నల్లమోతు శ్రీధర్ చానెల్: ఆన్లైన్ డిస్కౌంట్లని ఉపయోగించుకోవటం ఎలా?

ప్రస్తుత కాలపు వ్యాపారపు చిట్కాల్లో అతి ముఖ్యమయినది వినియోగదారులకు వ్యాపారులిచ్చే డిస్కౌంటు. కొత్త స్టాకు/ఇన్వెంటరీ కోసమో, ప్రచారం కోసమో లేక త్వరగతిన రెవెన్యూ సాధించటం కోసమో వ్యాపారవేత్తలు తరచుగా తగ్గింపు ధరలు ప్రకటిస్తూ ఉంటారు. వాడికి సంబంధించిన క్యూపోన్లు ఈ మధ్య ఇంటర్నెట్లో కూడా లభ్యమవుతున్నాయి. వాటిని ఎలా పొందవచ్చో తెలిపేదే ఈ వీడియో.

 

 

శ్రీ శాకంబరి అంతర్జాల అష్టావధానం

చింతా రామకృష్ణ: ఓం శ్రీ గురుభ్యోనమః.

అంతర్జాల అష్టావధాన కార్యక్రమమున పాల్గొనుచున్న అవధానిగారికి, పృచ్ఛకమహాశయులకు, నిర్వాహకులకు, మాలిక పత్రిక ద్వారా ఆశ్వాదించుచున్న మహనీయులందరికీ హృదయ పూర్వకనమస్కారములు.

నా పేరు చింతా రామకృష్ణా రావు. విశ్రాంత ఆంధ్ర ఉపన్యాసకుడను. చిత్ర, బంధ, గర్భ కవితాసక్తి కలవాడను. ” ఆంధ్రామృతము’( http://andhraamrutham.blogspot.com ) అనే బ్లాగును నిర్వహించుచున్నాను.ప్రస్తుతము నేను భాగ్యనగరమున నివసించుచున్నాను.

ఈ కార్యక్రమ నిర్వాహకులు ఈ అంతర్జాల అవధానమున అధ్యక్షునిగా, సంచాలకునిగా మరియు నిషేధాక్షరి పృచ్ఛకునిగా బాధ్యతలు అప్పగించియున్నారు. నా బాధ్యతలను సక్రమముగా నిర్వహించుటలో నాకు మీ అందరి పరిపూర్ణ సహాయ సహకారములు అందించ గలందులకు మనసారా కోరుకొనుచున్నాను.

ఇక మీ అందరి అనుమతితో ఈ కార్యక్రమ నిర్వహణకు శ్రీకారము చుట్టుచున్నాను.

అనిల్ కుమార్ గారూ! మీ పరిచయము చేసుకోండి.

డా.మాడుగుల అనిల్ కుమార్ : సాధారణ నామ సంవత్సర వైశాఖ బహుళ అమావాస్య అనగా 1970 జూన్ 3 వ తేది శ్రీమతి సరోజమ్మ కీ.శే . బ్రహ్మశ్రీ మాడ్గుల వేంకట సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి అను పుణ్యదంపతులకు అనంతపూర్ లో జన్మించాను. తండ్రి గారు వేదపండితులు మరియు పురోహితులుగా ఉండిరి.తల్లి సంస్కృతాంధ్ర భాషలలో పండితురాలు,సంగీత విద్వాంసురాలు. పెద్దనాన్న గారు బహుగ్రంథకర్త వేదమూర్తులు కీ.శే.బ్రహ్మశ్రీమాడ్గుల వేంకటశివశాస్త్రిగారు,అనంతపురం. శ్రీ విద్యారణ్య ప్రాచ్యోన్నత పాఠశాల,అనంతపూర్ లో ఒకటవ తరగతి నుండి 10 వ తరగతి వరకు చదివాను. అనంతపూర్ లోని గవర్నమెంట్ జూనియర్ కళాశాలలో ఇంటర్మీడియెట్ చదివాను. 1987 నుండి 1991 వరకు శ్రీ వేంకటేశ్వర ప్రాచ్య కళాశాలలో సంస్కృత సాహిత్య శిరోమణి అభ్యసించాను. శ్రీ వేంకటేశ్వర యూనివర్సిటీ లో సంస్కృతం లో యం.ఎ చేశాను.కేంద్రీయ విద్యా పీఠం, తిరుపతి లో బి.ఎడ్ చేసి హిందూపురం లో సంస్కృత అధ్యాపకుడుగా కొంత కాలం పనిచేశాను. శ్రీవేంకటేశ్వర వేద విశ్వ విద్యాలయం భూతపూర్వ ఉపకులపతి శ్రీ సన్నిధానం సుదర్శన శర్మగారి పర్యవేక్షణలో 1994 నుండి 2001 వరకు రఘువంశ మహాకావ్యం పై పిహెచ్.డి చేశాను. అవధాన పితామహులు శ్రీ సి.వి.సుబ్బన్నగారి “అవధాన విద్య“ గ్రంథాన్ని చదివి అవధానం చేయడం నేర్చుకున్నాను. అలాగా 1994 నవంబర్ 1న మొదటి అవధానం ప్రారంభించాను. అనేక పత్రికలలో వ్యాసాలు, పద్యాలు ప్రచురితమైనవి.సెమినార్లలో పత్రసమపత్రసమర్పణ చేయటం జరిగినది. ప్రసిద్ధ అవధానుల అవధానాలలో నిషిద్ధాక్షరి , సమస్య అంశాలకు పృచ్ఛకత్వము వహించాను. 1997 నుండి తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం విద్యాసంస్థలలో సంస్కృత అధ్యాపకునిగా చేరి పదోన్నతులతో ప్రస్తుతం శ్రీ వేంకటేశ్వర ప్రాచ్య కళాశాలలో అనగా చదివిన కళాశాలలోనే సంస్కృత ఉపన్యాసకునిగా పనిచేస్తున్నాను. ఇంత వరకు 13 అవధానాలు తెలుగులోనూ, ఒక అవధానము సంస్కృత ఆంధ్రములలోను, ఒక అవధానం అంతర్జాలంలోను మొత్తం 15 అవధానాలు చేశాను. సంస్కృతాంధ్ర భాషలలో 13 పుస్తకముల రచన జరిగింది. నా రచనలు :- 1 . శ్రీ వేంకటేశ్వర అక్షరమాలా స్తోత్రము 2. శ్రీ రాఘవేంద్ర అక్షరమాలా స్తోత్రము 3. అమందానంద మందాకిని 4. శ్రీ వేంకట రమణ శతకము 5.అనిల కుమార శతకము 6. భావాంజలి 7.వసంత కుసుమాంజలిః ( సంస్కృతం లో వివిధ దేవతలపై విభిన్న వృత్తాలలో అష్టకాలు నవరత్నాలు ) 8.రఘువంశ మహాకావ్యే సాదృశ్య విన్యాసః (పిహెచ్ .డి పరిశోధన ప్రబంధము )9. భోజ చరిత్ర (సంస్కృత మూలమునకు అనువాదము ) 10. విక్రమార్క చరిత్ర ( సంస్కృత మూలమునకు అనువాదము) 11. వాల్మీకి( సంస్కృత మూలమునకు అనువాదము) 12. శ్రీ రామనామ రామాయణము ( నామ రామాయణము లోని నామములకు సందర్భసహిత వ్యాఖ్యానము)13. శ్రీ వరసిద్ధి వినాయక వ్రత కల్పము ( పురుష సూక్తానుసారము సంకలనము).

 

ఇది వరకు జరిగినఅంతర్జాల అష్టావధానాన్ని చూసిన దేశ, విదేశాలలోని సామాన్యజనులు సైతం అష్టావధానం అంటే ఏమో ,ఎట్లుంటుందో ఒక అవగాహనానికి రాగలిగారు. అందువల్ల అంతర్జాల అష్టావధానం పూర్తిగా సంతృప్తినిచ్చింది. నిషిద్ధాక్షరి జరుగునపుడు ప్రేక్షకుల ఉత్సాహాన్ని చూసి ఈ మారు రెండు నిషిధ్ధాక్షరులు ఉండేలా చూసుకున్నాను. అవధానం పైప్రేక్షకులు పూర్తిగా అవగాహనకు రాగలిగితే ఎందఱో అవధానులు కాగలిగే అవకాశం మెండుగా ఉంది. తెలుగు పద్య కవిత్వాన్ని రక్షించాలనే సదాశయం తో అంతర్జాల అవధానాన్ని చేస్తున్నాను. ఈ అవధానానికి మహామహులైన పండితుల ఆశీస్సులు పుష్కలంగా ఉన్నాయి. ఈ అవకాశాన్ని , ఆలోచనను నాకందించిన శ్రీ మాలిక అంతర్జాల పత్రికా సంపాదకులు శ్రీమతి వలబోజు జ్యోతిగారికి , సాంకేతికంగా ఈ అంతర్జాల అవధానాన్ని ప్రత్యక్ష ప్రసారం చేస్తున్న సాంకేతిక నిపుణులు శ్రీ భరద్వాజ్ వెలమకన్ని గారికి సదా కృతజ్ఞుడను. శ్రీ చింతా రామకృష్ణారావు గారు నాకు అందజేయుచున్న ప్రోత్సహకానికి కృతజ్ఞత ప్రణామాంజలులు.

 

అవధాని శ్రీ మాడుగుల అనిల్ కుమార్. గారూ!శాకంబరి నామక అంతర్జాల అష్టావధానమునకు అవధానిగా మిమ్ములను మనసారా ఆహ్వానిస్తున్నాను.

చింతా రామకృష్ణ:

మాడుగులాన్వయా! కవిత, మార్దవ మేదుర భావ రమ్యమై,

చూడగ నాలకింపగను సుందరమై, జన రంజకంబునై,

నేడిది జాల మార్గమున నిత్యులు గాంచుచు మెచ్చునట్టిదై,

వాడల, పల్లెలందును ప్రభావముతో విలసిల్ల చెప్పుడీ!

శాకంబరీ కృపా కటాక్ష లబ్ధ అవధాన నైపుణ్యము ఒప్పారగా మీరు సభా రంజకముగా అవధానమును హృదయోల్లాస జనకముగా చేసి, మీ ధారణా పటిమతో కవుల హృదయాకాశాలలో నిరంతరం విహరించ గలరని ఆశిస్తూ మనసారా శుభాకాంక్షలు తెలియజేస్తున్నాను.

ముందుగా పృచ్ఛకులకు స్వాగతం తెలిపి తదనంతరం మీ ప్రార్థన, తదనంతరం పృచ్ఛకుల ప్రశ్నలు క్రమముగా సుధారస ధారగా పెల్లుబికే మీ ఆసుధార నాలుగు ఆవృత్తులలో మేము గ్రోలనున్నాము.

ముందుగా పృచ్ఛకుల స్వపరిచయము, వారికి స్వాగతము పలుకుట.1.మొదట నిషేధాక్షరి నేనే నిర్వహిస్తున్నందున వేరే స్వాగతము, పరిచయము ముందే చేశాను.

ఇప్పుడు రెండవ పృచ్ఛకుల స్వపరిచయము.

2. నిషిద్ధాక్షరి :  శ్రీ ముక్కు రాఘవ కిరణ్ ! శాకంబరి నామక అంతర్జాల అష్టావధానమునకు నిషిద్ధాక్షరి పృచ్ఛకునిగా మిమ్ములను మనసారా ఆహ్వానిస్తున్నాను.

నమస్సభాయై. అవధానిగారికి, నిర్వాహకులకు నమస్సులు.

రాఘవ: నా పేరు ముక్కు శ్రీరాఘవకిరణ్. ప్రస్తుత నివాసస్థానం అమలాపురం. నేటి అవధానంలో నిషిద్ధాక్షరి అంశానికి పృచ్ఛకునిగా వ్యవహరించబోతున్నాను.

శ్రీ శాకంబరీ అవధాన నిర్వాహకులు అయిన ‘ మాలిక ‘ వారికి, రూపక కర్తశ్రీమతి వలబోజు జ్యోతి గారికి , అనుసంధాన కర్త శ్రీ చింతా రామ కృష్ణారావు గారికి, అవధాని గారు శ్రీ అనిల్ కుమారు గారికి, ఇతర కవి పండితులకునమస్సులు.

రాఘవేతి విజానన్తి కేచిచ్చ కిరణేతి మామ్,

అస్మి ప్రబన్ధవిద్యాయాః పట్టభద్రశ్చ సంప్రతి.

 

పితా త్రినాథశర్మాఖ్యో మాతా కామేశ్వరీ మమ,

పితృభ్యాం పదయోర్భక్త్యా తాభ్యాం పద్యోऽయమర్ప్యతే.

 

ఉపద్రష్టాహ్వయే మణ్డితే పణ్డితై

ర్జగన్నాథాదిభిర్జాతవానస్మ్యహమ్,

కృపారత్నాకరో రామచంద్రో హరిః

కులర్భుష్షోడశీ చేష్టదేవీ మమ.

 

పూర్వపుణ్యవశాద్రక్తిరాన్ధ్రసంస్కృతభాషయోః,

సఙ్గీతే చైవ మాం వక్తుం కిఞ్చిన్నాస్తి త్వితఃపరమ్.

 

చింతా రామకృష్ణ:

మక్కువతో నిషిద్ధమున మంత్ర విముగ్ధుల జేసి శ్రోతలన్,

ప్రక్కన నిల్చి, మాడ్గుల ప్రభావము పెంచ, వధాన వేళలో

చిక్కులు లేక సాగునటు చేయుము నా యభిమాన పుత్రుఁడా!

ముక్కు మహాబ్ధి చంద్ర! గుణ పూజ్యుఁడ! రాఘవ! సత్ కిరణ్ సుధీ!

చిరంజీవి రాఘవా! పిన్నవాడివయ్యు విజ్ఞాన మున్నవాడవు. నీ నిర్వహణలోని నిషిద్ధాక్షరి సభారంజకము కాగలదని ఆశిస్తూ మనసారా అభినందిస్తున్నాను.

ఇప్పుడు మూడవ పృచ్ఛకుల స్వపరిచయము.

 

3. దత్తపది   :  శ్రీ గోలి హనుమచ్ఛాస్త్రి గారు!

గోలి హనుమచ్ఛాస్త్రి:

నమస్కారములు.

నా పేరు : గోలి హనుమచ్ఛాస్త్రి.నివాసం : గుంటూరువృత్తి : సహాయ సాంకేతిక అధికారి ( ఆం.ప్ర. రాష్ట్ర గృహ నిర్మాణ సంస్థ )ప్రవృత్తి : సమస్యలను వెతుక్కొని  పూరించుట,  పద్యములల్లుట.శ్రీ కంది శంకరయ్య గారి ” శంకరాభరణం ” బ్లాగునందు గత రెండు సంవత్సరములుపైగా దాదాపు వారు ప్రతి రోజూ ఇచ్చు చున్నటువంటి సమస్యలను పూరించుచు వారిద్వారా పద్య రచనకు మెరుగులు దిద్దుకొను చున్నాను.

నా బ్లాగులు : సమస్యల ‘ తో ‘ రణం ( ‘ పూ ‘ రణం ),

కవి ‘ తల ‘  అలలు

చింతా రామకృష్ణ:

శాకంబరి నామక అంతర్జాల అష్టావధానమునకు దత్తపది ౧ పృచ్ఛకునిగా మిమ్ములను మనసారా ఆహ్వానిస్తున్నాను.

గ్రోలితి మీ కవిత్వ సుధ, గోలి సుధాబ్ధిజ! శాస్త్రి మిత్రమా!

జాల బృహద్వధానమున చక్కని దత్త పదంబులిచ్చి, సం

చాలక వృత్తినున్న నను, సాత్విక పూర్ణు లనిల్ కుమారులన్

తేలగ జేయుఁడయ్య మణి దీపముగా వెలుగొందుడిత్తరిన్.

హనుమచ్ఛాస్త్రి గారూ! మీరు ఇచ్చే దత్తపదితో కవి అసాధారణ పటిమను చూపుతూ అద్భుతమైన పూరణ చేయ గలిగి, ఈ కార్యక్రమానికే వన్నె తేగలగాలని ఆశిస్తూ మిమ్ములను మనసారా అభినందిస్తున్నాను.

ఇప్పుడు నాలుగవ పృచ్ఛకుల స్వపరిచయము.

4. దత్తపది2  డా . శ్రీ కొరిడె విశ్వనాథ శర్మ గారు

నమః సభాయై. నమస్కారములందరికి..ఈ అవధానమున దత్తపది పృచ్ఛకుడుగా నేను ఆహ్వానింపబడియున్నానునా నామధేయము:-కొరిడె విశ్వనాథ శర్మ, నా బ్లాగ్ http:// koride-vishwanathasharma.blogspot.comనా నివాసము:- ప్రిన్సిపాల్, శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహ సంస్కృతాంధ్ర కళాశాలా ధర్మపురి. జిల్లా కరీంనగర్ (ఆంధ్ర ప్రదేశ్ )

నా సాహితీ కృషి:- (1978 నుండి) 35 సంవత్సరములు గా సంస్కృతోపన్యాసకుడను.

ప్రత్యేకతలు* PHD :లింగపురాణము – విమర్శనాత్మక పరిశీలనమ్విశ్వవిద్యాలయం : పొట్టిశ్రీరాములు విశ్వవిద్యాలయం.సాహిత్య సేవ : -రచయితగా: భర్తృహరి సద్భావ లహరి, (సంస్కృత భాషా ప్రచారసమితి Hyd వారిచే ప్రచురితం)కావ్యము : ధర్మపురీ వర్ణనమ్ { అసంపూర్తి / క్రియమాణ లఘుకావ్యమ్}సుప్రభాతములు : శ్రీ ధర్మపురీ రామలింగేశ్వరస్వామి సుప్రభాతమ్ ,,శ్రీ పెద్దాపురం లక్ష్మీనరసింహస్వామి సుప్రభాతమ్ {CD Released }అనువాదములు : (1)”లింగపురాణము” {కీ.శే. డా. వి. హన్మాన్ శర్మ గారి తో పాటు}(2) ”గోదావరీమహాత్మ్యము” ( బ్రహ్మపురాణాతర్గతమైన 108 అధ్యాయములకు తెలుగు అనువాదము){కీ.శే. డా. వి. హన్మాన్ శర్మ గారి తో పాటు}వ్యాఖ్యానములు : (1) శ్రీ ధర్మపురీ లక్ష్మీనరసింహస్వామి సుప్రభాతమ్ { మానాన్న గారి రచన } తెలుగు వ్యాఖ్యనము(2)కాదంబరీ సంగ్రహం ~కీ.శే. బ్ర,శ్రీ తుంగూరి శివరామ శర్మ గారి అసంపూర్తి పద్యకావ్యమునకు తెలుగు వ్యాఖ్యానము(3)భర్తృహరి విజ్ఞాన శతకము తెలుగు వ్యాఖ్యానము.సంపాదకుడుగా: డా. వి హన్మాన్ శర్మ గారి పదవీవిరమణ అభినందసంచికసన్మాన సంఘప్రచురణ 31-08-2009ముందుమాటలు : 1) బహుముఖప్రజ్ఞాశాలి డా. కే. రాజన్నశాస్త్రి.{”మంజూష” ~ డా. కే. రాజన్నశాస్త్రి}2) ”కవితా శ్రీశిలశ్రీనివాస్“తీరుమారాలి ~ శ్రీనివాస్ {విద్యార్థి} కవితల సంపుటి,,AIR Hyd ద్వారా 15 కు పైగా సాహిత్య ప్రసంగాలు ప్రసారితములు.సప్తగిరి, ఆరాధన హనుమ పత్రికల ద్వారా కొన్ని వ్యాసములు ముద్రితములు.భావ కవిత్వాలు కొన్ని ముద్రితాలు. FB ద్వారా కొన్ని ప్రదర్శితాలు.ఆల్ ఇండియా ఓరియంటల్ కాన్ఫరెన్స్ లందు కొన్ని పత్రికా సమర్పణలు.

చింతా రామకృష్ణ:

శ్రీ కొరిడె విశ్వనాథ శర్మ గారు! శాకంబరి నామక అంతర్జాల అష్టావధానమునకు దత్తపది౨ పృచ్ఛకునిగా మిమ్ములను మనసారా ఆహ్వానిస్తున్నాను.

కొరిడె సుధాబ్ధి చంద్ర! వర కోవిద గణ్యుఁడ విశ్వనాధుఁడా!

మురియగ పాఠకాళి కడు ముచ్చట దత్త పదంబులిచ్చి, స

ద్వరుఁడగు మాడ్గులాన్వయుని ప్రజ్ఞ బహిర్గతమై రహింపగా

సరసతఁ జేయ కోరెదను, సజ్జన పండితపాళి మెచ్చగా.

విశ్వనాధశర్మగారూ! మీరు ఇచ్చే దత్త పది అవధాని పూరణలో అద్భుతమైన పద్య రాజము వెలువడాలని ఆశిస్తూ మిమ్ములను మనసారా అభినందిస్తున్నాను.

ఇప్పుడు ఐదవ పృచ్ఛకుల స్వపరిచయము.

5. సమస్య  : శ్రీ యం.నాగగురునాథశర్మగారు

అవధాని గారికి,అధ్యక్షుల వారికి,విద్వద్బృందమునకు నమస్కారములు.నా పేరు నాగగురునాథశర్మ.ఇప్పుడిప్పుడే కవితావ్యాసంగాన్ని కొనసాగించుటనారంభించాను. ప్రస్తుతం అనంతపురములో విద్యాభ్యాసం చేస్తున్నాను.ఈ బృహత్ కార్యక్రమాన్ని నిర్వహిస్తున్న జ్యోతి గారికి నమస్కార సహిత శుభాభినందనలు.

చింతా రామకృష్ణ:

శాకంబరి నామక అంతర్జాల అష్టావధానమునకు సమస్యా పూరణము౧ పృచ్ఛకునిగా మిమ్ములను మనసారా ఆహ్వానిస్తున్నాను.

నయ గుణ భాస! నాగ గురు నాధ! సమస్య నొసంగి, జాల త

న్మయులుగ సద్వధాన పర మాధురులన్, బొనరింప శ్రోతలన్

నయమున జేయు మీ కవికి, నాకును, యీ యవధాన వేళలో

శ్రియమును గూర్చి వెల్గుమిట. శ్రీకర మాడ్గుల వంశ వర్ధనా!

చిరంజీవీ! గురునాధశర్మా!  ఈ నాటి యీ కార్యక్రమంలో పూరణార్థము నీవొసగే సమస్య మహామహా కవుల మనసులనాకట్టుకోవడంతో పాటు అవధాని నోట ఆణిముత్యములవంటి అక్షర జాలంతో ఒప్పిదమైన పద్యరచనావకాశంతో కడుంగడు రమ్యమై ఒప్పి ఉండాలని ఆశిస్తున్నాను. నీకు నా హృదయపూర్వక అభినందనలు.

ఇప్పుడు ఆరవ పృచ్ఛకుల స్వపరిచయము.

6. సమస్య  : శ్రీ నారుమంచి వెంకట అనంత కృష్ణ గారు

శాకంబరి నామక అంతర్జాల అష్టావధానమునకు సమస్యా పూరణము౨ పృచ్ఛకునిగా మిమ్ములను మనసారా ఆహ్వానిస్తున్నాను.

నారుమంచి వెంకట అనంత కృష్ణ: నా గురించిః     నన్ను నారుమంచి వెంకట అనంత కృష్ణ అంటారు. హైదరాబాదు నివాసిని.ప్రస్తుతం రాష్ట్ర ఉన్నత న్యాయస్థానంలో న్యాయవాద వృత్తిలో ఉన్నాను.సాహిత్య కృషిః  చెప్పుకోవటానికేమీ లేదు. పుస్తక పఠన వ్యసనపరుణ్ణి. గురుదేవుల వేనోళ్ల పలకరించి, అమ్మకి అర్చన, అన్నకి (గణపతికి)  ఆరాధన శతకరూపం లో చేసుకున్నాను. ప్రస్తుతం శతపత్రమిత్రుని సూర్యనారాయణ పరబ్రహ్మగా శతపద్యార్చ సేవ జరుగుతున్నది. మహానివేదన మిగిలింది. నా ప్రత్యేకతలుః   నన్ను నేను తెలుసుకునే కృషిలో ‘నాకేమీ తెలియదు’ వరకు తెలుసుకున్నాను.

జటిలంబన్నది కానక

తృటిలో ముడివిప్పివైచు తెరవున్ గాంచన్

ఘటికుండనిలకుమారున

కిటనిత్తు సమస్యనిట్లునిదిగోనయ్యా

 

మహిత యనంత కృష్ణ! కవి మాన్యుఁలు మెచ్చు సమస్యనిచ్చి, స

న్నిహితులు, పండితాళి విని నేర్పరి యీ యవధాని యంచు యీ

మహిని ప్రశంస చేయఁబడ మాన్యతఁ జేయుమ! మాననీయుడా!

సుహితము గూర్చ నీకు సరి చూడగ లేరన తప్పు కాదుగా!

శ్రీమాన్! అనంత కృష్ణ శర్మ గారూ! అనంత ఆకాశంలో ప్రస్తుతము అంతర్జాలం ద్వారా విరాజిల్లుచున్న ఈ అవధానంలో మీరు సమస్యా పూరణ్ము కొఱకు ఇచ్చే సమస్య మహనీయులైన పండితమ్మన్యుల మన్ననలనండమే కాకుండా అవధాని వరుల పూరణతో అది ఈ అవధానానికే వన్నె తేవాలని ఆశిస్తూ మిమ్ములను మనసారా అభినందిస్తున్నాను.

 

 

ఇప్పుడు ఏడవ పృచ్ఛకుల స్వపరిచయము.

జ్యోతి: నమస్కారం.. అవధానం గురించి ఎక్కువగా తెలీకున్నా అనిల్ గారి సహకారంతో మాలిక పత్రిక తరఫున మొట్టమొదటిసారి అంతర్జాల అవధాన ప్రక్రియ మొదలుపెట్టాను. అది విజయవంతమైనందుకు సంతోషంగా ఉంది.

నా గురించి.. నేను బ్లాగర్ ని, ప్రీలాన్స్ జర్నలిస్టును. మాలిక పత్రికకు కంటెంట్ హెడ్ గా ఉన్నాను..నాకు ఇష్టమైన ఆహారం , పద్యాల గురించి అవధానం ఏర్పాటు చేయడం చాలా సంతోషంగా ఉంది.శుభం.

శాకంబరి నామక అంతర్జాల అష్టావధానమునకు వర్ణనము పృచ్ఛకులుగా మిమ్ములను మనసారా ఆహ్వానిస్తున్నాను.

కర్ణామృతముగ కూర్చగ

వర్ణననిడి సభను నేడు వర్ధిల గనుమో

పూర్ణోజ్వల జ్యోతీ! సం

పూర్ణంబుగ సద్వధాని పూజింపఁబడన్.

అమ్మా! జ్యోతీ! అకుంఠిత దీక్షతో అనంత ఆకాశంలో అతర్జాలంలో మహనీయమైన అవధానమును జరిపించాలనే మీ పట్టుదలను మనసారా అభినందిస్తున్నాను. మీరు నిర్వహించుచున్న వర్ణనాంశము సజ్జన సతక్విరంజకమై అవధాని కంఠమునుండి అమృత ధారవలె వర్ణము స్రవించాలని మనసారా ఆశిస్తున్నాను.

ఇప్పుడు ఎనిమిదవ పృచ్ఛకుల స్వపరిచయము.

8.అప్రస్తుత ప్రసంగం :     శ్రీ నల్లాన్ చక్రవర్తుల కిరణ్ గారు!

కవిపండితులకు నమస్సులు!

నా పేరు కిరణ్, కలం పేరు నల్లాన్ చక్రవర్తుల కిరణ్ అన్న నా పూర్తి పేరుని పొడి అక్షరాలుగా కుదించి “నచకి”. తెలుగు భాష మీద ఆసక్తితోనూ, (పద్యాలు వ్రాసే) మా అమ్మ నుంచి స్ఫూర్తి పొందగానూ, పెద్దల ప్రోత్సాహంతో 2001లో “ఛందస్సు” అన్న యహూ కూటమినేర్పఱచిన పిమ్మట సుప్రభ, మోహనరావు, కామేశ్వరరావు తదితరుల వలననూ పద్యరచన మీద యిప్పుడిప్పుడే పట్టు సాధిస్తున్నాను, గత పది పదిహేనేళ్ళ కృషితో. గతంలో ఱాళ్ళబండి వారికి (2009లో), మేడసాని వారికి (2011లో) న్యస్తాక్షరికి పృచ్ఛకుడిగా ఉన్నాను. సొంత ఊరంటూ ఒకటని చెప్పుకోలేని ద్రిమ్మరిగా గడిపినా రాయలసీమని స్వక్షేత్రంగా భావిస్తాను, నివాసం హైదరాబాదులో. ఉద్యోగరీత్యా హైదరాబాదులోని వి.ఎన్.ఆర్. విజ్ఞానజ్యోతి కర్తృజ్ఞానిక, సాంకేతిక విద్యాసంస్థలో సహ్యాకృతాచార్యుడిగా (Associate Professor VNR , Vignan Jyothi Institution of Engineering and Technology )ఉన్నాను.విజయనామ యుగాది సందర్భంగా నిర్వహించబోతున్న “శ్రీ శాకంబరి” అంతర్జాల అవధానంలో భాగమవుతున్నందుకు సంతోషంగా ఉంది.

 

దీటగు యవధానములో

మాటలె యప్రస్తుతములు, మధురపు పద్యాల్

పోటీగా పఱుగులిడగ

చోటేదీ నాకునిచట, చోద్యము కాదా! 🙂

నచకి

శాకంబరి నామక అంతర్జాల అష్టావధానమునకు అప్రస్తుత ప్రసంగము పృచ్ఛకునిగా మిమ్ములను మనసారా ఆహ్వానిస్తున్నాను.

అవధానంబున చక్రవర్త్యనిలుకా నప్రస్తుతంబందు నీ

యవధానంబున చక్రవర్తి కిరణే. హా! యేమి భాగ్యంబు! నీ

కవకాశంబు రహింప జేయ ననిలున్. కల్యాణ సంధాయివై

భువిలో వెల్గుము జాల మార్గ సుగతిన్.పూజ్యంబుగా మిత్రమా!

 

కిరణ్మహనీయా! చదివే వారికి, వినే వారికి అవధాని వరుల అసాధారణ ప్రతిభా పాటవాలు వ్యక్తం చేయ గలిగిన చక్కని అర్థవంతమైన మనోరంజకమైన మీ ప్రసంగమే అవధానమున శాకంబరీ దేవికి అలంకరించు మణిమాల అనుటలో ఏమాత్రము సందేహము లేదు. మీ విశాల హృదయంతో ఈ కార్యక్రమము రక్తి కట్టే మార్గంలో అవధానివరులను నడుపుటతో పాటు నా అధ్యక్ష స్థానమునకూ వన్నె కూర్చగలరని ఆశిస్తూ ,మనసారా మిమ్ములను అభినందిస్తున్నాను.

ముందుగా.

మొదటి పృచ్ఛకులు  మీకు పూరణాంశమును సూచింతురు. తదనుకూల మైన పూరణమున మొదటి పాదమును వెన్వెంటనే మీరు చెప్పుదురు, తదనంతరము రెండవ పృచ్ఛకులు… ఈవిధముగా కొనసాగ గలదని తెలియజేస్తున్నాను.

ఇక మీరు  ప్రారంభించండి.

అనిల్:

శ్రీ శాకాంబర్యై నమః

శ్రీ శాకాంబరీ అష్టకమ్

జ్ఞానం సమస్తం అశనే నివేశ్య

శాకైశ్చ సర్వైస్సమలంకృతాంబ!

