జయించు జగాన్ని

రచన : డా. వి.సీతాలక్ష్మి . విశ్రాంత తెలుగు రీడర్

 

ఏ ఇంటి కథనం విన్నా ఏమున్నది కొత్తదనం

ప్రతి ఇంటి చరిత సమస్తం వృద్ధాప్యపు ఒంటరి పయనం

 

అమ్మానాన్నా ఆరునెలలకే అనుమతి

అమెరికా డాలరు  స్వర్గాదపీ గరియసి

స్వదేశీ సౌరభ సంస్కృతి పరిమితి

విదేశీ వింత వికృతి దిగుమతి..

 

తాను నాటిన మొక్క ఎదిగి మ్రానై నీడనిస్తే

తాను సాకిన కన్నబిడ్డే నీడనివ్వక త్రోసివేస్తే

చెట్టా? బిడ్డా? ఏది మనకు తోడూ నీడా?

 

అవుతున్నాయి ఇళ్లన్నీ వృద్ధాశ్రమాలు

మృగ్యమవుతున్నాయి మమతల విలువలు

ఈ మెయిల్, సెల్‌ఫోన్‌ల పలకరింపులే వరాలు

ఇవి రూకలు తీర్చని బాధలు, సభ్య సమాజానికి సవాళ్లు

ఇవే వ్యషి కుటుంబాల వ్యధలు, వరాల్లాంటి శాపాలు..

 

అయితే వృద్ధాప్యం శాపం కాదు

జరరుజలు కర్మలు కావు

మనిషి మనుగడకు మనసే మూలం

జయిస్తే అంతా ఆనందం…

 

భయం వద్దు  రోగం తలచి

బెదురు వద్దు ఏకాంతం చూసి

జగమంత కుటుంబం నీదని

దర్జాగా గడిపెయ్ దర్పంగా బ్రతికెయ్…

 

సహజ భాషా ప్రవర్తనం (Natural Language Processing) – 2

రచన : సౌమ్య వి.బి.

 

“కంప్యుటేషనల్ లింగ్విస్టిక్స్” అని ఒక జర్నల్ ఉంది. Computational Linguistics అంటే గణనాత్మక భాషాశాస్త్రం (అనుకుందాం తాత్కాలికంగా). సాధారణంగా, సహజ భాషా ప్రవర్తనానికి సమానార్థకంగానే వాడుతూ ఉంటారు. సహజ భాషా ప్రవర్తనం (నేచురల్ లాంగ్వేజీ ప్రాసెసింగ్ – రంగంలోని ప్రముఖ పత్రికల్లో ఇదీ ఒకటి. తరుచుగా సమకాలీన పరిశోధనల గురించిన పత్రాలతో పాటు, “చివరి మాటలు” (Last Words) అన్న శీర్షికన, ఈ పరిశోధనల గురించిన ఆలోచనల వ్యాసాలు కూడా వస్తూ ఉంటాయి. ఇటీవలి కాలంలో (అంటే జూన్ 2010 లో) ఈ శీర్షికలో వచ్చిన వ్యాసం తాలూకా స్వల్ప పరిచయమే ఈ నా వ్యాసం. ఇదివరలో ఎన్.ఎల్.పీ. గురించి రాసిన వ్యాసానికి కొనసాగింపు కాకపోయినా, సంబంధితమైనది అని అనుకోవడం వల్ల, రాస్తున్నాను.
(వ్యాసంలో పదజాలం చాలా మట్టుకు మూల రచనదే.)

