి, వెంటనేసమ్మెట గురవరాజు మీద దండెత్తి, అతన్ని శిక్షించి, ప్రజలను రక్షించాడు. ఇది అలనాటి కైఫియత్తులోనూ ఉటంకించబడింది. (వాగ్గేయకారులు – పదకృతి సాహిత్యం.డా.పుట్టపర్తి నారాయణాచార్యులు – 63వ పుట)

కవులనేవారు, సమాజంలోనివారే! వేరెక్కడినుండో ఊడిపడరు కదా ! సమాజంలో తమ దృష్టిని ఆకర్షించినవాటికి కూడా చోటిస్తారు తమ నిశిత దృష్టిని ఋజువు చేసుకుంటూ!! ప్రాకృతసాహిత్యంలోని యీ ఉదాహరణ మచ్చుకు:

‘దుగ్గ అ అట్ఠీ కహణు మే ధో ఇ యేణ సోఢవ్వా

దసి ఓసరంత సలిలేణ ఉ అ హ దుణ్ణం వ పడయేణ ‘

ఒక బీద వ్యక్తి చిరిగి పీలికలైపోయిన పాత పంచెను చెరువు గట్టున ఉతుక్కుంటున్నాడు. అసలే చిరిగిపోయి ఉంది. మరీమరీ బండకేసి బాదుతున్నాడా వ్యక్తి. దానిలోంచీ నీళ్ళు కారుతున్నాయి. గట్టున నిల్చునివున్న ఒక ప్రాకృత కవికీ దృశ్యం కనిపించింది. వెంటనే ఓ కవిత స్ఫురించిందిలా ‘ఎన్నిమార్లు నన్ను బండకేసి ఉతుకుతావయ్యా బాబూ ! చిరిగి పీలికలైపోయాను కదా ! నన్నొదిలిపెట్టు మహాప్రభో ! ‘ అంటూ ఒక బీదవాని పాత పంచె యేడుస్తున్నదేమో అన్నట్టు,ఆ పాత పంచె నుంచీ నీళ్ళు కారుతున్నాయి ‘ అనేశాడు. యెంతటి సహజాలంకారం ! ఎంత వేదనాభరిత వర్ణన! ఎప్పటి హాలుడు? ఎప్పటి గాధాసప్తశతి ? ఆనాడూ కడు దారిద్ర్యాన్ని అనుభవించే వర్గాలవారున్నారనేందుకీ గాధే జీవంతమైన ఉదాహరణ కాదూ? అగ్గిపుల్లా, సబ్బుబిళ్ళాయే కాదు, పాత పంచె కూడా కవితావస్తువేనని రెండువేల ప్రాకృత కవో చెప్పేశాడిలా. హాలుడు సేకరించి కూర్చిన 200బీసీ నాటి ఆర్యా వృత్త రచనల్లో ఇలాంటి రచనలు కోకొల్లలు.

సాహిత్య చరిత్రలో కాస్త అడుగు ముందుకేద్దాం. తెలంగాణా ప్రాంతం గేయసాహిత్యానికి పునాది వేసింది. బానిసత్వం, వెట్టి చాకిరీ లాంటి దురాచారాలను తలంగాణావాడైన పాల్కురికి తన బసవపురాణంలో ఉటంకించాడు. (బసవ-పుట 309) బానిసలను కాపలా కుక్కల్లా చూసేవారనీ, వివిధ మతానుయాయుల మధ్య వాదోపవాదాలు నడిచేవనీ,అప్పట్లో దొంగతనాలు చేసేవారీ వస్తువులు వాడేవారనీ కూడా పాల్కురికి వర్ణించాడు. అంటే, పాల్కురికిలో సామాజిక దృష్టికోణం పుష్కలంగా ఉండేదన్నమాటే కదా !

‘పరబ్రహ్మమొక్కటే, మాది గొప్ప, మాది గొప్ప అని కొట్టుకు చావకండహో ‘ అన్న అన్నమయ్యా, ‘ఎప్పుడూ పాలూ, వెన్నముద్దలేకాదు, నలా రాగిసంగటినీ తిని చూడు, అప్పుడు చూస్తానీ నీల్గు ‘అని తన బీదరికాన్ని పదాల్లో పొదివిన సారంగపాణీ, సాలెవారి వృత్తిని తన స్వామికి సరదా పాటగా పరిచయం చేసిన రాకమచెర్లా…ఇంకా చాలామంది రచనల్లో సామాజిక స్పృహ, వర్షాకాల నదిలా పరవళ్ళు తొక్కుతూ దర్శనమిస్తుంది. వాళ్ళెవరూ, దండోరావేస్తూ చాటించుకోలేదు, ‘మా నిశితదృష్టి ఇలా ఉంది, గమనించండి ‘ అని. మాణీక్యాలూ, వజ్రాలను మనమే వాటి విలువ తెలిసి గుర్తించి గౌరవించాలి. లేదా నష్టం మనకేనని గుర్తించాలి. ఏమంటారు?

…………………..

ఆకుదొక కథ!