పద్మాక్షి! లోకేశ్వరి ! పార్వతి ! శ్రీ

శాకాంబరి! త్వాం శరణం ప్రపద్యే   ll 1 ll

భావం  :- సమస్త జ్ఞానాన్ని ఆహారంలో ఉంచి ఆకుకూరలతో అలంకరింపబడిన , పద్మాక్షివి , లోకేశ్వరివి , పార్వతివి అయిన ఓ తల్లీ ! నిన్ను శరణుగోరుచున్నాను.

జ్ఞాత్వా శిశూన్ తే పరితః క్షుధార్తాన్

క్షామం క్షమాయామవలోక్య సద్యః    l

ఆహార రూపేణ సమాగతా శ్రీ

శాకాంబరి! త్వాం శరణం ప్రపద్యే    ll  2  ll

భావం:- భూమిపై ఉన్న కరువును , ఆకలిగొన్న నీ బిడ్డలను చూసి ఆహార రూపంగా వచ్చిన ఓ శాకాంబరి ! నిన్ను శరణుగోరు చున్నాను.

త్వమన్నపూర్ణా చ త్వమేవ దుర్గా

త్వమేవ లక్ష్మీశ్చ సరస్వతీ చ  l

శక్తిత్రయోపేత సుమంగళీ శ్రీ

శాకాంబరి! త్వాం శరణం ప్రపద్యే  ll  3  ll

భావం:- అన్నపూర్ణ , దుర్గ , లక్ష్మి ,సరస్వతి ఇట్లా ఎన్ని పేర్లతో పిల్చినా నీవే ముగ్గురమ్మల మూర్తిగా ఉన్నావు. కావున ఓ శాకంబరి !నిన్ను శరణుగోరుచున్నాను.

త్రిలింగభాషా సురభారతీ వత్

ఆవిష్కరోత్యాశు సమస్త భావాన్  l

పాండిత్యమస్యామపి దేహి మాతః !

శాకాంబరి! త్వాం శరణం ప్రపద్యే  ll 4  ll

భావం:- ఈ భూమి మీద తెలుగు భాష అనేది ఒకటి ఉన్నది. ఇది కూడా సంస్కృత భాష లాగా వేగంగా మనలోని భావాలను యథా తథంగా వ్యక్తం చేయడానికి అనువైనది. కావున సంస్కృతం కొంత తెలిసిన నేను తెలుగు భాషలో కూడా పాండిత్యాన్ని సంపాదించదలచి తల్లివైన నిన్ను శరణుగోరుచున్నాను.

గీర్వాణ కావ్యాని మనోహరాణి

అనూదితాన్యాంధ్ర వచస్సు మాతః !

జిఘ్రుక్షయా తాని సుబోధకాని

శాకాంబరి! త్వాం శరణం ప్రపద్యే   ll 5 ll

భావం:- మనోహరమైన సంస్కృత కావ్యాలను తెలుగు లోనికి అనువదించారు. వాటిని అర్థం చేసుకొనే శక్తి సంపాదించడానికి నిన్ను శరణువేడుతున్నాను.

కవిత్రయం నన్నయ తిక్కయజ్వా

శ్రీ ఎఱ్ఱనేత్యాహురమూన్ త్రిలింగే   l

జిజ్ఞాసయాహం తు జయం అమీషాం

శాకాంబరి ! త్వాం శరణం ప్రపద్యే   ll 6  ll

భావం:- తెలుగు భాషలో నన్నయ , తిక్కన , ఎఱ్ఱన అను ముగ్గురినీ కవిత్రయం అంటారు. వారు జయ అను మారు పేరు గల శ్రీమన్మహాభారతాన్ని రచించారు. వీరి జయ కావ్యాన్ని అర్థం చేసుకొనే శక్తి పొందడానికి నిన్ను శరణుగోరుచున్నాను.

అష్టావధానం హి త్రిలింగభాషా

కళా చమత్కార కవిత్వయుక్తా  l

తస్మిన్ సువర్ణాశ్రిత శ్లోకహారైః

శాకాంబరి ! త్వాం శరణం ప్రపద్యే    ll 7  ll

భావం:- తెలుగుభాషలో అష్టావధానం అనే చమత్కారమైన సారస్వత పద్య కళ ఒకటి ఉంది. ఇందులో మంచి అక్షరాలతో కూర్చిన పద్యహారములతో నిన్ను పూజిస్తూ శరణుగోరు చున్నాను.

అష్టావధానం మధురం చ క్రీడాం

త్వదీయ నామ్నా పరికల్ప్య పాకమ్

నివేదయన్ తేంబ కవిత్వ రూపం

శాకాంబరి ! త్వాం శరణం ప్రపద్యే  ll  8  ll

భావం:- మధురమైన అష్టావధాన క్రీడ అను పాకాన్ని నీ పేరిట కల్పించి ఆ కవిత్వరూప పదార్థాన్ని నీకు నైవేద్యం చేస్తూ నిన్ను శరణుగోరు చున్నాను.

ఇతి శ్రీ మాడుగుల వంశ పారావార సుధాకరేణ అనిల కుమార శర్మణా విరచిత శ్రీ శాకాంబరీ అష్టకం సంపూర్ణమ్.

//ఓం తత్సత్//

హరిఃఓమ్

శ్రీగురుభ్యో నమః

శ్రీమహా గణాధిపతయే నమః

శ్రీశారదాంబాయై నమః

నమస్సభాయై

సభయందాసీనులైనసభాధ్యక్షులవారికి , మాలికా అంతర్జాల పత్రిక నిర్వాహకులకు , పృచ్ఛక కవిమిత్రులకు సవినయ నమస్కారాలు. శ్రీ శాకాంబరీ అష్టావధాన సందర్భంగా పై విధంగా అమ్మవారిపై అష్టకాన్ని రచించి స్తోత్రం అందజేయుచున్నాను. ముందుగా శ్రీ గణపతి స్తోత్రం తో అవధానాన్ని ప్రారంభిస్తున్నాను.

ఉ. వ్యాసుని లేఖకుండగుచు భారత భవ్య కథాస్రవంతి ను

ద్భాసిత శ్వేత దంతమున వ్రాసె రయమ్ముననేకదంతుడై

దోసములెల్లఁ ద్రోయదగు తొండముగల్గిన తద్గజాస్యుకున్

దాసుడనై కవిత్వము సుధారసమొల్కగనివ్వ గొల్చెదన్            ll

శ్రీసరస్వతీ స్తుతి :

మ. భవదీయాద్భుత పాదపంకజములన్ బంధించి చిత్తంబునన్

కవితాధార సుధారసమ్ము నొసగంగా గొల్తు సద్భక్తితో

అవధానమ్మున జ్ఞాన నేత్రమున నుద్యద్భాను సంకాశవ

వ్వవె కావ్యాత్మ ! సరస్వతీ ! జనని ! వాగ్వ్యాపారమందింపుమా   ll

 

పూర్వఅవధానుల స్తుతి :

చం. అరుదగు ఈ వధానమను అద్భుత క్రీడ తెలుంగు భాషలో

చొరబడె తొల్త మెచ్చగ యశోధనులైరి కవీంద్రులెందరో

నిరుపమ ధారణాన్వితులు , నేర్పరులాద్యవధాన ధీరులం

దరిని నమస్కరించెద ప్రధానమటంచవధాన వేదికన్   ll

 

మాగురువులు కీ.శే. శ్రీ కలపటపు భాస్కర రావుగారిని గురించి :

మ. తలతున్ మద్గురు భాస్కరాఖ్యుడను విద్వాంసున్ మహా తాంత్రికున్

లలితాపాద సరోజ భృంగు కవితా లాలిత్య సంశోభితున్

చలదుత్తుంగ తరంగ సంగత వచస్సంరంభ సంక్షోభితా

ఖిల శాస్త్రార్థ విచార భావనిలయున్ క్షేమార్థినై మ్రొక్కుచున్   ll

మరొకగురువులు మహా మహోపాధ్యాయ శ్రీ సముద్రాల లక్ష్మణయ్య గారి గురించి :

చం. అలరగ సంస్కృతాంధ్రములయందవలీలగ పద్యగద్యముల్

ఒలకగ వాక్సుధారసములొప్పగురీతి రచింపజాలుచున్

పలువురు మెచ్చునట్లుగ సభాస్థలమందునుపన్యసించు ధీ

రులయిన లక్ష్మణయ్యను గురూత్తము నే నుతియింతునియ్యెడన్      ll

శ్రీమతి వలబోజు జ్యోతి గారికి :

కం. పలుకులవి తల్లి ప్రేమను

తలపించును పరిగణింప , దాతృత్వముకున్

నెలవై వెలుంగు శ్రీమతి

వలబోజు జ్యోతిగార్కి వందనమిడెదన్      ll

శ్రీచింతా రామకృష్ణా రావు గారికి :

శా. ప్రాచీనాంధ్రకవిత్వ తత్వవిదుడై ప్రజ్ఞా ధురీణుండుగా

నౌచిత్యంబగు చిత్రబంధ కవిగానాశల్ యశోపేతుడై

తా చింతామణియౌచు మిత్రులకు చింతా రామకృష్ణాహ్వయుం

డే చేరన్ సభ చాలకుండగుచు యేనింపారగా మ్రొక్కెదన్  ll

శ్రీకొరిడె విశ్వనాథ శర్మ గారికి :

ఆ.వె. కొరిడె విశ్వనాథ సురభారతీబుధ

సత్తమా! కవీ ! యశస్వి ! మాన్య

చరిత ! నా నవీన శాకాంబరి వధాన

మలర మునుపు మీకునంజలింతు.

శ్రీయుతులుగోలి హనూమచ్ఛాస్త్రి గారికి :

తే.గీ. శ్రీయుతులు హనూమచ్ఛాస్త్రి శ్రీ సరస్వ

తీ కృపన్ గొని నిరతము తేజరిల్లు

పద్యరచనా ప్రసక్తుడై ప్రతిభజూపి

పండితోత్తము నతనికి ప్రణతులిడెద.

శ్రీనారుమంచివేంకట అనంతకృష్ణ గారికి :

ఆ.వె. శ్రీ అనంతకృష్ణ ! శ్రేయస్కరంబైన

న్యాయవాదవృత్తినలరుచుండి

తనరజేయుదు కవితా కన్యకవరింప

మాన్యచరిత ! మిము నమస్కరింతు.

శ్రీముక్కురాఘవకిరణ్ గారికి :

ఆ.వె. వయసునందు చిన్న పాండిత్యమున్ మిన్న

రాఘవ కిరణుడు విరాజమాన

పృచ్ఛకుండునౌచు వేదికనలరించె

వందనమ్ముజేతు ప్రజ్ఞగాంచి.

శ్రీ చక్రవర్తుల కిరణ్ గారికి:

తే.గీ. నోట గఱపెను యాంగ్లమ్ము , తేట తెనుగు

కమ్మనైన పద్యముంగూర్చు కలముఁ బట్టి

చక్రవర్తుల కిరణు విస్తార కీర్తి,

వేంకటేశ్వరుడితని దీవించుగాత!

శ్రీ యం.నాగగురునాథ శర్మ గారికి :

తే.గీ. చదివె సాంకేతవిద్యల నదనుజూచి

సంస్కృతాంధ్రములను నేర్చి చతురుడయ్యె

నాగగురునాథ శర్మ స్వర్ణాక్షరార్చ

నారతునితనిన్ శుభము చేకూరుగాత!

శ్రీ భరద్వాజ్ వెలమకన్ని గారికి:

తే.గీ. శ్రీ భరద్వాజు గారు తంత్రీ ప్రసార

మగ్నులై అవధాన సన్మార్గమెల్ల

విజయవంతముగాగ కావింత్రు కృషిని

వారికొనరింతు మనసార వందనమ్ము

 

1. నిషేధాక్షరి :  శ్రీ చింతా రామ కృష్ణారావు

అవధానిగారూ! శాకంబరీ జగజ్జననినుద్దేశించి “ఉ ఊ ఒ ఓ  ప ఫ బ భ మ వ” వర్ణములు లేని

కందము (నిరోష్ఠ్య కందము) చెప్పండి.  (ఓష్ఠ్యములు నిషేధిస్తున్నాను.)

నాలుగు ఆవృత్తులలో నాలుగు పాదములు చెప్ప గలరు.

కిరణ్: అవధాని గారూ, గణేశప్రార్థన ప్రశస్తమైనదే కానీ ఏకదంతుడే అయిన గణేశుడు శాకంబారీ దేవి పేరిట జరుగుతున్న అవధానాన్ని ఆస్వాదించగలడంటారా?

అనిల్ : గణేశునికి గడ్డి ( గరక ) ఇష్టమైనప్పుడు శాకంబరీ అవధానానికి వచ్చి ఆస్వాదించడం ఉచితమైనదే కదా !

అనిల్ కుమార్: ఆర్యా ! శాకంబరి బ మినహాయింపు ఉండాలి.

చింతా రామకృష్ణ: సరే కానివ్వండి ఏకోహిదోషో గుణసన్నిపాతఃః

అనిల్ కుమార్:    దో శక్తి గల్గియుడుదు

Kiran: అవధాని గారూ, దోశక్తి అంటే దోశెల పట్ల ఆసక్తి అనుకోవాలా? ఏకదంతుని సంగతి కూడా తేల్చండి. (మీరేదో ఏక్ దో తీన్ పాట పాడుతున్నట్టున్నారు!)

అనిల్ : ఎండాకాలం కదండీ ! దోశ తింటే దప్పిక ఎక్కువ అవుతుందని .

అనిల్ కుమార్: మొదటి పాదం పూర్తీ అయినది.

 

Ragava Kiran Mukku: అయ్యా అవధానిగారూ,

రెండవ నిషిద్ధాక్షరి అంశం. ఇప్పుడు మన చక్రవర్తులవారు తీసుకువచ్చారే ఏకదంతుడు… ఆ వినాయకుడు తన మేనమామగారైన విష్ణుమూర్తిగారి ఇంటికి వెళితే, ఆయింటనున్న అత్తాకోడళ్లు (లక్ష్మీసరస్వతులు) ఆయనకు ఏ విధమైన వంటలతో సంతృప్తుని చేస్తారో మా అందిరికీ చవులూరించేలాగ ఒక కందంలో చెప్పగలరు.

తొలి అక్షరమునకు నిషేధములేదు.

అనిల్ కుమార్:  శ్రీ

Narumanchi Anathakrishna:అవధానిగారు నా సమస్యని అందుకోండి“అండమ్ముల్ ధరియించు హే జనని కామ్యంబిమ్ము శాకంబరీ”

అనిల్ కుమార్:  శ్రీ

శ్రీరాఘవ : వా నిషిద్ధం

అనిల్ కుమార్:  గీ

రాఘవ : ర్వ నిషిద్ధం.

అనిల్ కుమార్: లు

రాఘవ : తరువాతి అక్షరం మీరే పూరించండి.

అనిల్ కుమార్: నిం

చింతా రామకృష్ణ: నాన్నా! రాఘవా! మొదటి పాదం పూర్తయిందా?

రాఘవ : డ నిషిద్ధం.

అనిల్ కుమార్: ట

రాఘవ : ల నిషిద్ధం.

అనిల్ కుమార్: నుం

రాఘవ : డ నిషిద్ధం.

అనిల్ కుమార్: టే ….. మొదటి పాదం పూర్తీ అయినది.

కిరణ్: అవధాని గారూ, గణేశప్రార్థన ప్రశస్తమైనదే కానీ ఏకదంతుడే అయిన గణేశుడు శాకంబరీ దేవి పేరిట జరుగుతున్న అవధానాన్ని ఆస్వాదించగలడంటారా?

అనిల్ : గణేశునికి గడ్డి ( గరక ) ఇష్టమైనప్పుడు శాకంబరీ అవధానానికి వచ్చి ఆస్వాదించడం ఉచితమైనదే కదా !

అవధాని గారూ, దోశక్తి అంటే దోశెల పట్ల ఆసక్తి అనుకోవాలా? ఏకదంతుని సంగతి కూడా తేల్చండి. (మీరేదో ఏక్ దో తీన్ పాట పాడుతున్నట్టున్నారు!)

అనిల్ : ఎండాకాలం కదండీ ! దోశ అంటే దప్పిక ఎక్కువ అవుతుందని . గణపతి పప్పు తినడం మనం చూడలేదు కదండీ . ఆయన గడ్డి తినేటప్పుడు శాకంబరి కి రావడం ఉచితమే.

చింతా రామకృష్ణ: మొత్తం పాదం చదివే భాగ్యం మాకు కలిగించండి అవధానివర్యా!

అనిల్ కుమార్: శ్రీ గీలు నింటనుంటే

చింతా రామకృష్ణ: ఇప్పుడు దత్తపది1 పృచ్ఛకులు  శ్రీ గోలి హనుమచ్ఛాస్త్రి  తన ప్రశ్నము తెలియ జేస్తారు.

కిరణ్: సంచాలకా, అవధాని గారు మొదట నా ప్రశ్నల గడప దాటితే… నాకూ కాస్త మనశ్శాంతి, ఆత్మారామునికి అన్నశాంతి! 🙂

అనిల్ కుమార్: గణపతి పప్పు తినడం మనం చూడలేదు కదండీ . ఆయన గడ్డి తినేటప్పుడు శాకంబరి కి రావడం ఉచితమే.

గోలి హనుమత్ శాస్త్రి: శాకమునీయుము తల్లీ !

శాకంబరి మాత ! నీకు సాగిల బడుదున్

మాకవితల కూరల గొని

చేకూరగ మాకు రక్ష చేయందిమ్మా !

అంతర్జాలంబందున

వింతగ ‘నవ’ ధాన ” జ్యోతి ” వెలిగించంగా

నెంతయు శోభను గూర్పెడి

పంతులగు ‘అనీల్కుమార ‘ వర్యా ! జే ! జే !

శ్రీ శాకంబరి మాత పేరున జరుగు చున్న ఈ అవధానమున  దత్తపదికి కూరలనేయెంచుకొన్నాను. పద్యము కూడా కందము లో అడుగుటయే సముచితమనిభావించుచున్నాను.కనుక శ్రీ అవధాని గారిని ఈ క్రింది కూరలతో కందపద్యమును రామాయణార్థములోచెప్పవలసినదిగా కోరుచున్నాను

దత్తపది ; బీర- దోస- నిమ్మ-  వంగ

కిరణ్: గోలీ (వారి) కూర పద్యమెలా ఉండబోతోందో! 🙂

అనిల్ కుమార్:  తినబోతూ రుచి అడుగుతారే నచకి గారూ

కిరణ్: ”దోశక్తి” అనేసి దోశెల పట్ల మా ఆసక్తిని వెళ్ళ”గక్కించారు” కానీ… మీరు చెప్పనేలేదు, అవధానివర్యా! 🙂

అనిల్ కుమార్: ఎండా కాలం కదా ! దోశలు తింటే దప్పిక అవుతుందని.

కిరణ్: గణపతి గడ్డి తిన్నా గాలి తిన్నా విఘ్నాలను తొలగించేవాడే! 🙂 ఈ లెక్కన నేటి నా సంవాదం ఆయనతోనే! 🙂

అనిల్ కుమార్:  అంతే లెండి ఆయన తోనే సంవాదం జరపవచ్చు  వివాదాలు ఉండవు.

అనిల్ కుమార్: దోసములెన్నడు కైకలొ

చింతా రామకృష్ణ:

కిరణము తాకిన సోలుట

మరచిన కిరణుండు పల్కు మరిమరి పెరిగెన్

పరువిడు కవితల ఝరికిది

వరముగ మారంగ దగును వర్ధిలజేయన్.

ఆర్యా! అవధాని గారూ! మీ పూరణ పద్య పాదం మాకు వ్రాసి చూపిస్తే అది పూర్తయినదని భావించడానికి వీలుంటుంది.

అనిల్ కుమార్: దోసము లెన్నడు కైకలొ     ….

100 టపాలా టపాకాయలా ?

కిరణ్: పేలితే టపాకాయలు, రాలితే టపాలు! 🙂

విశ్వనాధ శర్మ కొరిడె: అవధాని గారికి నమస్కారములు.

దత్తపది : పదములు: టమాట. దోస(కాయ) బీర (కాయ), ఆలు.క్షమించండి ఇద్దరివి ఒకటె ఐనవి. ఐనా చంపకమాలవృత్తం . విషయము : రామాయణమున యుద్ధకాలవర్ణన

గోలి హనుమత్ శాస్త్రి: నిజమే టపాకాయలు లో కాయ రాలితే టపాలు.

అనిల్ కుమార్: అతడట మాట మాట కునునంజలి బట్టకనాయుధంబులన్

విశ్వనాధ శర్మ కొరిడె: ధన్యవాదములు. చాలా చక్కగా టమాట ను ప్రయోగిస్తూ చెప్పారు.

ఇప్పుడు సమస్య1 పృచ్ఛకులు శ్రీ యం. నాగ గురునాథ శర్మతన ప్రశ్నము తెలియ జేస్తారు.

నాగ గురునాధశర్మ మాడుగుల:

సమస్య: పరమాన్నము తిన్నవాడు పాపమునొందున్.

కిరణ్: అన్నం తింటే ఆపం, పరమాన్నం తింటే పాపం… తప్పవు కాబోలు! 🙂

అనిల్ : మరొకరికి పెట్టకుండా తింటే పాపమేగా వచ్చేది .

అనిల్ కుమార్: అతడట మాట మాటకును నంజలి బట్టక నాయుధంబులన్

కిరణ్: తిప్పలంటే గుర్తుకొచ్చింది, అవధాని గారూ, అప్పాలు ఆవపిండి కలిపి చేస్తే యెలా ఉంటాయంటారు?

అనిల్ కుమార్: అప్పాల ఊరగాయ  మీకు సరిపోయేలా ఉంటుంది.

అనిల్ కుమార్: కరి వేపాకున్ దొరకని

రాఘవ : “కరివేపాకున్ దొఱకని” అయ్యుండవచ్చునండీ!

అనిల్ కుమార్: టైపింగ్ ప్రాబ్లం

చింతా రామకృష్ణ: ఇది నారుమంచి అనంత్ కృష్ణగారి సమస్య2. (అంతర్జాల సమస్యవలన నాకు పంపించారు )

”అండమ్ముల్ ధరియించు హే జనని కామ్యంబిమ్ము శాకంబరీ”

చింతా రామకృష్ణ: మీరు మొదటి పాదం వ్రాసి ఉంటే మరో పృచ్ఛకులదగ్గరకు వెళ్తాను.

అనిల్ కుమార్: దండాలమ్మ ! పవిత్ర మాత ! దురమున్ తాడించిపీడించుచున్

కిరణ్: ఈ అప్పాల ఊరగాయ సంగతేమిటండోయ్, కొత్తగా వింటున్నాను!

అనిల్ కుమార్: అది మీరు చేసినదే కదా ! అప్పాలకు ఆవపిండి కలిపారు.

చింతా రామకృష్ణ:

ఇప్పుడు వర్ణన  పృచ్ఛకులు శ్రీమతి వలబోజు జ్యోతిగారు

జ్యోతి : అదేంటోగాని  ఎప్పుడు  ఏ పండగొచ్చినా, ఇంట్లో ఏ పూజ చేసినా ముందుగా గుర్తొచ్చేది. చేసే ప్రసాదం పులిహోర. నాకు చిన్నప్పటినుండి ఈ పులిహోరకు, పులికి సంబంధమేంటబ్బా అని సందేహంగా ఉండేది. ఇంకా తీరలేదు.. అవధానిగారు, కాస్త ఈ పులిహోరకు, శార్దూలానికి గల సారూప్యం వివరించగలరా??

అనిల్ కుమార్: వృత్తం అడగలేదే మీరు.

కిరణ్: అవధాని గారూ, వృత్తమంటే గుర్తొచ్చింది. మన పిండివంటల్లో యెక్కువగా రౌండుగానే ఉంటాయేమిటండీ? ఎంచక్కా దీర్ఘచతురస్రపు ఇడ్లీలో, త్రికోణపు వడలో చేసుకోవచ్చుగా! శాకంబరిని అడిగి సమాధానం చెప్పండి! 🙂

అనిల్ కుమార్: గొంతుకు అడ్డం పడితే ఊపిరాడక చస్తారని  అన్నీ రౌండుగా ఉండేలా చేస్తారులెండి .

చింతా రామకృష్ణ: మీకు నచ్చిన అత్యద్భుతమైన వృత్తంలో వ్రాస్తారని చూస్తున్నామండి.

జ్యోతి : నా ప్రశ్నలోనే వృత్తం వివరాలు ఉన్నాయి కదా..

అనిల్ కుమార్: మీకా దుర్గ యటన్న నెన్న మిగులన్ మేలైన భక్తౌ గదా !

 

చింతా రామకృష్ణ:

అవధానములో 1వ ఆవృత్తి ఇంతటితో పూర్తయింది.

ఇప్పుడు 2 వ ఆవృత్తిలోకి అడుగు పెడుతున్నాము.

2 వ ఆవృత్తి

అనిల్ కుమార్: కాశీనాథుని సతికిని  కరుణా యుతకున్

రాఘవ : మీరే ప్రారంభించండి.

అనిల్ కుమార్: త్యాగుల్

కిరణ్: అయ్యా అవధాని గారూ, కూరలో కరివేపాకు ఆరోగ్యానికి మంచిది… అంత కన్నా రుచికరము, ఆరోగ్యకరము అవధానంలో అప్రస్తుతప్రసంగం అంటాను. మీరేమంటారు?

అనిల్ కుమార్: నచకి గారిని అందునేమో శాకంబరికి అప్రస్తుతానికి కేటాయించారు . నచకి అంటే కిచన్ గుర్తుకు రావాలని . నిజమే కదా ! మీ అప్రస్తుత ప్రసంగం కరివేపాకును మించినదే. కరివేపాకును వాడుకొని పారేస్తారు. మిమ్మల్ని అలా చేయలేదు.

రాఘవ : కొనసాగించండి.

అనిల్ కుమార్: గు

రాఘవ : ర నిషిద్ధం.

కిరణ్: మీ సమాధానాలు రాక నేలచూపులు చూసే మా కళ్ళకి, మా ఆకళ్ళకి మా కాళ్ళే కనిపిస్తున్నాయి. 🙂

అనిల్ కుమార్: ఎప్పుడూ తమ కాళ్ళను మొక్కు కునే వారికి తమ కాళ్ళు కాక ఇంకేమి కనిపిస్తుంది.

అనిల్ కుమార్: ప్త

రాఘవ : ర్థ నిషిద్ధం.

అనిల్ కుమార్: మ్ము

చింతా రామకృష్ణ:

నేల చూపులు చూడగా జాలి వేయు

నింగినున్నది యవధాన భంగిమ, గని

వలయునట్టిది కోరిన వరల నిచ్చు

ననిలు మిత్రులు కిరణుడా! కనుము కృపను.

కిరణ్: మ్రొక్కిన వరమీని వేల్పు గుఱించి చెప్పారు కానీ అప్రస్తుతప్రసంగానికి సమాధానమీని అవధాని గుఱించి శతకకారులు చెప్పినట్టు లేదు!

అనిల్ : అప్పటికి వారికి తెలిసి ఉండదు లెండి . మీరు క్రొత్తగా కనిపెట్టాల్సిందే . ఈ అవధాని అయితే మ్రొక్కకుండానే వరాలు కురిపిస్తాడు.

రాఘవ : కొనసాగించండి.

అనిల్ కుమార్: గా

చింతా రామకృష్ణ:

ఠక్కున పట్టితివయ్యా!

నిక్కముగనీయవస్థ నింగికి నెగసెన్

చక్కగ వేచిన యనిలుడు

నిక్కంబుగ నీకు చెప్పు నిరుపమగతితో.

రాఘవ : ర నిషిద్ధం.

అనిల్ కుమార్: క

అనిల్ కుమార్: ద

రాఘవ : క తీసుకోమంటారా ద నా?

కిరణ్: నిరుపమమో గాదో గతి

సరిగా వీయదిటు గాలి, సరసంబలరన్!

కిరణమునకు యనిలమునకు

త్వరితమ్ముగ తెమలదు యని, పలకరు వారే!

అనిల్ కుమార్: యతి అందువల్ల కద రెండు అక్షరాలు.

రాఘవ: ఓహో, నిజమేనండీ. య నిషిద్ధం.

అనిల్ కుమార్: అప్రస్తుత ప్రసంగులు పద్యాలతో వస్తే నేను పరదా వేసుకోవాలా మీకు పరదా వేయాలా ?

అనిల్ కుమార్: గ

రాఘవ : వ నిషిద్ధం.

అనిల్ కుమార్: గ

కిరణ్: అవధాని గారికి పద్యాలకు మాత్రమే పలుకుతారేమోనని ప్రయత్నించాను లెండి…! పద్యానికి మాత్రమే పలికారు… ప్రశ్నలు అలాగే వదిలేసారు! ప్రశ్నలకు పరదాలు తీసి సరి దాఱిని సమాధానాలు చెప్పేస్తే సరదాగా సాగుతుందని నా ఊహ. 🙂

చింతా రామకృష్ణ:అప్రస్తుతము సరళ సుందర సరస సంభాషణా రూపంలో అవధానిగారినలరించేలాగ వ్రాయ వలసినదిగా కిరణ్ గారికి మనవి.

అనిల్ కుమార్: దగగ

చింతా రామకృష్ణ: నిషిద్ధాక్షరి రెండవ పాదం పూర్తయితే నిషేధాక్షరి నిరోష్ఠ్య కందం మొదటి రెండు పాదాలు చెప్పవలసి ఉన్నదండి.

రాఘవ : డ నిషిద్ధం.

అనిల్ కుమార్: ర

రాఘవ : మ నిషిద్ధం.

అనిల్ కుమార్: కన్

కిరణ్: డ వద్దంటే ర వేస్తే గుర్తుకు వచ్చింది: రడయోరభేదః అన్నారు కదా… మఱి “ఆవకాయ ఊరింది” అనడానికి “ఆవకాయ ఊడింది” అనవచ్చునా, అవధాని గారూ?

అనిల్ కుమార్:  ఆవకాయ ఊడింది అంటే పండ్లూడగొట్టేలా ఉంది అని అర్థం వస్తుంది . ( ఇంకా ఊరాల్సి ఉందని )

చింతా రామకృష్ణ: మీరు ప్రతీ పృచ్ఛకుని యొక్క ప్రశ్నానుకూలముగా పూరించిన నాలుగు పాదాలు వ్రాసి మీ ధారణా పటిమతో సభను రంజింప చేయవలసి యున్నది. వేగము పెంచ వలసినదిగా మనవి.

అనిల్ కుమార్:  మే

అనిల్ కుమార్: నిషిద్ధాక్షరి రెండవ పాదం పూర్తీ అయినది.

విశ్వనాధశర్మ కొరిడె: బాగుంది మీ ప్రశ్న

రాఘవ : అయ్యా అవధానిగారూ, ఇప్పటివఱకూ మీరు పూరించిన రెండవ పాదంలోని అక్షరాలు సెలవిస్తారా? కొంచెం గందరగోళంగా ఉంది. కన్ తరువాత నేను ఇంకా ఏమీ నిషేధించలేదండీ.

అనిల్ కుమార్: మొదటి దత్తపది. రెండవ పాదం : ఆసక్తిగ బీరములను ననకన్ వనముల్

అనిల్ కుమార్: అయితే నిషేధం చేయండి. మీరు నిషేధం చేశారను కున్నాను. వీరు రెండు లైన్ లు నాకే ఇచ్చారు.

రాఘవ : అవధానిగారూ, రెండవ నిషిద్ధాక్షరిలో రెండవపాదపు పూర్తి పూరణ సెలవియ్యగలరు.

అనిల్ కుమార్: వ నిషిద్ధం చేశారు మీరు . తర్వాత మే

అనిల్ కుమార్: త్యాగుల్ గుప్తమ్ముగాక దగ గరకన్ మే

గోలి హనుమత్ శాస్త్రి: అమ్మయ్య … ఇప్పటికి బీర్ కాయలందుకున్నారు. (ఆసక్తిగ బీరములను ననకన్ వనముల్)

విశ్వనాధశర్మ కొరిడె: నా దోసములను ఎంచుతున్నారా?