ఇంతకీ, నేను మాట్లాడుతున్న వ్యాసం:
What computational linguists can learn from psychologists (and vice versa)
దీని రచయిత: Emiel Krahmer.
ఆంగ్ల మూలం ఇక్కడ లభ్యం:

 

భాషా సంబంధిత సాంకేతికత ఈ పాతికేళ్ళలో ఎవరూ ఊహించనంత మలుపులు తిరిగింది. పాతికేళ్ళ క్రితం “వాక్ప్రవర్తనం” (Speech Processing)  అభివృద్ధి గురించి మాట్లాడినంతగా దీని గురించి ఎవరూ మాట్లాడలేదు. కానీ, ఇప్పుడు ముఖ్యంగా అంతర్జాలం ఎదిగినందువల్ల, భాషా సంబంధిత సాంకేతికత చాలా వేగంవా వ్యాప్తి చెందింది.
అయితే, భాష అంటే అదొక్కటే కాదు. చెప్పేవారి నుండి వచ్చే మాటల వెనుక, ఒక క్లిష్టమైన నిర్మాణ ప్రక్రియ ఉంది. అలాగే వినేవాడి మస్తిష్కంలో కూడా ఒక క్లిష్టమైన అర్థం చేసుకునే ప్రక్రియ ఉంటుంది. కానీ, ప్రస్తుత పరిశోధనల్లో, ఈ రెండు ప్రక్రియలనీ అర్థం చేసుకునే ప్రయత్నం జరగడం లేదు. భాషని ఒక ప్రక్రియగా (process) కంటే ఒక ఉత్పత్తి (product) గా అర్థం చేస్కుని సాగుతోంది ప్రస్తుత పరిశోధన.  మాటలు వింటున్నప్పుడు అవతల వ్యక్తి మనోగతం కూడా తెలుస్తుంది, ఎలాంటి పదాలు వాడుతున్నాడు? ఎలా వాడుతున్నాడు? అనేదాన్ని బట్టి. అయితే, ప్రస్తుత పరిశోధనల్లో ఇలాంటి అంశాలు పరిగణలలోకి తీసుకోవడం లేదు. ఈ రంగంలో పరిశోధనలు మొదలైన తొలినాళ్ళలో పరిస్థితి కొంచెం వేరు.  భాషా ప్రవర్తనం కోసం ప్రజ్ఞాన (cognitive) కోణాలని కూడా పరిశోధించిన దాఖలాలు ఉన్నాయి. అప్పటి పరిశోధనల్లో మానవ భాషకి సాంకేతిక నమూనా సిద్ధం చేసే ప్రయత్నంలో మానసిక శాస్త్ర పరిశోధనా ఫలితాలను కూడా పరిశీలించిన ఉదాహరణలు ఉన్నాయి. ఈ కోణంలో, మానసికశాస్త్ర పరిధిలోని కొన్ని ఇటీవలి పరిశోధనలనీ, అవి మన ప్రస్తుత విషయానికి ఏ విధంగా ఉపయోగపడగలవు అన్నదీ చూద్దాము.

భాష ఉపయోగం, సామాజిక ప్రభావం:

సామాజిక మానస్తత్వవేత్తలు ఒక వ్యక్తికి ఇతర వ్యక్తులతో ఉండే సంబంధాల గురించి అధ్యయనం చేస్తారు. అందులో భాగంగా, కొందరు మనుషులు వివిధ సందర్భాల్లో ఉపయోగించే భాష మీద కూడా పరిశోధనలు చేసారు. వీటిల్లో ఒక ఉపశాఖ “వ్యవహార పదాల” (నాకు Function words ని తెలుగులోకి అనువదించడం తెలియలేదు.) వాడుక గురించి. ఇక్కడ వ్యవహార పదాలు అంటే – సర్వనామాలు, ఉపసర్గలు (Preposition-బూదరాజు ఆధునిక వ్యవహార కోశం),  ఉపపదాలు (Article -బూదరాజు ఆధునిక వ్యవహార కోశం),  సముచ్చయాలు (Conjunctions – బూదరాజు ఆధునిక వ్యవహార కోశం) మరియు సహాయక క్రియలు(Auxiliary Verbs).