రచన:లక్ష్మీదేవి

నేనిక్కడికెప్పుడు వచ్చానో, ఇంత అందమైన ప్రపంచంలోకి ఎలా చేరానో మరి, చల్లగాలిలో అమ్మ కొమ్మ తాను ఊగుతూ నన్ను ఉయ్యాలలూపుతోంది. నా చుట్టూ నా తోబుట్టువులు సంతోషంగా కనిపిస్తున్నారు. అప్పుడే రాలిన చినుకులలో తడిసి మరింత కొత్తగా మెరిసి పోతున్నారు. ఎన్ని ముఖాలో, ఎన్ని ఆకారాలో, వాటిల్లో ఎన్ని వికారాలో! చుట్టూ జరిగేదాన్ని గమనిస్తూ , ఆలోచిస్తూ ఉండడమే నా స్వభావం.
ఆకాశపుటంచులనుండి నా స్నేహితులు మమ్మల్నంతా ఆనందతరంగాల్లో ముంచేయడానికి అప్పుడప్పుడూ వస్తుంటారు. వారికోసమే మా ఎదురుచూపులు. సంవత్సరమంతా ఎదురుచూసేది ఒక్క శలవుల పండగల కోసమే. వారికి శలవు దొరికినపుడు వచ్చేస్తారు. ఆ ఆనందం ఎంత గొప్పగా ఉంటుందంటే ఒక్కోసారి మేమంతా అందులో మునిగే పోతాము. ఇంకోసారి లోకాన్ని మరచి తేలే పోతాము.
ఏమైనా మా ఎదురుచూపులు ఆగవు. ఊపిరి ఆగేవరకూ ఆగవు. ఒక్కసారి వారు వస్తున్న బండ్ల దీపాలు, మ్రోతలు పైనుంచీ వినపడగానే, కనపడగానే మా గుండెలు మ్రోగుతాయి, ప్రతిస్పందనగా. అందరం చేతులూ ఆడిస్తూ, నాట్యాలాడుతూ స్వాగతం పలుకుతాము మా మిత్రులకు.
ఒక్కోసారి ఇంకెక్కడికో వెళుతూ చుట్టపుచూపుగా అలా చూసి వెళ్ళిపోతారు వాళ్ళు. అప్పుడు కూడా మేం వారిని నిందించము. ప్రతీసారీ సరిక్రొత్తగా అనిపించే మరిచిపోలేని పరిమళాలతో స్వాగతాలు పలుకుతాము.
మా స్నేహితులు ఒక్కొక్క సారి ఎన్ని రోజులో ఉంటారు మాతోపాటు. ఆడుతూ, పాడుతూ, దోబూచు లాడుతూ, నవ్విస్తూ, ఏడిపిస్తూ మాతో కలిసి చేసే అల్లర్ల కోసం లోకమే ఎదురుచూస్తుంది. నిజానికి మేముంటేనే వాళ్ళు, వాళ్ళుంటేనే మేము ఉండగలిగేది. వాళ్ళెప్పటికీ రానిచోట్ల మేం జీవించనేలేము. మా ఉనికే లేనిచోటకు వాళ్ళు రమ్మన్నా రారు. తెలుసా! అంత గొప్ప స్నేహబంధం మాది. అంతులేని దూరాలున్న నింగిని , నేలను కలిపే బాంధవ్యం మాది. ఆ కర్తవ్యమూ మాదే.
అరె, అదేమిటి ఆ చివరనున్న మా పెద్దన్న అలా పాలిపోయిన ముఖంతో దీనంగా కనిపిస్తున్నాడే? ఏమయిందో తనకు? చలేస్తుందేమో చినుకులలో తడిసి వీస్తున్న గాలివల్ల! అయ్యో , నేను చూస్తూ ఉండిపోతున్నానే ఏమీ చేయలేకపోతున్నానే, తన కెంత బాధగా ఉందో తనూ మాతో పాటు ఆటపాటలలో పాల్గొనలేకపోతున్నందుకు. నాకైతే తననూ చేయి పట్టుకొని లాక్కొని రావాలనుంది.
మా చిన్ని తమ్మునికివేమీ పట్టవు. తన లోకమే తనది. అక్కచెల్లెళ్ళతో దోబూచులాటలు, వాళ్ళకు కావలసినవి ఎండల్లో వానల్లో కూడా తెచ్చివ్వడం , అమ్మకొమ్మను మురిపించడమే వాడి ప్రపంచం.
అల్లంత దూరంలో ఉన్న మా అన్నకు నేనే సాయమూ చేయలేకపోతున్నాను. ఏమవుతుందో ! ఏమయిపోతాడో! ఎవరు నాకు సరైన సలహా ఇవ్వగలరు? నేనెవర్ని అడగగలను? ఎవర్ని నమ్మగలను? అయ్యో, సమయము మించిపోతున్నది. అల్లల్లాడి పోతుంటే చూడలేకపోతున్నాను.
అన్నా, నిన్ను చూసే నేను పెరిగాను. నీతోనే ఆటపాటలు నేర్చుకున్నాను. నాకే సందేహం వచ్చినా భయపడినా నా దిక్కు నీవేనని నీవైపు చూస్తుంటాను. మరి ఈ పొద్దు నీకే ఇంత కష్టం వచ్చిందే? నేనేమి చెయ్యాలి? నా వల్ల ఏమవుతుంది? ఈ రోజు నా స్నేహితుల పలకరింపులు కూడా నాకు ఉల్లాసం కలిగించలేకపోతున్నాయి. నా దృష్టి అంతా నీమీదే ఉంది.
ఆ..అయ్యయ్యో! అయ్యో! ఏమవుతోంది! అమ్మ కొమ్మను వీడి, మా అన్న ఎక్కడికి వెళ్తున్నాడు? అంతేనా, ఇలా రాలిపోవడమే జీవితానికి ముగింపా? ఇందుకోసమేనా ఇన్ని మురిపాలు, ముచ్చట్లు! ఒకనాడంతా ముగిసిపోతుందా? ఈ లోకమంతా నాదేనంటూ, నేను లేకపోతే లోకానికే ఉనికి లేకుండా పోతుందేమో నన్నంతగా ఈ లోకాన్ని ప్రేమించానే? చుట్టూ ఉన్నవాళ్ళంతా నాకోసమే, నేను వాళ్ళ కోసమే అనుకున్నానే. ఇదంతా నాటకం ముగిసినట్టు ఒకనాడు ముగిసిపోతుందా? ఇలాగే తెరపడిపోతుందా?
గాలిలో తేలుతూ రాలుతూన్న అన్న గొంతు గాలివాటుగా వినిపిస్తోంది.
“లేదు తమ్ముడూ! ఈ నాటకానికి ఆది, అంతూ ఉండవు. తెర పడడం మళ్ళీ లేవడానికే. లేచిన కెరటాలు పడక మానవు, పడిన కెరటాలు ఉవ్వెత్తున లేవకా మానవు. కేవలం ఒకరి తర్వాత ఒకరు పాత్రలుగా వచ్చి వారి వంతు నాటకం పోషించి తెరవెనక్కు వెళ్తుంటాము.
అంతేకాదు. నేను ఎక్కడికో వెళ్ళిపోతున్నానని బాధపడకు. అమ్మ కొమ్మను వీడుతున్నానని బెంగపెట్టుకోకు. వీడితే ఎక్కడికెళతాను? అమ్మలనందరినీ గన్న అమ్మ ఈ భూమమ్మ ఒడిలోకే కదా చేరుతున్నాను. మళ్ళీ వస్తాను. ఈ భూమమ్మ నన్ను, నాలాంటి తన మనవళ్ళను,మనవరాళ్ళను అందరినీ చూడాలనిపించి పిలిపించుకుంటుంది. ఎప్పుడో అమ్మకు పురుడు పోసినపుడు కదా చూడడం! మరి చూడాలని ఉండదూ మనవలను?
మన అన్న దమ్ములను, అక్కచెల్లెండ్రను పిలిపించుకొని, ముద్దుమురిపాలతో తన దగ్గర ఉంచుకొని, మళ్ళీ సుష్ఠు గా మనలను తయారుచేసి మళ్ళీ ఇక్కడికే గదా పంపుతుంది? నీకు నాపై, నాకు నీపై మనకు మన లోకం అన్న మోహాలున్నంత వరకూ ఇలాగే వచ్చిపోతుంటాము.
ఈ సత్యాన్ని తెలుసుకోవడం కాక ఆకళింపు కూడా చేసుకొన్న రోజున ఇక భూమమ్మ తనలోనే కలిపేసుకుంటుంది. కొండలుగా, బండలుగా, మట్టిలో మట్టిగా కలిపేసుకుంటుంది. అప్పుడు నీవు, నేను అనే కాదు మొత్తం విశ్వమే మనము, మనమే విశ్వము అన్న పెద్ద మాటలు కూడా అర్థమౌతాయి. “
మాటలన్నీ ముగిసిన వేళ భూమమ్మ ఒడిలో గెంతులేస్తూ ఆడుతున్న అన్న కనిపించాడు.

—–అంతే——-

కథకుడు – పచ్చటి లేతాకు.

ఆకాశపుటంచు నుంచి వచ్చే స్నేహితులు—చినుకులు.
బండ్ల మ్రోతలు, దీపాలు- ఉరుములు, మెరుపులు.
మరిచిపోలేని పరిమళాలు- తొలకరిలో మట్టి పరిమళాలు.
పెద్దన్న—రాలబోయే పండుటాకు/ఎండుటాకు.
చిన్ని తమ్ముడు –చిగురుటాకు.
అక్కచెల్లెళ్ళు—పువ్వులు,మొగ్గలు.
కావలసినవన్నీ తెచ్చివ్వడం—పత్రహరితపు ఆహారం.
అమ్మ—కొమ్మ
అమ్మలందరినీ గన్న అమ్మ-భూమమ్మ- భూమి
*****