కిరణ్: శాకంబరి కదా… మధ్యే మధ్యే పానీయమ్ సమర్పయామి అన్నట్టు… కాస్త నాకు కూడా మీ కృపనీయమని వినతి, అవధాని గారూ!

అనిల్ : కృప యిస్తున్నాను తీసుకోండి .

అనిల్ కుమార్: ప్రతిగ నొసంగె బీరముల పద్ధతి కాదని రామచంద్రుడై

అనిల్ కుమార్: సమస్య రెండవ పాదం : కరువౌ ప్రాంతమ్ము నందు కడు ధనికుడునై.

విశ్వనాధశర్మ కొరిడె: దోసములను ఇప్పుడు లెక్కించరా? బాగున్నది 2వ పాద

అనిల్ కుమార్: సమస్య రెండవ దానికి రెండవ పాదం : చండాడందగినావు గాదె నిజమౌ చండీ ప్రసన్నంబుగా

గోలి హనుమత్ శాస్త్రి: అవధాని గారూ ! మా కూరల దరికి వచ్చి వాడకముందే వాడి‘ తరిగి ‘పోయేట్లు చేయండి…

అనిల్ కుమార్: ఆ కోర్కెల్ పులిహోరయందు గనుచున్ వ్యాఘ్రాసనాసీననే

చింతా రామకృష్ణ: అవధాని గారూ! మీ మాటలలో చురుకుదనం కనబడేలాగ వేగంగా పూరించి అందరినీ అబ్బురపరచండి.

అనిల్ కుమార్:

నా శక్తి కొలది కొలతున్

శ్రీ శాకంబరి దయఁ గన జేజేలిడుచున్.

చింతా రామకృష్ణ: ఇక మిగిలినవారి ప్రశ్నలకు కూడా మీ పూరణములను పూర్తి చేసిధారణ కనబరచగలరని ఆశిస్తున్నానండి.

“ఉ-ఊ-ఒ-ఓ-ప-ఫ-బ-భ-మ-వ” నిషేధమన్నాను. మీరు బ అనే హల్లు తప్పదన్నారు. సరే అన్నాను.

మీ పూరణ రెండు పాదములు. నేను కోరిన విధంగా వ్రాసే ఉంటారు ధన్యవాదములు.

అనిల్ కుమార్:

తై గణపతికి నొసంగగ

యే గొడవది లేక పోయె యెన్నిక యగుచున్.

చింతా రామకృష్ణ:

పూరణ ధారణ కలిపి చేసెయ్యండి.

అనిల్ కుమార్:

దత్తపది 3,4 పాదాలు :

ధ్యాసన్ ఆనతినిమ్మని

వాసిన్ కావంగ రామ భద్రుడు వెడలెన్ ll

అనిల్ కుమార్:

దత్తపది కొరిడే గారిది :

కుతకుత దోస పూర్ణుడగు కుత్సితు డా దశ కంఠుడక్కటా

వెతలతొనాలు బిడ్డలను వీడి చనెన్ యమలోకమంతటన్ ll

కొరిడె:

ధన్యవాదములు, బహు సుందరముగా నింపినారు. నా పద్య రచన కూడ చూడండి.

చం కదనము నీటమాట సరికాదు దశాస్యునితో, కపీంద్రులా

ర! దితిజు( వంటి దోసముల రాజును ముట్టడి సేసి, నంతమొం

దు దనుక సేదదీర్చదగదుర్విన బీరము నుప్పరిల్లగన్

మదిని దయాలు  రామవిభుమాత్రమునిండుగ జేసి రండికన్

 

చింతా రామకృష్ణ:

మీ సహనంబు మెచ్చెదను. మీ కవితా మహిమంబు మెచ్చెదన్

మీ సుమ పేశలాన్విత సుమేధను మెచ్చెద, మిమ్ము మెచ్చెదన్

మీ సుగుణాశ్రితంబులగు మేల్పలుకుల్మది నుంచి మెచ్చెదన్.

మీ సములెవ్వరయ్య.తరమే మిము నెంచ ననిల్ కుమారుడా!

దత్తపది :

మూడవ, నాల్గవ పాదాలు.:

కుతకుత దోస పూర్ణుడగు కుత్సితు డా దశకంఠుడక్కటా

వెతలతొ నాలు బిడ్డలను వీడి చనెన్ యమలోక మంతటన్ ll

సమస్య : పరువున్ బోయెడు రీతిగ

పరమాన్నము తిన్న వాడు పాపము బొందున్ ll

6. సమస్య : నండంగా నుతియించు భక్తులకు నిత్యానందవై యుండు , కూ

ష్మాండంబుల్ ధరియించు హే జనని ! కామ్యంబిమ్ము శాకంబరీ ll

విశ్వనాధశర్మ కొరిడె:

చం.    అనిలకుమార! నీ యనుపమాన వచః ప్రవిముక్త పద్యముల్

ననితరసాధ్యహృద్యములు నై నవధానబుధేంద్ర! పృచ్ఛకా

గ్రణుల మనో విలాసముల రంజిలజేసి సరోజగంధ వీ

చినివృతసాంద్రమాలికలచే నలరింపగ జేసినాడవే!

చింతా రామకృష్ణ:

వయసు మీద పడగ వడలిన వృద్ధుడ.

జాలమందు నిలిపి చాలదనక

జాలమెన్ని చేసి జడిపింప తగదయ్య.

వేగ పూర్తి చేసి వెలయుమయ్య.

గోలి హనుమత్ శాస్త్రి:

ధన్యవాదములు.

దోసంబది లేదింతయు

చేసిరి యవధాన మిట్లు ఘనమవ్వంగన్

ధ్యాసగ నిమ్మహి మెచ్చెడు

గ్రాసంబీ రాత్రి వేళ కమ్మగ దొరకెన్.

చింతా రామకృష్ణ:

రెండవ తీగలో నడచి రేయిని మమ్ముల త్రిప్పుటొప్పునా

పండితవర్యుడా! సరస పాండితి మాకపురూపు జేయుదే?

కొండొకతీగమీ కొరకు కోరికతో సృజియించి యుంచగా

దండము పెట్టి మ్రొక్కెదను దారిని మాకు కనంగ జేయుడీ!

ఆర్యా! వర్ణనతో సహా అన్నీ పూరణలు పూరయ్యాయా?

పూర్తి చేసితిరేని పూజ్యుడా భరతవాక్యమ్ము పల్కవచ్చు కమ్మగాను.

జాగు చేయు కొలది ప్రేగులో మాండుట

కనుట తప్పదయ్య కరుణ గనుడి!

స్పందనలేదదేలొ? ఘన సత్కృతితో నవధానమందునన్

ముందుగనున్న మీరు కనుముందర గానగ రారదేలనో?

సుందర భావనామృత ప్రశోభిత సత్కవనాభిరామ! మీ

ముందరనుంటిమా?కనుచు. పూజ్యుడ కానగ రావదేలనో?

పూజ్యులైన అవధానిగారు పూరణ ధారణ కూడా పూర్తి చేసే ఉంటారు.

నా ప్రశ్నకు సమాధానముగా నాపూరణమును మీ ముందుంచుచున్నాను.

జగదాశ్రిత జననీ! నీ  –

యగణిత సజ్జన కటాక్ష హృదయ నిజార్తిన్

జగతిన్నెన్నగనగునా?  –

నిగనిగ కలిగించనేది నేర్చితి నిధిగా!

అనిల్ కుమార్:

ధారణ జరుగుతున్నది.

1. దోశక్తి గల్గి యుండుదు

కాశీ నాథుని సతికిని కరుణా యుతనున్

నా శక్తికొలది గొలతును

శ్రీ శాకంబరి దయఁ గన జేజే లిడుచున్ ll

అమ్మ వారి పేరు నిషిద్ధం లేదు . కావున నిరోష్ఠ్యము స్వీకరించలేదు.

2.నిషిద్ధాక్షరి

శ్రీ గీలు నింట నుంటే

త్యాగుల్ గుప్తమ్ము గాక దగఁ గరకన్ మే

తై గణపతికి నొసంగగ

యే గొడవది లేక పోయె యెన్నికయగుచున్ ll

3.దత్తపది :

దోసము లెన్నడు కైకలొ

ఆసక్తిగ బీరములనుననకన్ వనముల్

ధ్యాసన్ ఆసతి నిమ్మని

వాసిన్ కావంగ రామ భద్రుడు వెడలెన్ ll

4. దత్తపది ;

అతడట మాట మాటకునుయంజలి బట్టక నాయుధంబులన్

ప్రతిగనొసంగె బీరముల పద్ధతి కాదని రామచంద్రుడై

కుత కుత దోసపూర్ణుడగు కుత్సితుడా దశకంఠుడక్కటా

వెతలతొనాలుబిడ్డలను వీడి చనెన్ యమలోక మంతటన్ ll

5.సమస్య :

కరివేపాకున్ దొరకని

కరువౌ ప్రాంతంబునందు కడు ధనికుడునై

పరువున్ బోయెడు రీతిగ

పరమాన్నము తిన్నవాడు పాపము బొందున్ ll

6.సమస్య :

దండాలమ్మ ! పవిత్రమాత ! దురమున్ తాడించి పీడించుచున్

చండాడందగినావు గాదె  నిజమౌ చండీ ! ప్రసన్నంబుగా

నండంగా నుతియించు భక్తులకు నిత్యానందవై యుండు , కూ

ష్మాండంబుల్ ధరియించు హే జనని ! కామ్యంబిమ్ము శాకంబరీ ll

7.వర్ణన :

మీకాదుర్గయటన్ననెన్న మిగులన్ మేలైన భక్తౌ గదా !

ఆ కోర్కెల్ పులిహోరయందుగనుచున్ వ్యాఘ్రాసనాసీననే

చేకొల్వం దగియుంటివమ్మ పుడమిన్ , చిత్తంబునన్ దల్చగా

వీకన్ తా పులిహోర వ్యాఘ్రములు తావివ్వంగ పబ్బంబులన్ ll

చం. సరస కవిత్వయుక్త సువచస్సముపేతులు పృచ్ఛకోత్తముల్

ధరణి ప్రజాళి మెచ్చెడు విధంబుగ సత్సహకారమివ్వగా

వరమొసగంగ శాంభవి శుభంబగునంచు జయమ్ముగల్గెగా

విస్తరమతులైన మీకు మనసార కృతజ్ఞతలందజేసెదన్  ll

 

శ్రీ శాకంబరి అష్టావధానం చేయడానికి అవకాశమిచ్చిన మాలిక అంతర్జాల పత్రిక సంపాదకులు శ్రీమతి వలబోజు జ్యోతి గారికి , మఱియు శ్రీ భరద్వాజ్ వెలమకన్ని గారికి , పృచ్ఛకులకు కృతజ్ఞతలు తెలియజేస్తున్నాను.

విశ్వనాధశర్మ కొరిడె:

అవధాని గారికి , అధ్యక్షులు శ్రీ చింతా వారికి ,నిర్వాహకురాలైన శ్రీమతి జ్యోతి గారికి భరద్వజ గారికి నన్ను పృచ్ఛకునిగా నెంచుకొన్నందులకు కృతజ్ఞుడను. ధన్యవాదములు.ఒక మంచి కార్యక్రమమున ఆహ్వానించబడినందులకు ఎంతో సంతోషముగానున్నది. నజముగా సరసపద్యరసస్వాదనలచే మృష్టాన్న భోజనముచేసినట్లున్నది. మరొకమారు ధన్యవాదములు.

గోలి హమనుత్ శాస్త్రి:ధన్యవాదములు.

దోసంబది లేదింతయు

చేసిరి యవధాన మిట్లు ఘనమవ్వంగన్

ధ్యాసగ నిమ్మహి మెచ్చెడు

గ్రాసంబీ రాత్రి వేళ కమ్మగ దొరకెన్.

చింతా రామకృష్ణ:అంతర్జాల అష్టావధానమున ఈ నాడు మన అందరి ప్రశంసార్హంగా అవధానిగారు తనకు గల అవధాన నైపుణ్యమును ప్రదర్శించి, ఆబాల గోపాలమును ఆనంద పారవశ్యులను చేశారు. ఆ శాకంబరీ జగజ్జనని యొక్కయు, పద్మావతీ అలమేల్మంగా సమేతుడైన ఆ శ్రీమద్వేంకటేశ్వరులవారి యొక్కయు మహదాశీస్సులనెల్లప్పుడూ కలిగి యుందురు గాక. వారికి నా హృదయ పూర్వకమైన అభినందనలు.

నాతో సహకరించిన పృచ్ఛకాళికి నా కృతజ్ఞతాంజలి. మాలిక పత్రిక యాజమన్యానికి నా కృతజ్ఞతలు తెలియజేస్తున్నాను.ఈ కార్యక్రమ నిర్వహణలో గుణ దోషములుండక మానవు. గుణములు మీకు తోచెనేని అవి ఈ కార్యక్రమమున పాల్గొనిన అందరి యొక్క సహాయ సహకారములవననే యని మనవి చేయుచున్నాను. ఒకవేళ దోషములే దొర్లినట్లుగా మీదృష్టికి వచ్చినట్లైతే అవి కేవలము నా అజ్ఞానమునకు అనుభవశూన్యతకు గుర్తుగా గమనించి, సహృదయముతో మన్నింతురని ఆశించుచున్నాను. “యత్సారభూతం తదుపాసితవ్యం హంసో యథాక్షీరమివాంబు మిశ్రం”.క్షీర నీర న్యాయమున దొర్లిన గుణ దోషములలో గుణ గ్రహణ పారీణులైన రాజహంసలందరికీ నా కైమోడ్పులు.

నమస్తే.

శుభమస్తు

ధారణ:

శ్రీ రామ

శ్రీ శాకాంబర్యై నమః

శ్రీ శాకాంబరీ అష్టకమ్

జ్ఞానం సమస్తం అశనే నివేశ్య

శాకైశ్చ సర్వైస్సమలంకృతాంబ !

పద్మాక్షి ! లోకేశ్వరి ! పార్వతి ! శ్రీ

శాకాంబరి ! త్వాం శరణం ప్రపద్యే ll1ll

భావం :- సమస్త జ్ఞానాన్ని ఆహారంలో ఉంచి ఆకుకూరలతో అలంకరింపబడిన , పద్మాక్షివి , లోకేశ్వరివి , పార్వతివి అయిన ఓ తల్లీ ! నిన్ను శరణుగోరుచున్నాను.

 

జ్ఞాత్వా శిశూన్ తే పరితః క్షుధార్తాన్

క్షామం క్షమాయామవలోక్య సద్యః l

ఆహార రూపేణ సమాగతా శ్రీ

శాకాంబరి ! త్వాం శరణం ప్రపద్యే ll2ll

భావం :- భూమిపై ఉన్న కరువును , ఆకలిగొన్న నీ బిడ్డలను చూసి ఆహార రూపంగా వచ్చిన ఓ శాకాంబరి ! నిన్ను శరణుగోరు చున్నాను.

 

త్వమన్నపూర్ణా చ త్వమేవ దుర్గా

త్వమేవ లక్ష్మీశ్చ సరస్వతీ చ l

శక్తిత్రయోపేత సుమంగళీ శ్రీ

శాకాంబరి ! త్వాం శరణం ప్రపద్యే ll3ll

భావం :- అన్నపూర్ణ , దుర్గ , లక్ష్మి ,సరస్వతి ఇట్లా ఎన్ని పేర్లతో పిల్చినా నీవే ముగ్గురమ్మల మూర్తిగా ఉన్నావు. కావున ఓ శాకంబరి !నిన్ను శరణుగోరుచున్నాను.

 

త్రిలింగభాషా సురభారతీ వత్

ఆవిష్కరోత్యాశు సమస్త భావాన్ l

పాండిత్యమస్యామపి దేహి మాతః  !

శాకాంబరి ! త్వాం శరణం ప్రపద్యే ll4ll

భావం :- ఈ భూమి మీద తెలుగు భాష అనేది ఒకటి ఉన్నది. ఇది కూడా సంస్కృత భాష లాగా వేగంగా మనలోని భావాలను యథా తథంగా వ్యక్తం చేయడానికి అనువైనది. కావున సంస్కృతం కొంత తెలిసిన నేను తెలుగు భాషలో కూడా పాండిత్యాన్ని సంపాదించదలచి తల్లివైన నిన్ను శరణుగోరుచున్నాను.

 

గీర్వాణ కావ్యాని మనోహరాణి

అనూదితాన్యాంధ్ర వచస్సు మాతః !

జిఘ్రుక్షయా తాని సుబోధకాని

శాకాంబరి ! త్వాం శరణం ప్రపద్యే ll5ll

భావం :- మనోహరమైన సంస్కృత కావ్యాలను తెలుగు లోనికి అనువదించారు. వాటిని అర్థం చేసుకొనే శక్తి సంపాదించడానికి నిన్ను శరణువేడుతున్నాను.

 

కవిత్రయం నన్నయ తిక్కయజ్వా

శ్రీ ఎఱ్ఱనేత్యాహురమూన్ త్రిలింగే l

జిజ్ఞాసయాహం తు జయం అమీషాం

శాకాంబరి ! త్వాం శరణం ప్రపద్యే ll6ll

భావం :- తెలుగు భాషలో నన్నయ , తిక్కన , ఎఱ్ఱన అను ముగ్గురినీ కవిత్రయం అంటారు. వారు జయ అను మారు పేరు గల శ్రీమన్మహాభారతాన్ని రచించారు. వీరి జయ కావ్యాన్ని అర్థం చేసుకొనే శక్తి పొందడానికి నిన్ను శరణుగోరుచున్నాను.

 

అష్టావధానం హి త్రిలింగభాషా

కళా చమత్కార కవిత్వయుక్తా l

తస్మిన్ సువర్ణాశ్రిత శ్లొకహారైః

శాకాంబరి ! త్వాం శరణం ప్రపద్యే ll7ll

భావం :- తెలుగుభాషలో అష్టావధానం అనే చమత్కారమైన సారస్వత పద్య కళ ఒకటి ఉంది. ఇందులో మంచి అక్షరాలతో కూర్చిన పద్యహారములతో నిన్ను పూజిస్తూ శరణుగోరు చున్నాను.

 

అష్టావధానం మధురం చ క్రీడాం

త్వదీయ నామ్నా పరికల్ప్య పాకమ్ l

నివేదయన్ తేsoబ కవిత్వ రూపం

శాకాంబరి ! త్వాం శరణం ప్రపద్యే ll8ll

భావం :- మధురమైన అష్టావధాన క్రీడ అను పాకాన్ని నీ పేరిట కల్పించి ఆ కవిత్వరూప పదార్థాన్ని నీకు నైవేద్యం చేస్తూ నిన్ను శరణుగోరు చున్నాను.

 

ఇతి శ్రీ మాడుగుల వంశ పారావార సుధాకరేణ అనిల కుమార శర్మణా విరచిత శ్రీ శాకాంబరీ అష్టకం సంపూర్ణమ్.

//ఓం తత్సత్//

హరిః ఓమ్

శ్రీ గురుభ్యో నమః

శ్రీ మహా గణాధిపతయే నమః

శ్రీ శారదాంబాయై నమః

నమస్సభాయై

సభయందాసీనులైన సభాధ్యక్షులవారికి , మాలికా అంతర్జాల పత్రిక నిర్వాహకులకు , పృచ్ఛక కవిమిత్రులకు సవినయ నమస్కారాలు. శ్రీ శాకాంబరీ అష్టావధాన సందర్భంగా పై విధంగా అమ్మవారిపై అష్టకాన్ని రచించి స్తోత్రం అందజేయుచున్నాను.  ముందుగా శ్రీ గణపతి స్తోత్రం తో అవధానాన్ని ప్రారంభిస్తున్నాను.

 

ఉ. వ్యాసుని లేఖకుండగుచు భారత భవ్య కథాస్రవంతి ను

ద్భాసిత శ్వేత దంతమున వ్రాసె రయమ్ముననేకదంతుడై

దోసములెల్లఁ ద్రోయదగు తొండముగల్గిన తద్గజాస్యుకున్

దాసుడనై  కవిత్వము సుధారసమొల్కగనివ్వ గొల్చెదన్ ll

 

శ్రీ సరస్వతీ స్తుతి :

మ. భవదీయాద్భుత పాదపంకజములన్ బంధించి చిత్తంబునన్

కవితాధార సుధారసమ్ము నొసగంగా గొల్తు సద్భక్తితో

అవధానమ్మున జ్ఞాన నేత్రమున నుద్యద్భాను సంకాశవ

వ్వవె కావ్యాత్మ ! సరస్వతీ ! జనని ! వాగ్వ్యాపారమందింపుమా ll

 

పూర్వ అవధానుల స్తుతి :

చం. అరుదగు ఈ వధానమను అద్భుత క్రీడ తెలుంగు భాషలో

చొరబడె తొల్త మెచ్చగ యశోధనులైరి కవీంద్రులెందరో

నిరుపమ ధారణాన్వితులు , నేర్పరులాద్యవధాన ధీరులం

దరిని నమస్కరించెద ప్రధానమటంచవధాన వేదికన్ ll

 

మా గురువులు కీ.శే. శ్రీ కలపటపు భాస్కర రావుగారిని గురించి :

మ. తలతున్ మద్గురు భాస్కరాఖ్యుడను విద్వాంసున్ మహా తాంత్రికున్

లలితాపాద సరోజ భృంగు కవితా లాలిత్య సంశోభితున్

చలదుత్తుంగ తరంగ సంగత వచస్సంరంభ సంక్షోభితా

ఖిల శాస్త్రార్థ విచార భావనిలయున్ క్షేమార్థినై మ్రొక్కుచున్ ll

 

మరొక గురువులు మహా మహోపాధ్యాయ శ్రీ సముద్రాల లక్ష్మణయ్య గారి గురించి :

చం. అలరగ సంస్కృతాంధ్రములయందవలీలగ పద్యగద్యముల్

ఒలకగ వాక్సుధారసములొప్పగురీతి రచింపజాలుచున్

పలువురు మెచ్చునట్లుగ సభాస్థలమందునుపన్యసించు ధీ

రులయిన లక్ష్మణయ్యను గురూత్తము నే నుతియింతునియ్యెడన్ ll

 

శ్రీమతి వలబోజు జ్యోతి గారికి :

కం. పలుకులవి తల్లి ప్రేమను

తలపించును పరిగణింప , దాతృత్వముకున్

నెలవై  వెలుంగు శ్రీమతి

వలబోజు జ్యోతిగార్కి వందనమిడెదన్ ll

 

శ్రీ చింతా రామకృష్ణా రావు గారికి :

శా.  ప్రాచీనాంధ్రకవిత్వ తత్వవిదుడై ప్రజ్ఞా ధురీణుండుగా

నౌచిత్యంబగు చిత్రబంధ కవిగానాశల్ యశోపేతుడై

తా చింతామణియౌచు మిత్రులకు చింతా రామకృష్ణాహ్వయుం

డే చేరన్ సభ చాలకుండగుచు యేనింపారగా మ్రొక్కెదన్ ll

 

శ్రీ కొరిడె విశ్వనాథ శర్మ గారికి :

ఆ.వె. కొరిడె విశ్వనాథ సురభారతీబుధ

సత్తమా! కవీ ! యశస్వి ! మాన్య

చరిత ! నా నవీన శాకాంబరి వధాన

మలర మునుపు మీకునంజలింతు.

 

శ్రీయుతులు గోలి హనూమచ్ఛాస్త్రి గారికి :

తే.గీ. శ్రీయుతులు హనూమచ్ఛాస్త్రి శ్రీ సరస్వ

తీ కృపన్ గొని నిరతము తేజరిల్లు

పద్యరచనా ప్రసక్తుడై ప్రతిభజూపి

పండితోత్తము నతనికి ప్రణతులిడెద.

 

శ్రీనారుమంచి వేంకట అనంతకృష్ణ గారికి :

ఆ.వె.  శ్రీ అనంతకృష్ణ ! శ్రేయస్కరంబైన

న్యాయవాదవృత్తినలరుచుండి

తనరజేయుదు కవితా కన్యకవరింప

మాన్యచరిత ! మిము నమస్కరింతు.

 

శ్రీముక్కు రాఘవకిరణ్  గారికి :

ఆ.వె.    వయసునందు చిన్న పాండిత్యమున్ మిన్న

రాఘవ కిరణుడు విరాజమాన

పృచ్ఛకుండునౌచు వేదికనలరించె

వందనమ్ముజేతు ప్రజ్ఞగాంచి.

 

శ్రీ చక్రవర్తుల కిరణ్ గారికి :

తే.గీ.  నోట గఱపెను యాంగ్లమ్ము , తేట తెనుగు

కమ్మనైన పద్యముంగూర్చు కలముఁ బట్టి

చక్రవర్తుల కిరణు విస్తార కీర్తి ,

వేంకటేశ్వరుడితని దీవించుగాత !

 

శ్రీ యం.నాగగురునాథ శర్మ గారికి :

తే.గీ.  చదివె సాంకేతవిద్యల నదనుజూచి

సంస్కృతాంధ్రములను నేర్చి చతురుడయ్యె

నాగగురునాథ శర్మ స్వర్ణాక్షరార్చ

నారతునితనిన్ శుభము చేకూరుగాత !

 

శ్రీ భరద్వాజ్ వెలమకన్ని గారికి :

తే.గీ. శ్రీ భరద్వాజు గారు తంత్రీ ప్రసార

మగ్నులై అవధాన సన్మార్గమెల్ల

విజయవంతముగాగ కావింత్రు కృషిని

వారికొనరింతు మనసార వందనమ్ము .

 

శ్రీ శాకంబరీ అంతర్జాల అష్టావధానం

1. నిషిద్ధాక్షరి : నిరోష్ఠ్యముతో అనగా పెదవులు తగులు అక్షరములు ఉ , ఊ, ఒ , ఓ , ప , ఫ , బ , భ , మ , వ వర్ణములు లేని కంద పద్యంలో శ్రీ శాకంబరిని స్తుతిస్తూ పద్యం చెప్పాలి.

కం. దోశక్తి గల్గియుండుదు

కాశీ నాథుని సతికిని కరుణాయుతనున్

నాశక్తి కొలది కొలతున్

శ్రీ శాకాంబరి దయఁగన జేజేలిడుచున్ ll

భావము :- బాహుబలము కలదియు ,  కాశీనాథుని భార్యయు  , కరుణగలిగియుండునదియు అయిన శ్రీ  శాకంబరిని నన్ను దయతో చూడమని నా శక్తి కొలది జేజేలు పలుకుతూ కొలుస్తాను. ( అమ్మ వారి పేరుకు మినహాయింపు ఇమ్మని అవధాని కోరాడు )

 

2.నిషిద్ధాక్షరి :- వినాయకుడు తన మామ ఐన శ్రీ మహావిష్ణువు ఇంటికి వెళ్ళాడు.అప్పుడు అత్తాకోడళ్ళయిన లక్ష్మీ సరస్వతులు వంట ఎట్లు వండి పెడతారు?
కం.శ్రీ గీలు నింట నుంటే

త్యాగుల్ గుప్తమ్ము గాక దగ గరకన్ మే

తై గణపతికి నొసంగగ

యే గొడవది లేక పోయె యెన్నికయగుచున్ ll

భావము :- శ్రీ గీలు = త్యాగ గుణము గల లక్ష్మీ సరస్వతులు ( అత్తాకోడళ్ళు )  ఎటువంటి రహస్యము లేకుండా ఇంట్లో ఉండే గరకను గణపతికి ఆహారంగా ఇచ్చినారు. ఇప్పుడు అత్తాకోడళ్ళు వంట చేస్తే ఉప్పూ కారాలలో వికారాలు వచ్చి రుచులు తారుమారైంది అనే దోషం పోయింది. గరకను వండే పని లేనందువల్ల ఎటువంటి గొడవ లేకపోయింది.

 

3.దత్తపది : బీర , దోస , నిమ్మ , వంగ పదాలతో , కందపద్యంలో రామాయణార్థం  వచ్చేలా పద్యం చెప్పాలి.

కం. దోసము లెన్నడు కైకలొ

ఆసక్తిగ బీరములనుననకన్ వనముల్

ధ్యాసన్ ఆనతి నిమ్మని

వాసిన్ కావంగ రామ భద్రుడు వెడలెన్ ll

భావం :- రామునికి కైక అంటే భక్తి ఉంది. అందుకే ఆమె అడవులకు పొమ్మన్నప్పుడు తప్పుగా అనుకోలేదు. ఆమెను ఏమైనా దండించాలనే బీరాలు పలక లేదు. ఆమె అడవికి వెళ్తే అనుమతి ఇవ్వు వెళ్తున్నాను అని అందరినీ రక్షించేందుకు అడవికి వెళ్ళాడు. కైకకు రాముడు భగవత్ స్వరూపము అని తెలుసు. రాక్షస సంహారం జరిగి అందరినీ రక్షించాలని రాముని అడవికి పంపినది.

 

4. దత్తపది ; టమాట , దోస , బీర , ఆలు అనే పదాలతో రామాయణార్థం లో , యుద్ధ వర్ణనతో , చంపక మాల వృత్తంలో పద్యం చెప్పాలి.

చం.  అతడట మాట మాటకునుయంజలి బట్టకనాయుధంబులన్

ప్రతిగనొసంగె బీరముల పద్ధతి కాదని రామచంద్రుడై

కుత కుత దోసపూర్ణుడగు కుత్సితుడా దశకంఠుడక్కటా

వెతలతొనాలుబిడ్డలను వీడి చనెన్ యమలోక మంతటన్ ll
భావము :-  యుద్ధం చేస్తే టప్పుడు పరస్పర దూషణలు ఉంటాయి. రావణుడు ప్రగల్భాలు పలుకుతున్నా బీరాలు పలకక  శ్రీరాముడు ఆయుధాలతోనే అందుకు సమాధానం చెప్పాడు. అప్పుడు కుత్సితుడైన రావణాసురుడు కుతకుత కోపంతో ఉడుకుతూ రామ బాణానికి బలియై ఆలు , బిడ్డలను వదలి చనిపోయాడు.

 

5.సమస్య :- పరమాన్నము తిన్నవాడు పాపము బొందున్ ll

కం. కరివేపాకున్ దొరకని

కరువౌ ప్రాంతంబునందు కడు ధనికుడునై

పరువున్ బోయెడు రీతిగ

పరమాన్నము తిన్నవాడు పాపము బొందున్ ll
భావము :- కరివేపాకు కూడా దొరకని కరువు ఉన్న ప్రాంతంలో ధనికుడైన వాడు దూర ప్రాంతాల నుండి ఆహార పదార్థాలను తెప్పించుకోగలిగి , దానము చేయలేదనే పరువు పోయే విధంగా పాయసం చేసుకొని తింటే వాడు తప్పక పాపాన్ని పొందుతాడు.

 

6.సమస్య : అండమ్ముల్ ధరియించు హే జనని ! కామ్యంబిమ్ము శాకంబరీll

శా . దండాలమ్మ ! పవిత్రమాత ! దురమున్ తాడించి పీడించుచున్

చండాడందగినావు గాదె నిజమౌ చండీ ! ప్రసన్నంబుగా

నండంగా నుతియించు భక్తులకు నిత్యానందవైయుండు , కూ

ష్మాండమ్ముల్ ధరియించు హే జనని ! కామ్యంబిమ్ము శాకంబరీ ll

భావము :-  అమ్మా ! శ్రీ శాకంబరీ ! నీవు యుద్ధంలో శత్రువులను తాడించి , పీడించి క్రోధమూర్తిని వై ఉన్నావు. అటువంటి నీవు నిన్ను భక్తితో ప్రార్థించే వాళ్లకు అండగా ఉంటూ  ఎల్లప్పుడూ ఆనందంతో కనిపించు. కూష్మాండాలను అలంకారంగా కలిగిన ధరించిన ఓ తల్లీ ! కోర్కెలు ఈడేర్చుము.