ఈ కోణంలోకనుక్కున్న ఒక ముఖ్యమైన ఇషయం – ప్రథమ పురుషలో వాడే సర్వనామాలు నిరాశాజనకమైన స్థితిని సూచించే అవకాశం ఉందనడం. ఉదాహరణకు మానసిక వ్యాకులతకు గురైన విద్యార్థులు తక్కిన విద్యార్థులతో పోలిస్తే  “నేను”,”నాకు” వంటి సర్వనామాలు ఎక్కువగా వాడతారని, అలాగే ఈ రెండో శాఖలో కూడా ఎప్పుడో ఒకప్పుడు ఇలాంటి మానసిక వ్యాకులతకు గురైన వారిలో మళ్ళీ తక్కిన వారితో పోలిస్తే ఈ ప్రథ పురుష సర్వనామాల వాడుక ఎక్కువనీ పరిశోధనల్లో తేలింది.  అలాగే,  ఆత్మఘాతుక భావాలు గల కవుల రచనల్లోనూ, మిగితా వారికంటే ఈ “నేను, నా, నాకు” వంటి సర్వనామాలు ఎక్కువగా కనిపిస్తాయట. అంతే కాదు, మరో అధ్యయనంలో, “నేను”, “మేము” అన్న పదాల వాడుక వ్యక్తుల స్వార్థ, సామూహిక చింతనలను కూడా సూచిస్తుందనీ, సెప్టెంబర్ పద్కొండు నాటి దాడుల తరువాత కొద్ది గంటల్లో, చాలామంది ఆన్లైన్ బ్లాగర్ల పదాల్లో “నా, నేను” వంటివి తగ్గి “మనం, మేము” వంటి పదాలు ఎక్కువగా కనిపించాయట.

ఈ పరిశోధనల ఫలితాలని విశ్లేషించే క్రమంలో కలన యంత్ర సహాయం తీసుకునే మనస్తత్వవేత్తలు అరుదు. అలా తీసుకున్నా కూడా, సాధారణంగా భాష పూర్వోత్తర సంబంధాలను (Linguistic Context) పరిగణనలోకి తీసుకోరు. దీని వల్ల సమస్యలు వచ్చే అవకాశాలు లేకపోలేదు. ఉదాహరణకు -“ప్రథమ పురుష సర్వనామాలు ఎక్కువగా వాడితే మానసికవ్యాకులతకు సూచన” అని అనుకుంటే “నేను జీవితాన్ని ప్రేమిస్తున్నాను”, సర్వనామాన్ని మాత్రమే పరిగణనలోకి తీసుకుని, ఇది వ్యాకులత ని సూచించింది అనడం పొరపాటు కదా.  గణనాత్మక భాషాశాస్త్ర పద్ధతుల ద్వారా, పద పూర్వాపర సందర్భాలను పరిగణలోకి తీసుకుని విశ్లేషించవచ్చు. (ఎలా? అన్నది తెలుసుకోవాలంటే, వికీ పేజీ చూడండి. http://en.wikipedia.org/wiki/Natural_language_processing).