ఇస్లాం మతం

రచన: శారదా ప్రసాద్

భారతదేశంలో హిందూమతం తరువాత ఇస్లాం రెండవ స్థానంలో ఉంది . 2007 గణాంకాల ప్రకారం, 13.4% ముస్లింలు ఉన్నారు.ప్రస్తుతం భారత్ లో ముస్లింలు ఇండోనేషియా మరియు పాకిస్తాన్ ల తరువాత మూడవ స్థానంలో ఉన్నారు. ఇస్లాం తొలుత అరబ్బు వర్తకుల ద్వారా శాంతియుతముగా భారతదేశంలో ప్రవేశించింది.ఇస్లాం అనేది మానవజాతి కోసం అల్లాహ్ నిర్ణయించిన ధర్మం. దేవుడు ఒక్కడే అనే ప్రాతిపదిక పైన ముహమ్మద్ ప్రవక్త (ఆఖరి ప్రవక్త) స్థాపించిన మతం కాదు ఇది . ఇస్లాం భూమి పుట్టుక నుండి ప్రళయం వరకు అల్లాహ్ మానవజాతి కోసం నిర్ణయించిన ధర్మం.140 నుండి 180 కోట్ల జనాభాతో ప్రపంచంలో క్రైస్తవం తరువాత ఇస్లాం మతం రెండవ అతి పెద్ద మతం.ఇస్లాం అనే పదానికి మూలం అరబ్బీ భాషాపదం ‘సిల్మ్’, అనగా శాంతి, స్వఛ్ఛత, అర్పణ, అణకువ మరియు సచ్ఛీలత.ధార్మిక పరంగా చూస్తే ఇస్లాం
అనగా భగవంతునికి సర్వ సమర్పణ.అంతేకాదు,ధర్మానికి అనుగుణంగా నడచుకోవటం.ముస్లిం అనగా శాంతి కాముకుడు, శాంతి స్థాపకుడు.మహమ్మద్ ప్రవక్త ప్రవచించిన మార్గాన్ని, ధర్మాన్ని అవలంబించేవాడు ముస్లిం.వీరికి పరమ పవిత్రం అయినవి దేవుని (అల్లాహ్) వాక్కు,ఆదేశము ఖురాన్,మహమ్మద్ ప్రవక్త ప్రవచనాలు. అల్లాహ్ వాక్కు ఖురాను ప్రకారం ఆదమ్ ఆది పురుషుడు మరియు ప్రథమ ప్రవక్త. ముహమ్మద్ చివరి ప్రవక్త.ఇస్లాం మత విశ్వాసాల ప్రకారం, భగవంతుడు (అల్లాహ్) తన ఆఖరి ప్రవక్త ముహమ్మద్ ను ఉపదేశకుడుగా పంపాడు, ఖురాను (పవిత్ర గ్రంథం) అవతరింపజేశాడు. ఇస్లాం ఐదు మూలస్తంభాలుగా పరిగణించబడే నమ్మకాలు–షహాద (విశ్వాసం),సలాహ్ (నమాజ్ లేదా ప్రార్థన),సౌమ్ (ఉపవాసం),జకాత్ (దాన ధర్మం),హజ్ (పుణ్య యాత్ర). అల్లాహ్ ఆ సర్వేశ్వరుడి నామం. సకల చరాచర జగత్తును సృష్టించిన మహాసృష్టికర్త.ఇస్లాంలో ఏకేశ్వరోపాసన కఠోర నియమము. వీరిలో విగ్రహారాధన లేదు. ఈ ఒక్క కారణంగా రాజారాంమోహన్ రాయ్ లాంటి బ్రహ్మసమాజీకులు ఇస్లాం మతాన్ని గౌరవించారు.అల్లాహ్ పై
విశ్వాసప్రకటనను షహాద అని,ఏకేశ్వర విశ్వాసాన్ని తౌహీద్ అంటారు.అల్లాహ్ యొక్క 99 విశేషణాత్మక నామవాచకాలు కలవు. ముస్లింలు భగవన్నామస్మరణ చేయునపుడు ఈనామాలన్నీ స్మరిస్తారు.ఇస్లాం ప్రవక్తలలో ఆఖరి ప్రవక్త ముహమ్మద్ క్రీ.శ. 570 ఏప్రిల్ 20 న మక్కా నగరంలో జన్మించారు. తండ్రి ‘అబ్దుల్లా’ తల్లి ‘ఆమినా’. తన 40 యేట వరకూ సాధారణ జీవితం గడిపిన ముహమ్మద్ ప్రవక్తకు, హిరా గుహ యందు ధ్యానంలో ఉండగా జిబ్రయీల్ దూత ప్రత్యక్షమై అల్లాహ్ ఆదేశాలను మరియు ఖురాన్ యొక్క మొదటి సూరాను అవతరింపజేశారు. ఈ సూరా ‘ఇఖ్రా బిస్మి రబ్బుకల్లజి ఖలఖ్’ అనే ఆయత్ తో ప్రారంభమైనది. దీనర్థం “(ఇఖ్రా) చదువు, అల్లాహ్ ఒక్కడేనని, అతడే సర్వాన్నీ సృష్టించాడని….”. ఈ అవతరణ పొందిన ముహమ్మద్ తన ప్రవక్త జీవితం ప్రారంభించారు. బహుఈశ్వరాధకులైన అరబ్ పాగన్లు ముహమ్మద్ ని నానా కష్టాలు పెట్టారు.క్రీ.శ. 622 లోమక్కా నుండి మదీనాకు హిజ్రత్ (వలస) వెళ్ళారు.ఈ సంవత్సరం నుండే ఇస్లామీయ కేలండర్ ఆరంభమైనది. మదీనాలో స్థిరపడిన ముహమ్మద్ కు మక్కా వాసులనుండి అగచాట్లు తప్పలేదు. ఇస్లామీయ రీతి నచ్చని మక్కావాసులు మదీనా వాసులపై అనేక యుద్దాలు చేశారు.ఈ యుద్ధాలకు నాయకత్వం వహించిన ముహమ్మద్ ఒకటీ రెండూ యుద్ధాలు తప్ప అన్నింటిలోనూ విజయాలను చవిచూసారు.ఆఖరికి ముస్లిం సమూహాలు మక్కానూ కైవసం చేసుకున్నారు.క్రీ.శ. 632 లో ముహమ్మద్ ప్రవక్త పరమదించారు. ముహమ్మద్ ప్రవక్త ఆచరణలను సున్నహ్ అనీ ఉపదేశాలను హదీసులు అనీ వ్యవహరిస్తారు. ఖురాన్ ఆదేశాల తరువాత సున్నహ్ మరియు హదీసులే ముస్లింలకు ప్రామాణిక ఆదేశాలు.ముస్లిం కుటుంబంలో పుట్టినంత మాత్రాన ప్రతీ ఒక్కరు ముస్లిం కాలేరు. ఒక డాక్టర్ ఇంట జన్మించిన వారిని ఏవిధంగానైతే డాక్టర్ అనరో , అదే విధంగా ముస్లిం ఇంట జన్మించిన వారిని ముస్లిం అనరు.నిజ దేవుడు ఒక్కడు అని నమ్మి , అ నిజ దేవుడు పంపిన అంతిమ ప్రవక్తను(మహమ్మద్) విశ్వసిస్తే, అతనిని ముస్లిం (దైవ విధేయుడు) అని పిలువవచ్చు.ముస్లిం కుటుంబంలో పుట్టినప్పటికీ నిజ దేవుడైన అల్లాహ్ ను కాకుండా దర్గానో లేక ఇతర సృష్టితాలనో పూజిస్తే అతను అల్లాహ్ దృష్టిలో ముస్లిం దైవ విధేయుడు కాదు. అతని పేరు, అతని వేషధారణ ముస్లింగా ఉన్నప్పటికీ అతను అల్లాహ్ దృష్టిలో ముస్లిం (దైవ విధేయుడు ) కాదు. అతను అల్లాహ్ దృష్టిలో ముషిర్క్(దైవ అవిధేయుడు, బహుదేవారాధకుడు). ఇస్లాం ప్రకారం అల్లాః ఒకడే దేవుడు, ఆయనకు సమానముగా ఎవరిని చూడరాదు. ఆయనకు సమానముగా ఎవరికీ దైవత్వం
అపాదించరాదు.అల్లాః మాత్రమే ప్రార్థనలను స్వీకరించును.ఆయన మాత్రమే ఆరాధనకు యోగ్యుడు.దురదృష్టవశాత్తు నేడు కొంతమంది ముస్లిం యువకులు తప్పుడు బోధనలకు ప్రభావితులై ‘జిహాదీ’ పేరుతో విధ్వంస కాండను సృష్టిస్తున్నారు.నిజానికి ఇస్లాం మతం ఉగ్రవాదాన్ని అంగీకరించదు.ఇస్లాం మతంలో మానవతా విలువలు,శాంతి, సద్భావనలు ఉన్నాయని, ఉగ్రవాదాన్ని ఈ మతం తిరస్కరిస్తుందని మలేషియా ప్రధాన మంత్రి నజీబ్ రజాక్ బహిరంగంగా చేసిన ప్రకటనను మన దేశంలోని ముస్లింలు, మైనారిటీ పార్టీల నేతలు, ముస్లిం మతపెద్దలు గమనించాలి. ప్రపంచంలోని మత పెద్దలంతా ఉగ్రవాదాన్ని ఖండించాలి. ఉగ్రవాదాన్ని తమ మతం అంగీకరించదంటూ ఇస్లాం మతపెద్దలు ప్రకటిస్తే మంచి స్పందన వస్తుంది. అలా ప్రకటిస్తే, ఇస్లాం మతం ఉగ్రవాదాన్ని అంగీకరించదన్న సందేశం సమాజంలోకి వెళుతుంది.ప్రపంచంలో శాంతి వెల్లివిరుస్తుంది.ముస్లిములలో సున్నీలు,షియాలు అనే రెండు ప్రధాన తెగలు ఉన్నాయి.