 

7.వర్ణన :-  పండగలు అంటే పులిహోర గుర్తుకు వస్తుంది.  పులిహోరాకు , శార్దూలానికి ఉన్న సారూప్యాన్ని శార్దూల పద్యం లో చెప్పాలి.

శా. మీకాదుర్గయటన్ననెన్న మిగులన్ మేలైన భక్తౌ గదా !

ఆ కోర్కెల్ పులిహోరయందుగనుచున్ వ్యాఘ్రాసనాసీననే

చేకొల్వం దగియుంటివమ్మ పుడమిన్ , చిత్తంబునన్ దల్చగా

వీకన్ తా పులిహోర వ్యాఘ్రములు తావివ్వంగ పబ్బంబులన్ ll
భావము :- అమ్మా ! మీకు దుర్గాదేవి అంటే భక్తి ఎక్కువగా ఉంది. అందవల్ల వ్యాఘ్రం (పులి ) పై కూర్చొని యున్న అమ్మవారిని తలచుకొంటూ పులిహోర వండుతారు. అందువల్ల అమ్మవారి వాహనమైన పులి , పండుగలకు తగిన నైవేద్యమైన పులిహోర మీ వంటలో సారూప్యాన్ని పొందుతూ ఉంటుంది.

 

శ్రీ గోలి హనుమచ్ఛా స్త్రి:

దోసంబది లేదింతయు

చేసిరి యవధాన మిట్లు ఘనమవ్వంగన్

ధ్యాసగ నిమ్మహి మెచ్చెడు

గ్రాసంబీ రాత్రి వేళ కమ్మగ దొరకెన్ ll

 

శ్రీ చింతా రామకృష్ణ రావు గారు :

మీ సహనంబు మెచ్చెదను. మీ కవితా మహిమంబు మెచ్చెదన్

మీ సుమ పేశలాన్విత సుమేధను మెచ్చెద, మిమ్ము మెచ్చెదన్

మీ సుగుణాశ్రితంబులగు మేల్పలుకుమది నుంచి మెచ్చెదన్.

మీ సములెవ్వరయ్య.తరమే మిము నెంచ ననిల్ కుమారుడా!

 

శ్రీ కొరిడె విశ్వనాథ శర్మ గారు :

చం.    అనిలకుమార! నీ యనుపమాన వచః ప్రవిముక్త పద్యముల్

ననితరసాధ్యహృద్యములు నై నవధానబుధేంద్ర! పృచ్ఛకా

గ్రణుల మనో విలాసముల రంజిలజేసి సరోజగంధ వీ

చినివృతసాంద్రమాలికలచే నలరింపగ జేసినాడవే!
డా.మాడుగుల అనిల్ కుమార్ శర్మ :

చం. సరస కవిత్వయుక్త సువచస్సముపేతులు పృచ్ఛకోత్తముల్

ధరణి ప్రజాళి మెచ్చెడు విధంబుగ సత్సహకారమివ్వగా

వరమొసగంగ శాంభవి శుభంబగునంచు జయమ్ముగల్గె , వి

స్తరమతులైన మీకు మనసార కృతజ్ఞతలందజేసేదన్ ll

 

శ్రీ శాకంబరి అష్టావధానం చేయడానికి అవకాశమిచ్చిన మాలిక అంతర్జాల పత్రిక సంపాదకులు శ్రీమతి వలబోజు జ్యోతి గారికి , మఱియు శ్రీ భరద్వాజ్ వెలమకన్ని గారికి , పృచ్ఛకులకు కృతజ్ఞతలు తెలియజేస్తున్నాను.

 

//ఓం తత్సత్//

 

 

 

శ్రీ శాకంబరీ అంతర్జాల అష్టావధానం

 

మాలిక పత్రిక తరఫున రేపు సాయంత్రం భారతీయ కాలమానం ప్రకారం 6 గంటలనుండి రాత్రి 9 గంటల వరకు రెండవ అంతర్జాల అష్టావధానం నిర్వహించబడుతుంది. ఇదే శ్రీ శాకంబరీ అంతర్జాల అష్టావధానం. ఈసారి అవధాన కార్యక్రమం మొత్తం ఆహారానికి సంబంధించినదై ఉంటుంది. చూడాలి మరి ఎంత రసవత్తరంగా సాగుతుందో…. ఈ అవధానం మొత్తం లేఖనా రూపంలో జరుగుతుంది. దీనికోసం ప్రత్యేకంగా శ్రీ శాకంబరీ పేరిట ఒక గ్రూపు ప్రారంభించబడి అందులోనే చర్చలు జరుపుకుంటూ కార్యక్రమాన్ని ఒక తుది రూపానికి తీసుకురావడం జరిగింది. అందులో అవధానిగారు, పృచ్ఛకులు, మాలిక ప్రతినిధులు పాల్గొని అవధాన కార్యక్రమాన్ని నిర్వహిస్తారు.. ఈ అవధాన కార్యక్రమంలోని ముఖ్య అంశాలు, పృచ్ఛకుల వివరాలు:

మొదట నిర్వాహకుల స్వాగత వచనాలు. తరువాత అవధాని గారి స్వపరిచయం, వరుసగా పృచ్ఛకుల స్వపరిచయం, అతిథుల స్వపరిచయం… అవధాన ప్రారంభం అవధానిగారి చేత దైవ ప్రార్థన, స్వవిషయం, (అవసరమనుకుంటే) అవధాన ప్రక్రియా పరిచయం, ప్రాశస్త్యాలు పద్యాలలో… నాలుగు ఆవృత్తుల వరుసక్రమం ఇలా ఉంటుంది.

1.నిషిద్ధాక్షరి

2. నిషిద్ధాక్షరి 2

3.మొదటి దత్తపది

4.రెండవ దత్తపది

5.మొదటి సమస్య

6.రెండవ సమస్య

7.వర్ణన

8. అప్రస్తుత ప్రసంగం నిర్వహించే పృచ్ఛకులకు ఎప్పుడైనా మాట్లాడే, ప్రశ్నించే స్వేచ్ఛ ఉంది. నిరంకుశులు కదా!

చివర అవధాని గారు, నిర్వాహకుడు ధన్యవాదాలు తెలుపడంతో అష్టావధాన కార్యక్రమం ముగుస్తుంది.

 

అష్టావధాని : డా . మాడుగుల అనిల్ కుమార్ గారు, ఎం .ఎ ; బి.ఎడ్ ; పీహెచ్ .డి. (సంస్కృతోపన్యాసకులు , శ్రీ వేంకటేశ్వర ప్రాచ్య కళాశాల , తిరుపతి)

అధ్యక్షులు మఱియు సంచాలకులు : శ్రీ చింతా రామ కృష్ణారావుగారు, భాషా ప్రవీణ , ఎం .ఎ

పృచ్ఛకులు :

1. నిషిద్ధాక్షరి : శ్రీ చింతా రామ కృష్ణారావు గారు

2. నిషిద్ధాక్షరి : శ్రీ ముక్కు రాఘవ కిరణ్ గారు

3. దత్తపది : శ్రీ గోలి హనుమచ్ఛాస్త్రి గారు

4. దత్తపది డా . శ్రీ కొరిడె విశ్వనాథ శర్మ గారు

5. సమస్య : శ్రీ యం.నాగగురునాథశర్మగారు

6. సమస్య : శ్రీ నారుమంచి వెంకట అనంతకృష్ణ గారు

7. వర్ణన : శ్రీమతి వలబోజు జ్యోతిగారు

8.అప్రస్తుత ప్రసంగం : శ్రీ నల్లాన్ చక్రవర్తుల కిరణ్ గారు

 

మరో ముఖ్యమైన విషయం: ఈ అవధాన కార్యక్రమాన్ని ఆస్వాదించి, ఆనందించాలనుకునే వారికోసం ప్రత్యక్ష ప్రసారం ఉంటుంది. అది మాలిక పత్రికలో రేపు సాయంత్రం ఆరునుండి మొదలవుతుంది. తప్పుకుండా చూడండి మరి.. ప్రతీ ఐదు నిమిషాలకోసారి ఈ పేజిన్ Refresh / Reload చేస్తుండాలి. ఈ ప్రత్యక్షప్రసార బాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్నది భరద్వాజ్ వెలమకన్ని..

మాలిక పత్రిక : http://magazine.maalika.org  (ఇక్కడే)

ఆలోచనలకే అక్షరరూపమిస్తే…

అబ్బబ్బబ్బా! ఈ ఆడాళ్ళు ఎప్పుడూ ఏదో ఒకటి వాగుతూనే  ఉంటారు. ఒక్క ఐదు నిమిషాలు నిశ్శబ్దంగా ఉండలేరు కదా. నలుగు ఆడవాళ్లు కలిసారంటే చాలు ఇక వాళ్ల ముచ్చట్లకు అంతే ఉండదు. బ్రహ్బాండం బద్ధలైనా, సముద్రాలు పొంగి  పొర్లినా వాళ్లకు అక్కరలేదు. ఐనా  ఈ ఆడాళ్లు ఎంత తొందరగా మాట కలిపేస్తారు, స్నేహం చేసేస్తారు. అసలు వీళ్లకు మాట్లాడడానికి ఒక అంశం అంటూ  ఇచ్చే పనే లేదు… పరిచయమైన రెండు నిమిషాలలోనే ఏదో ఒక అంశం మీద మొదలైన ముచ్చట ఎప్పటికి తెగెనో?  ఆవకాయ నుండి అణుబాంబు వరకు, పాలకూర నుండి ప్రైమ్ మినిస్టర్ వరకు మాట్లాడుకోవడానికి అసలు అక్కరలేని, మాట్లాడటానికి అవకాశం లేని అంశమే లేదు వాళ్లకు..

ఈ డైలాగులన్నీ మీరు అన్నవో, విన్నవో అనిపిస్తుందా??

సాధారణంగా ఆడవాళ్లు పనికిరాని మాటలు, ఊసుపోలు కబుర్లే చెప్పుకుంటారనిపిస్తుంది చాలా మందికి . కాని వాళ్లు నిశ్శబ్దంగా ఉంటే కూడా భరించలేరనేది జగమెరిగిన సత్యం. ఆడవాళ్లకు ఇంటిపని, వంటపని, పిల్లల పని తర్వాత టీవీ, షాపింగ్ తప్ప వేరే ఆలోచనలు ఏముంటాయి?? ఉండడానికి వీలు లేదనే పెద్దమనుషులెందరో ..  అది అబద్ధమని ఇప్పుడు నిరూపితమవుతుంది.  వృత్తి, ప్రవృత్తులతో పాటు తమ మనసులో కదలాడే  ఇతర భావనలకు, ఆలోచనలకు అక్షర రూపమిస్తే అవి అందమైన కవితలుగా మారతాయో, మనసులను కదిలించే కథలే అవుతాయో తెలీదు. కొన్నేళ్ల  క్రితం ముందు మగవాళ్లు చదువుకుని, ఉద్యోగమో, వ్యాపారమో చేసి కుటుంబ పోషణ చూసుకోవాలి, ఇల్లాలు ఇల్లు, పిల్లలు, కుటుంబ నిర్వహణ బాధ్యత చూసుకోవాలని నిర్దేశించారు. కాని కాలానుగుణంగా ఎన్నో మార్పులు వచ్చాయి. ఈనాడు స్త్రీలు కూడా ఉన్నత విద్యలను అభ్యసిస్తూ పురుషులతో పాటు సమానంగా అన్ని రంగాలలో తమదైన ప్రతిభతో రాణిస్తున్నారు.  కాని ఇంకా తమలో దాగి ఉన్న అంతర్గత శక్తిని గుర్తించని స్త్రీలెందరో ఉన్నారు. అది గుర్తించి, మెరుగుపరుచుకున్నప్పుడు వారిని మరింత అందంగా, తేజోవంతంగా చేస్తుంది. అన్ని రంగాలలో మాదిరిగానే నేడు మహిళలు రచనా రంగంలో కూడా ఉత్సాహంగా ముందుకు దూసుకెళ్తున్నారు. వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న సాంకేతిక విజ్ఞానం కూడా ఎన్నో వెసులుబాట్లు, అవకాశాలు ఇస్తుంది. వాటిని కూడా అందిపుచ్చుకున్న స్త్రీలు తమ ఆలోచనలను, సంఘర్షణలను, భావాలను అక్షరరూపంలో వెలువరిస్తున్నారు. గుండు సూది తయారి నుండి.. అంతరిక్ష ప్రయాణంలో వరకు.. స్త్రీ పని భాగస్వామ్యం లేకుండా..ఏ పని జరగడం లేదు. ఐనా కూడా ఎన్నో ఆంక్షలు. అడ్డంకులు, ఆక్షేపణలు తప్పవు. ఆడవాళ్లకు రాయడానికి, చర్చించుకోవడానికి ఇల్లు, వంట, పిల్లలు, పచ్చళ్లు, తప్ప ఇంకేం విషయాలు ఉంటాయి అని గేలి చేసే స్త్రీ పురుషులెందరికో మా ఆలోచనలను అంతవరకే పరిమితం చేయవద్దు అని తమలోని బెరుకు, భయాన్ని వదిలేసి తమ ఊహలకు రెక్కలు తొడిగి వాటిని అక్షరాలుగా మారుస్తున్నారు మహిళలు. కసవు ఊడ్చే చేతులతోనే  కలం పట్టి  తమ ఆలోచన తరంగాలను అద్భుతమైన కవితలుగా, కావ్యాలుగా, కధలు, నవలలుగా,హాస్య గుళికలుగా మార్చి   చదువరులను అలరిస్తున్నారు.. కొందరి రాతలు మనసుకు సాంత్వన నిస్తే కొందరి రాతలు గుండెలను మండిస్తాయి, కత్తులతో ముక్కలుగా చీల్చేస్తాయి.   వైద్యం, నాట్యం, న్యాయం, సంగీతం,నటనతో పాటు రచనా రంగంలో కూడా తమదైన ముద్రతో  రాణిస్తున్న మహిళలకు   రాబోయే మహిళా దినోత్సవ సంధర్భంగా మాలిక పత్రిక తరఫున మనఁపూర్వక అభినందనలు,

నా ఆలోచనలకు తగినట్టుగా అద్భుతమైన చిత్రాన్ని వేసి ఇచ్చిన ఉదయ్ కుమార్ గారికి ధన్యవాదాలు..

జ్యోతిష్యం – బొమ్మలకధ

రచన: డి.సునీల

మామిడి పిందెలు ఇంకా ముదరలేదు , వేప మాత్రం విరగ బూసింది ,వేసవి తన  ప్రతాపాన్ని చూపడానికి తయారవుతుంది. కోయిల తన సంగీతాన్ని కసరత్తు చేస్తున్న వేళ ఉగాది రానే వచ్చింది. పొద్దున్నే పనులన్నీ ముగించుకొని , రావాల్సిన బాకీలు లెక్కచూసుకున్నాడు అప్పారావు . వచ్చే సంవత్సరం ఎలా ఉంటుందో , ఎలా జరుగుతుందో తెలుసుకోవాలనుకున్నాడు . అహా నా పెళ్లంట లో కోటా శ్రీనివాస్ కంటే 2 ఆకులు ఎక్కువే చదివిన అప్పారావు . నయా పైసా ఖర్చుకాకుండా పనులన్నీ జరిగి పోవాలనుకుంటాడు .         జ్యో్తిష్యంపై ఇంగిత ఙ్ఞానం కూడా లేని అప్పారావు పక్క వీధిలో ఉన్న శంకర శాస్త్రి దగ్గరకు వెళ్లి  తన రాశి ఫలాలు ఎలా ఉంటాయో తెలుసుకోవానుకున్నాడు . సాయంత్రం 6 గంటలకు గొడుగు , చేతి సంచి తీసుకుని బయలు దేరాడు. భార్యతో  గడి సరిగ్గా వేసుకో కాసేపట్లో వచ్చేస్తాను అన్నాడు , సరే అన్నట్టు తలూపింది కాంతం.

“ఈ సారి కుంభరాశివారికి ఎలా ఉందో చూద్దాం “అంటూ మొదలెట్టాడు . శంకరశాస్త్రి  ఏకం ద్వే త్రీణి .. అని వేళ్లు లెక్క పెడుతూ చెప్పసాగాడు..  “అప్పారావు!!   మంగళుడు భారీగా ఉన్నాడు , కన్య ఇంట్లో బుధుడు తిష్ట  వేసాడయ్యా, చంద్రుడేమో  ఎనిమిదింట ఉన్నాడు , సూర్యుని పైన శని ఏడో ఇంట ఉన్నాడు , అదాయం ఒకటి వ్యయం రెండు “అన్నాడు తాపీగా..

“ఏమిటి శాస్త్రి గారు ! నా కొడుకు పేరు సర్వమంగళుడు , వాడు భారీ అవ్వడం ఏంటి ?. రోజు వాడికి  ఎంత తిండి తినిపించినా ఒక్క ఇంచు కూడా లావవ్వట్లేదు . కన్య  మా పక్కింటావిడ,  ఈ బుధ మహరాజ్ వాళ్ళింట్లో  ఏం చేస్తున్నాడు ? సూర్యుడు చంద్రుడు ఆకాశంలో ఉన్నారు .ఎనిమిదో ఇంట్లో ఉన్న శని శంకర్  ఒక్క సారి పైకి ఎదిగే  అవకాశమే  లేదు . ఎందుకూ పనికి రాడు వట్టి వెధవన్నర వెధవ ! నేనెవ్వరికీ ఒక్క పైసా కూడా ఇవ్వను. నాకు  వ్యయం ఏంటి?“ అంటూ బుకాయించి  ఇంటికి బయలుదేరాడు అప్పారావు. అయినా శంకరశాస్త్రి అతన్ని ఏమి అనలేదు పైగా మనసులో నవ్వుకున్నాడు.

అన్నీ గమనిస్తున్న శాస్త్రిగారి భార్య సుబ్బలక్ష్మి రాత్రి భర్త కు భోజనం వడ్దిస్తూ  కడుపులో ఉన్న మాట అడిగేసింది . “ఏమండీ ఆ అప్పారావు ఒక్క పైసా కూడా దక్షిణా ఇవ్వకుండా బయలుదేరాడేంటండి “అంది . దానికి  శంకరశాస్త్రి నవ్వుతూ, చెప్తే విన్నాడా?  ఒకటి ఆదాయం వ్యయం అంటే .. ఇందాకే వాళ్లవిడ వచ్చి రాశి ఫలం అడిగి అయిదు వందలు ఇచ్చి వెళ్లింది అసలు విషయం చెప్పాడు శంకర శాస్త్రి .

 

**************************************************

 

 

 

 

 

 

 

 

పాటే (మాటే) మంత్రము

రచన: వెంకట్ హేమాద్రిబొట్ల

ఇంద్రధనస్సు లో ఏడు రంగులు ఉంటాయి.  కలైడోస్కోప్ లో ఎన్నో రంగులు మారుతూ ఉంటాయి.  చిన్నప్పుడు బయోస్కోపు అనే ఈ బండి అద్దం ముందు, ఒక చేయి కంటి దగ్గిర గొట్టంలా పెట్టుకుని చూస్తుంటే, ఆ బండి అతను హాండిల్ తిప్పుతూ ఉంటే, ఒకట తరువాత ఒకటి  చిత్రాలు వచ్చేవి.  అవి ఎన్నో రంగులు మారుతూ,  దగ్గిరగా దూరంగా, పెద్దగా చిన్నగా వివిధ ఆకారాలుగా మారుతూ ఉండేవి.  అలా చూస్తూ అబ్బురపడేలోపు ఆ చిత్రం అయిపోయేది.  “మళ్ళీ చూపించు” అంటే “మళ్ళీ డబ్బులు” అనేవాడు అతను.

అందరూ అలా ఆసక్తిగా చూసే ఆ యంత్రంలో ఎలా అయితే రంగులు మారుతాయో, అదే విధంగా, ప్రతీ ఒక్కరి పయనంలో కూడా అలా అనుభవాలు మారుతూ ఉంటాయి అన్న మాట.

“ఆహ, అలాగా”? – అవును అలాగే.

ఈ విషయంలో నేను చాలా చాలా పరిశోధనలు చేసాను.  ఇప్పుడు అవన్నీ చెపితే మీరు చదవరు కానీ, దాదాపు అందరి జీవితంలో జరిగే సంఘటనలను, అనుభవాలని రంగరించి, వాటిని అధ్బుతమైన గేయాలుగా మలిచి, ఎంతో మంది కవులు తెలుగు చలన చిత్రాలలో అందించిన పాటల గురించి ఇవాళ తెలుసుకుందాం.  ఈ గేయాలకు తమదైన శైలి లో బాణీలు సమకూర్చి జనరంజకంగా అందచేసారు సంగీత దర్శకులు.  వెరసి, అవి అందరినీ అలరించే ఆణిముత్యాలుగా వెలుగొందాయి.

ఈ గేయాలు ఎన్నో గాయాలు మానేందుకు దోహద పడ్డాయి అనడంలో ఎటువంటి అతిశయోక్తి లేదు.

ప్రతీ ఒక్కరూ వారి ప్రయాణంలో ఎప్పుడో ఒకప్పుడు ఒడిదుడుకులు ఎదురుకునే ఉంటారు.  అలా జరిగినప్పుడు, కొంత మంది పదే పదే వాటి గురించి ఆలోచిస్తూ, క్రుంగి పోతూ ఉంటారు.  అలాంటప్పుడు వారికి కావలసినది అండగా నిలిచేవారు, వారు చెప్పే ఒక మంచి మాట.  సరిగ్గా, అటువంటి అండగా నిలుస్తూ, ధైర్యాన్ని నూరిపోసి, ఉత్తేజపరిచే పదాలను రంగరించి, వాటిని ఉల్లాసమైన రీతిలో అందించే అద్బుతమైన ఔషదం పేరే “పాట”.

ఆత్మన్యూన్యత, అలసట, వేదన, ఆవేదన, దుఖం అనేవి పటాపంచలం అయిపోయేలా ఈ పాటలు వినేవారిలో ఉత్సాహం నింపుతాయి.  నిరాశగా కూర్చున్న వారిని తట్టి లేపుతాయి, ముందుకు నడవమని ప్రభోదిస్తాయి, అందుకు కావలసిన శక్తిని కలిగిస్తాయి.

అవునండి – పాట – కేవలం వినిపించేది, మురిపించేదే కాదు, ముందుకు నడిపించేది కూడా.  ఈ రోజు అలాంటి పాటలలో కొన్నింటిని చూద్దాం,

నిరాశ నిస్పృహల తో కొట్టు మిట్టాడుతున్న వారికి  మొట్ట మొదట నీవు తెలుసుకోవాల్సిన విషయం “కల కానిది విలువైనది బ్రతుకు కన్నీటి ధారలలోనే బలి చేయకు” అని ఒక  పాట చెప్తుంది.  చీకటి అలుముకున్నదని బాధ పడుతూ, కలతలకే లొంగిపోయి కలవరిస్తూ కూర్చునే కంటే – సాహసమనే జ్యోతిని చేకొని సాగు అని చెప్పే అధ్భుతమైన పాట ఇది.   అలా చేసిననాడు, ఆ చీకటి ఉండదు, కలతలు ఉండవు.  అగాధమైన జలనిధి లో ఆణిముత్యము ఎలా అయితే దాగి ఉంటుందో, సుఖం అనేది కూడా శోకాల మరుగున దాగి ఉంటుంది.  అయితే, ఏది నీకు “ఇదిగో నేను ఇక్కడ ఉన్నాను” అంటూ రాదు, దానిని శోధించి సాధించాలి, అదే ధీరుని యొక్క గుణం అని చెప్పే పాటతో ఈ వ్యాసం మొదలు పెడదాం.

అలాగే, ఇంకొక అధ్భుతమైన పాట – “ఒకటే జననం ఒకటే మరణం ఒకటే గమనం ఒకటే గమ్యం”.  వింటూనే నర నరాలలో ఉత్తేజం నింపే పాట.  నిరాశను పూర్తిగా పారద్రోలే పాట.  “గెలుపు పొందే వరకు అలుపు లేదు మనకు, బ్రతుకు అంటే గెలుపు, గెలుపు కొరకే బ్రతుకు”.   నీ గమ్యం చేరే దాకా ఎక్కడా అగొద్దు, అసలు అలుపు అనే మాట రావొద్దు అని భుజం తట్టి ముందు నడిపే పాట.  కష్టాలు కన్నీళ్లు రానీ ఏమైనా కానీ, ఎదురు ఏదైనా రానీ, ఒడి పోవొద్దు, ఎట్టి పరీస్తితులలో రాజి పడొద్దు, నీ గమ్యం చేరేవరకు నిదుర పోవొద్దు, ఆ నింగే నీ హద్దుగా సాగు అని దిశా నిర్దేశం చేస్తుంది ఈ పాట.  అలా సాగిన నాడు ఆ వచ్చే “విజయాన్ని నీ పిడికిలి లో చూడాలి, ఆ గెలుపు చప్పట్లు గుండెల్లో మ్రోగాలి” అంటూ నుదుటిపై సంతకం చేసి, యెదలో చిరునవ్వు చిరునామాగా నిండి, వీడని నీడలా నీ వెంటే ఉంటా నేస్తం, పద ముందుకు అని ప్రోత్సహించే ఆ పాట నిజం గా అద్భుతం.  “నమ్మకమే మనకున్న బలం”, ఆ బలం తో “నీలి కళ్ళల్లో మెరుపు మేరవాలి, కారు చీకటిలో దారి వెతకాలి, గాలి వానలో ఉరుమి సాగాలి” అని చెప్పే ఈ పాట, ఈ గమనం లో తగిలే గాయాలలో నీ ధ్యేయం పొందు అంటుంది.  ఈ పాట ఒక్కటి ఉంటే చాలు, దానినే నేస్తం గా చేసుకుని, ఆ పలుకులే మననం చేసుకుంటూ, నిరాశా నిసృహలలో నుండి బయటపడి, తమ గమనం వైపు ఎంతో మంది దూసుకెళ్లారు అనేది నిజం.

 

ఎక్ల చొలో… ఎక్ల చొలో… ఎక్ల చొలోరే!  అన్నాడు విశ్వకవి రవీంద్రనాథ్‌ టాగోర్.  నీవు సరియైనదని నమ్మి, సాగిస్తున్న బాటలో ముందుగా ఎవరూ నీతో కలిసి నడవక పోవచ్చు.  అంతే కాక, నిన్ను ఎన్నో సూటి పోటీ మాటలతో నిరుత్సాహ పరచడానికి కూడా ప్రయత్నిస్తారు కొందరు.  అయితే, ఇవేవి లెక్క చేయక పట్టుదలతో ముందుకు సాగిననాడు క్రమంగా ఎంతో మంది నీతో కలిసి వస్తారు.  అంతకు ముందు విమర్శించిన వారు, అదే నోటితో నీకు జేజేలు పలుకుతారు.  ఇదే అర్ధం స్పురించే పాట, “ఎవరేమ్మనను, తోడురాకున్ననూ పోరా బాబు పో, నీ దారి నీదే, సాగి పోరా నీ గమ్యం చేరుకోరా” అని.  “నీకు వంద మంది కనపడుతూ వుండొచ్చు, నాకు మాత్రం ఒక్కరే కనపడుతున్నారు, యుద్ధం అంటూ స్టార్ట్ చేసాక నీకు కనపడాల్సింది టార్గెట్ మాత్రమే”  అని ఒక హీరో ఈ మధ్య అన్నట్టుగా, సూటిగా నీ గమ్యం వైపు సాగిపో అని చెప్పే పాట ఇది.   అలాగే  “బ్రహ్మపట్నం పోదమంటే దారి తెలియదు అన్నయ్య” అని ఒక చెల్లి అడిగినప్పుడు “సూటిగా చుక్కాని పట్టి నావ నడపవే చెల్లెలా” అని సమాధానం చెప్పాడు ఆ అన్నయ్య.   ఎపుడైనా ఒంటరిగా ఫీల్ అవుతుంటే “జగమంత కుటుంబం నాది, ఏకాకి జీవితం నాది, సంసార సాగరం నాదే, సన్యాసం సూన్యం నాదే” పాట గుర్తు తెచ్చుకుంటే ఎక్కడి ఒంటరితనం అక్కడ ఎగిరిపోతుంది.  ఈ మహా విశ్వం లో మనం కూడా భాగము అన్న భావన కలుగుతుంది.

“మౌనం గానే ఎదగమని మొగ్గ నీకు చెపుతుంది, ఎదిగిన కొద్దీ ఒదగమని అర్ధమందులో ఉంది అపజయాలు కలిగిన చోటే గెలుపు పిలుపు వినిపిస్తుంది ఆకులన్ని రాలినచోటే కొత్త చిగురు కనిపిస్తుంది” – ఇంక ఇంత కంటే క్లియర్ గా ఏమి చెప్పనక్కరలేదు అనుకుంటాను?  “చెమటనీరు చిందగా నుదిటి రాత మార్చుకో మార్చలేనిది ఏదీ లేదని గుర్తుంచుకో, పిడికిలే బిగించగా చేతిగీత మార్చుకో మారిపోని కథలే లేవని గమనించుకో” అంటూ పట్టుదలతో శ్రమిస్తే ఫలితం ఉంటుంది అని చెప్పిన పాట ఇది.  మొదట్లో ఆ బ్రహ్మ అందరి రాతలు సరిగ్గా రాసేవాడు.  తరువాత తరువాత జనాభా ఎక్కువైపోయి, ఆయనకీ టైం దొరక్క, ఎడా పెడా ఇష్టం వచ్చినట్టు రాసి బూమ్మీదకి పంపేయడం మొదలు పెట్టాడు.  అందుకు చక్కటి సూచన ఉంది ఈ పాటలో.  “తోచినట్టుగా అందరి  రాతలు బ్రహ్మే రాసాడు, నీకు నచ్చినట్టుగా నీ తల రాతను నువ్వే రాయాలి” అని.

“మనిషై పుట్టిన వాడు కారాదు మట్టి బొమ్మ, పట్టుదలే ఉంటే కాగలడు మరో బ్రహ్మ” అని “కృషి ఉంటే మనుషులు ఋషులుతారు, మహా పురుషులౌతారు” అని ఎలుగెత్తి చాటిన గీతం ఎంతో మందికి స్ఫూర్తి దాయకంగా నిలుస్తుంది అనడం లో సందేహం లేదు.

ఇందాక “మౌనం గురించి మాట్టడుకున్నాం” కదా – అదే విషయం చెప్పిన ఒక అధ్భుతమైన వాక్యం “గోరంత దీపం కొండంత వెలుగు చిగురంత ఆశ జగమంత వెలుగు” అన్నపాటలో ఉంది.  ఆ వాక్యమే – “కారు చీకటి ముసిరే వేళ వేగు చుక్కే వెలుగు, మతి తప్పిన కాకుల రొదలో మౌనమే వెలుగు, దహియించే బాధల మధ్యన సహనమే వెలుగు”.  అనవసరంగా మాట్లాడడం, గట్టి గట్టిగా అరిచి ఆయాసం తెచ్చుకోవడం, తద్వారా ఎన్నో జబ్బులను “కొని” తెచ్చుకోవడం – ఇవన్నీ అవసరమా?  అందుకే అంటాను నేను – “పేషన్స్ ఉన్నవాడు పేషెంట్ కాడు” అని.  ప్రతీ దానికి ఓ తెగ ఫీల్ అయిపోయి బి.పి. తెచ్చేసుకునే బదులు ఓర్పు, సహనం అలవరచు కోవాలి అని ఎంత చక్కగా చెప్పారు ఈ పాటలో.   అలాగే, ఈ పాటలో ఇంకో వాక్యం లో,  ప్రపంచం లో అదరూ మోసం చేసే వారే అని మీకనిపించినప్పుడు, నిజమే, అయితే,  అ సంగతి పక్కన పెట్టి, ఎక్కడైనా చిన్న పాజిటివ్ ఉంటే అది చూడు అని చెప్తుంది – “జగమంతా దగా చేసినా చిగురంత ఆశను చూడు”.   నిజంగా అమూల్యమైన మాట కదా!