సామాజిక మనస్తత్వశాస్త్రంలోనే మరొక పరిశోధనా ఉప-విభాగంలో ,  వ్యక్తుల మధ్య సంబంధాలను గురించి చెప్పే కొన్ని సకర్మక క్రియల గురించి పరిశోధించారు.  ఈ క్రియల వాడుకకూ, వాక్యాలలోని గూఢత లేదా నిర్దిష్టతకూ మధ్య గల సంబంధాలు ఏమిటి? అన్నది అధ్యయనం చేసారు. వీళ్ళ పరిశోధనల్లో స్థితిని సూచించే క్రియలతో (Transitive verbs) పోలిస్తే కార్యాన్ని సూచించే క్రియలు (Action verbs) నిర్ధుష్టంగా ఉంటాయని తేల్చారు. (అంటే, “నాకు నువ్వంటే  కోపం” అనడానికీ, “నేను నిన్ను కొడతాను”  అనడానికీ వాడిన క్రియల్లో తేడా అనమాట!!).  మొదటి వాక్యం మానసిక స్థితిని సూచిస్తే, రెండో వాక్యం స్పష్టంగా జరగబోయే విషయం చెప్పింది.  పై రెండింటికంటే గూఢంగా ఉండేది – “నాకు  అసలే కోపం ఎక్కువ” వంటి వాక్యం.   నిజానికి మూడు రకాల్లో ఏదన్నా ఉపయోగించి విషయం చెప్పవచ్చు (కోపం వచ్చిందన్న సంగతి).  ఒక వ్యక్తి ఇలా భిన్న నిర్దుష్టతా పరిమాణాలలో ఏది ఎంచుకుంటాడు? అన్న దాన్ని బట్టి అతని గురించి ఒక అంచనాకు రావొచ్చు. ఈ నిగూఢ-నిర్దుష్ట పద ప్రయోగాల పరిధి ఇక్కడికి పరిమితం కాదు. వ్యక్తులు ప్రపంచాన్ని చూసే పద్ధతిని కూడా ప్రభావితం చేస్తుందని పరిశోధనల్లో తేలింది (వివరాలకు, మూల వ్యాసం, అందులోని రిఫరెన్సులను చదవండి).  చివరగా, నిగూఢత ద్వారా (ముఖ్యంగా విశేషణాల ద్వారా),  ఒక ప్రాపంచిక దృష్టినీ, నిర్దుష్టత ద్వారా ప్రత్యేకాంశ దృష్టినీ చూపవచ్చు అని తేల్చారు.

ఈ పరిశోధనాఫలితాలు వినగానే భాషాశాస్త్రవేత్తలకీ, కలనయంత్ర భాషాశాస్త్రవేత్తలకీ కూడా ఒక సందేహం కలుగుతుంది. అది విశేషణాలను నిగూఢతకు అన్వయించడం గురించి. “లావు, సన్నం, చిన్న, పెద్ద” వంటి విశేషణాల ంఆటేమిటి? “కోపం, మౌనం” వంటి వాటితో పోలిస్తే, ఇవి నిర్దుష్టమైనవే కదా. గ్రహణశక్తిని ప్రభావితం చేసేది వ్యక్తుల మధ్య సంభాషణ జరిగే తీరా? లేక నీగూఢ-నిర్దుష్ట భాషల మధ్య తేడానా? అన్న దృష్టిలో ఇటీవలి కాలంలో జరిగిన పరిశోధనలు రెండోదాన్ని బలపరిచాయి.

పైన ప్రస్తావించిన అంశాల్లో కొన్నింటి వల్ల సహజభాషా ప్రవర్తన పరిశోధనలో ఉపయోగం ఉంది. ఉదాహరణకు: ప్రవర్తన పద్ధతిలో కాకపోయినా, మూలపాఠాన్ని (text) ని అర్థం చేసుకోవడానికి (Natural Language Understanding), ఆపై, చివరికి దీన్ని ఉపయోగిస్తున్న వారికి అంత్యపాఠాన్ని(Natural Language Generation) అందించడానికి, ఈ పరిశోధనా ఫలితాలు పనికిరావొచ్చు.  ముఖ్యంగా,  భావ విశ్లేషణ (Sentiment Analysis), అభిప్రాయ సేకరణ (Opinion Mining) వంటి పరిశోధనల్లో పైఅన ఉదహరించిన లాంటి పరిశోధనలు బాగా పనికొస్తాయేమో! కానీ, ఇప్పటికైతే, ఈ రెండు రంగాల మధ్య అంత పరిశోధన మార్పిడి జరగడం లేదు.