వీరు కొన్ని సందర్భాల్లో (చాలా సందర్భాల్లో)ఒకరినొకరు ద్వేషించుకున్న సంఘటనలు ఉన్నాయి. భారతదేశంలో ముస్లింలు ముస్లిం పర్సనల్ లా అప్లికేషన్ ఆక్టు 1937, (షరియా చట్టాలు) ద్వారా తమ సాంఘీక జీవితాలు గడుపుతారు.ఈ చట్టం ముస్లింల వ్యక్తిగత విషయాలైన నికాహ్, మహర్, తలాక్ (విడాకులు), నాన్-నుఫ్ఖా (విడాకులు తరువాత జీవనభృతి), బహుమానాలు, వక్ఫ్, వీలునామా మరియు వారసత్వాలు, అన్నీ ముస్లిం పర్సనల్ లా ప్రకారం అమలుపరచ బడుతాయి. భారతదేశంలోని న్యాయస్థానాలన్నీ ఈ షరియా నియమాలను ముస్లింలందరికీ వర్తింపజేస్తాయి. ఈ ముస్లిం పర్సనల్ లా ను సమీక్షించేందుకు, పరిరక్షించేందుకు, ప్రాతినిధ్యం వహించేందుకు, ఆల్ ఇండియా ముస్లిం పర్సనల్ లా బోర్డు స్థాపించబడింది.ఇస్లామీయ సమాజంలో మూలవ్యవస్థ విషయం “కుటుంబం”. ఇస్లామ్ ఈ కుటుంబ సభ్యులందరికీ తగురీతిలో హక్కులను కల్పిస్తున్నది. కుటుంబ వ్యవస్థలో యజమాని ‘తండ్రి’. ఇతను కుటుంబపు బరువు బాధ్యతలు, ఆర్థిక విషయాలను,ఆలన పాలన పోషణలు చూస్తాడు. ఖురాన్ లో వారసత్వపు విషయాలన్నీ క్షుణ్ణంగా పొందుపరచబడ్డాయి.కుటుంబంలోని ఆస్తిలో స్త్రీహక్కు, పురుషుడి హక్కుతో సమానం.అనగా సగం ఆస్తి స్త్రీకి చెందుతుంది. అన్ని హక్కులూ సగం కల్పించబడ్డాయి. ఇస్లాంలో పెళ్ళి లేదా నికాహ్ అనునది, పౌర-ఒడంబడిక. ఈ నికాహ్ కొరకు, ఇద్దరు సాక్షులు అవసరం. పెళ్ళికొడుకు పెళ్ళికుమార్తెకు భరణం
“మహర్” చెల్లించాలి. మహర్ అనునది, పెళ్ళికుమారిడి తరపున పెళ్ళికుమార్తెకు ఇచ్చే ఒక బహుమతి.ఈవిషయం “నికాహ్ నామా”లో వ్రాయవలసి ఉంటుంది.ఒక పురుషుడు నలుగురు భార్యలను కలిగి ఉండవచ్చు. కానీ వారికి సమాన హక్కులు, పోషించగలిగే స్థితిని పురుషుడు కలిగి ఉండాలి. స్త్రీ ఒక పురుషుడిని మాత్రమే భర్తగా కలిగి ఉండాలి. భర్తతో విడాకులు పొంది ఇంకో పెళ్ళి చేసుకొనవచ్చు. ఇస్లాంలో విడాకులుకు “తలాఖ్” అని వ్యవహరిస్తారు.స్త్రీలు హిజాబ్ లేదా పరదా పద్దతిని పాటించాలి. దీనినే “ఘోషా” పద్దతి అని వ్యవహరిస్తారు,ఈ పద్దతి స్త్రీలను హుందాగా జీవించేందుకు దోహదపడుతుందని భావిస్తారు.ఈ నియమంపై పలు వివాదాలు ఉన్నాయి. అంగీకారాలు కూడా ఉన్నాయి . కానీ అంగీకారాల శాతమే ఎక్కువ. నగర ప్రాంతాలలో ఈ ఘోషాపద్దతి కొద్ది తక్కువ కానవస్తుంది. చాలామంది ముస్లిం మహిళలకు బయటి ప్రపంచం తెలియదు.వారి జీవితం నాలుగు గోడలకే పరిమితం.దారుణం ఏమిటంటే ఇదంతా ఇస్లాం పేరుమీద నిరాటంకంగా కొనసాగుతోంది.నేటి ముస్లిం సమాజంలో స్త్రీలను కనీసం ప్రార్ధనా స్థలాలకు కూడా అనుమతించరు.ఇస్లాం గతాన్ని గనుక మనం ఒకసారి నిశితంగా పరిశీలించి చూస్తే పురుషులతో సరిసమానంగా మహిళలూ వివిధ రంగాల్లో పాల్గొన్నారన్న వాస్తవాన్ని తెలుసుకోగలం.మహిళల సహకారంలేని ఏ జాతి విముక్తి సాధించలేదు. స్త్రీలను కేవలం వంటగదులకు,పడకగదులకే పరిమితం చేయడంవల్ల ఇస్లాం కానీ, మరే ఇతర మతమైనా కానీ వారు ఆశించిన సామాజిక విప్లవాన్ని సాధించలేదు.ఇక బహుభార్యత్వం,’తలాక్'(విడాకులు)– దీనికి కూడా ముస్లిం మత పెద్దలు ఒక పరిష్కారాన్ని కనుగొంటే ,సాధారణ ముస్లిం స్త్రీలకు మరింత స్వేచ్ఛ లభిస్తుందని చాలామంది అభిప్రాయం.ముస్లిమేతరులకు ఇస్లాం గురించి ఉన్న అనేక పెద్ద అపోహల్లో “అల్లాహ్” అనే పదానికి సంబంధించిన అపోహ కూడా ఒకటి. ముస్లింలు క్రైస్తవుల, యూదుల దేవుణ్ణి కాకుండా వేరెవరో దేవుణ్ణి ఆరాధిస్తారని చాలామంది అనుకుంటారు.కానీ నిజానికి ఇదంతా ఒక అపోహ మాత్రమే.ఎందుకంటే “అల్లాహ్”అనే పదం దేవుడు అనే పదానికి పర్యాయపదం. దేవుడు అందరికీ ఒక్కడే. అల్లాహ్ మానవులకు అనుగ్రహించిన వరాలు అనంతం. వాటిని గురించి వర్ణించడం, ఊహించడం అసాధ్యం. అలాంటి అసంఖ్యాక వరాల్లో ‘నోరు’ (నాలుక) కూడా ఒకటి. దీన్ని సద్వినియోగం చేసుకుంటే, అమృతపు జల్లు కురుస్తుంది. అల్లాహ్ దృష్టిలో నోటి దురుసుతనం , దుర్భాషణ,అశ్లీలమైన పనులు తీవ్రమైన నేరాలు. వీటి ఫలితంగా ఇహలోకంలో పరాభవం, పరలోకంలో నరకశిక్ష అనుభవిస్తారనేది ముస్లిముల నమ్మకం .ముహమ్మద్ ప్రవక్త ఇలా చెప్పాడు,” ‘ప్రళయదినాన విశ్వాసి త్రాసులో ఉంచబడే అత్యంత బరువైన, విలువైన వస్తువు అతని సుత్ప్రవర్తనే! నోటితో అశ్లీల మాటలు పలికేవారిని, దుర్భాషలాడేవారిని అల్లాహ్ అసహ్యించుకుంటాడు.” అందుకే దేహంలోని అవయవాలన్నీ ఉదయం లేవగానే నోటితో(నాలుకతో)ఇలా మొరపెట్టుకుంటాయట,”నాలుక తల్లీ! నువ్వు ఆచి తూచి జాగ్రత్తగా ఉండు. దైవానికి భయపడుతూ ఉండు!నీవు దైవానికి భయపడుతూ ఆచితూచి మాట్లాడాలి . లేకపోతే అనేక అనర్థాలు కలుగుతాయి!”భక్తులు అన్ని విధాలా ఉత్తమంగా మసలుకుంటారు. నలుగురికి ఉపయోగపడే మంచిపనులను చేస్తారు.మానసికంగానూ, భౌతికంగానూ పరిశుద్ధంగా ఉంటారు.తప్పు చేస్తే దాన్ని గుర్తించి పశ్చాత్తాప పడుతుంటారు.ధర్మం, న్యాయాలను అనుసరిస్తుంటారు. సహనం వహిస్తారు. ఏదైనా తలకు మించిన భారమైన పని గురించి అల్లాహ్‌ మీదనే భారం వేస్తారు.తనను నమ్ముకున్న వారిని అల్లాహ్‌ ప్రేమిస్తాడు.మోసం చేసేవారిని, అధర్మ పరులను,అహంకారం, గర్వం గలవారిని, అల్లాహ్‌ ప్రేమించడు. దుబారా ఖర్చులు చేసేవారిని కూడా అల్లాహ్‌ ప్రేమింపడు.దానధర్మాలు చేయడంలో కూడా కూడా హద్దుమీర కూడదు. అల్లాహ్‌కు ఇష్టం కానివారు ముగ్గురున్నారు. 1. పనికి రాని ప్రశ్నలు వేసేవారు. 2. జ్ఞానం లేని మాటలు పలికేవారు. 3. దుబారా ఖర్చు చేసేవారు. దివ్యఖుర్‌ఆన్‌ బనీ ఇస్రాయీల్‌ సూరా 27వ వాక్యంలో దుబారా ఖర్చుచేసేవారు షైతాను సోదరులు.
“అల్లాహ్” దయకు అందరూ పాత్రులు అగుదురుగాక!
శారదాప్రసాద్