“ఏ సిరులేందుకు, ఏ సౌఖ్యములెందుకు ఆత్మశాంతి లేనిదే” – ఈ వాక్యం ఒక్కటి చాలు, ఇంక ఈ వ్యాసం ఆపెయొచ్చు.  “జానకి సహనము రాముని సుగుణము ఇలలో ఆదర్శము” అని చాటి చెప్పే ఈ పాట “చీకటి ముసిరినా వేకువ ఆగునా”? అని ప్రశ్నిస్తుంది.  “కలిమి లోన లేమి లోన పరమాత్ముని తలుచుకో” అని భార్య చెప్పిన మాటలు విని అప్పటి వరకు “చిరాకులు, అసహనాలు“ గా ఉన్న ఆ హీరో అవన్నీ మర్చిపోయి హాయిగా నిద్రపోతాడు.  ఇంతకంటే వేరే కోన్సేల్లింగ్ సెషన్స్ ఎందుకండి?  మీరే చెప్పండి?  ఏవేవో డిగ్రీలకి, మానసిక రోగ నిపుణులకు కూడా అందని జ్ఞానం ఎంతో ఈ పాటలో ఉంది అంటే కాదంటారా?

జీవన సారం అంతా నింపుకుని ఉన్న ఇలాంటి పాటలు ఎన్నో ఎన్నెన్నో!

ఈ మధ్య వచ్చిన “వైశాలి, ఐ అం వెరీ వెరీ సారీ”  పాటలో “సిన్న సిన్న వాటికే శివాలెత్తేస్తే సుఖపడే యోగం లేనే లేనట్టే” అని హితవు చెప్తాడు హీరో.   “నలుగిరితో కలవందే బరువేగా బ్రతుకంతా, గిరి గీసి కూర్చుంటే వదిలేయరా జనమంతా” అని హీరోయిన్ కి మంచి చెప్తాడు.  పిల్లి కళ్ళు మూసుకుని పాలు తాగుతున్నట్టు, ఆస్ట్రిచ్ పక్షి భూమిలో తల దాచేసుకుని తనని ఎవరూ చూడట్లేదు అనుకునేటట్టు, “కళ్ళ కేమో గంతలేసి లోకమంతా చీకటంటే ఎలా లెద్దూ ఒసే మొద్దు” అన్న ఒక వాక్యం ఉంది ఈ పాటలో.  మన ఆటిట్టుడ్, మన దృక్పధం ఎలా ఉందో మనకి లోకం అలా కనపడుతుంది. మనం పాజిటివ్ గా ఉంటే మన చుట్టూ పక్కల కూడా అలాగే ఉంటుంది,  మన దృక్పధమే నెగటివ్ గా ఉంటే అంతా నెగటివ్ గా కనపడుతుంది.  అదే విధంగా “తగువెప్పుడు తెగే దాకా లాగావంటే లాస్ అయిపోతావే” అని హెచ్చరించి, “అపుడపుడు సరేనంటూ సర్దుకుపోతూ ఐస్ అయిపోవాలే” అన్న వాక్యాలు నిజంగా ఆలోచించవలసినవి.  ఈ రోజుల్లో చిన్న చిన్న విషయాలకి, అంటే – కూర మాడింది అని, చీర కొనలేదని, సినిమాకి తీసుకెళ్ళలేదని, కాఫీ వేడిగా లేదని – విడాకులు వరకు వెళుతున్న యంగ్ కపుల్స్ కి ఇవి కనువిప్పు కలగించక మానవు.   “ఉన్నదోకటే కదా ఎదవ జిందగీ, దాన్ని ఏడిపించకు మాటి మాటికి” అని  చెప్తుంది ఈ పాట.

“సత్తె ఏ గొడవా లేదు, సత్తె ఏ గోలా లేదు పుట్టే పతీవోడూ సత్తాడొయ్” ఇది నేను అంటున్నది కాదు, ఒక పాట పల్లవి.  “కలకాలం కాకులా ఉంటే ఏమొస్తుంది, హంసల్లె దర్జాగుండాలోయ్” అని ప్రభోదించే ఈ పాట,  కష్టాల్, నష్టాల్ వచ్చాయ్ అంటే, రానీ, వాటి గురించి ఆలోచించకు అంటుంది.  “అందమైనది ఈ లోకం, అది చూడకుంటే నీ లోపం, పగలు రేయి లేకుండా రోజే అవదు, ఏ కష్టం నష్టం రాకుండా లైఫే అనరు” అని క్లియర్ గా చెప్తుంది.   అంతే కాదు.  మనం ఏదైనా పని మొదలు పెడతాము అనుకోండి. వెంటనే ఆ పని అవదు.  లేకపోతే ఏదో పొరపాటు అవుతుంది.  అంతే, ఇంక ఆ పని మానేసి కూర్చుంటాము.  అలా కాదు, అలా మానకూడదు, వైఫల్యాలే విజయానికి సోపానాలు అని చెప్పే వాక్యాలు ఈ పాటలో  – “చేయాలి రోజుకో తప్పు, అవ్వాలి నీకు కనువిప్పు, చేసిన తప్పు మళ్ళీ చేస్తే అది తప్పు, ఏ తప్పు చేయకపోతే ఇంకా తప్పు”.

జీవితం.  ఈ పదం చాలా సామాన్యం గా ఉపయోగించేస్తాం.  అయితే, జీవితం పదంతో ఎన్నో మంచి పాటలు ఉన్నాయి.   “జీవితమంటే పోరాటం, పోరాటంలో ఉంది జయం, ఎక్కు తొలి మెట్టు కొండను కొట్టు ఢీ కొట్టు గట్టిగ పట్టె నువ్వు పట్టు గమ్యం చేరేట్టు” అన్న పాట వింటుంటే ఎవరికైనా ఉత్సాహం కలుగక మానదు.  “పలుగే చేపట్టు, కొట్టు చెమటే చిందేట్టు, బండలు రెండుగా పగిలేట్టు తలపడు నరసింహ” అని సాగే ఈ పాటలో ఆశావహ దృక్పధం ప్రతీ పదం లోనూ కనిపిస్తుంది.  ఎంతటి కష్టం అయినా, ఎదిరించి పోరాడితే విజయం నీకు తప్పక దక్కుతుంది అని తెలుపే పాట ఇది.

“జీవితం సప్తసాగర గీతం, వెలుగు నీడల వేదం సాగని పయనం” ఒక్క వాక్యం లో ఎంతో అర్ధం దాగి ఉంది కదా!

ఆఫీస్ లో అందరూ మీటింగ్ పెట్టుకుని కూర్చుని ఆలోచిస్తున్నారు.  గంటలు గంటలు.  ఇంతలో లంచ్ టైం అయ్యింది.  లంచ్ అయ్యాకా మళ్ళీ సమావేశం అవుదామని అనుకునేంతలో ఒకరు లేచి “ఎవరో ఒకరూ ఎపుడోఅపుడు నడవరా ముందుగా ఆటో ఇటో ఎటో వైపు” అన్న పాట చెప్పి, తను ఇంక మీటింగ్ కి రానని ఆ సమయం లో అయ్యే పనులు ఏమైనా ఉంటే అవి పూర్తి చేస్తానని వెళ్ళిపోయాడు.   ఎంత సేపూ తర్జన బర్జనులు అర్జున గర్జనులతో, ఇలా చేస్తే బావుంటుందా, అలా చేస్తే ఏమవుతుంది అనుకునే బదులు కొంచెం పని కూడా చేస్తే బాగుంటుంది, ఒక నాంది ఇంకా ఎంతో పురోగతికి హేతువు అవుతుంది  అని చెప్పే పాట ఇది.  “మొదటివాడు ఎప్పుడూ ఒక్కడే మరి, మొదటి అడుగు ఎప్పుడూ ఒంటరే మరి, వెనుక వచ్చు వాళ్ళకు బాట అయినదీ”, “కదలరు ఎవ్వరూ వేకువ వొచ్చినా అనుకోని కోడి కూత నిదరపోదుగా,  జగతికి మేలుకొల్పు మానుకోదుగా,  మొదటి చినుకు సూటిగా దూకిరానిదే, మబ్బు పొంగు చాటుగా వొదిగి దాగితే వాన ధార రాదుగా నేల దారికీ, ప్రాణమంటు లేదుగా బ్రతకడానికీ”  లాంటి వాక్యాలు నిండి ఉన్న పాట ఇది.  ప్రతీ ఒక్కరు ఆద్యంతం చదవాల్సిన పాట ఇది.

“ఇది నా ప్రియ నర్తన వేళ తుది లేనిది జీవన హేలా ఆఆ” – నాకు ఎంతో ఇష్టమైన ఇంకొక పాట..  అనుకోని సంఘటనలో కాలు పోగొట్టుకుని నడవడమే కష్టమైన ఒక నర్తకి యదార్ధ గాధ ఇది.  చివరికి ఎలాగో కృత్రిమ కాలు అమర్చి నడవడం వరకు చేయగలిగిన వైద్యులతో ఆమె అన్న మాటలు – “నేను తిరిగి నృత్యం చేయాలి”, అని.  దానిని ఆ వైద్యులు కూడా సవాలు గా తీసుకుని అటువంటి కాలు అమర్చడం, ఆ నర్తకి అకుంఠిత దీక్ష తో సాధన చేసి తిరిగి నృత్య ప్రదర్సన ఇవ్వడం నిజంగా అందరికీ స్పూర్తిదాయకం.  తానూ కష్టాల్లో ఉన్నప్పుడ్డు వదిలి వెళ్ళిపోయిన మనిషి ఇదంతా చూసి స్వార్ధం తో తిరిగి వచ్చినప్పుడు వచ్చే పాట ఇది.  ఇక తనకి ఎవ్వరి ఆసరా, సానుభూతి అవసరం లేదని,  నృత్య సాధన చేస్తూ సాగే పాటలో ఈ వాక్యాలు చూడండి – “నాలుగు దిక్కుల నడుమ పుడమి నా వేదిక గా నటన మాడనా, అనంత లయతో నిరంత గతితో జతులు ఆడనా పాడనా” – ఈ అనంత ప్రపంచం జయించినంత ఉత్సాహం అంతా ఆ వాక్యాల్లో ప్రతిబంబిస్తుంది.

ఒక పని చేయాలి అని నిశ్చయించుకున్న తరువాత, అదే అయిపోతుందిలే అని కూర్చుంటే ఆ పని అవుతుందా?  ముమ్మాటికి కాదు.  నిరంతర శ్రమ, సాధనతో మాత్రమే అది సాధ్యమవుతుంది.  అది ఎలా ఉండాలి అంటే “చెయ్ జగము మరిచి జీవితమే సాధన, నీ మదిని తెరిచి చూడటమే శోధన” అన్న పాట మనకి దారి చూపుతుంది. “ఆశయమన్నది నీ వరమైతే, ఆ అంబరమే తలవంచుతుంది, నీ కృషి నీకు ఇంధనం లా పని చేస్తుంది, అది కావాలి సాగర బంధనం” అని చెప్పే ఈ పాట ఎంతో స్ఫూర్తిదాయకం.

మంచి పాటకి భాష తో సంబంధం లేదని మన అందరికీ తెలుసు కదా.  కొన్ని హిందీ పాటలు కూడా చూద్దాం.  “జిందగీ తో బేవఫా హైన్ ఎక్ దిన్ టుక్రాయేగి, మవుత్ మెహబూబా హై అప్ని సాత్ లేకర్ జాయేగీ” – జీవితం మోసగత్తె ఒక రోజు నిన్ను వదిలేస్తుంది, చావు నీ ప్రియురాలు లాంటిది తనతో పాటు నిన్ను తీసుకెళ్తుంది.  “రోతే హుయే ఆతే హాయ్ సబ్ హస్తా హు జో జాయేగా వొహ్ ముకద్దర్ కా సికందర్ జానేమన్ కేహ్లాయేగా” – అందరూ ఏడుస్తూ ఈ ప్రపంచం లోకి వస్తారు, నవ్వుతు వెళ్ళేవాడే అసలైన హీరో.    ఏవంటారు, కాదంటారా?

“జిందగీ ఎక్ సఫర్ హై సుహానా యహ కల్ క్యా హో కిస్నే జానా”  – జీవితం ఒక అందమైన ప్రయాణం లాంటిది, ఈ ప్రయాణం లో రేపు ఏం జరుగుతుందో ఎవరు తెలుసుకోగలిగారు చెప్పండి? అన్న పాట ఇది.  సరే, రేపు ఏం జరుగుతుందో ఎవరికీ తెలియక పోయి ఉండొచ్చు, కానీ ఇవాల్టి సంగతి ఏంటి?  ఎప్పుడో సంగతి ఎందుకు?  ఈ రోజు ఏం చేయాలో ఆ సంగతి ఆలోచించచ్చు కదా!  అలాగే, ఈ పాటలో “సఫర్” అనే పదాన్ని హిందీ లో కాక ఆంగ్లం లో అర్ధం చేసుకుని, సఫర్ అని ఓ బాధ పడిపోయి, ఇతరులను బాధపెట్టి   మధన పడిపొయే వారి గురించి ఏం చేస్తాం చెప్పండి.  బాబు, భాషని, అందులోని భావాన్నీ సరిగ్గా అర్ధం చేసుకోండి అని చెప్పగలం అంతే.

“జిందగీ కైసి హైన్ పహేలీ హాయ్, కభి ఏ హసాయే కభి ఏ రులాయే” – జీవితం అనేది ఒక చిక్కుముడి, అంతుపట్టని ప్రహేళిక, ఒక సారి నవ్విస్తుంది, ఇంకోసారి ఏడిపిస్తుంది.  “సుఖ్ కే సబ్ సాతి, దుఃఖ మే నా కోయి” – నువ్వు బావున్నప్పుడు అందరూ నీ చుట్టూ ఉంటారు, నీతో మాట్టాడుతారు.  అదే నువ్వు కష్టాల్లో ఉన్నప్పుడ్డు ఒక్కరూ నీ మొఖం చూడరు.  “మేరే రాం, మేరే రాం, తేరా నామ్  ఏక్ సాచ దూజ న కోయి” – రామా – నీ నామమోకటే సత్యం, నీ కన్నా నాకెవ్వరు దిక్కు, నిన్ను తలుచుకుంటే కష్టాలన్నీ తొలగిపోతాయి.  అవును, నిజం.

“చాహత్ కే ధో పల్ భి మిల్ పాయె దునియా మే ఏ భి కం హై క్యా?” – ఇటీవలి “సేనోరిటా”  పాట ఇది.   సంతోషం  ఏదో ఎక్కడో ఉంది, దాన్ని వెదకాలి, అలా వెదకడం అనే ఎండమావి వెనక పరుగెత్తాలి అని కాకుండా, నువ్వున్న చోటులోనే ఒక క్షణం హాయిగా ఉంటే చాలదా అని అడుగుతోంది ఈ పాట.

ఇక మళ్ళీ మన తెలుగు పాటల్లోకి వస్తే –

“ఏరువాక సాగారో” పాట.  ఆనాటికి, ఈనాటికి “కల్లా కపటం ఎరుగని వాడు, లోకం పోకడ తెలియని వాడు” ఎవరంటే రైతన్న.  ఎన్నో దశాబ్దాల నాటి పాట ఈ రోజుకీ అప్లై అవుతుంది.  “పొలాలమ్ముకొని పోయేవారు టౌనులో మేడలు కట్టేవారు బ్యాంకులో డబ్బును దాచేవారు ఈ చట్టిని గమనించరు వారు”, అలాగే “పల్లెటూళ్లలో చెల్లనివాళ్లు, ఎందుకు కొరగాని వారు ఏంచేస్తారు అంటే పాలి“ట్రిక్స్” తో బ్రతుకుతారు.  “పెజా సేవ, పెజా సేవా” అని పగలు లేచినప్పటి నుంచి అరిచే వీరు, మరి పని చేయండి అంటే మాత్రం “వొళ్లు వంచి చాకిరికి మళ్లరు” అని చెళ్ళున కొట్టే పాట ఇది.  ఇది అప్పటి ఎప్పుడో సంగతి కాదు.  ఈ రోజు జరుగుతున్న దానికి నిలువెత్తు నిదర్శనం.  ఇంకేంటి, నేను పదవి లోకి వచ్చేసాను, నాకింక ఎదురు లేదు అని కొందరు  అనుకున్నారు. కోట్లు సంపాదించారు. ఆ క్రమం లో రైతన్నని మరిచారు.  ఆ తరువాత ఏమైందో అప్పటి పాటలో ఈ వాక్యాలు, ప్రతీ పదము నిజమయ్యింది చదవండి:  “పదవులు తిరమని బ్రమిసే వాళ్లే, కోట్లు గుంజి నిను మొరచే వాళ్లే, నీవే దిక్కని వత్తురు పదవోయ్”.  అవును, అన్ని రోజులు ఒకలా ఉండవు.  మారుతాయి.  మారాయ్.  అయితే, కొద్దిమందికి ఇది తెలుసుకునేటప్పటికి చాలా ఆలస్యం అయిపోయిందేమో?  అందుకే, ఎప్పుడూ దేశానికి వెన్నుముక అయిన రైతన్నని మరవకూడదు.

గ్లోబల్ వార్మింగ్, వాతావరణ కాలుష్యం దానితో పాటు మనుషులు అందులోని మనసుల కాలుష్యం – ఎక్కడ చూసినా ఇదే పరీస్తితి.  మరి ఎం చేయాలి?  చాలా సింపుల్.  అందుకు సమాధానమే ఈ పాట – “పచ్చని చిలుకలు తోడుంటే పాడే కోయిల వెంటుంటే భూలోకమే ఆనందానికి ఇల్లు, ఈ లోకం లో కన్నీరింక చెల్లు, చిన్ని చిన్ని గూటిలోనే స్వర్గముందిలే, చిన్ని చిన్ని గుండెల్లోన ప్రేమ ఇంకిపోదులే
సీతాకోకా చిలుకకు చీరలెందుకు … అరె ప్రేమ ఉంటె చాలునంట డబ్బు గిబ్బు లెందుకంట”.  ఏదో చేయాలన్న తాపత్రయం లో మనిషి విచక్షణా రహితంగా చెట్లు నరికేస్తున్నాడు, అడవులు అంతరించి పోతున్నా పట్టించుకోవట్లేదు, ఇంకా ఇంకా డబ్బు సంపాదించాలి అన్న ధ్యాసే తప్ప ఇంకేమి కనపడని, వినపడని స్టేజి లోకి వెళ్ళిపోయాడు.  అసలు ఇవి ఒక దానితో ఒకటి ముడిపడి ఉన్నాయి అన్న సత్యం గుర్తించ లేక పోతున్నాడు. “అందని మిన్నే ఆనందం, అందే మన్నే ఆనందం, భూమిని చీల్చుకు పుట్టే పచ్చని పసిరిక ఆనందం, మంచుకి ఎండే ఆనందం వాగుకి వానే ఆనందం అరె ఎండకి వానకి రంగులు మారే ప్రకృతి ఆనందం”.   ఇలా ఒక దానితో ఇంకొకటి, వాటికి ఉన్న అనుబంధం, వాటన్నిటితో పాటు తనకు ఉన్న అనుబంధం తెలుసుకున్న నాడు “బ్రతుకే నూరేళ్ళందం బ్రతుకే బ్రహ్మానందం”.

“యాయిరే యాయిరే వారెవా ఇది ఏం జోరే,  యాయిరే యాయిరే ఈ జోరుకు నా జోహారే” – జోరుగా సాగే పాట.  “కళ్ళల్లో కలలుంటే, గుండెల్లో దమ్ముంటే రోజూ రంగేళి లే” అని చెప్పే పాట.  “జనమందరిలో మనమేవ్వరంటే” వాటోమాటిక్ గా తెలియాలి, ఒక విలువుండాలి, ఘన చరితలు గల ఆ కొందరి లిస్టు లో మన పేరు కూడా ఉండాలి, అనుదినం కొత్తగా, ఒక ఫ్రెష్ రోజులా ఉన్నప్పుడు, బ్రతకడం అప్పుడే పండుగ అంటుంది ఈ పాట.  ఈ లోకం లో ఉంటూ, యాంత్రికంగా చుట్టూ ప్రపంచాన్నీ చూస్తూ, “జీవించడమే” అంటే తెలియని వాళ్ళని చూస్తె జాలి పడుతుంది.  కనిపించని తల రాతని, అర చేతులలో గీతని పట్టుకు వెళ్ళాడి, అవే బ్రతుకును నడిపిస్తాయని నమ్మే వాళ్ళని ఏం చేయాలి?, అహ, అసలు ఎం చేయాలి? అని అడుగుతుంది ఈ పాట.  ఏం చేసినా తప్పు లేదంటారా?  ఊరికే ఊహల్లో తేలుతూ ఉండడం కాకుండా,   నువ్వు అనుకున్నది నిజం చేసుకో, నింగి లో నిలిచిపో తారలా అని క్లియర్ కట్ గా చెప్తుంది చివరలో.

నలుగురిలో మనకి ఒక స్పెషల్ ఆధార్ కార్డ్ ఉండాలి అనే విషయం పూలరంగడు కూడా చెప్తాడు “ఏక్ దో  తీన్ చార్ చార్” పాటలో.  “బ్రతుకంటే వార్ వార్ పోరాడారా” బ్రదర్ అంటూ “కృషి ఉంటె యార్ యార్ ఋషులయ్యి పోతార్” అన్న అన్నగారి మాటని నమ్ముకుని ముందుకెళ్ళే ఈ హీరో,  “నీ లైఫ్ కి నువ్వే బిగ్ బాస్” అని చెప్తాడు.  నమ్మినట్టు ముందుకు వెళ్ళు, నచ్చినట్టు దూసుకువెళ్ళు “కండలు, గుండెలు ఉంటె కొండలైనా అడ్డుకోవురో” అని అంటాడు.  లైఫ్ అన్నది నీడ లాంటిది లైట్ లేకపోతే అది రాదు – ఆ వెలుగు నువ్వు కావాలి – ఎంత మంచి అర్ధం ఉంది ఈ వాక్యంలో.  అలాగే కష్టమన్నది నీకు ఒక తోడు లాంటిది అది నిన్నెప్పుడు వీడిపోదు అని చెప్తాడు.  ఇక్కడ మళ్ళీ లిస్టు గురించి వస్తుంది.  “కష్ట పడ్డ వాళ్ళ లిస్టు లో చేరాలి ఆ లిస్టు లో ఫస్ట్ రాంక్ కొట్టాలి” అంటాడు.  ఈ పాటలో ఇంకొక ముఖ్యమైన కొన్సుప్ట్ ఉంది.  అప్పు చేయడం మంచిది కాదు, నాకు అప్పు చేయడం అంటే ఇష్టం ఉండదు అంటూ ఉంటారు కొంత మంది.  ఇప్పుడు, దేశాలే అప్పు తీసుకుంటున్నాయి.  కేవలం నీ దగ్గర ఉన్న ఎమౌంట్ తో అన్నీ చేయాలి అంటే అవ్వని పని.  అందుకని అప్పు చేసే అవసరం రావొచ్చు.  అయితే, చేసిన ఆ అప్పుని సద్వినియోగ పరుచుకుని, దానితో ఏదైనా పనికొచ్చే పని చేసినప్పుడు, అది ఆ రూపాయి తో పాటు ఇంకొక రూపాయి సంపాదించినప్పుడు, అటువంటి అప్పు చేయడం లో తప్పు లేదు అంటాడు.  “రస్క్ లేనిదే చాయి లో రిస్క్ లేనిదే లైఫ్ కిక్ లేదురో”, అయితే ఆ రిస్క్ తీసుకునే వాళ్ళ లిస్టు లోకి ఎక్కినా, వాళ్ళు నీకు సలాం కొట్టేలా ఎదగాలి అంటూ పాజిటివ్ ఆలోచనలు నింపే పాట ఇది.  “ఆకాశం నీ హద్దురా” అన్న పాటలో “నిలబడి తాగే నీళ్ళు చేదురా, పరుగెతైనా పాలే తాగరా” అని ఎప్పుడో చెప్పారు కదా.

ఇందాక ఒక సందర్భం లో చెప్పాను   – “పేషన్సు లేకపోతే పేషెంటే” అని.  అయితే, ఇది యూత్ కి వర్తించదు.  ఒక మంచి పని చేయాలి అనుకున్న వారు – అది ఎంత తొందరగా పూర్తి అవుతుంది అన్నట్టు ఉండాలి.  చదువుతున్నారు అనుకోండి, అది ఏంత త్వరగా పూర్తి  చేయాలి అన్నట్టు ఉండాలి, రీసెర్చ్ చేస్తున్నారు అనుకోండి ఎంత త్వరగా పూర్తి  చేయాలి అని ఉండాలి కానీ, హాస్టల్ వసతి మెస్సు ఫుడ్డు – ఇదే బావుంది, మెల్లిగా ఎలాగోలా ఒక అయిదు పదేళ్ళు లాగించేద్దాం అని ఉండకూడదు కదా.    ఇలాంటి తొందర ఉండడం “ఆశావహ అసహనం” అంటాను నేను.   పలికే గోరింకకి అదే చెప్తుంది ఒక పాటలో ఒక అమ్మాయి.  తను “ఎదురు చూసే దీపావళి పండుగ ఎప్పుడో కాదు నేడే రావాలి” అంటుంది.  పైగా, రేపటి సత్యాన్ని నేనెట్టా నమ్మేది, నే నాటితే రోజా నేడే పూయునే అంటుంది.  పగలే వెన్నెలా వస్తే పాపమా, రేయిలో హరివిల్లె వస్తే నేరమా – ఇలాంటి ప్రశ్నలు వేసే వాళ్ళని చూస్తె ముచ్చట వేస్తుంది.  కొంచెం ఆశ, కొన్ని కలలు కలియకే జీవితమంటే – నువ్వు అట్లీస్ట్, కనీసం ఓ వంద కలలను కంటే, వాటిలో ఆరు అయినా నిజం అవుతాయి – అంతే కానీ కళ్ళు మూసుకు పడుకుంటే ఒరిగేదేమిటి అని అడుగుతుంది.  రేపు అన్నది దేవునికి, నేడు అన్నది మనషులకు అంటూ “బ్రతుకే బ్రతికేందుకు” అంటుంది.  మనిషి గా పుట్టడం వీజీ కానీ, మనిషి గా బ్రతకడం చాలా కష్టం అని “ఒక అద్భుతః సినిమా” లో డైలాగ్.  అలాగే, “బ్రతుకే బ్రతికేందుకు” – ఇదేమిటి, వేరే చెప్పాలా అంటే, అవును ఈ రోజుల్లో చెప్పాల్సి వస్తోంది.  ఎందుకంటే, ఆ బ్రతకడం మానేసి, ఎంతసేపు తెగ ఆలో”చించేస్తూ” ఉంటాం కదా?   అందుకే అన్నారు – “ఎస్టర్డే ఇస్ హిస్టరీ, టుమారో ఇస్ మిస్టరీ, టుడే ఇస్ ఏ గిఫ్ట్ డట్ ఇస్ వై ఇట్ ఇస్ కాల్డ్ ప్రెసెంట్ – నిన్న అన్నది చరిత్ర, రేపు అన్నది మనకి తెలీనిది, ఇవాళ అనేది మాత్రమె నీకు తెలిసినది, నీ చేతులలో ఉన్నది, అందుకే దాన్ని ఒక బహుమానం అన్నారు.

ఒక బంగారం లాంటి పాటతో ముగిద్దాం.  “ఎవరు ఆహా అన్నా, ఎవరో ఓహో అన్నా, నీవు నీలా ఉంటే మంచి పని చేస్తుంటే ఈ లోకం లోనా నువ్వే అసలు బంగారం” అన్న పాట.  ఒక్క సారి మాట ఇస్తే ఆ మాట తప్పకు అని, ఒకరి నమ్మకాన్ని వమ్ము చేయొద్దని చెప్పే పాట.  ఎవ్వరి జోలికీ పోకుండా నీ పని నువ్వు చేసుకో.  కానీ, అలా చేసుకుంటున్న నీ పనికి ఎవరైనా అడ్డువస్తే మాత్రం, వచ్చిన వాడి “టాపు లేపి మరి చూపారా” అని కూడా చెపుతుంది.  మనం “మంచి మంచి” అని ఉంటాం.  కానీ ఆ మంచిని చేతకానితనంగా కానీ, లేక ఆ మంచిని వారి స్వార్ధం కోసం ఉపయోగించుకుందాం అనుకునే వారిని  కానీ ఉపేక్షించ వద్దు అని చెప్పే సాంగ్ ఇది.  ఇది ఈ రోజుల్లో చాలా అవసరం.

ఇలా, ఎన్నెన్నో పాటలు, అక్షర లక్షలు చేసేవి, జీవిత సత్యాలు తెలిపేవి.  అందులో కొన్ని మనం చూసాం.  వీటి నుంచి స్ఫూర్తిని పొందిన నాడు, అవి మనలో మార్పు కలిగించి, మన మన  లక్ష్యాలను చేరుకునేనుందుకు తప్పక దోహదపడుతాయి అనడం లో నాకు ఎటువంటి సందేహం లేదు.

మీరేమంటారు?

బంధ కవితలు

 రచన : V.A.N.మూర్తి

శంఖబంధ – ఆటవెలది

ఆ.వె:-         కాల కూట మౌర! చాలక నేలనో

కంటి మాట లలర, కలత గనక

అరయ నూరగహార! హర! హర! తాల్చెరు  ‌‍

గంగ కీర్తి పెంప! ఘనత నింప

భావము :-   ఓ పరమశివా! కాలకూట విషపు బాధ చాలదనియా, కంటి మంటలకు కలవరపాటు మాని, కంఠహారముగా విషనాగమును ధరించి వెందోలకో అని యూహింపగా, జడల యందు నర్తించు గంగమ్మ కీర్తిని పెంచుటకా, ఆమె ఘనతను జగద్విదితముగా  వించుటకని తెలియచున్నది

శంఖ బంధ – కందము

శంక బంధము

కం:-   వరదాభయ – శుభదాయీ

సురతారక కీర్తి ధాత్రి సుందరి మాయీ

నరసాధక శ్రీలోయీ

సిరి పూర్ణత గూర్పరమ్ము ! జీవన  దాయీ!

భావము:- శ్రేష్టమైన అభయమునొసగు శుభదాయి, దేవతలలో తారకమైనది

భూతలపుకీర్తిని నిల్వు సౌందర్యవతీ ! మాయి (లక్ష్మి) నరుని పురుషార్ధములలో

సంపాదింపదగినవి సంపదలు. అట్టి సంపదలను సమకూర్చుటకు జీవన దాయీ లక్ష్మీరమ్ము.

త్రిపుండ్ర బంధ – గీతము

త్రిపుండ్ర బంధము

తే.గీ :         వరలు చుండు ఓంకారాన పరముడమల

చమక వర్తి నమక విశ్వ, శమనిహారి

పుర రిపు నమః సుమాంజలి పుణ్యమలరు

శివయనంగను జీవనసిరువెలయవే !

భావము:-

పరమాత్మ ఓంకారము నందు నొప్పుచుండును, చమకమందుపవాడను

ప్రపంచకీర్తి గడించిన నమకమననెసగి, శమమగు హరించి దనరు

త్రిపురాసుర సంహారియగు నతనికి పుష్పములతో అంజలించుటవలన

పుణ్యముగల్గును. శివాయని యనుట వలన జీవన సంపదవెలయవా !

అనగా సంపదలు తెలియవా! తెలయును సుమా.