అయితే,  గణనాత్మక భాషాశాస్త్రానికి మనస్తత్వ శాస్త్ర పరిశోధనల ఫలితాలతో సంబంధం తక్కువున్నా, దానితో పోలిస్తే,    మనస్తత్త్వసంబంధి భాషాశాస్త్రం (Psycholinguistics – బూదరాజు ఆధునిక వ్యవహారకోశం) తో కొంచెం సంబంధం ఉంది.  వీరి ఆలోచనల నుండి గణన భాషా శాస్త్రీయులూ, వారి ఫలితాలనుండి వీరూ స్పూర్తి పొందడం కనిపిస్తూనే ఉంటుంది.

(వివరాల్లోకి వెళ్ళకుండా, టూకీగా చెప్పాలంటే)
ముఖ్యంగా, వస్తు వర్ణనల అభ్వ్యక్తి ని తెలిపే విషయంలో (ఉదాహరణకు : ఒక జంతు సమూహంలో  ఉన్న ఏకైక కుక్కను వర్ణించడానికి “ఆ కుక్క” అనకుండా, “ఆ పెద్ద, నల్ల మచ్చలు గల బొచ్చు కుక్క” అనడం వంటివన్నమాట. ) మనస్తత్త్వ భాషాశాస్త్రవేత్తలు కనిపెట్టిన విషయాలు గణన భాషాశాస్త్రవేత్తలకు ఉపయోగపడతాయి.  మనుషులు వివరణ అవసరం లేని సందర్భంలో కూడా పైన చెప్పినట్లు వివరణ వాడతారని ఒక పరిశోధనలో తేలీంది. ఇలాగే, మరి కొన్ని ఆసక్తి కరమైన పరిశోధనలు ఉన్నాయి. ఇలాంటి వాటిని భాషా ప్రవర్తనం లోని చివరి అంకంలో..అంటే,  భాషా ఉత్పత్తి సమయంలో మృదులాంత్రం ఉపయోగించే మనుషులకు అర్థమయ్యేలా, నచ్చేలా వాక్య నిర్మాణాలు చేయడానికి ఉపకరించవచ్చు.

కనుక, ఈ పరిశోధనారంగాల మధ్య పరస్పర సహకారం అవసరం అన్నది వ్యాసం సారాంశం.

నాకెందుకు నచ్చిందీ అంటే, ఇలా భిన్న విషయాలను స్పృశించింది కనుక. ఏదో, వీలైనంత సులభంగా అర్థమయ్యేలా రాసేందుకు ప్రయత్నించాను. తప్పులుంటే మన్నించండి.

మనసులో మాట నొసటన కనిపించెనట

    రచన : లలిత.జి

 

పార్వతీ పరమేశ్వరులు పరవశించి నాట్యం చేస్తున్నారు.

సరస్వతీ దేవి వీణా గానం వింటూ బ్రహ్మదేవుడు పుట్టబోయే ప్రతి శిశువు నుదుటి మీదా వారి భాగ్య రేఖలు రాస్తున్నాడు.

పాలకడలిలో పాముపై పడుకుని తలవంచుకుని తన పాదాలు వత్తుతున్న శ్రీమహాలక్ష్మిని మందహాసంతో చూపు మరల్చుకోలేక చూస్తున్న శ్రీమహావిష్ణువు ఒక్క సారి ఉలిక్కి పడ్డాడు.

“పతికిన్ చెప్పక…” శ్రీదేవి పరుగు అందుకుంటే ఆమె వెనకే హరి, అతని వెనుకే అతని శంఖ చక్రాలతో సహా సకల పరివారమూ వెంబడించగా అందరూ కలిసి అరక్షణంలో భూలోకానికి అల్లంత దూరంలో ఆకాశంలో మబ్బుల పై ఆగారు. ఏమై ఉంటుందా అని అందరూ ఆత్రంగా తొంగి చూశారు.