బోనాలు

రచన: జ్యోతి వలబోజు
ఆడియో: డా.శ్రీసత్య గౌతమి

బోనాలు ఆడియో ఈ లంకెలో వినండి.. BONALU

భారతావనిలో పండగలకు ఓ ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. ప్రతి పండగ వెనుక ఓ ప్రాముఖ్యత ఉంటుంది. పండగలు మన సంస్కృతి, సంప్రదాయాలు, ఆచారాలను ప్రతిబింబిస్తాయి. వీటిని ప్రజలు ఆనందంగా, ఉత్సాహంగా, ఉల్లాసంగా భక్తి శ్రద్ధలతో జరుపుకుంటారు. అటువంటి ఒక ముఖ్యమైన పంఢగ బోనాలు. తెలుగువారి ముఖ్యంగా తెలంగాణా ప్రజలు అత్యంత భక్తిశ్రద్ధలతో ఉత్సాహంగా జరుపుకునే పండగ బోనాల పండగ. బోనాల పండగ అనగానే కోలాహలం, ఉరకలెత్తే సంతోషం, కొత్తబట్టలు, పసుపు కుంకుమలు, వేపాకు తోరణాలు . ప్రతీ వీధిలోని అమ్మవారి ఆలయాలు భక్తులతో కిటకిటలాడుతుంటాయి. ఎవరికి వారు ఒంటరిగా కాకుండా కుటుంబ సభ్యులు, ఇరుగుపొరుగు అందరూ కలిసి గుడికి వెళతారు. బోనాల పండగరోజు ఆలయాల దగ్గర వినిపించే తెలంగాణ జానపద పాటలుకూడా అమ్మను స్తుతిస్తూ ఉత్తేజపరిచేలా ఉంటాయి. ఆ పాటలకు తాళం వేస్తూ చిందులు వేయక తప్పదు. ఎటువంటి అరమరికలు లేకుండా అందరూ కలిసి జరుపుకునే పండగ ఇది.

అమ్మ తన బిడ్డలందరినీ ఎంతో ప్రేమగా చూస్తుంది. అలాగే తప్పు చేస్తే మందలిస్తుంది. అయినా సరే వినకుంటే దండిస్తుంది. అప్పుడు ఆ బిడ్డ తన తప్పు తెలుసుకుని సరియైన మార్గంలో పయనిస్తాడు. అదే అమ్మకు పిల్లలకు ఉన్న అనుబంధం. అదే విధంగా ప్రకృతిమాత లేదా ఆ అమ్మలగన్నయమ్మకు కోపం వస్తే కూడా మనని దండిస్తుంది. ప్రకృతి విలయతాండవం చేస్తుంది. ఎన్నో అనర్ధాలు జరుగుతాయి. అంటురోగాలు ప్రబలుతాయి. 1869 సంవత్సరంలో హైదరాబాదు, సికిందరాబాదు జంటనగరాలలో ఇలాగే మలేరియా వ్యాధి ప్రబలి తీవ్ర జననష్టం జరిగింది. అమ్మకు కోపం వచ్చిందని భావించిన ప్రజలు ఆమెను ప్రసన్నపరచడానికి ఉత్సవాలు , జాతర జరిపించాలని నిర్ణయించారు. అదే బోనాలు. ఈ పండగను ఆషాడ మాసంలో జరుపుకుంటారు. హైదరాబాదు, సికిందరాబాదులోనే కాక మరికొన్ని తెలంగాణా ప్రాంతాలలో ఈ పండగ చాలా వైభవంగా జరుపుకుంటారు. ఈ పండగ ముఖ్య ఉద్ధేశ్యం కలరా, ప్లేగు, మశూచి వంటి అంటు వ్యాధులు ప్రబలకుండా, ప్రకృతి బీభత్సాలు జరగకుండా, పాడిపంటలను, తప పిల్లలను చల్లగా చూడమని ఆమెకు బోనం సమర్పిస్తారు. ఉగాది తర్వాత చాలా రొజులకు వచ్చే మొదటిపండగ ఇదే.

బోనం అంటే భోజనం. శుచిగా అన్నం వండుకుని దానిని ఘటంలో అంటే మట్టికుంఢ లేదా ఇత్తడి గుండిగలో వుంచి దానికి పసుపు, కుంకుమలతో అలంకరించి, వేపాకు తోరణాలు కడతారు. అన్నంలో పసుపు లేదా పాలు చక్కెర కలిపి నైవేద్యం తయారు చేస్తారు. ఆ పాత్ర పైన ఒక ప్రమిదలో దీపం పెట్టి ఇంటి ఇల్లాలు లేదా ఆడపడుచు పట్టుబట్టలు కట్టుకుని, పూలు,నగలు అలంకరించుకుని సంతోషంగా ఆ బోనాన్ని తమ తలపై పెట్టుకుని మంగళవాయిద్యాలు, డప్పుల మధ్య ఊరేగింపుగా వెళ్లి అమ్మకు సమర్పిస్తారు. ఈ ఊరేగింపులో సంప్రదాయిక నృత్యాలు చేస్తారు. ప్రతీ సమూహం వెదురుబద్దలు, రంగు కాగితాలతో తయారుచెసిన తొట్టేలను(ఊయల) కూడా అమ్మవారికి సమర్పిస్తారు. అమ్మకు బోనాలు, తొట్టెల సమర్పించి కల్లుతో సాక పెడితే అమ్మ శాంతించి తమను, తమ పిల్లలను చల్లగా చూస్తుందని అందరి నమ్మకం. ఎందుకంటే అప్పుడే వానాకాలం మొదలవుతుంది. ఈ సమయంలో వాతావరణ మార్పు వల్ల కూడా అంటురోగాలు వచ్చే ప్రమాదం ఎలాగూ ఉంటుంది.