షోడశ ద్వార బంధ – సీసము

షోడశ ద్వారబంధము

సీ. ఓం, జగదాబిధ మోద హర్మ్యమునషో, డశద్వార మొహమెడంగ, శుభ, గ

తిర్మయి, నిగమనతిన్, విభవ మతిన్, ప, దాశ్రి తేజశ్విని, ధాత్రిరుణ, సు

దూర భద్రామణి తుల్య నియమయమ, మధుశ్రీధరిని మదిన్ మరువకుమ

హేమంత శుభ, విశ్వహిత కరశూరవ, రదయామయ హరి హరా శివమయి

తే.గీ: మకర సంక్రాంతి రోజున మహిమలెసగు

సర్వద్వారాలు తెరచును పర్వమనగ

పాడి పంటలు సమకూడు భాగ్యమిదియె

పౌష్య లక్ష్మి కివియె నాడు వందనాలు

బంధాంతర్గత పద్మము

ఓం శ్రీం నమః ఓం ఐం నమః

ఓం హ్రీం నమః ఓం శ్రీం, హ్రీం, ఐం నమః ­

ఓం నారాయణాయ నమః

ఓం హరి హర శివమయి నమః

బీజ సమన్వితయై శ్రీమన్మహాలక్ష్మి, పద్మాసనస్ధమై స్వర్గస్సదనాన

పరివేష్టిత నారాయణాయై హరిహరులు శివమయులు

సదా నొక్కటిగా భువనాలను రక్షింతురు.

భావము :-

ముజ్జగములకు మొదమైన మొహన్వితమై 16 ద్వారములుతో నొప్పుచు మోక్షమును ప్రసాదించెడిది, వైభవముతో నెసగెడి మోక్షప్రదాయిని, తేజస్విని, భూజీవరుణమును మాపెడిదిని, చాల దూరమును, భద్రమును ప్రసాదించునది, నియమమును తుల్యత పాటించు యమ (శ్రీ మన్మాహాలక్ష్మి మధుశ్రీని మనస్సునందుంకొనుచు మరువక) హేమంత ఋతు ప్రమోదిత శుభకర, విశ్వహితకర, పరాక్రమశాలి, ధయామయా హరిహరాన్విత (విష్ణు, శివతత్వము) శివమయీ, విశ్వరక్షక, రక్షకి. ఈ దినము మకర సంక్రాంతి, మహిమతో నొప్పుచున్నది. స్వర్గము నందలి సర్వద్వారములు తెరువబడును. (అనగా యీదినమున, ప్రాణాములు పోయిన జీవతతి సర్వము స్వర్గమును ప్రవేశించును. ఈ ఋతువునందు పాడి పంటలు సమస్తమును చేతికి అందివచ్చును . జేష్యలక్ష్మి యివియే నాదగు వందనములు.

 

 

 

చైతన్య స్రవంతి నవలలు – నవీన్ “అంపశయ్య”

రచన : పి.వి.లక్ష్మణరావు, తెలుగు ఉపన్యాసకులు,

చైతన్యస్రవంతి శిల్పం గురించి మాట్లాడుకొనేటప్పుడు మనో వైజ్ఞానిక నవలల ప్రస్తావన కూడా వస్తుంది. ఇంతకీ మనోవైజ్ఞానిక రచనలు అంటే ఎలా ఉంటాయి? చైతన్యస్రవంతి శిల్పం అని దేన్ని అంటారు?, చైతన్య స్రవంతి శిల్పానికి ప్రముఖులు ఇచ్చిన నిర్వచనాలు, వారు చెప్పిన లక్షణాలను తెలుసుకొని, అటు పిమ్మట ఈ చైతన్య స్రవంతి శిల్పంతో వచ్చిన ప్రముఖమైన నవలల్లో అంపశయ్య ఎలాంటి స్థానాన్ని పొందిందో విశ్లేషించడమే ప్రస్తుతాంశం.

నవల ఏదైనా అందులో కొన్ని పాత్రల మనస్తత్వచిత్రణ తప్పనిసరిగా ఉంటుంది. ఆ నవలలో ఉన్న పాత్రలు ఏం చేస్తాయో .. అదే ఆ నవలని నడిపిస్తుంది. పాత్రలు సహజంగానే కొన్ని సమస్యలను ఎదుర్కోక తప్పదు. ఆ సమస్యల్ని ఆయా పాత్రలు తమ మనస్తత్వం మేరకే ఎదుర్కొంటాయి. సామాజిక, ఆర్థిక సమస్యలు, ఇతర అంశాల మీద ఆధారపడి సాగే నవలలున్నట్టే, పాత్రల మనస్తత్వ చిత్రణకే అత్యంత ప్రాధాన్యం కల్పించి సాగే నవలలూ ఉన్నాయి. అంటే సామాజిక వ్యవస్థ, సమస్యలు, పరిసరాలు, పాత్రల మనస్తత్వం, ఈ మనస్తత్వంలో అసాధారణ మనస్తత్వానికి, అసాధారణ ప్రవర్తన కీ దారితీసే చిత్రణ వంటివి ఉన్న నవలలు మనో వైజ్ఞానిక నవలలవుతాయి.
స్పష్టంగా చెప్పుకోవాలంటే ఈ మనోవైజ్ఞానిక నవలల్లో సామాజిక, ఆర్థిక, తదితర అంశాలకు అంత ప్రాధాన్యం ఉండదు. పాత్రల మనస్తత్వం అసాధారణంగా మారడానికి దోహదం చేసిన రుగ్మతల చిత్రణకే అవకాశం ఉంటుంది. పాత్రల మనస్తత్వాల్ని చిత్రించడం ద్వారా అందుకు కారణమైన సామాజిక పరిసరాల్ని, సమస్యల్ని రచయితలు చిత్రిస్తారన్న మాట. మనోవైజ్ఞానిక నవలల్లో ఇటువంటివి ముందువరుసలో ఉంటాయి. ఈ నవలల్లోనే మరోరకం మనో వైజ్ఞానిక నవలలు కూడా ఉండవచ్చు. ఎలా అంటే మనోవైజ్ఞానిక సిద్ధాంతాలకు అనుగుణంగా పాత్రల్ని సృష్టించి వాటి మనస్తత్వా న్ని చిత్రించేవన్నమాట.ఈ రెండో రకం నవలల్లో కూడా పాత్రల మనస్తత్వ చిత్రణకే ప్రాధాన్యం ఉంటుంది.

పైన తెలిపిన అసాధారణ మనస్తత్వం వంటి విషయాలను ముందుగా తెలిపిన వారిలో ఫ్రాయిడ్,ఆడ్లర్, యాంగ్ వంటి వారున్నారు. వ్యక్తిసమాజంతో సమాధానపడలేనప్పుడే ఇటువంటి మనస్తత్వాలు బయట పడతాయి. సమాజం లో సమాధానపడటం అంటే ఆకాలంనాటి సామాజిక ఆర్ధిక రాజకీయ పరిణామాలతో రాజీ పడడమని అర్ధం. వాటితో సమాధానపడినవారు హాయిగా ఉండగలుగుతారు. సమాధాన పడలేని వారు అసాధారణ వ్యక్తులుగా మారతారు. దాన్నే డా.పి.సంజీవమ్మ వంటి పరిశోధకులు అపసవ్యతకు గురికావడం అంటున్నారు. మానవుల్లోని అపసవ్యత లేదా అసాధారణ ప్రవర్తనని ఆధారంగా చేసుకొని తెలుగు నవలల్లో ఎన్నో పాత్రలొచ్చాయి.

చైతన్యస్రవంతి శిల్పం:

పాత్రల అసాధారణ లేదా అపసామాన్య మనస్తత్వాన్ని చిత్రించేందుకు రచయితలు ఓ కొత్త పద్ధతిని ఉప యోగించుకొన్నారు. అదే చైతన్యస్రవంతి శిల్పం. మనోవిజ్ఞానంలోని చేతనాచేతన సిద్ధాంతం (అంటే థియరీ ఆఫ్ అన్కాన్షస్), మనో విశ్లేషణ ప్రభావం ఈ రెండింటి ఆధారంగా చైతన్య స్రవంతి శిల్పం రూపొందింది. దీనికి కారకుడు హెన్రీ బెర్గ్ సన్. ఆయన కాలాన్ని గురించి చెబుతూ దాన్ని భూతభవిష్యత్ వర్తమానాలుగా విభజించి చూడడం కృత్రిమం అన్నారు. ఎందుకంటే కాలం నిరంతరాయంగా సాగే ప్రవాహం. ఆయన ప్రకారం ఒక క్షణంలో ఒక వ్యక్తి అంతరంగంలో సాగే ఆలోచనలు కేవలం ఆ క్షణానికి మాత్రమే సంబంధించినవి కాక భూత భవిష్యత్తుల గురించి కూడా ఉంటాయి. అంటే వర్తమానం అనేది భూతకాలంతో కలిసి భవిష్యత్తులోనికి సాగుతూ ఉంటుందన్నమాట.

చైతన్య స్రవంతి… స్ట్రీం ఆఫ్ కాన్షియస్ … ఆధునికతలో భాగంగా కాల్పనిక నవలా రచనలో ఇదొక ముఖ్య ప్రయోగంగా విమర్శకులు గుర్తించారు. ఈ తరహా సాహిత్యం అంటే .. ఒక పాత్ర మనసులో వచ్చే ఆలోచనా స్రవంతి, అది ఎలా వస్తే అలాగే ఒక ప్రవాహంలా చిత్రించే రచనా పద్ధతి. మనిషి మెదడులో మెదిలే ఆలోచనలు, భావాలు, జ్ఞాపకాల దొంతరలు, అడ్డూ అదుపు లేని అక్షరాల ప్రవాహం. మనసుకు ఏది తోస్తే అది, ఏది గుర్తుకు వస్తే అది. ఇంకా చెప్పాలంటే ఆ మనసుతో, ఆ పాత్రతో, ఆ పాత్ర ఆలోచనలతో, ఆ అక్షర ప్రవాహంలో కొట్టుకొని, ఆ ఝరిలో మనమూ పరుగెడుతూ, అలసి సొలసి ఊపిరి తీసుకోకుండా నవల చివర అక్షరం వద్ద మాత్రమే ఆగుతాం.

సంజీవమ్మ మాటల్లో చెప్పాలంటే “ కొన్ని గంటల కాలంలో వ్యక్తి చేసే వివిధ ఆలోచనలే ఇతివృత్తంగా పాశ్చాత్య భాషల్లో చైతన్యస్రవంతి శిల్పంలో నవలలు వచ్చాయి. ఒక క్షణంలో వ్యక్తి అంతరంగంలో ప్రవహించే ఆలోచనలు ఎన్నో విషయాలకు సంబంధించి ఉండవచ్చు. రచయిత స్వయంగా పాత్ర ఆలోచనల్ని పాఠకునికి వివరించటంలో అంతరాంతరా ల్లోని అనేకానేకాలైన ఆలోచనలన్నీ వ్యక్తం చేయడం సాధ్యం కాదు. ఒక క్రమం లేని, చిత్రమైన, ఊహించ సాధ్యంకాని ఆలోచనలెన్నో అంతరంగంలో చెలరేగుతూ ఉంటాయి. అవన్నీ వ్యక్తం చేయడానికి ఈ శిల్పంలో సాధ్యమవు తుంది. ఇలా చేయడం మూలాన రచయిత వ్యక్తి అంతరంగాన్ని ఏ అరమరికలు దాపరికం లేకుండా ఉన్నది ఉన్నట్లు పాఠకుని ముందుంచినట్లవుతుంది. రచయిత తానుగా పాత్రను గురించి ఏమీ చెప్పనవసరం లేకుండా, వ్యాఖ్యానించకుండా నేరుగా పాత్ర అంతరంగాన్ని విప్పి పాఠకుని ముందుంచడం వల్ల పాత్రను పూర్తిగా అర్ధం చేసుకోడానికి, పాత్రతో పాఠకుడు తాదాత్మ్యం పొందడానికి సాధ్యం అవుతుందని అభిప్రాయం”

చైతన్యస్రవంతి శిల్పంతో వెలువడిన మొట్టమొదటి నవల జేమ్స్ జాయిస్ రచించిన “యులిసిస్”. ఇతడు ఈ నవలను రమారమి రెండు దశాబ్దాల కాలం పాటు శ్రమించి రాయగా తొలుత కొన్ని వందల మందికి కూడా ఈ నవల పూర్తిగా అర్ధం కాలేదు. ఆ తర్వాత ఈ నవలలోని సంవిధాన మాధుర్యం పాఠకులకు తెలిసి వచ్చి జాయిస్ కలంలోని బలానికి ముగ్ధులయ్యారు.

ఆ తర్వాత పేర్కొనదగిన వారుగా వర్జీనియా వుల్ఫ్, దొరాథీరిచర్డ్ సన్ అనే వారిని పేర్కొనవచ్చు. తెలుగులో చైతన్యస్రవంతి శిల్పాన్ని పూర్తిగా కాకపోయినా,అక్కడక్కడా సందర్భోచితంగా ఉపయోగించుకున్న నవలలు ఉన్నాయి. అవి అసమర్థుని జీవయాత్ర, చివరకు మిగిలేది, అల్పజీవి, అంతరంగతరంగాలు, హిమజ్వాల, ఊబిలో దున్న అనే ఈ నవలలు చైతన్యస్రవంతి శిల్పంతో కూడిన శైలిలో సాగుతాయి. నవీన్ అంపశయ్య పూర్తిగా ఈ శిల్పంలోనే  సాగే నవల.

హెన్రీ జేమ్స్ అనే రచయిత “ stream of Consciousness ” అనే మాటను తొలుత వాడాడు. శ్రీశ్రీ దీన్ని చైతన్యస్రవంతి అన్నాడు.          పత్రికా రచయిత అయిన రాంభట్ల కృష్ణమూర్తి గారు దీనిని “ముక్తానుషంగం” అన్నారు. ధారా వాహిక జ్ఞానప్రవాహం అనేది “stream of Consciousness” తో చక్కగా  సంవదిస్తున్నది అని సినారె గారు చెప్పినట్లు వై.రామకృష్ణారావు తన ఎంఫిల్ సిద్ధాంతగ్రంథంలో తెలిపారు.

ఇక ప్రముఖులు చైతన్య స్రవంతి శిల్పానికిచ్చిన నిర్వచనాలను తెలుసుకుందాం. ముందుగా బుచ్చిబాబు గారిచ్చిన నిర్వచనాన్ని తెలుసుకుందాం. “క్షణికమైన ఒక అనుభవాన్ని మొత్తం జీవితానుభవంతో ముడిపెట్టి ఈరెంటి తారతమ్యాలకు విభజన లేకుండా ఉన్నది ఉన్నట్లుగా  చిత్రించడమే చైతన్య స్రవంతి” అని తెలిపారు.

నవీన్ గారిచ్చిన నిర్వచనం ప్రకారం “మనిషి మన: ప్రపంచంలో చెలరేగే విభిన్నమైన, విరుద్ధమైన భావాలను సాధ్య మైనంత యథార్థ రూపంగా అక్షరరూపం ఇవ్వడమే చైతన్యస్రవంతి రచనా విధానమని” తెలుస్తున్నది.

చైతన్య స్రవంతి శిల్పలక్షణాలు :

పాత్రల ముక్తానుషంగాల్ని చిత్రించడానికి చైతన్య స్రవంతి రచయితలు అనేక పద్ధతుల్ని సృష్టించుకొన్నారు. అందులో ముఖ్యమైనవి.

1. ఆంతరిక స్వగతాలు 2.రచయిత సర్వజ్ఞత్వం 3.చలనచిత్రాల్లో వాడే టెక్నిక్ లు 4.యాంత్రికవిధానాలు  5.వాక్సం బంధమైన విధానాలు.

తెలుగులో చైతన్యస్రవంతి శిల్పాన్ని సంపూర్ణంగా ఉపయోగించిన రచయిత నవీనే అయినప్పటికీ ఆయన కంటే ముందు కొందరు రచయితలు ఈ పద్ధతిని పాక్షికంగా తమ రచనల్లో ప్రవేశపెట్టారు. వారిలో రావిశాస్త్రి గారు అగ్రగణ్యులని చాలామంది భావించారు. ఈ శిల్పంతో వచ్చిన నవలల్ని ఒక్కొక్కటిగా పరిశీలిద్దాం.

అసమర్థుని జీవ యాత్ర: ఈ నవలని చైతన్య స్రవంతి శిల్పా దృష్ట్యా పరిశీలించినప్పుడు బాహ్యజగత్తులోని సంఘటనల కంటే అంతరంగంలో చెలరేగే భావపరంపరకే ప్రాధాన్యమిస్తూ వెలువడిన మొదటి తెలుగు నవలగా కన్పిస్తుంది. కేవలం అంతరంగంలో చెలరేగే భావాలకు ప్రాధాన్యమిస్తూ రచించినంత మాత్రాన ఈ నవలను పూర్తిస్థాయి చైతన్యస్రవంతి నవల అనలేము.

చివరకు మిగిలేది:

ఈ నవల చైతన్య స్రవంతి శిల్పానికి మార్గదర్శకమైనదిగా చెప్పవచ్చును. ఈ నవల ద్వారా చైతన్య స్రవంతి శిల్పానికి బుచ్చిబాబు గారు పూర్వరంగాన్ని స్థిర పరిచారని భావించవచ్చు. పాత్ర అంతరంగంలో చెలరేగే సంఘర్షణను వర్ణిస్తూ సాగిన చివరకు మిగిలేది నవలలో చైతన్యస్రవంతి ఉన్నమాట వాస్తవమే అయినా అది చైతన్యస్రవంతి శిల్పం యొక్క కొన్ని లక్షణాలను పాటించలేదు.

ఈ నవలలోని కథానాయకుడైన దయానిధి ఆలోచనా ప్రవాహం ఒకే భావాన్ని ఆశ్రయించి ఒకే మార్గంలో సాగింది. అంతరంగతరంగాల్లోని సంక్లిష్టత దయానిధి ఆలోచనా స్రవంతిలో కన్పించదు. కాకుంటే కొన్ని చోట్ల చైతన్య స్రవంతి శిల్పానికి చక్కటి ఉదాహరణలుగా కూడా కొన్ని సన్నివేశాలు స్ఫురిస్తాయి.

అల్పజీవి :

చైతన్య స్రవంతి శిల్పాన్ని ఉపయోగించి రచింపబడిన తెలుగునవలల్లో “అల్పజీవి” అనే మనోవైజ్ఞానిక నవల మొదటిదని చెప్పవచ్చును. సుబ్బయ్య వంటి పిరికి వాడినీ, ఆత్మన్యూనతా భ్రాంతుణ్ణి చిత్రించేందుకు చైతన్యస్రవంతి రచనాశిల్పం అనువైనది అని రచయిత ఈ శిల్పాన్ని ఎన్నుకోవడం ఔచితీమంతంగానే ఉంది కానీ నవల ప్రారంభంలో రచయిత “సుబ్బయ్య” గురించి “సుబ్బయ్య సుందరుడు కాడు అది సుబ్బయ్య అభిప్రాయం” అంటూ ఈ విధంగా చెప్పడం అనేది చైతన్యస్రవంతి శిల్పానికి పూర్తిగా విరుద్ధం, పాతపద్ధతి కూడా. అయితే అల్పజీవి నవల చాలాభాగం సంప్రదాయ పద్ధతిలోనే సాగుతుంది. కానీ మానసిక సంఘర్షణ, ఆనందం తీవ్రతరమైన సందర్భాలలో మాత్రం రచయిత ఈ శిల్పాన్ని ఉపయోగించాడు.

ఊబిలో దున్న:

శ్రీ వినుకొండ నాగరాజు రచించిన ఈ నవలలో చైతన్యస్రవంతి ప్రభావం కన్పిస్తుంది గానీ ఇందులోని కథన శిల్పం చైతన్య స్రవంతి ముఖ్య లక్షణాలను పాటించదు. ఇది ఎవరో చేసిన విమర్శ కాదు. ఎందుకంటే నాగరాజు గారు తన నవల చైతన్యస్రవంతి నవల అని ఎక్కడా చెప్పలేదు. కాకపోతే చైతన్యస్రవంతి నవలల్లో మాదిరిగా ఊబిలో దున్న కథాకాలం కూడా కొద్ది గంటలు మాత్రమే.

అంతరంగతరంగాలు: శ్రీ పరిమళా సోమేశ్వర్ రచించిన ఈ నవల చైతన్యస్రవంతి శిల్పంలోనే వెలువడింది. సచివాలయం లో పనిచేసే ఎల్.డీ.సీ. శర్మ  ఒకరోజు ఉదయం నిద్ర లేచినప్పటినుంచి రాత్రి నిద్రపోయేవరకు అనుభవించిన వివిధ అనుభూతులను చిత్రించే ప్రయత్నం ఈ నవలలో జరిగింది.

హిమజ్వాల: వడ్డెర చండీదాస్ రచించిన రసాత్మక నవల ఇది. ఈ నవల పూర్తిగా చైతన్యస్రవంతి శిల్పంతో రాయబడినది కాదు. కానీ అనేక సందర్భాలలో అనేక పర్యాయాలు ప్రధాన పాత్రల చైతన్యస్రవంతి ఆ సందర్భాలలో ఆ పాత్రల మానసిక స్థితికి అనుగుణంగా చిత్రించబడింది.

అంపశయ్య :

‘అంపశయ్య ‘, ఈ పుస్తకం ఎంత ప్రసిద్ధమంటే ఈ నవల పేరే రచయితకి ఇంటి పేరుగా కూడా మారిపోయింది.  ఇది వెయ్యేళ్ల  తెలుగు సాహిత్య చరిత్ర లో (1000 నుంచి 1999 మధ్య కాలంలో) వచ్చిన వంద గొప్ప గ్రంధాల్లో ఒకటని అంటారు. తెలుగు సాహిత్యంలో చైతన్య స్రవంతి అంత విరివిగా వాడుకలోకి రాని కాలంలో అటువంటి చైతన్య స్రవంతిని సమర్థవంతంగా వాడుకున్న నవలల్లో ప్రథమ గణ్యంగా భావించదగిన నవలల్లో ఇదొకటి. మొదటి నుంచి చివరవరకు చైతన్యస్రవంతి శిల్పంతో సాగిన మొట్టమొదటి నవలగా నవీన్ రచించిన అంపశయ్యను చెప్పుకోవచ్చు.

నవీన్ గారిచే చైతన్య స్రవంతి ప్రయోగాత్మక శిల్పంతో తీర్చిదిద్దిన తొలి నవల అది. అప్పటికే ఆంగ్ల సాహిత్యంతో కూడా మంచి పరిచయం ఉండటంతో ఆత్మవిశ్వాసంతో అనితరసాధ్యమైన శైలీ శిల్పాలతో ప్రయోగం చేయటం, నవల కళాత్మక ప్రమాణాలతో తీర్చిదిద్దుకోవటంతో నవీన్ సాహిత్య రంగ ప్రవేశం ఘనంగా జరిగింది. ఆ నవల చదువుతున్న ప్పుడు సిగ్మండ్ ఫాయిడ్, కారల్ మార్క్స్, చార్లెస్ డార్విన్, ఝాపాల్ సార్‌త్రే, బెట్రెండ్ రస్సెల్, బెర్నార్డ్‌ షా వంటి మేధావుల ప్రభావం రచయితపై ఎంత ప్రగాఢంగా పనిచేసిందో మనకు అర్థమవుతుంది. తెలుగు రచయితల్లో చలం, శ్రీశ్రీ, బుచ్చి బాబుల ప్రభావం తనపైన ఉందంటారు నవీన్.

అంపశయ్య ఓ 24గంటల్లో ఓ విద్యార్థి కథ. ఇందులో కథానాయకుడు రవి. అతను పొద్దున్నే కల గంటూ లేచింది మొదలు రాత్రి పడుకొనే వరకూ అతని ఆలోచనలు అన్నీ ఇందులో వుంటాయి. అతను మిత్రుల గుంపులో నడుస్తున్నా మిత్రుల మద్య జరిగే సంభాషణ కంటే అతని మనసులో జరిగే భావాల పరంపర అంతా ఈ రచనలో వుంటుంది. ఒక శిక్షాక స్వప్నంతో ప్రారంభమైన ఈ నవలలో అడుగడుగునా చైతన్యస్రవంతి శిల్పం గోచరిస్తూనే ఉంటుంది. రవి చివరకు అంపశయ్య లాంటి  పక్క మీదకు చేరుకొని నిద్రపోయే సన్నివేశంతో రచయిత అతని చైతన్యస్రవంతి ద్వారా ఆనాటి అతని అనుభవాలను ఆనాడు అతనిలో చెలరేగిన విభిన్న కాలాలకు సంబంధించిన స్మృతి పరంపరలను సింహావలోకనం చేస్తాడు. ఈ సందర్భంలో రచయిత వేగవంతమైన శైలి ద్వారా చైతన్యస్రవంతి శిల్పాన్ని పరాకాష్ట నొందించాడు.

ఈ నవలలో కూడా చైతన్యస్రవంతి నిర్వహణలో లోపం లేకపోలేదు. సాధారణంగా పూర్తిగా చైతన్యస్రవంతి శిల్పం తో రచించబడిన నవలల్లో  పఠనీయతా గుణం ఉండదు. కానీ అంపశయ్యలో చాలా వరకు సామాన్య పాఠకులను కూడా చదివించే సౌకుమార్యం  ఉంది.

లక్షశుద్దిలేని అప్పటి విద్యావిధానం, చిత్తశుద్దిలేని బోధనా పద్దతి, భవిష్యత్తుకి ఏమాత్రం గ్యారెంటీ లేని పాలన, సమస్త జీవన రంగాన్ని కలుషితం చేసిన కృత్రిమ విలువలు ఆనాటి విద్యార్థుల్ని ఏవిధంగా నిర్వీర్యులుగా మార్చి పెడ దారులు పట్టిస్తున్నది మొదలుగా గల విషయాలను సమర్థవంతంగా ప్రదర్శించిన నవల “అంపశయ్య” . అయితే మావో నూ, మార్క్స్ నూ, వియత్నాం పోరాటాన్ని అభిమానిస్తూనే, నెహ్రూ గారి సోషలిజాన్నీ ప్రణాళికల్నీ బలపరచటమే వీటన్నింటికి విరుగుడన్నట్లుగా భావించే అమాయకులే అభ్యుదయవాదులుగా ఇందులో పరిచయమవుతారు, ఇందుకు ఆయా పాత్రలనుగానీ, రచయతను గానీ నిందించనవసరం లేదు. ఈ నవల కథాకాలం నాటి వాతావరణం అలాంటిది.

మనసును కదిలించే ఎన్నో సన్ని వేశాలు ఈ నవలలో ఉన్నాయి. అవన్నీ వాస్తవానికి దగ్గరగా ఉన్నవే..! కథ అంతా ఉస్మానియా కాలేజిలోనూ, హాస్టల్లోనూ ఒక రోజంతా నడిచే కథనమే. ఈ నవల చదువుతుంటే అప్పటికాలం నాటి పరిస్థితులు మనకు కళ్ళకు కట్టినట్లు కనపడుతుంది. ఉదాహరణకు, అప్పట్లో అబిడ్స్ ప్రాంతంలో ఉన్న సినిమా థియేటర్లలో కరెంట్ పోతే  జనరేటర్ ఉండదు మళ్ళీ కరెంట్ వచ్చేంత వరకు ఎదురుచూడడమే ప్రేక్షుకుల పని. హాస్టల్లో జీవనాన్ని చాలా వాస్తవంగా ఉన్నది ఉన్నట్లుగా వ్రాసారు, ఇంకా ఇందులోని హీరో గారి ఫ్లాష్ బ్యాక్ ఒక చిన్న ఉప కథ లాగా ఉంటుంది, నిజంగా అది గుండెలని పిండే కథనం, అలాంటి జీవన విధానం అప్పట్లో గ్రామాల్లో ఉండేది.

నవల మొదట్లోనూ మధ్యలోనూ అక్కడక్కడా  చైతన్య స్రవంతిలో మనకు వినిపించే కొన్ని మాటలు, సన్నివేశాలు అసభ్యంగా అనిపిస్తాయి. వాటిని మినహాయిస్తే ఇది నిజంగా ఒక అద్భుతమైన నవల. ఈ నవల గొప్పదన మంతా ఈ నవల ముగింపులోనే ఉంది. వాస్తవిక నవలల్లో ఇలాంటి విప్లవాత్మకమైన ముగింపు అదీ అత్యంత సహజంగా అనిపించేలా తీసుకు రావడం అనితరసాధ్యమే.

మొదట్లో భయస్థుడు, ప్రతి విషయంలో ఊగిసలాడే మనస్తత్వం గల రవి నవల చివరలో ఇలా అనుకుంటాడు: “తన మీద దెబ్బపడడం, తను కూడా శత్రువు మీద దెబ్బ వేయడం తనలోని ఆత్మ స్థైర్యాన్ని పెంచుతున్నది….తను నమ్మిన భావం కోసం, తను నమ్మిన ఆదర్శం కోసం, తన స్వాతంత్ర్య పరిరక్షణ కోసం తను, ముందు ముందు ఇట్లాంటి దెబ్బలెన్నైనా తినడానికి వెనుకాడడు. ఇవ్వాళ్టి సంఘటన తనను అందుకు పూర్తిగా సిద్ధం చేసింది.”ఈ పరివర్తనను తీసుకురావడానికి రచయిత చైతన్య స్రవంతిని ఎంతో చక్కగా వాడుకున్నారు. ఈ నవల చదివితే పిరికి వాళ్లలో సైతం ఇలాంటి కదలిక ఏర్పడి తీరుతుంది. పాఠకుడు ఈ నవల చదువుతుంటే తనను తనలోకి చూసుకోవాలనే అంతర్దృష్టిని జిజ్ఞాసను జాగృతం చేస్తుంది. ఇన్ని విశిష్ట లక్షణాలు కలిగి ఉన్నది కాబట్టే చైతన్యస్రవంతి శిల్పంతో వెలువడిన నవలల్లో అగ్రస్థానంలో నిలిచింది అని చెప్పడంలో ఏమాత్రం అతిశయోక్తి లేదు.

నేనూ నా రచనలు అనే శీర్షికతో నవీన్ గారు ఆటా 2006 లో చేసిన ప్రసంగం ఆధారంగా “ఈమాట” అనే జాల పత్రికలో వెలువడిన వ్యాసంలోని అంపశయ్య నవల రాయడానికి గల కారణాలను,నేపథ్యాన్ని నవీన్ గారు ఈ కింది విధంగా వివరించారు.

చిన్న కథలే కాదు, నవలలు కూడా రాయాలన్న కోరిక నేను యూనివర్శిటీలో ఎం.ఏ. చదువు తుండగా కలిగింది. ఎం.ఏ. చదువుతున్న రోజుల్లో నాలో ఒక విపరీతమైన మానసిక అశాంతి ప్రారంభమైంది. ఒక రకమైన అభద్రతా, ఒక అపరాధ భావం నన్ను వశపరుచుకునేవి. బుర్రలో ఎప్పుడూ ఎన్నో పరస్పర విరుద్ధమైన భావాలు చెలరేగడం, ఎప్పుడూ నాలో యేదో సంఘర్షణ, ఏదో చెయ్యాలన్న ఆరాటం, ప్రపంచాన్ని మరమ్మత్తు చెయ్యాలన్న తపన, నా చుట్టూ ఉన్న వాళ్ల ప్రవర్తనకు విశ్లేషించి వాళ్లను అర్థం చేసుకోవాలన్న తాపత్రయం, వాళ్లందరిని పాత్రలుగా మార్చి ఓ నవల రాయాలన్న పట్టుదల నాలో ఏర్ప డ్డాయి. వీటితో బాటు ఆ రోజుల్లో నాలో విపరీతమైన లైంగిక అశాంతి, ఆపోజిట్ సెక్స్ పట్ల బలమైన ఆకర్షణ ఉత్పన్నమయ్యాయి. ఎందుకిలా జరుగుతున్నదని అనుక్షణం నాలోకి నేను చూసుకొని, నన్ను నేను విశ్లేషించుకోవడం ప్రారంభమయ్యింది.