 

అది ఒక సంపన్నుని స్వగృహం. ముందు గదిలో ముచ్చట్లాడుకుంటున్న దంపతుల ద్వయం, వారి బంధు మిత్ర వర్గం. పెరట్లో ఏకాంత ప్రశాంత వాతావరణంలో ఒక అమ్మాయి, అబ్బాయి. అబ్బాయి పూర్తిగా ఆస్వాదిస్తున్నాడు తన ముందున్న అందాన్ని. ఆపకుండా చెపుతున్నాడు ఆత్మకథని. అంతా వింటూనే తన వంతు ఎప్పుడు వస్తుందా, తన సందేహాలను ఎలా నివృత్తి చేసుకోవాలా, అడిగితే ఏమనుకుంటాడో, అమ్మా నాన్న ఏమంటారో, అడగకపోతే ఇలాంటి అవకాశం మళ్ళీ ఎప్పుడు వస్తుందో, అని సతమతమౌతోంది అమ్మాయి. “అమ్మా  శ్రీమహాలక్ష్మీ, శ్రీవారి వక్షస్థలంలో స్థిరంగా ఉంటావు. నాకు కాబోయే శ్రీవారి మనసులో శ్రీమతికెటువంటి స్థానముందో తెలిసేదెలా? కలవారని అమ్మా, కష్టపడే తత్వమని నాన్నా, పేరున్న వారని చుట్టాలూ, అప్పుడే పెళ్ళామయినట్టు వరసలు కలిపేస్తున్న పెళ్ళి కొడుకూ ఈ సంబంధం స్థిరమని నిశ్చయించేశారు. వద్దన్నా నా స్నేహితురాలు నళిని గుర్తుకు వస్తోంది. నాలుగు నిమిషాల్లో నిశ్చయమూ, నాలుగు రోజుల్లో పెళ్ళీ అయిపోయింది. నాలుగు ముక్కలు కూడా నవ్వుతూ మాట్లాడలేని పరిస్థితి ఇప్పుడు తనది. అప్పుడెన్ని నీతులు చెప్పాను తనకి. ఇప్పుడు నేనే పరిస్థితిలో ఉన్నాను? అందుకే తన దాకా వస్తే కాని తెలియదంటారు. అమ్మా మహాలక్ష్మీ ఆడవారి మాటలు అర్థం కావంటారు కానీ, ఈ మగ వారి మనసులో ఏముందో ఎలా తెలిసేది? నీ నోము పట్టించి, నెల తిరక్కుండానే సంబంధం వస్తే నీ చలవే అంది అమ్మ. అందుకే నిన్ను వేడుకుంటున్నాను. ఈ క్షణంలో ఇతనేమనుకుంటున్నాడో నాకు తెలియచేయగలవా?”

 

అలాగే కానీ అనుకుని  శ్రీమహాలక్ష్మి చిరునవ్వుతో ఆ అమ్మాయి వైపు చూసింది. కాబోయే పెళ్ళికూతురికి కరెంటు షాకు తగిలినట్టయ్యింది. కళ్ళెదుట ఉన్న అమ్మాయి కట్టుకోబోయే అమ్మాయి అని తన ఊహలన్నీ కట్లు తెంచుకుని ఆలోచిస్తుంటే తట్టుకోలేకపోయింది ఆ అమ్మాయి. “కోరికలు కోరుకుంటే తీరుతాయి జాగ్రత్త” అన్న చైనా సామెత గుర్తుకు వచ్చి లెంపలేసుకుంది.

 