బోనాన్ని తలకెత్తుకున్న మహిళలు ఆ అమ్మయొక్క శక్తి , అంశ అని గౌరవిస్తూ ప్రజలు ఆ మహిళ కాళ్ల మీద నీళ్లు పోస్తారు. అలా చేస్తే అమ్మవారు శాంతిస్తుందని వాళ్ల నమ్మకం.

అదే కాక మరో నమ్మకం కూడా ఉంది. ఆషాడ మాసంలో అమ్మ తన పుట్టింటికి వస్తుంది. తమ కూతుళ్లు పుట్టింటికి వస్తే ప్రత్యేకంగా చూసుకున్నట్టే ప్రజలందరూ వెళ్లి ఆమెను దర్శించి ప్రేమగా భోజనం పెడతారు. తెలంగాణా ప్రజలు అమ్మవారిని తమ తల్లిగా, ఇంటి ఆడపడుచుగా భావించి పూజిస్తారు.

అమ్మవారి సోదరుడైన పోతరాజుది ఈ సంబరాలలో ముఖ్య పాత్ర. బలిష్టుడైన వ్యక్తి ఒళ్లంతా పసుపు రాసుకుని , వేపాకు మండలు కట్టుకుని , నుడుత కుంకుమ బొట్టుతో , కాలికి గజ్జెలతో కొరడా ఝలిపిస్తూ పూనకం వచ్చినట్టు ఆడుతూ ఉంటాడు. అమ్మవారికి సమర్పించే పలహారపు బళ్ళను అతనే ముందుండి నడిపిస్తాడు.

హైదరాబాదు, సికిందరాబాదులో ఈ పండగా వేర్వేరు ప్రాంతాలలో వేర్వేరు రోజులలో జరుగుతుంది. బోనాల పండగ ఆషాడ మాసంలోని ఆదివారం రోజే జరుపుకుంటారు. ఈ పండగ ఆషాడ మాసం మొదటి ఆదివారం రోజు గోల్కొండ కోటలోని జగదంబ ఆలయంలో మొదలవుతుంది. నిజాం నవాబుల కాలం నుండి ఈ ఆనవాయితి కొనసాగుతూ వస్తుంది. రెండో ఆదివారం సికిందరాబాదులోని ఉజ్జయినీ మహంకాళీ మందిరంలో జరుగుతుంది. అప్పుడు సికిందరబాదు వాసులందరూ ఈ పండగ సంబరాలలో ఉత్సాహంగా పాల్గొంటారు. మూడవ ఆదివారం హైదరాబాదులోని అన్ని ప్రాంతాలలో ఈ పండగ ఉత్సాహంగా జరుపుకుంటారు. ప్రతీ వీధి కళకళ లాడిపోతుంది. చివరి ఆదివారం గన్ ఫౌండ్రిలో ఈ పండగ జరుపుకుంటారు. దీనితో బోనాల పండగకు తెర పడుతుంది. ఏ పండగైనా ప్రజలంతా ఒకేరోజు జరుపుకుంటారు. కాని బోనాల పండగను మాత్రం వారానికో ప్రాంతంలో నెలంతా కూడా ఎంతో వైభవంగా జరుపుకుంటారు.

అమ్మవారిని ఎన్నో పేర్లతో కొలుస్తారు. మైసమ్మ, పోచమ్మ, యెల్లమ్మ, పెద్దమ్మ, డొక్కలమ్మ, అంకాలమ్మా, పోలేరమ్మ, మారెమ్మ, యెల్లమ్మ .. అమ్మే కదా యే పేరుతో పిలిచినా పలుకుతుంది , తమని ఆదుకుంటుంది అని ప్రజల ప్రగాఢ విశ్వాసం.. ఆదివారం బోనాలు సమర్పిస్తారు. ఇంతటితో పండగ ఐపోలేదు. మరునాడు ఉదయం రంగం అనే కార్యక్రమం ఉంటుంది. రంగం చెప్పడమంటే అమ్మవారు ఒక అవివాహిత శరీరాన్ని ఆవహించి ఆమె ద్వారా నగర ప్రజలకు రాబోయే ఏడాదిలో జరగబోయే మంచిచెడులను చెబుతుంది. రంగం చెప్పే మహిళ గర్భాలయం ముందు ఒక పచ్చికుండపై నిలబడి, పూనకంతో ఊగిపోతూ భవిష్యత్తు చెబుతుంది. అలాగే ప్రజలు అడిగే ప్రశ్నలకు కూడా జవాబిస్తుంది. వేలాదిమంది భక్తులు ఈ భవిష్యవాణి వినడానికి గుంపు కడతారు.

బోనాల సంబరాలలో చివరి అంకం ఘటం ఊరేగింపు. రంగం తర్వాత సాయంత్రం ప్రతీ ప్రాంతం నుండి వేర్వేరు ఘటాల ఊరేగింపు ప్రారంభమవుతుంది . హైదరాబాదులోని పాతబస్తీలో వీధులన్నీ భక్తులతో కిటకిటలాడతాయి. అలంకరించిన వాహనాలపై అమ్మవారిని ఘటం రూపంలో ఉంచుతారు. ఊరేగింపుగా వెళ్తారు. ఒక్కటొక్కటిగా అన్ని ఘటాల ఊరేగింపులు కలిసిపోయి ఒక్కటిగా సాగుతాయి. ఈ ఊరేగింపులో వివిధ వేషధారణలు, పాటలు, నాట్యాలు, గుర్రాలు కూడా కోలాహలం సృష్టిస్తాయి. ఈ రెండు రోజులు ఎంతో సందడిగా ఉంటుంది. ముఖ్యంగా తెలంగాణ జానపద గీతాలు ప్రముఖమైనవి. విన్నవారందరిని చిందులేయించే పాటలు ఎన్నో . డప్పుల దరువుతో సాగిపోయే కోడిబాయె లచ్చమ్మదీ, చుట్టూ చుక్కల చూడు, అమ్మ బయలెల్లినాదే… ఆటపాటలతో సాగిపోయిని ఈ ఘటాలన్నింటిని నయాపుల్ లోని మూసీ నదిలో నిమజ్జనం చేయడంతో బోనాల పండగ సంబరం ముగుస్తుంది. ఇక సంవత్సరమంతా తమ పంటలను , పిల్లలను చల్లగా ఆ అమ్మ చల్లగా చూసుకుంటుంది అని నిశ్చింతగా ఇళ్లకు తిరిగి వెళతారు భక్తులు..

బ్రాహ్మణుడంటే ఎవరు?