సరిగ్గా ఈ రోజుల్లోనే సిగ్మండ్ ఫ్రాయిడ్ ను చదవడం జరిగింది. ఆయన రాసిందంతా నా గురించే రాశాడేమో ననిపించింది. వీటన్నీటి ప్రభావమే నేను 1965-68 మధ్యకాలంలో రచించిన “అంపశయ్య” అన్న నవల. ఈ నవల రాయడం నా జీవితంలో జరిగిన ఒక గొప్ప సంఘటన, గొప్ప సాహసం కూడా. “అంపశయ్య” కు పాఠకుల నుండి, విమర్శకుల నుండి అద్భుతమైన ఆదరణ  లభించింది. ఇలాంటి నవలతెలుగులో ఇంత వరకూ రాలేదన్నారు. తెలుగు నవలా సాహిత్యంలో ఈ నవల ఒక మైలురాయిగా నిలిచిపోతుందన్నారు. చైతన్య స్రవంతి శిల్పంతో వెలువడిన మొట్టమొదటి నవల ఇదే అన్నారు. చాలా త్వరలోనే “అంపశయ్య” ద్వితీయ ముద్రణ వెలువడింది. అట్లా అంపశయ్య ఇప్పటి వరకూ ఏడు ముద్రణలను పొందింది. 1969 లో వెలువడిన ఈ నవలను ఆనాటి పాఠకులెలా ఆదరించారో, ఈనాటి పాఠకులు కూడా అలాగే ఆదరిస్తున్నారు. వేల వేల మంది పాఠకులు అంపశయ్య లోని రవి పాత్రతో తాదాత్మ్యం పొందారు. ఎంతోమంది పాఠకులు ఈ నవల చదువుతోంటే తమ ఆత్మకథను చదువుతున్నట్టుగా అనిపించిందన్నారు.

విజయ చిత్రములు

రచన : జెజ్జాల కృష్ణ మోహన రావు

 

పరిచయం : ఈమారు చాంద్రమాన ఉగాది ఏప్రిల్ 11, 2013 తారీకు వస్తుంది.  ఉగాది అనే పేరు యుగపు ఆది నుండి పుట్టినది అంటారు.  ఇంటిలో కన్నడము మాట్లాడే మేము ఈ పండుగను యుగాది అనే పిలుస్తాము. ఈ ఉగాది పండుగ తెలుగువారు, కన్నడిగులు, మరాఠీ వాళ్లు, ఉత్తరదేశములో కొన్ని చోటులలో జరుపుకొంటారు. ఈ ఉగాది నాడు విజయ అనే కొత్త సంవత్సరము ఆరంభమవుతుంది.  మన హిందువుల పంచాంగములో అరవై సంవత్సరాలను, అంటే ఐదు పుష్కరాలను ఒక కాలమానముగా భావిస్తారు. పండ్రెండేళ్ల ఒక పుష్కరము గురుగ్రహము సూర్యుని చుట్టు ఒక మారు తిరిగే ఆవర్తన కాలముతో సరిపోతుంది. ఈ అరవై సంవత్సరాల కాలమానము  ప్రభవతో ప్రారంభమై, అక్షయతో అంతమవుతుంది.  ఇందులో ఈ యేడు వచ్చేది విజయనామ సంవత్సరము.  సామాన్యముగా ఉగాది వేడుకలలో కవిసమ్మేళనము కూడ ఉంటుంది.  కొత్త సంవత్సరమును గురించి, వసంతఋతువును గురించి నేను వ్రాసిన కొన్ని చిత్రకవితలను మీకు ఈ వ్యాసములో పరిచయము చేస్తున్నాను.  ఇందులో ఎక్కువగా కందపద్యములే.

తెలుగు సాహిత్యములో కందపద్యానికి ఒక ప్రత్యేక స్థానము ఉన్నది.  ప్రాచీన కవులు వ్రాసిన కావ్యాలలో, పురాణాలలో సుమారు మూడింటికి ఒక వంతు కంద పద్యములే.  అంతే కాకుండా సుమతిశతకమువంటి కొన్ని శతకాలు కూడ కందపద్యములో ఉన్నాయి.  గాథ అనే ప్రాకృత ఛందస్సునుండి సంస్కృతములో నవవిధ ఆర్యలు పుట్టినాయి, అందులో ఆర్యాగీతి అనేది మన కందపద్యపు లక్షణాలతో సరిపోతుంది.  ప్రాకృతములో దీనిని స్ఖందఅ అంటారు. మొట్టమొదట కన్నడములో, తరువాత తెలుగులో ఈ కందపద్యము కావ్యాదరణ పొందినది.

కందపద్య లక్షణములు – ఇప్పుడు కందపద్యపు లక్షణాలను గురించి తెలిసికొందామా?  కందపద్యమునకు నాలుగు పాదాలుంటాయి; మొదటి రెందు పాదములవలె చివరి రెండు పాదములు ఉంటాయి.  బేసి పాదాలు (1, 3) కురుచ పాదములు, సరి పాదాలు (2, 4) నిడుద పాదాలు.  కురుచ పాదములలో మూడు చతుర్మాత్రలు, సరి పాదాలలో ఐదు చతుర్మాత్రలు ఉంటాయి. ఒక మాత్ర అంటే ఒక లఘువు, రెండు మాత్రలు ఒక గురువుకు సమానము.  చతుర్మాత్రలు ఐదు, అవి నల (IIII), భ (UII), జ(IUI), స (IIU), గగ (UU).  రెండు పాదాలలో ఎనిమిది చతుర్మాత్రలు ఉంటాయి, అందులో బేసి గణములలో జ-గణము ఉండదు.  చివరి గణమైన ఎనిమిదవ మాత్రాగణములో గుర్వంతమయ్యే సగణమో లేక గగమో ఉండాలి.  ఆఱవ గణము నలమో లేక జ-గణము మాత్రమే ఉండాలి. మిగిలినవి యే గణాలైనా సరియే. అన్ని పాదాలకు ద్వితీయాక్షర ప్రాస ఉండాలి.  ఈ ప్రాస నియమమువలన మరొక షరతు కలుగుతుంది, అదేమంటే మొదటి అక్షరము లఘువయితే, నాలుగు పాదాలను లఘువుతో ప్రారంభించాలి, గురువయితే నాలుగు పాదాలు గురువుతో ప్రారంభమవుతుంది. మొత్తము పద్యములో 64 మాత్రలు ఉంటాయి, అందులో కనీసము రెండు గురువులైనా ఉండాలి (రెండవ, నాలుగవ పాదాల చివరి అక్షరములు).  కనీసము నాలుగు లఘువులైనా ఉండాలి (ఆఱవ గణములు జ-గణము అయినప్పుడు).

చతుర్విధ కందము – నన్నెచోడుడు అనే ఒక శివకవి కుమారసంభవము అనే ఒక గొప్ప ప్రబంధకావ్యమును వ్రాసినాడు.  కొందరు ఈ నన్నెచోడుడు నన్నయకంటె పూర్వుడు అంటారు, కాని ఎక్కువమంది ఇతడు నన్నయ తిక్కనలకు మధ్యయుగములో జీవించినాడని భావిస్తారు.  నా ఉద్దేశములో ఇతడు నన్నయభట్టు సమకాలికుడు.  మన తెలుగు సాహిత్యములో మొట్టమొదట చిత్రకవిత్వమును వాడినవాడు ఈ కవిరాజశిఖామణియే.  ఇతనిని గురించి ఈమాట అనే అంతర్జాలపత్రికలో నేను కవిరాజశిఖామణి, క్రౌంచపదము అని రెండు వ్యాసములను వ్రాసియున్నాను, వీలయినప్పుడు చదవండి.  ఇతడు సృష్టించిన చిత్రకవితలలో చతుర్విధ కందము ఒకటి. అంటే ఒకే కందపద్యములో గణయతిప్రాసలతో నాలుగు నాలుగు కందపద్యములు ఇమిడి ఉండాలి. అలాటి కందపద్యమును మీకు ఈ ఉగాది సందర్భముగా అందజేస్తున్నాను –

హరుసము గలుగును భవముల

సిరిగా నినబింబకాంతి – చెలువము గనగన్

విరబూయు మనసు కలిమిన్

వరమై ఘన విజయ మిడును – వరముల వనధుల్

కొత్త ఏడు కొత్త సూర్యోదయపుకాంతి చూడగా మన పుట్టుకలకు కలిగిన సంపదయో అనేటట్లు ఆనందముతో మనసు విరబూసిపోతుంది, సిరిసంపదలను గొప్పదైన విజయనామ సంవత్సరము మనకు వరముల సముద్రములుగా ప్రసాదిస్తుంది అని దీనికి అర్థము.

ఇది మొదటి కందము, మిగిలిన మూడు క్రింది విధముగా నుంటాయి –

విరబూయు మనసు కలిమిన్

వరమై ఘన విజయ మిడును – వరముల వనధుల్

హరుసము గలుగును భవముల

సిరిగా నినబింబకాంతి – చెలువము గనగన్

 

ఇనబింబకాంతి చెలువము

గనగన్ విరబూయు మనసు – కలిమిన్ వరమై

ఘన విజయ మిడును వరముల

వనధుల్ హరుసము గలుగును -భవముల సిరిగా

 

ఘన విజయ మిడును వరముల

వనధుల్ హరుసము గలుగును -భవముల సిరిగా

నినబింబకాంతి చెలువము

గనగన్ విరబూయు మనసు – కలిమిన్ వరమై

సర్వగురుకందము – సర్వ గురు కందములో ఆఱవ గణమైన జ-గణము తప్ప మిగిలిన మాత్రాగణములు గగములుగా ఉంటాయి. మొత్తము పద్యములో 30 గురువులు, నాలుగు లఘువులు, మొత్తము 34 అక్షరాలు  ఉంటాయి. క్రింద నా ఉదాహరణ –

ఆనందమ్మై వచ్చెన్

గానంగా నందమైన – కామోత్కర్షన్

సూనాలంకారమ్మై

యీనాడే యీ వసంత – మింపై సొంపై

చూచుటకు అందమైన కోరికల శ్రేష్ఠతతో పుష్పములతో శోభించునదై ఈ రోజు ఆనందముగా ఇంపులతో సొంపులతో వసంతఋతువు వచ్చినది. ఇందులో ‘దమైన’, ‘వసంత’ అనే తప్పనిసరి జగణాలు తప్ప మిగిలిన మాత్రాగణములు గురుమయములే.

సర్వలఘు కందము – సర్వలఘు కందములో రెండవ, నాలుగు పాదములలో చివరి అక్షరములైన గురువులు తప్ప మిగిలిన అన్ని అక్షరాలు లఘువులే.  ఇందులో 60 లఘువులు, రెండు గురువులు, మొత్తము 62 అక్షరాలు ఉంటాయి.  క్రింద నా ఉదాహరణ –

విజయము గలుగును మనకిక

నజయుడు జగతికి విజయుని – నలరగ బనిచెన్

నిజముగ నవమగు వరుసము

ప్రజలకు హరుసము నొసగును – ప్రథమ దినమునన్

మనకిక మీద విజయమే కలుగుతుంది, అజయుడైన ఆ దేవుడు విజయుని (అంటే విజయనామ సంవత్సరమును) మనకు పంపాడు. మొదటి రోజే కొత్త సంవత్సరము ప్రజల కందరికీ సంతోషాన్ని ఇస్తుంది అని ఈ పద్యానికి అర్థము.  రెండవ పాదములోని ‘చెన్’, నాలుగవ పాదములోని ‘నన్’ తప్ప మిగిలిన అన్ని అక్షరాలు ఇందులో లఘువులే.

తలకట్టుల కందము – తెలుగుభాషలో చాల అక్షరములకు తలకట్టులు ఉంటాయి, కాని అచ్చులకు (ఈ తప్ప), జ, ణ, బ, ల అక్షరములకు, ఆ, ఇ, ఈ, ఎ, ఏ, ఐ, ఒ, ఓ, ఔ లతో ఉండే హల్లులకు (కొన్ని ప్రత్యేకతలు మినహాయిస్తే) తలకట్టులు ఉండవు. క్రింది కందపద్యములోని అక్షరములకన్నింటికీ తలకట్టులు ఉన్నాయి.

చూతము తూర్పున సూర్యున్

నూతన వర్షమందు రండు – నూతన ప్రభగన్

నూతన హర్షము తప్పక

పూతముగ నునుచు నవరస -పూర్ణపు మనసున్

కొత్త కాంతితో తూర్పుదిక్కులో ఉదయించే సూర్యభగవానుని కొత్త సంవత్సరములో చూడడానికి అందరూ రండి, కొత్త సంతోషము మన మనస్సును నవరసపూర్ణముగా పరిశుద్ధముగా ఉంచుతుంది  అని ఈ పద్యానికి అర్థము. ఇందులో ఆ, ఇ, ఈ, ఎ, ఏ, ఐ, ఒ, ఓ, ఔ లతో అక్షరాలు లేవన్నది గమనార్హము.

ద్వీపాక్షరములతో కందము – సున్నలతో ఉండే అక్షరాలను నేను ద్వీపాక్షరములు అని పిలుస్తాను.  ఇట్టి అక్షరములతో మాత్రము ఉండే ఒక కందపద్యమును క్రింద చదవండి –

ఆమని యామినిలో హృ-

త్కాముని విరి యమ్ము దూరె – తపితహృదయమున్

ప్రేమోత్సాహము లెందున్

భామాకృష్ణద్వయమయె – ప్రతి స్త్రీపురుషుల్

వసంతరాత్రిలో హృదయములో ఉండే మన్మథుని పూల బాణము తాపముతో మండే హృదయాన్ని గ్రుచ్చుకొనినది, ఎక్కడ చూచినా ప్రేమతో కూడిన ఉత్సహమే, ప్రతి స్త్రీపురుషుల జంట సత్యభామ శ్రీకృష్ణులవలె నుండినది అని దీని అర్థము. ఇందులోని అన్ని అక్షరాలలో సున్నలాటి ఒక ద్వీపాకారము ఉన్న విషయమును గమనించవచ్చును.

జగణ కందము – ఒక కంద పద్యములో ఆఱు జ-గణములకన్న ఎక్కువగా ఉండడానికి వీలు లేదు, ఎందుకంటే మొత్తము కంద పద్యములో ఎనిమిది సరి గణములు ఉంటాయి, అందులో రెండవ నాలుగవ పాదపు చివరి గణములు గగమో లేక స-గణమో అయి తీరాలి.  క్రింద ఆఱు జ-గణములతో ఒక కంద పద్యము –

స్వనములను నింపె పికములు

సునాద రవళుల వినంగ – శ్రుతులకు విందౌ

మన యింటి రంగవల్లుల

గనంగ గన్నులకు విందు – గాదె యుగాదిన్

కోకిలలు కూతలను నింపాయి, ఆ మంచి ధ్వనులను వింటూ ఉంటే అది చెవులకు ఒక విందువంటిదే, అదే విధముగా మన వాకిళ్లముందటి ముగ్గులను చూసే కన్నులకు కూడ అది ఈ ఉగాది సమయములో విందువంటిదే.  ఈ పద్యములోని జ-గణములు –  నునింపె, సునాద, వినంగ, టిరంగ, గనంగ, కువిందు.

గుణిత కందములు – మనము తెలుగు నేర్చుకొనేటప్పుడు, గుణితమును గురించి చదివియున్నాము, ఉదా. క, కా, కి, కీ, మున్నగునవి.  పద్యము వ్రాసేటప్పుడు ఒక హల్లుయొక్క గుణితములు వచ్చేటట్లు వ్రాయవచ్చును.  ఉత్పలమాలవంటి వృత్తాలకు నాలుగు పాదముల ఒక వృత్తము చాలును ఇలా వ్రాయడానికి.  కందము చిన్న పద్యము గనుక, రెండు కందపద్యములలో మ- అక్షరపు గుణితములను పొందుపరచినాను.  క్రింద ఆ పద్యములు –

మఱలన్ మా యిలు నింపును

సిరులన్ గడు మిసిమి మీఱ, – చెన్నుగ మనసుల్

మురియన్ విరులన్ మూటగ

గురియున్ మృదువుగ మెలమెల – కోమలతరమై,

స్వరముల్ మేలుగ మై కం-

పరమొంద మొరయు, విజయయు – వర మిచ్చును సం-

బరముగ నతి మోహనమై,

సరిగమలను మౌరి మ్రోయ – జన మంగళమై

ఈ విజయనామ సంవత్సరము మళ్లీ మా ఇంటిలో సిరులను కాంతివంతమై నింపుతుంది, మెల్లమెల్లగా అతి మృదువుగా మనసులు మురిసేటట్లు గంపలతో పూలను కురిపిస్తుంది, సుస్వరములను మై గగుర్పాటు చెందేటట్లు మ్రోగిస్తుంది, చాల మోహనకరముగా సంబరముతో వరములను ఇస్తుంది, లోకశ్రేయస్సుకై నాదస్వరము సరిగమలను మ్రోగిస్తుంది. ఈ రెండు కంద పద్యాలలో మ, మా, మి, మీ, ము, మూ, మృ, మె, మే,మై, మొ, మో, మౌ, మం అక్షరాలు ఉన్నాయి, మౄ అక్షరముతో ప్రారంభమయ్యే పదము లేదు. ఈ అక్షరాలను ముందు ఉంచి వ్రాస్తే పద్యాలు క్రింది విధముగ నుంటుంది –

మఱలన్

మా యిలు నింపును సిరులన్ గడు

మిసిమి

మీఱ, చెన్నుగ మనసుల్

మురియన్ విరులన్

మూటగ గురియున్

మృదువుగ

మెలమెల కోమలతరమై, స్వరముల్

మేలుగ

మై కంపరమొంద

మొరయు, విజయయు వర మిచ్చును సంబరముగ నతి

మోహనమై, సరిగమలను

మౌరి మ్రోయ జన

మంగళమై

నిరనునాసిక కందపద్యము – ఙ, ఞ, ణ, న, మ అక్షరలను అనునాసికములు అంటారు, అంటే వీటిని పలికేటప్పుడు నాసిక అంటే ముక్కును ఉపయోగిస్తాము.  ఈ శబ్దములు లేకుండ వ్రాసిన పద్యమును నిరనునాసికము అంటారు. ముక్కును కోసివేస్తే కూడ ఇట్టి పద్యములను ముక్కు ఉపయోగము లేకుండ గట్టిగా చదువవచ్చును!  తెలుగులో సామాన్యముగా నామవాచకములు ము-కారముతో అంతమవుతుంది, కొన్ని విభక్తి ప్రత్యయాలలో న-కారము ఉంటుంది.  అనుస్వారము ముందున్న అక్షరములను కూడ ముక్కుతోనే ఉచ్చరిస్తాము. కావున అనుస్వారము కూడ ఇందులో నిషిద్ధమే. వీటిని ఉపయోగించకుండా పద్యము వ్రాయడము కొద్దిగా కష్టమే. క్రింద ఒక నిరనునాసిక కందపద్యము –

ఇది గీతి బాడు వేళయె

ఇది విరులు బూయు వలపుల – ఋతువగు జెలియా

ఇది క్రొత్త యేడు సకియా

ఇది సొబగుల సిరి రసఝరి – యిది హితకరియే

ఒక ప్రేమికుడు ప్రియురాలితో చెబుతాడు – చెలీ, ఈ సమయము పాటలు పాదుకొనే వేళ, ఈ సమయము పూలు పూచే వలపుల ఋతువు, ఇది కొత్త సంవత్సరము సఖీ, ఈ సమయము అందాల కాణాచి, నవరసములకు సెలయేరు, ఎంతయో సౌఖ్యాన్ని కలిగిస్తుంది.  ఇందులో మ-కార, ణ-కారములు, సున్నతో అక్షరాలు లేవు.  న-కారము గీతిలో దాగి ఉన్నది, గీతిన్ పాడు, గీతిఁ బాడు అవుతుంది.

ఓష్ఠ్య కందము – మనము మాట్లాడే సమయములో కొన్ని అక్షరాలను పలికేటప్పుడు పెదవులను ఉపయోగిస్తాము, కొన్ని శబ్దాలను ఉచ్చరించేటప్పుడు పెదవులను ఉపయోగించము.  పెదవులను ఉపయోగించి పలికేవాటిని  ఓష్ఠ్యములు అంటారు, పెదవులను ఉపయోగించకున్నప్పుడు అవి నిరోష్ఠ్యములు అవుతాయి.  ప, ఫ, బ, భ, మ, వ అక్షరాలు, ఉ, ఊ, ఒ, ఓ, ఔ అచ్చులతోడి అక్షరాలు ఓష్ఠ్యములు, మిగిలినవి నిరోష్ఠ్యములు. పెదవులను వ్రేళ్లతో గట్టిగ పట్టుకొని పదాలను పలికితే ఈ విషయము బాగుగా అవగతమవుతుంది.  క్రింద ఓష్ఠ్య కందము ఒకటి –

భువిపై పూవులు బ్రోవులు

భువిపై భవ్యము భవములు – పుష్పర్తువులో

భువిపై ప్రేమకు భావము

భువిపై సొబగుకు సుశోభ – పుష్పర్తువులో

భూమిపైన పూలు రాశులుగా ఉంటాయి, భూమిపైన బ్రదుకులు మంగళకరముగా ఉంటుంది వసంతఋతువులో; భూమిపైన ప్రేమకు అది అర్థమును ఇస్తుంది, భూమిపైన అందానికి శోభ కలుగుతుంది వసంతఋతువులో అని ఈ పద్యానికి అర్థము.  ఇందులో ఎక్కువగా ప, బ, భ, వ కారములు ఉపయోగించబడ్డాయి.  ల, ర, శ, స అక్షరాలు ఉకార, ఒకార, ఓకారములతో మాత్రమే ఉపయోగించబడినాయి, అప్పుడు అవి పెదవులతో పలుకబడుతాయి.

క్రింద రెండు నిరోష్ఠ్య కందపద్యములు –

కిలకిల యనె శారిక లట

కిలకిల యనె కన్నియ లిట – కిలకిల సడియే

గలగల యనె సెలయే ఱట

గలగల యనె హాసిక లిట – గలగల జడియే

అక్కడేమో చిలుకలు కిలకిల మంటున్నాయి, ఇక్కడేమో ఆడపిల్లలు కిలకిల నవ్వుతున్నారు, అన్ని చోటులలో కిలకిల శబ్దమే.  అక్కడేమో సెలయేరు గలగల పరుతుంది, ఇక్కడేమో గలగలమంటూ నవ్వులు, అన్ని చోటులలో వానలా గలగల శబ్దమే.

లలితాలంకృత రసికా

కళాహృదయహర లతాంత-కాలాధికృతా

సలలిత రాగజలనిధీ

యలరగ నిల జేయ రార – హర్షాకరగా

ఓ వసంతుడా, అందముగా అలంకారము చేసికొన్న రసికుడా, కళాహృదయములను జయించినవాడా, వసంతఋతువును అధికారములో నుంచుకొన్నవాడా, అతి మృదువైన ప్రేమకు సముద్రమువంటివాడా, మేము సంతోషించేటట్లు ఈ భూమిని ఆనందానికి యిరవుగా చేయరమ్ము అని దీనికి అర్థము.

పై రెండు పద్యాలలో పెదవులతో పలికే ప-వర్గాక్షరాలు గాని, వ-కారము గాని, ఉ, ఊ, ఒ, ఓ, ఔ అచ్చులతో ఉండే శబ్దాలు గాని లేవు.

షట్పద కందము – నాలుగు పాదముల కంద పద్యమును ఆఱు పాదములుగా కూడ వ్రాయవచ్చును.  నిడుద పాదాన్ని యతిస్థానము వద్ద విరిచి ప్రాసను ఉంచితే ఇది సాధ్యమవుతుంది. అనగా, సరిపాదాలలో యతి, ప్రాసయతి రెండూ ఉండాలి.  ఇలాటి షట్పద కందపద్యములు తెలుగు సాహిత్యములో అరుదు.  క్రింద రెండు షట్పద కందపద్యములు –

కిలకిల యనె శారిక లట

కిలకిల యనె కన్నియ లిట

కిలకిల సడియే

గలగల యనె సెలయే ఱట

గలగల యనె హాసిక లిట

గలగల జడియే

పై పద్యము ఇంతకు ముందే వివరించబడినది.

చివురులు క్రొత్తవి మేయుచు

నవలీలగ పికము బాడె

నవిరళ గీతుల్

రవికాంతికి హిమము కరుగ

ప్రవిమల నదులిల పరువిడె

రవళులతోడన్

చిగురుటాకులను తింటూ, ఎన్నో అరుదైన గీతికలను సునాయాసముగా కోకిల పాడినది.  సూర్యకాంతి వేడికి కరిగి మంచు నదులుగా శబ్దము చేస్తూ పారుతూ ఉన్నది అని ఈ పద్యానికి అర్థము.

కందపద్యముతో మరొక ఆట – కంద పద్య రచనలో పదాలను చక్కగా ఎన్నుకొంటే, ఒకటి, రెండు, మూడు, ఇలా ఎక్కువయే అక్షర సంఖ్యలతో వాటిని అమర్చ వీలగును.  ఉదాహరణకు ఏడు అక్షరాల అమరికలో ఒకటికంటె ఎక్కువ పదాలు ఉండవచ్చును, కాని పదము మధ్యలో విరగరాదు.  అదే విధముగా ఎక్కువ సంఖ్యనుండి తక్కువ సంఖ్యవరకు ఈ అక్షరాల అమరికను సాధించవచ్చును. ఇలా అమర్చి పద్యాలను వ్రాస్తే పదాల అమరిక ఒక సోపానములా ఉంటుంది.  తక్కువ అక్షరాలనుండి ఎక్కువ అక్షరాల అమరికను స్రోతోవాహము అంటారు, ఎందుకంటే నది సన్నగా ప్రారంభమై వెడల్పుగా అంతమవుతుంది.  ఎక్కువ సంఖ్యనుండి తక్కువ సంఖ్యకు జారే అమరికను గోపుచ్ఛము అంటారు.  గోపుచ్ఛము అంటే ఆవు తోక, ఆవు తోక మొట్టమొదట వెడల్పుగా నుండి తరువాత సన్నబడుతుంది.  ఇలాటి అమరికలతో ముత్తుస్వామి దీక్షితులు కృతులనే వ్రాసినారు.  క్రింద రెండు కంద పద్యములు –

స్రోతోవాహ సోపానము –

ఈ మహి యిచ్చెను విజయకు

ప్రేమోత్సాహము లలరగ – వేయి పదమ్ముల్

భామినులు బాడ మేలగు

కామన లింపొంద లోక -కళ్యాణమ్మై

విజయనామసంవత్సరమునకు ప్రేమ, ఉత్సాహము విరియగా స్త్రీలు పాడగా మంచి శుభకామనలు ఇంపొందగా లోకకల్యాణముకోసం వేయి పదములను ఈ భూమి ఇచ్చినది.

ఈ – 1

మహి – 2

యిచ్చెను – 3

విజయకు – 4

ప్రేమోత్సాహము – 5

లలరగ వేయి – 6

పదమ్ముల్ భామినులు – 7

బాడ మేలగు కామన – 8

లింపొంద లోక కళ్యాణమ్మై – 9 (స్రోతోవాహ సోపానము)

గోపుచ్ఛ సోపానము –

పచ్చడి తిందము రండిట

ముచ్చటగా వేగవేగ – ముదము విరియగా

నిచ్చల్ తీరున్ గాదా

పచ్చగ నగు జీవితమ్ము – పరగన్ భువి పై

ఇక్కడకు రండి, ముచ్చటగా తొందరగా ఉగాది పచ్చడి తిందాము, మన సంతోషము పూయగా మన కోరికలు తీరును గదా, మన జీవితము కూడ పచ్చగా ఈ భూమిపైన శోభిస్తుంది.

పచ్చడి తిందము రండిట –  9

ముచ్చటగా వేగవేగ – 8

ముదము విరియగా – 7

నిచ్చల్ తీరున్ గాదా – 6

పచ్చగ నగు – 5

జీవితమ్ము – 4

పరగన్ – 3

భువి – 2

పై – 1 (గోపుచ్ఛ సోపానము)

కందము – గర్భ కవిత్వము – చతుర్మాత్రాయుక్తమైన కందపద్యమును బోలిన వృత్తాలు ఎన్నో ఉన్నాయి.  అట్టి వృత్తములలో ప్రమితాక్షర ఒకటి.  ఈ వృత్తము పాదమునకు 12 అక్షరములు ఉండే జగతీ ఛందములో పుట్టిన 1772వ సమవృత్తము. దీని గణములు – స జ స స, దీని గురు లఘువులు – IIU IUI II-U IIU. రెండు ప్రమితాక్షర పాదములు కందపద్యపు రెండు పాదములకు సరిపోతాయి – IIU IUI IIU / IIU IIU IUI – IIU IIU.  వ్రాసేటప్పుడు రెంటికీ యతిప్రాసలు సరిపోయేటట్లు వ్రాయాలి.  క్రింద ఒక ఉదాహరణ –

విరులెన్నొ బూచె కనవే

తరులన్ సరులై లతాంగి – ధర జంచలమై

కురులందు బెట్టుకొన గో-

చరమౌ సిరులై శిరాన – సరసీజముఖీ

ఓ లతాంగీ, పద్మముఖీ, భూమిపైన చెట్టులలో చంచలముగా నూగుతూ సరములుగా పూలు పూచినాయి.  వాటిని నీ కురులలో అలంకరించుకొంటే నీ శిరస్సుకు సిరిగా కనిపిస్తుంది అని ఈ పద్యమునకు అర్థము.  దీనినే క్రింది విధముగా వ్రాస్తే అది ప్రమితాక్షర  వృత్తముగా మారుతుంది –

ప్రమితాక్షరము – స జ స స, యతి (1, 9)

12 జగతి 1772

విరులెన్నొ బూచె కన-వే తరులన్

సరులై లతాంగి ధర – జంచలమై

కురులందు బెట్టుకొన – గోచరమౌ

సిరులై శిరాన సర-సీజముఖీ

తేటగీతి – గుప్తపాదము – గుప్త పాదము అంటే దాగి ఉన్న పాదము అని అర్థము.  నాలుగవ పాదము మొదటి మూడు పాదములలో దాగిఉంటుంది. మొదటి పాదములోని మొదటి అక్షరము, రెండవ పాదములోని రెండవ అక్షరము, మూడవ పాదములోని మూడవ అక్షరము, రెండవ పాదములోని నాలుగవ అక్షరము, మొదటి పాదములోని ఐదవ అక్షరము, రెండవ పాదములోని ఆఱవ అక్షరము, ఇలా ఈ అక్షరాలను కలిపితే మనకు నాలుగవ పాదము లభిస్తుంది. కంద పద్యములో అన్ని పాదములు ఒకే విధముగా నుండవు కనుక దీనిని తేటగీతిలో వ్రాసినాను.  ఆ పద్యము –

విరళ భోగము లెల్లను – ధరను సరుగు

విజయ రావమ్ము సొంపుల -విమల ఝరులు

సుజయమై మన్కినిండును -సురుచి కళల

విజయ రాగమ్ము నింపును -విరుల సరుల

అరుదైన సౌఖ్యములు భూమిపై వర్ధిల్లుతాయి, విజయనామసంవత్సరపు ధ్వనులు సొబగులతో నిండిన విమలమైన నదులు. విజయవంతముగా మన బ్రదుకులు మంచి కళలతో కాంతులతో నిండి ఉంటాయి.  విజయయొక్క అనురాగము పూలసరములతో నింపుతుంది అని ఈ పద్యానికి అర్థము.   మొదటి మూడు పాదములలోని అక్షరములు ఎలా నాలుగవ పాదపు అక్షరములు అవుతాయో అన్న విషయాన్ని గుప్తపాదము చిత్రములో చూడవచ్చును.

సార్థకనామవృత్తము విజయ – తెలుగులో లగమును (IU) వ-గణమని, గలమును (UI) హ-గణమని పిలవడము వాడుక.  నేను సార్థకనామవృత్తమని ఒక పద్ధతిని కనుగొన్నాను.  అంటే పద్యపు పేరులోనే దాని గణములు కూడ మనకు స్పష్టముగా తెలియాలి.  ఉదాహరణగా కొత్త ఏడు విజయను తీసికొనండి.  ఇందులో వి-జ-య అని మూడు అక్షరాలు ఉన్నాయి. వి అనే అక్షరమునకు మూడు వ-గణములు (వి మూడవ గుణితము కాబట్టి), తరువాత ఒక జ-గణము, దాని తరువాత ఒక య-గణమును ఉంచితే మనకు విజయ అనే పదము వస్తుంది. ఇలాటి వృత్తాలను నేను సార్థకనామ వృత్తములని పిలుస్తాను.  ఈ విజయ వృత్తము పాదమునకు 12 అక్షరములు ఉండే జగతీఛందములో 854వ సమవృత్తము. రెండు విజయ వృత్తములతో ఈ వ్యాసమును ముగిస్తున్నాను –

విజయ – జ ర జ య (IU IU IU IUI IUU), యతి (1, 7)

12 జగతి 854

కనంగ దృశ్యముల్ – కవిత్వము లేచెన్

వినంగ గీతికల్ – విషాదము వీడెన్

అనంగ బాణమో – యనంగను బూచెన్

వనమ్ములో విరుల్ – వసంతములోనన్

దృశ్యములను చూస్తు ఉంటే ఎదలో కవిత్వము లేచినది, పాటలను వింటూ ఉంటే ఎదలోని బాధ మాయమయినది, మన్మథుని బాణము లన్నట్లు ఈ వసంతఋతువులో తోటలో పుష్పములు వికసించినవి అని ఈ పద్యమునకు అర్థము.

ఉగాది నేడెగా – నుషోదయమయ్యెన్

జగాన నిండెగా – సవిత్కరకాంతుల్

జగాధినాయకా – సదా విజయమ్మై

ముగించు మా పనుల్ – ముదాకరమూర్తీ

నేడే ఉగాది, తెల్లవారినది, భూమి సూర్యుని కాంతితో నిండిపోయినది, ఓ జగన్నాయకా, ఆనందమునకు ప్రతిరూపమయినవాడా, మా పనులను ఎల్లప్పుడు విజయవంతముగా చేయుము అని ఈ పద్యమునకు అర్థము.

 

పాఠకుల కందరికీ విజయనామసంవత్సర శుభాకాంక్షలు!

 

 

 

“వలస పోతేనేం.. విద్వత్తు ఉంటే!”

రచన : మంథా భానుమతి

“కుమారయ్యా! కుమారయ్యా!”

గుండీ నదీ తీరాన, మోకాలి లోతు నీళ్లల్లో కాళ్లు ముంచి కూర్చుని, ఆలోచనలో నిమగ్నుడైన కుమారయ్య తండ్రిగారి పిలుపు విని, పాదాలను నదీ ప్రవాహంలో నుంచి బైటికి తీసి నెమ్మదిగా లేచి నిలుచున్నాడు. చింతతో మ్లానమయిన వదనాన్ని, దాచే ప్రయత్నంలో.. తల వంచి, నడుంకి కట్టిన అంగ వస్త్రంతో నుదుటి మీది స్వేద బిందువులని తుడవ సాగాడు.

సూక్ష్మగ్రాహి అయిన అభిమాన చంద్రుడు చెమ్మగిల్లిన తన కుమారుని కన్నులను, ఎర్రబడిన మోమును చూడనే చూశాడు. హృదయం ద్రవించగా, కుమారయ్య వద్దకు వచ్చి తనే వస్త్రాన్ని తీసుకుని, సుతారంగా పుత్రుని మోము అద్ది, అక్కున చేర్చుకున్నాడు. అంతకు మించి ఏమీ చెయ్యలేడు.

ప్రియ సుతుని విచారాన్ని తీర్చగలిగే పరిస్థితి చెయ్యి దాటి పోయింది.

మానవ సంబంధాలని అధిగమించి ప్రజల్ని శాసిస్తున్న మత ఛాందసుల్ని ఎదిరించలేడు. తో్టి మనుషుల్ని ఈ విధంగా నిర్దేశించే హక్కు ఎవరికి ఎవరిచ్చారు? “పదుగురాడు మాటే” వేద వాక్కు అయిపోయింది. వారి చేతలే ఆందరికీ ఆమోద యోగ్యాలయిపోయాయి. అగ్రహారాన్ని మొత్తం శాసించగలిగిన అభిమానం కొరగానిది అయిపోయింది.

నాగరికత నేర్చిన నాటినుంచీ ప్రపంచ చరిత్రలో మతం అత్యధిక ప్రాముఖ్యాన్ని సంతరించుకుంది. మతం ప్రాతిపదికగా రాజ్యాలు తలక్రిందులయిపోయాయి. ఏదైనా ఒక మతంలోని పద్ధతులు, సూక్తులు, వ్యావహారిక నమ్మకాలు నచ్చని పక్షంలో ప్రజలు కొత్త పుంతలు తొక్కడం మామూలే. అది ఏ ఒక్కరితోనో ప్రారంభం అయి ప్రజా జీవన శైలిని కదిలించి వేస్తుంది.

పది, పదకొండు శతాబ్దాల మధ్య తెలుగు నాడులో అనేక మార్పులు వచ్చాయి. ఆంధ్ర, తెనుగు భాషలుగా అక్కడక్కడ తెలిసి నప్పటికీ, అప్పటికి ప్రాచుర్యంలో ఉన్న సంస్కృత ప్రాకృతాల చత్ర చాయ నుంచి తెలుగు నుడికారం  ఆవిర్భవించడం తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో అద్భుతమైన ఆరంభం. ఆ తరువాతే మౌఖిక వ్యాప్తి నుంచి, లిఖిత స్థాయికి విస్తృతంగా అందుకుందని విజ్ఞుల విశ్వాసం.

కన్నడ, ఆంధ్ర సాహిత్యాలు కవల సోదరుల్లా అభివృద్ధి గాంచాయి. రాష్టకూటులు, చాళుక్యులు, చోళులు యుద్ధాల ద్వారా గాని, వైవాహిక సంబంధాల ద్వారా కానీ దక్షిణా పధాన్ని ఏలుతూ, అనేక ఆలయాలనూ, శాసనాలనూ చరిత్ర తెలిపే సాధనాలుగా జనావళికి ప్రసాదించారు.

మత పరంగా..  వైదిక సాంప్రదాయపు క్రతువులకి వ్యతిరేకంగా జైన బౌద్ధమతాలు ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చాయి.

ముఖ్యంగా జైన మతం ప్రస్థుత కర్నూలు, ఒంగోలు, కరీంనగర్, నిజామాబాద్, వరంగల్ జిల్లాల్లో అధిక ప్రాచుర్యం పొందింది.

కర్నూలు, ఒంగోలు జిల్లాల్లో ప్రవహించే గుండ్లకమ్మనదిని, గుండీ నది అని పిలిచేవారు. ఆ నదీ తీరం లోని ఏడు అగ్రహారాలు, నిరంతరం వైదిక క్రతువులను జరిపే బ్రాహ్మణుల వేద మంత్రాలతో ప్రతిధ్వనిస్తూ ఉండేవి. ముఖ్యంగా వంగీపురం యజ్ఞ యాగాదులకు ప్రశస్తి చెందింది.

పదవ శతాబ్ది పూర్వార్ధం..  వంగీపురంలో (నేటి బాపట్ల దగ్గరి వంగిపర్రు).. కుమారయ్య తరం వరకూ వారి వంశం వైదిక మతానికి ప్రతీకగా నిలిచింది. వానో వరదో వస్తే తప్ప ప్రతీ నిత్యం ఏదో ఒక యాగం జరగ వలసిందే. ఆ విధంగా వారి పూర్వీకులు తీర్చి దిద్దారు. అగ్రహారంలో అధిక సంపద వారిదే. అంతా ఒక క్రమ పద్ధతిలో సాగిపోతున్న సమయంలో కుమారయ్యకి, భీమనప్పయ్య అనే కొడుకు రూపంలో సంకటం వచ్చింది. చాలా కాలం ఇంట్లో తెలియనియ్యకుండా కాచుకున్నాడు.

పదే పదే మనుమడు క్రతువులలో పాల్గొనక పోవడం, దానిని కుమారయ్య ఏదో రూపంలో సమర్ధించడం చూసి అభిమాన చంద్రుడు ఒక రోజు నిలదీశాడు. ఆ లోగా భీమనప్పయ్య మిత్రులు తాతగారి చెవిని వెయ్యనే వేశారు. ఊర్లో కూడా చాలా మందికి తెలిసిపోయింది. సమయం కోసం వేచి చూస్తున్నారు.

“భీమనప్పయ్యా!” తాతగారి గర్జన విని కొంచెం కూడా భయపడలేదు మనుమడు. పుట్టినప్పట్నుంచీ ఎంతో గారం చేసిన తాతగారు అపర దూర్వాసుడవగా చూడడం అదే మొదటిసారి. తాను పసివాడుగా ఉన్నప్పుడు ఒడిలో కూర్చుని ఆడుతూ ఎన్నోసార్లు లాగేసినా ఏ మాత్రం కోపం తెచ్చుకోని తాతగారు, అదే జంధ్యాన్ని రెండుచేతులతో సాగదీస్తూ, విశాలమైన వీధి వరండాలో అటూ ఇటూ పచార్లు చేస్తూ ఉగ్రరూపం దాల్చి పిలుస్తుంటే.. గవాక్షం వద్ద నిలిచి సూటిగా ఆయన కన్నుల్లోకి చూశాడు.

“నే విన్నది, చూస్తున్నది నిజమేనా?”

“నేనే చెప్దామనుకుంటున్నాను తాతగారూ!” భీమనప్పయ్య గంభీర కంఠస్వరం విని గృహాంతర్భాగం నుంచి, స్త్రీజనం సహా.. అందరూ బైటికి వచ్చేశారు.

కుమారయ్య అరుగు మీద కూర్చుని గాయత్రీ మంత్రం జపిస్తూ, వణుకుతున్న శరీరాన్ని అదుపులోకి తెచ్చుకొనసాగాడు. అతనికి తెలిసిపోయింది.. ఎప్పట్నుంచో తను రాకూడదని అనుకుంటున్న సమయం రానే వచ్చిందని.

“తరతరాలుగా పాటిస్తున్న సాంప్రదాయాన్ని కాదని కొత్త పుంతలు ఎందుకు తొక్క వలసి వచ్చింది? నీకు సకల విద్యలూ నేర్పించింది ఇందుకేనా? స్వయంగా యజ్ఞ క్రతువులు నిర్వహించగల సామర్ధ్యాన్ని పొంది, రేపో మాపో మా వారసత్వాన్ని అందించాలని అనుకుంటున్న తరుణంలో ఈ వార్త ఎంతటి క్షోభని కలిగిస్తుందో ఆలోచించావా? ఈ వయసులో నాకు ఇది తగునా? వంశప్రతిష్ఠ సర్వనాశనమైపోదూ? మా తండ్రి గారు మాధవ సోమయాజి గారి ఆత్మ ఎంత ఆక్రోశిస్తుందో ఆలోచించావా?” గద్గద స్వరంతో అడిగాడు అభిమానచంద్రుడు.

“అన్ని విద్యలూ అభ్యసించి, సకల శాస్త్రాలూ చదివాను కనుకనే, ఈ ఛాందస భావాల్ని సమర్ధించలేకపోతున్నాను తాతగారూ! యజ్ఞాల పేరుతో జరిగే పశుహింస, ఎంతో శ్రమపడి తయారు చేసిన సంభారాలు అగ్నిహోత్రునికి అర్పించడం.. ఇవేమీ నాకు నచ్చలేదు. అందుకే అహింస, భూతదయ ఉన్న జైన మతమే నాకు సరైనదని నిశ్చయించుకున్నాను.” తన నిర్ణయాన్నినిర్భయంగా చెప్తున్న మనుమడ్ని కించిత్తు క్రోధంగా, ఎంతో బాధగా చూశాడు అభిమానచంద్రుడు.

“సరే! నీ నిర్ణయమే అదైతే తక్షణం ఈ ఇంటిని వదిలి బైటికి నడు.” విసవిసా నడుస్తూ నదీ తీరానికి వెళ్లి నదిలో మునక వేశాడు.

భీమనప్పయ్య, భార్యతో పసివాడైన పద్మప్పతో ఇల్లు వదిలి, ఇటువంటి రోజు వస్తుందని ఊహించి, నది ఒడ్డున నిర్మించుకున్న కుటీరంలోకి ప్రవేశించాడు.

ఇదంతా గతం.. ఒకటో రెండో వత్సరాలు గడిచాయేమో! దినమొక యుగంగా గడుస్తున్న కుమారయ్యకి కాల గమనమే తెలియడంలేదు. చాటునుంచి పుత్ర పౌత్రులని చూసుకుంటూ సాంత్వనం పొందుతున్నాడు. మరి ఇప్పటి ఈ ఆకస్మిక వ్యాకులతకి కారణం?

అది గ్రహించి ఓదారుస్తున్న తండ్రి వక్షస్థలం మీద తల ఆనించి నిశ్శబ్దంగా కన్నీరు కార్చ సాగాడు.

అంతలో.. నీరసంగా ఉన్నా పెద్ద పెద్ద అంగలు వేస్తూ భీమనప్పయ్య అక్కడికి వచ్చాడు.

“ఇంటి నుండి వచ్చేశాక మీతో ఒక్క పలుకైనా పలుకలేదు. ఇక్కడ, ఈ నదీ తీరాన.. ఈ ప్రకృతి కులమత భేదాలు లేకుండా అందరిదీ అని భావించుకుని, నే నొక మాట చెప్పవచ్చా తాతగారూ?”  ఆజానుబాహుడై, కండలు తిరిగిన శరీరంతో ఉండే భీమనప్పయ్య చిక్కి శల్యమైనాడు. ముఖంలో కళ్లు, ముక్కు తప్ప ఇంకేమీ కానరావట్లేదు. అయినా.. ఆ కళ్లల్లో ధృడ నిశ్చయం. పట్టు వదలని పంతం.

…………………………..

ఎన్ని రోజులయింది.. తన ప్రాణంలో ప్రాణం.. చూడకుండా ఎలా ఉండ గలిగాడు? ఎటువంటి వాడు ఏ విధంగా అయిపోయాడు? కానీ ఇదే భావం వానికి కూడా ఉండాలి కదా! ఎందుకంత పట్టుదల? కడుపులో కదలిపోతున్న పేగులని అదుపులోకి తెచ్చుకుని, భృకుటి ముడిచి మనుమడిని చూశాడు అభిమానచంద్రుడు.

కాదు.. కాదు.

ఇప్పుడితడు తన మనుమడే కాదు. వేదాలు ఉద్భవించిన నాటి నుంచీ నరనరానా జీర్ణించుకుని పోయిన ధర్మాన్ని వదిలి.. మాతా పితరులని వదిలి, కుటుంబాన్ని, అనుబంధాలను తృణప్రాయంగా త్రోసి వేసిన మూర్ఖుడు.

చేతిలోని కర్రని పైకి లేపి నేలకి దాటించి తల కొద్దిగా పైకి లేపాడు.. చెప్పవచ్చు అన్నట్లుగా!

“ఇంక అగ్రహారంలో ఉండలేము తాతగారూ! ప్రతీ వ్యక్తికీ వారి వారి నమ్మకాలు ఉంటాయి. ఆ స్వేఛ్ఛని గౌరవించలేని చోట మనుగడ దుర్భరం అవుతుంది. ఇంత కాలం తండ్రిగారు రహస్యంగా మాకు సహాయం చేస్తూ మా ఊపిర్లు నిలిచేలా చేశారు. ఇపుడు దానిని కూడా వ్యతిరేకిస్తున్నారు అగ్రహారపు పెద్దమనుషులు.

మేము ఎవరికీ అడ్డు రాకుండా పొలం పనులు చేసుకుంటూ, అడవిలో దొరికిన పళ్లు, కాయలు తింటూ జీవించడం కూడా కంటకమై పోయింది. వంశ పారంపర్యంగా వచ్చే ఆస్థిపాస్థులకి మేము అనర్హులమయ్యాము మీ దృష్టిలో.. నా మానాన, నేను నమ్మిన జైన మతగ్రంధాలని పఠించుకుంటూ ఉంటే ఆ గ్రంధాలని అగ్ని పాలు చేశారు. ఆకలినైనా తట్టుకోగలము కానీ నా విశ్వాసాన్ని దెబ్బతీసే చోట ఉండలేను. సెలవు తాతగారూ!” చేతులు కట్టుకుని నిలబడ్డాడు భీమనప్పయ్య. వెనుకే సహధర్మచారిణి, తల్లి కొంగు గట్టిగా పట్టుకుని అమాయకంగా చూస్తున్న రెండు సంవత్సరాల పద్మప్ప.

భీమనప్పయ్య చేతిలో కర్ర, భుజానికి వేళ్లాడుతున్న సంచీ.. అందులోనుంచి తొంగి చూస్తున్న చిరుగులు పట్టిన వస్త్ర సముదాయం. ఇంకేమీ లేదు.

“ఎక్కడికి వెళ్దామని? అక్కడ ఏమి చేద్దామని? ఏ విధంగా మనుగడ సాగిద్దామని? ముక్కుపచ్చలారని పసికందుని అష్టకష్టాల పాలు చేసి ఏం నిర్వాకం చేద్దామని? ఇప్పటికైనా మించింది లేదు.. ప్రాయశ్చిత్తం చేయిస్తా. వైదిక మతాన్ని స్వీకరించు. హాయిగా కుటుంబంతో కలిసిపో. తరతరాల వారసత్వాన్ని నిలుపు.. నీ సంతానానికి ప్రాప్తింపజేయి..” అభిమానచంద్రుడు బ్రతిమాలుతున్నట్లు, సౌమ్య స్వరంతో అడిగాడు.

“లేదు తాతగారూ! మీ నమ్మకాలని మార్చుకొమ్మని నేను అడగనప్పుడు నన్ను ఈ విధంగా నిర్బంధించడం ఉచితం అనిపించడం లేదు. నన్ను వెళ్లనివ్వండి. ఉత్కృష్టమైన ఈ మానవ జన్మని ప్రసాదించినందుకు సదా నా తల్లిదండ్రులకు, వంశ పెద్దలకు కృతజ్ఞుడనై ఉంటాను.” వణుకుతున్న తాతగారి గద్గద స్వరం వింటుంటే భీమనప్పయ్య కన్నులు చెమరించినా ధృడనిశ్చయంతో అన్నాడు.

“అగ్రహారాన్ని వదిలివెళ్లడానికే నిశ్చయించుకున్నావా?” కుమారయ్య ఆఖరి ప్రయతంగా అడిగాడు.

“అవును తండ్రీ! జినేంద్ర ధర్మాన్ని విసర్జించలేను.”

“ఎలా బ్రతుకుతావు? భార్యా బిడ్డల్ని ఏవిధంగా పోషిస్తావు? ఇన్నిన్ని సిరి సంపదల్ని వదలుకుని.. ఎక్కడ..” కుమారయ్య దుఃఖంతో మాట పూర్తి చెయ్యలేకపోయాడు.

“జైన మతాన్ని, జైనుల్ని ఆదరించే పల్లెలు, ప్రభువులు ఉన్న చోటికి. ఇదే మన ఆఖరి చూపు..”

తాతకి, తండ్రికి పాదాలంటి నమస్కరించి, వెను తిరగకుండా కదిలారు.. భీమనప్పయ్య, పద్మప్పని భుజాలమీద కూర్చుండబెట్టుకున్నాడు. భార్య వెనువెంట నడిచింది.

……………………….

అపరాహ్ణం దాటింది.. సూర్యోదయం అయిన వెంటనే బయలుదేరినా ఒక యోజనం కూడా నడిచినట్లు లేదు. దక్షిణ, పశ్చిమ దిశగా పయనం సాగించారు భీమనప్పయ్య కుటుంబం. జినేంద్ర ధర్మం అటు పక్కనే ఆదరించబడుతోందని వినికిడి.

పసిబిడ్డతో, సరైన అన్నపానాదులు లేక క్షీణించిన శరీరాలతో నడక ప్రాణాంతకంగా ఉంది. సూర్యాస్తమయం లోగా ఏదయినా పల్లె, వసతికి సత్రం దొరుకుతాయో లేదో సందేహమే. అంతలో పద్మప్ప ఏడుపు మొదలు పెట్టాడు.. ఆకలికి తాళలేక అని తెలుస్తూనే ఉంది. వెంట తెచ్చుకున్న కదళీ ఫలాలని ఎప్పుడో ఆరగించేశాడు. దిక్కు తోచక ఒక చెట్టునీడన చదును చేసుకుని విశ్రాంతి తీసుకుందామనుకున్నారు.

తాము వచ్చిన దారి వెంట ఏవో శబ్దాలు వినిపిస్తే పరికించి చూశాడు భీమనప్పయ్య.

నలుగురు బోయీలు తేలికైన పల్లకీ మోసుకుని వస్తున్నారు.

ఎవరో.. కలిగిన కుటుంబంలోని స్త్రీలకోసం వెళ్తున్నాది కాబోలు. వంగీపురం సరిహద్దు పల్లె విక్రమపురం బోయీల్లాగ ఉన్నారు.. ఎచటికో వారి పయనం.. కొంత దూరమైనా పసివాడినీ, తల్లినీ..

ఒక్కసారి తన ఆలోచనకి తనే సిగ్గుపడ్డాడు. పోనీ పసిబిడ్డకి కాసిని క్షీరబిందువులైనా.. ఆ మేనా తమ వద్దకే వచ్చి ఆగింది. కిందికి దించి, ఒక బోయీ భీమనప్పయ్య దగ్గరగా వచ్చి చేతులు కట్టుకుని నిలబడ్డాడు.

“తాతగారు పంపారండి. అమ్మగారిని, చిన్న గురువుగారినీ మేనాలో ఎక్కించి, మిమ్మల్ని సబ్బినాడులో దించి రమ్మన్నారు.”

కాళ్లు తేలిపోతున్నట్లుండి, పక్కకి ఒరిగిపోతున్న భార్యని రెండు చేతులతో పొదివి పట్టుకున్నాడు భీమనప్పయ్య. నెమ్మదిగా చదును చేసిన స్థలంలో కూర్చుండ బెట్టాడు. మేనా కింది తొట్టిలో నున్న సంభారాల్ని చూస్తుంటే భీమనప్పయ్యకి కంట నీరు ఆగలేదు. ఒక మాసం పైగా సరిపోతాయవి తమకి.

“ముందుగా ఈ పళ్లు ఆరగించండి బాబుగారూ! ఈ లోగా మేము పొయ్యి ఏర్పాటు చేసి వెలిగించి ఉంచుతాము.. అమ్మగారికి వీలుగా.. వంటకి గిన్నెలు కూడా ఇచ్చారండి తాతగారు. ఇవిగో ఈ నాణాలు మీకందించమన్నారు. కొత్త చోటు ఇబ్బంది పడకూడదని.. కాస్త నిలదొక్కుకునే వరకూ! మిమ్మల్ని జాగరూకతతో ఉండమన్నారు. వీరశైవులు మా వలే అగ్రహారం నుంచి పంపించి ఊరుకోరని చెప్పమన్నారు.” బంగారు నాణాల మూట ఇచ్చాడు బోయీ.

కళ్లు పెద్దవి చేసి ఆశ్చర్యంగా చూశారు భార్యాభర్తలు.

రక్తపాశం అన్నింటికంటే గొప్పది. ఏ మతమూ దానిని అడ్డుకోలేదు. ఊరి పెద్దగా అగ్రహారీకులని నొప్పించలేక ఊరుకున్నారు కానీ.. తాతగారు తమని వెళ్లనిచ్చేవారా?

అభిమానచంద్రుని హెచ్చరిక సముచితమైనదే.

సింధు నాగరికత నాటి నుంచీ వైదిక మతం, జైన మతం సమాంతరంగా వృధిపొందుతూ వచ్చాయి. శ్రమణ పద్ధతిలో యోగము, అహింస, వైరాగ్యము, శాకాహారము ఆదిగాగల నమ్మకాలతో ఉన్నది జైనమతం. యజ్ఞయాగాది క్రతువులతో, వేద విరచితమైన ధర్మాన్ని పాటించేది వైదిక మతం. అనేకమంది రాజులు జైనమతాన్ని అనుసరించేవారు. ఎనిదవ శతాబ్దం నుండీ ఆదిశంకరుని వైదిక మత పునరుద్ధరణ ఆదిగా జైనమతం ప్రాముఖ్యతని కోల్ఫొవడం ఆరంభించింది. సుందర పాండ్య చక్రవర్తి, తనతో వైదిక మతం ఆచరించడానికి నిరాకరించారని ఎందరో తమిళ జైనులని మతద్వేషంతో హింసించాడు. మరింతగా దక్షిణానికి వెళ్తే తమకీ అదే గతి పడుతుందని తాతగారి భయమనుకున్నాడు భీమనప్పయ్య.

నిజమే.. కన్నడ ప్రాంతానికి దగ్గరగా నున్న సబ్బినాడు (నేటి నిజామాబాద్ ప్రాంతం) జైనులకి సురక్షితం. బహుధాన్యపురి (బోధన్) రాజధానిగా ఈ ప్రాంతాన్ని ఛాళుక్యులు పాలిస్తున్నారు. ఆ ప్రాంతంలో ప్రజలు తెలుగు వారయినా దేశాన్నేలే ప్రభువులు కన్నడీగులు. రాజభాష కన్నడం. గ్రామాలలో పాలన అప్పగించిన డెబ్భైరెండు నియోగాలవారిలో కర్ణాటకము నుండి వచ్చిన వారే అధికులు.

భాష ఏదయితేనేమి.. తను నమ్మిన సిద్ధాంతం ముఖ్యమనుకున్నాడు భీమనప్పయ్య.

…………………………………

వాయవ్య దిశగా సాగింది మేనా. సూర్యాస్తమయం అవకముందే కృష్ణా తీరాన్ని దాటి గార్థపురి ప్రాంతం చేరారు. బోయీలు చాలా అనుభవం ఉన్నవారు. అటు తూర్పున కళింగ దేశం నుంచీ ఇటు పశ్చిమాన ధార్వాడ పరగణాల వరకూ తరచుగా తిరుగుతూనే ఉంటారు.

ఆ కాలంలో సబ్బినాడు నేలే రాజు యుద్ధమల్లుడు. అతని కుమారుడు ఇమ్మడి నరసింహదేవర, రాష్ట్రకూట చక్రవర్తికి దగ్గరి బంధువు. స్వయాన బావమరదే నంటారు. సామంతుడైన నరసింహదేవర, చక్రవర్తి తరఫున ఎన్నో యుద్ధాలలో పాల్గొని విజయాలు సాధించాడు. సప్త మాళ్వ దేశాలను (మధ్యప్రదేశ్, రాజస్థాన్ ప్రాంతాలు) ఓడించి ఆ ప్రభువుల చేత కప్పం కట్టించుకున్నాడు. గంగాతీరం వరకూ సాగి ఘార్జర దేశాన్ని జయించి గంగలో తానమాడాడు.

ఆ జైత్ర యాత్రలలో భాగంగా శాంతి చిహ్నంగా అనేక కుటుంబాలలో వైవాహిక సంబంధాలు కూడా ఏర్పడుతుండేవి. నవ వధువులు, వారితో పరివారము.. అటూ ఇటూ వలసలు వెళ్ల వలసిందే. అదిగో.. ఆ విధంగానే భీమనప్పయ్య కుటుంబాన్ని మేనాలో తీసుకెళ్లే బోయీలకి ఆ ప్రాంతాల మార్గాలన్నీ కరతలామలక మైపోయాయి. ఏ చోట ఏ పల్లె ఉంటుందో.. ఎక్కడ తమకి వసతి సదుపాయాలు దొరుకుతాయో మార్గ రచన చేసుకోవడం తెలుసును. ఎక్కడ మత ఛాందసులు వాదోపవాదాలకి దిగి కయ్యానికి కాలు దువ్వుతారో ఆ ప్రాంతాలని తప్పించుకుని వెళ్లడం కూడా తెలుసు. అభిమాన చంద్రునికి భవిష్యత్తులో జరగబోయే సంఘటన తెలుసును కనుకనే, ముందుగానే అన్ని ఏర్పాట్లు చేసి ఉంచాడు.

తాతగారు ఈ విధమైన ఏర్పాటు చెయ్యడంతో భీమనప్పయ్యకి నెత్తిమీది భారమంతా దిగినట్లయింది. అడుగులు బోయీలతో సమంగా పడసాగాయి. మధ్యలో ఏర్లు దాటారు. కొండల్లో కోనల్లో నడిచారు. పల్లె కానరాని చోట, నెగడు పట్టుకుని, ఆరుబయటే నిద్రించారు.. వంతు ప్రకారం కాపలా ఉండి.

సబ్బినాడుకు చేరేనాటికి.. భీమనప్పయ్య, భార్య, కొడుకు వారి సహజ శరీర ధారుడ్యాన్ని పొందారు.. రోజుకి రెండు మార్లు కడుపునిండా భోజనం దొరుకుతుండడంతో.

దారి అంతా భీమనప్పయ్య జినేంద్ర ధర్మ ప్రాశిస్థ్యాన్ని వివరిస్తూ వచ్చాడు. ఇక్ష్వాకు వంశ మూలపురుషుడైన వృషభ తీర్థంకరుడి నుంచీ, వర్ధమాన మహావీరుడి వరకూ ఇరవై నలుగురు తీర్థంకరుల గురించి, పద్యాలలో పాటలలో వివరించాడు. మేనా తెర తొలగించి పద్మప్ప అక్షరం పొల్లుపోకుండా అంతా విన్నాడు. ఆ పసివాడికి ఏమర్ధమయిందో మరి.. లీలావతి కడుపులో ఉండగానే ప్రహ్లాదుడు నారాయణ మంత్రం తెలుసుకోలేదూ? ఏదీ అసంభవం కాదు. కాలక్షేపానికి భీమనప్పయ్య చెప్పిన కథలు ఏ మహాకావ్యానికి నాంది పలుకనున్నాయో!

సబ్బినాడుకు చేరాడే కానీ ఎక్కడికి వెళ్లాలి? ఏం చెయ్యాలి? భవిష్యత్తు ఏ విధంగా ఉండబోతోంది?

సత్రం వద్ద మేనా దించి, చేతులు కట్టుకుని నిలబడ్డాడు బోయీల పెద్ద.

“రేపు సూర్యోదయంతోనే బయలుదేరి వెనుకకు మళ్లుతామయ్యా! తాతగారికి మీ యోగక్షేమాలు చెప్పాలి.”

నీళ్లు నిండిన కన్నులతో వీడ్కోలు పలికి కొన్ని నాణాలను ఇవ్వబోయాడు భీమనప్పయ్య.

“వద్దు బాబుగారూ! మీరు కొత్తప్రాంతానికి వలస వచ్చారు.. స్థిర పడడానికి కొంత కాలం పట్టవచ్చు. ఉండనివ్వండి. మాకు తాతగారు తగిన మూల్యాన్ని ఇచ్చారు. మీరు చాలా బాగా పాటలు, పద్యాలు చెప్తారయ్యా.. బ్రతుకు తెరువు మీకు కష్టమేమీ కాదు..”

నిజమే! విద్యత్తు ఉంటే అవనిలో ఏ ప్రాంతమయినా ఒక్కటే..

మరునాడు ఉషోదయంతో కను మరుగవుతున్న మేనాకి అద్దిన తళుకులు, ఎర్రని సూర్యకాంతుల్ని స్తంభం వద్ద నిలబడిన పద్మప్ప మీదికి ప్రతిబింబిస్తూ ఉంటే.. ఆ పాపని మోము భాస్కరుని బింబంతో పోటీపడి, భీమనప్పయ్యకి ఆశాజనకమైన భవిష్యత్తును గోచరింపచేసింది.

*——————————-*