రచన: శారదా ప్రసాద్(టీవీయస్.శాస్త్రి)

రాజకీయాలలోనే కాదు అన్ని వేదికలమీద కూడా కొందరు తామే హిందూ మతోద్ధారకులమని చెప్పుకుంటూ ఒకరినొకరు అభినిందించుకునేవారున్నారు. వారికివారే డబ్బాలు కొంటుకుంటారు! హిందూమతం ఎవరూ ఉద్ధరించే నీచస్థితిలో ఇప్పుడూ లేదు,ఇక ముందు కూడా ఉండబోదు! భిన్నమైన అభిప్రాయాలు కలిగిన వ్యక్తులు హిందూమతంలో ఉండటమే, హిందూమతం యొక్క విశిష్టత, ప్రత్యేకత. ఈ ప్రత్యేకత ఉండబట్టే హిందూమతం నిరంతరం ప్రవహిస్తుంది! మతోద్ధారకులమని చెప్పుకునే వారికి ఇతరుల భావాలను గౌరవించటం చేతకాదు! వారి భావాలకు భిన్నమైన భావాలను వ్యక్తపరిస్తే వారు సహించలేరు! అందరికీ వారికున్న అభిప్రాయాలే ఉండాలని అనుకోవటం వారి అజ్ఞానం! అంతేకాదు బాగా చదువుకున్నామని(?) అనుకునే సంస్కార విహీనులు వ్యక్తిగత దూషణకు, ఎదురుదాడికి కూడా దిగుతారు! ఈ మధ్య సమాజంలో ఈ దాడులు మరీ ఎక్కువయ్యాయి! వారి కుసంస్కారానికి చింతించటం తప్ప మరి ఏమీ చేయలేం! ఈ హిట్లర్ సంస్కృతికి మూలాలు ఎక్కడివో నేను ప్రత్యేకించి చెప్పనవసరం లేదు! వీరు గాంధీ,నెహ్రూలను దూషిస్తారు.అది వారికి ఫాషన్ అయిపొయింది.ఎవరైనా హిందూ మతానికి సంబంధించిన రాజకీయ పార్టీల నాయకులను విమర్శిస్తే,


విమర్శించే పత్రికలకు జాతీయత లేదని భాష్యం చెబుతారు! కొంతమంది ఇతర మతస్తులను ‘బైబిల్ అన్నలని’, ‘దేవపుత్రులని’ ….మతం పేరుతో వారిని దూషిస్తారు! కులమతాలతో వ్యక్తులను దూషించేవారు భావదాస్య సంకెళ్లను వారికి వారే వేసుకుని ఉంటారు.ఇలాంటి వ్యాఖ్యలు చేసేవారు ఎవరో నిరక్షరాస్యులు కాదు,బాగా చదుకున్నామని అహంకరించేవారే ! వీరిలో ప్రొఫెసర్స్ కూడా ఉండటం దారుణం! వీరు నకిలీస్వామి నిత్యానందను కూడా పొగుడుతారు.అదీ వారి విజ్ఞత! ఇతర మతాలను గౌరవించటం తెలిసిన వారే,తమ మతాన్ని కూడా గౌరవించుకోగలరు! ఎందుకంటే గౌరవించటం అనే మౌలిక సూత్రం వారి నైజం కాబట్టి! ఇతర మతాలను, మతస్తులను మతం పేరుతో ద్వేషిస్తే హిందూమతం ఔన్నత్యం పెరుగుతుందా? వారి భావాలకు భిన్నమైన అభిప్రాయాన్ని వ్యక్తపరిస్తే ,దానికి ఒకాయన సమాధానం ……. “మనవాళ్లే ఇలా అంటే ఎలా?”అని! ఇక్కడ మనవాళ్లే అంటే బ్రాహ్మణులు అనే అర్ధాన్ని మీకు విడమరచి చెప్పనవసరం లేదనుకుంటాను! వారి భావన ప్రకారం ఎవరైనా భిన్నమైన అభిప్రాయాన్ని వ్యక్తపరిస్తే వారు బ్రాహ్మణులు కారనేది వారి భావన,అవగాహనారాహిత్యం! ఈ సమాజాన్ని సంస్కరించిన బ్రాహ్మణులు ఎందరో ఉన్నారు. కందుకూరి, గురజాడ, శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రిలాంటి వారే నాలాంటి వారికి స్ఫూర్తిప్రదాతలు. ఇప్పుడు మతోద్ధారకులమని చెప్పుకుంటున్న బ్రాహ్మణులు కుహనా బ్రాహ్మణాలు! నిజమైన బ్రాహ్మణుడిని అందరూ గౌరవిస్తారు.మనమధ్యనే నివచించిన బ్రహ్మశ్రీ తాడేపల్లి రాఘవనారాయణ శాస్త్రి గారి జీవితం ,మరికొందరి జీవితాలే ఇందుకు నిదర్శనం. ఆయన నివసించిన చందోలులో ముస్లిములు ఎక్కువ.వారు కూడా ఆయన ఆశ్రమానికి తలా ఒక బస్తా ధాన్యం ఇచ్చేవారు.ఆయన ఎవరినీ ఎప్పుడూ ఏదీ అడగలేదు, గౌరవంతో సహా.ఆయన చందోలులో నడచి వెళుతుంటే అందరూ కులమతాలకు అతీతంగా లేచి నిలుచుంటారు.Respect should be commanded, not demanded! ఇప్పుడు కొందరు అహంకారులు అన్నీ వారికే తెలుసని అనుకుంటారు.అన్నీ తెలుసని అనుకునే వారే అసలైన మూర్ఖులు. తెలుసుకోవలసింది చాలావుంది, తెలిసింది చాలా సూక్షం అనుకునే వారు నిజమైన జ్ఞానులు.డంబం,దర్పం ప్రదర్శించే వారికి కనీస జ్ఞానం కూడా ఉండదని చెప్పటానికి చింతిస్తున్నాను! ఇటువంటి డంబాలు ప్రదర్శించే వారిని గురించేనేమో ‘నడమంత్రపు వైష్ణవానికి నామాలెక్కువ! ‘అనే సామెత వచ్చింది.అసలు,”నువ్వు బ్రాహ్మణుడివే కాదు”అని నన్ను అన్నారు కొందరు! కాకపోతే ఫరవాలేదు,నేను ఇలాగే ఉంటాను.నిజానికి వారితో పోలిస్తే నేను నిస్సందేహంగా నిజమైన ‘బ్రాహ్మణుణ్ణి’ ! భావదారిద్య్రం ఉన్నవాళ్లు మతోన్మాదులు చెప్పిన ప్రతిదానికి చప్పట్లు కొడుతారు! నాకు అటువంటి భావదారిద్య్రం లేదు.ఎవరి భావాలనో మోసుకుని తిరిగే కట్టుబానిసను కాను! అటువంటి మాటలు విని చెవుల్లో పూలు పెట్టుకోవటానికి నేను ఏ కాబేజీ శాస్త్రినో కాదు! నేను ఇంతకు ముందు తెలియచేసిన భారతంలోని అరణ్యపర్వంలోని నహుషుడి కథ, ధర్మవ్యాదుడి కథ,యక్ష ప్రశ్నలు మరియూ శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి గారి ‘ఇలాంటి తవ్వాయి వస్తే’అనే కథలోనూ బ్రాహ్మణుల కుల ప్రస్తావన వచ్చింది. బ్రాహ్మణత్వాన్ని నిర్ణయించేది కులమా? గుణమా? అని ఎవరైనా నన్నడిగితే గుణమే అని నిస్సందేహంగా చెబుతాను.ఒక వ్యక్తి పుట్టుకతో బ్ర్రాహ్మణుడై ఉండవచ్చు. కాని అతనిలో అహంకారం,దర్పం,విచ్చలవిడి జీవితం,విలాసాల మీద కోరికలు,అబద్దపు నడవడిక ఉంటే అతడు బ్రాహ్మణుడుగా పరిగణించబడడు. ఇంకొకడు ఇతరకులాలలో పుట్టినప్పటికీ, అతనిలో ఈ లక్షణాలు లేకపోతే అతన్ని బ్రాహ్మణుడుగానే పరిగణించవచ్చు. ఇక బ్రాహ్మణకులంలో పుట్టి, పై దుర్గుణాలు లేనివాని మాట చెప్పేదేమున్నది?అతను అత్యుత్తముడు! “జన్మనా జాయతే శూద్ర:సంస్కారాద్ ద్విజ ఉచ్యతే,వేదపాఠీ భవేద్విప్ర:బ్రహ్మ జానాతి బ్రాహ్మణ : “అని స్మృతులు చెబుతున్నాయి.దీని అర్ధం ఏమిటంటే,పుట్టుకతో అందరూ శూద్రులే. అనగా అజ్ఞానంతోనే అందరూ జన్మిస్తారు.సత్కర్మల ద్వారా, తపస్సాధనల సంస్కారాల ద్వారా వారు ద్విజులవుతారు. వేద గ్రంధ పఠనం వలన జ్ఞానాన్ని పొంది విప్రులవుతారు.

విప్రులలో కూడా పరబ్రహ్మను సాక్షాత్కరించుకున్న వారు మాత్రమే బ్రాహ్మణులు లేదా బ్రహ్మజ్ఞానులు అనబడుతారు.బ్రాహ్మణత్వం అనేది కులాన్ని బట్టి కాకుండా గుణాన్ని బట్టి నిర్ణయించబడుతుందని అరణ్యపర్వంలోని కథల ద్వారా తెలుసుకున్నాం! పుట్టుకతో వచ్చిన ఈ లక్షణాలను వారు అభ్యాసం ద్వారా చక్కగా వృద్ధిచేసుకోకపోతే అవి దుస్సాంగత్యదోషంవల్లా, కుహనాగురువుల వల్ల క్రమేణా నశించిపోయే ప్రమాదం ఉంది. ఇలాంటి వారిని ప్రస్తుతం కొంతమందిని మనం చూస్తున్నాం! Emergency విధించిన తరుణంలో శ్రీమతి ఇందిరా గాంధికి శ్రీ చంద్రశేఖరసరస్వతీ స్వామి వారు దర్శనం ఇవ్వలేదు.మరి నేటి చాలామంది పీఠాధిపతులు ‘అనుగ్రహభాషణం’ చేసేది(అవినీతిపరులైన) రాజకీయ నాయకులతోనే! చాలామంది స్వాములు, పీఠాధిపతులు అవధూతలు వచ్చారు. కానీ వారు వివేకానందుని లాగా,రామతీర్థ లాగా–ప్రజలలోకి చొచ్చుకొని పోయి ప్రజలను జాగృత పరచటంలో పూర్తిగా వైఫల్యం చెందారు అని చెప్పటంలో నాకు ఎటువంటి దురుద్దేశ్యం లేదు.వేదికనెక్కి గంటలకొద్దీ ఏది పడితే అది అనర్గళంగా మాట్లాడే ఈ సాధుపుంగవులు ప్రజలను ఎందుకు చైతన్యవంతులను చెయ్యటానికి ప్రయత్నించరు?125 సంవత్సరాల క్రితం వచ్చిన ప్రపంచపు గొప్ప నాటకాలలో ఒకటైన ‘కన్యాశుల్కం’ లో అనేకమైన బ్రాహ్మణ పాత్రలు ఉన్నాయి. అగ్నిహోత్రావధాన్లు, బుచ్చమ్మ, లుబ్ధావధానులు, రామప్ప పంతులు,గిరీశం, సౌజన్యారావు పంతులు గారు మొదలైన ముఖ్య పాత్రలను తీసుకొని విశ్లేషించుకుందాం!
అగ్నిహోత్రావధాన్లు–పిలక పెట్టుకొని విభూతి రాసుకొని త్రికాల సంధ్యలు, అగ్నిహోత్రం చేస్తాడు ఈయన.నిత్య నైమిత్తిక కర్మలను యధావిధిగా ఆచరిస్తూ ఉంటాడు. ఇంటిలో ఒక బాలవితంతువైన ఒక కూతురిని పెట్టుకొని, మరో కూతురిని
(బాలికను)డబ్బులకు అమ్ముకునే దౌర్భాగ్యుడు అయిన అగ్నిహోత్రావధానులు బ్రాహ్మణుడా?
లుబ్ధావధానులు-చావుకు కాళ్ళు చాచుకొని,జ్యోతిష్యాన్ని నమ్ముకొని నాలుగో పెళ్ళికి సిద్ధపడి ,డబ్బులిచ్చి ఒక బాలికను వివాహ మాడటానికి సిద్ధపడ్డ,ఇతనూ బ్రాహ్మణుడేనా? ఇతని ఇంటిలో కూడా ఒక బాల వితంతువైన కూతురు ఉంది.
రామప్ప పంతులు–లౌక్యానికి,మోసానికి తేడాను తెలిపిన ఘనుడు ఈయన.అందిన చోటల్లా కమీషన్ రాబట్టుకుంటాడు. వేశ్యాలోలుడు.ఆ వేశ్యలకు డబ్బులు కూడా ఇవ్వడు.లుబ్ధావధానులు యొక్క విధవకూతురితోనూ,పూటకూళ్ళమ్మతోనూ,మధురవాణితోనూ ..ఇలా చాలా మంది స్త్రీలతో అక్రమ సంబంధాలు గలవాడు ఇతడు. ఆ మాటకొస్తే,పురుషులతో కూడా సక్రమమైన సంబంధాలు ఉండవు ఇతగాడికి.మరి,ఇతడు కూడా బ్రాహ్మణుడేనా?
గిరీశం–శీలంలేని ఒక ఆషాఢభూతి ఇతడు! మరి ఇతడూ బ్రాహ్మణుడేనా?
సౌజన్యారావు పంతులు గారు–సంస్కరణాభిలాషి,నిజాయితీపరుడు,శీలవంతుడు.నిత్య నైమిత్తిక కర్మలను వేటినీ ఆచరించడు.జీవితమే ఒక యోగం,యాగంగా గడిపిన మహనీయుడు.సహజంగా జీవించటం,అందరినీ సమదృష్టితో చూడటం తెలిసిన ఈ మహనీయుడే నిజమైన బ్రాహ్మణుడు.శ్రీ గురజాడ వారు ,ఆనాటి కొంతమంది జాతి బ్రాహ్మణులకు
ఉన్న అహంకారాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని ఒక వేశ్య అయిన మధురవాణి చేత సౌజన్యారావు పంతులు గారిని ఉద్దేశించి, ఇలా అనిపిస్తారు—“బ్రాహ్మణులలో కూడా గొప్ప వారుంటారన్న మాట! ”ఎంత వ్యంగ్యంగా చెప్పి కొరడా ఝళిపించి ‘కుహనా బ్రాహ్మణులకు’దేహశుద్ధి చేసారు!
అయినా నేటికీ కొంతమందికి ఇంకా దురాహంకారం పోలేదు. అన్నట్లు మరిచాను,ఇంత గొప్ప నాటకం వ్రాసిన శ్రీ గురజాడ వారిని మించిన ‘బ్రాహ్మణుడు’ వేరే ఉంటాడా?’ఇలాంటి తవ్వాయి వస్తే’కథా రచయిత శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి గారు నిజమైన బ్రాహ్మణుడు.అంతదాకా ఎందుకు సంస్కరణాభిలాష కల ప్రతివాడు బ్రాహ్మణుడే! ఒకసారి చరిత్రను పరిశీలించండి, బ్రాహ్మణుడంటే ఎవరో మీకే తెలుస్తుంది! ఈ వ్యాసం నా ఆవేదనలో నుంచి పుట్టింది! మీ ఆశిస్సులుంటే ఇటువంటి మరెన్నో వ్యాసాలను ఇక ముందు కూడా వ్రాయగలను!
సర్వే జనా: సుఖినోభవంతు!
(ఈ వ్యాసం ఎవరినీ ఉద్దేశించి వ్రాసింది కాదు.నన్ను బ్రాహ్మణుడు కాదన్న వారికి ఇది సమాధానం! ఇది నా ఆవేదన ! నా కలానికి,గళానికి వాడి, వేడి,పదును ఎక్కువ! ! అనవసరంగా ఎవరైనా భుజాలు తముఁడుకుంటే నేనేమీ చేయలేను! )
నేనొక దుర్గం…
నాదొక స్వర్గం…
అనర్గళం… అనితరసాధ్యం… నా మార్గం!
అన్న శ్రీశ్రీ కవితా వాక్యాలతో దీన్ని ముగిస్తున్నాను!