ఆమె అసహాయత చూసి లక్ష్మీదేవి మహావిష్ణువును ఆశ్రయించింది. మాయా మర్మమూ తెలిసినవాడు గనుక శ్రీ మహావిష్ణువు చిద్విలాసంతో “పసి పిల్లాడు తెలియక మారాము చేస్తే కారం డబ్బా చేతికందిస్తామా? అయినా నీ భక్తురాలు ఈ క్షణంలో అతడేమి అనుకుంటున్నాడో తెలియజేయమంటే అర్థం ఈ క్షణంలో తెలియజేయమని అంతే కానీ ఈ క్షణంలో అతనేమి అనుకుంటున్నాడో అని కాదనుకుంటాను. ఈ క్షణంలో కాదు ఇక ముందేమి ఉద్దేశ్యాలున్నాయో తెలియజేస్తే కదా ఆ అమ్మాయి నిర్ణయం తీసుకోగలిగేది? మహా లక్ష్మీ, మాయ చేసి నీ ముచ్చట తీరుస్తాను చూడు,” అని అభయమిచ్చి పెళ్ళి కొడుకు మనసు లోలోపల ఉన్న మధురమైన భావాలను, జీవితం పట్ల అతనికున్న ఆరోగ్యకరమైన ప్రేమనూ, లోతైన అవగాహననూ  ఆ కన్నె పిల్ల కళ్ళకు అగుపించేలా చేశాడు, ఆమెకు ముందు ఉన్న అమానాలూ, కలిగిన భ్రమలూ తొలిగిపోయేలా చేస్తూ.  సంతోషంతో ఆ తల్లికి మనసారా మనసులోనే ప్రణామాలర్పించుకుని తలొంచుకుని తుర్రున తల్లి చాటుకి పారిపోయింది కొత్తగా సిగ్గు నేర్చుకున్న కాబోయే పెళ్ళి కూతురు. అక్కడికి ఆ కథ సుఖాంతమూ, శుభారంభమూ అయ్యి సంపూర్ణమయ్యింది.

 

కానీ శ్రీ  మహా విష్ణువుకి ఒక చిలిపి సరదా పుట్టింది. తాను రాస్తున్న భాగ్యరేఖలతో పాటు ఆ సృష్టికర్తను శిశువుల నుదుటి మీద మరో ఏర్పాటు కూడా చేయమన్నాడు. వయసొచ్చి మగువని చూసి మనసు పడేసుకుంటే ఆ మగువకు మనువు గురించి అతని మనసు లోతులలోన ఉన్న ఆలోచనలు అద్దంలో  కనిపించినట్టు కనిపించాలని.  అదే విధంగా ఏ అమ్మాయైనా అతనిని చూసి ఆ విధంగా ఆలోచించినా అవే విషయాలు అతనికి అవలీలగా కనిపించాలని.

 

ఇక పాలకడలిలో పానుపు పై పవళించి వినోదం చూడడానికి సతీ సమేతంగా సంసిద్ధుడయ్యాడు. కాదు కాదు, శ్రీమతికి వినోదం చూపించేదుకు సన్నద్ధుడయ్యాడు. కాలచక్రాన్ని తిప్పి పాతిక సంవత్సారాల తర్వాత జరగబోయేది కళ్ళకు కట్టినట్టు చూపించాడు.

 

అది ఒక కాలేజీ ఆవరణ. క్లాసుల మధ్య ఖాళీ సమయంలో కాలేజీ అమ్మాయిలూ, అబ్బాయిలూ  కబుర్లతో కాలక్షేపం చేస్తూ కాఫీ టీలు సేవిస్తున్నారు, కాలేజీ క్యాంటీనులో. ఒక్కో గుంపులో వారు ఒక్కో విషయం మీద, కొంతమంది అన్ని విషయాల మీద చర్చించుకుంటున్నారు. ప్రేమ ముందా, పెళ్ళి ముందా అన్నది ఒక అంశం ఐతే, పెద్దల ఇష్టమా, పెళ్ళిలో చెల్లాల్సింది  పిల్లల ఇష్టమా అని ఇంకొక అంశం. పై చదువులకు పై దేశాలకు వెళ్ళాడానికి పరీక్షలూ, వాటి ప్రిపరేషనూ ఇంకొకరికి చర్చా విషయం. ఇంకా చదవాలా, ఇక ఉద్యోగం చెయ్యాలా అని ఇంకొకరి మీమాంస. సినిమాకి ఫైటు ఎక్కువ అవసరమా లేక పాట ఎక్కువ అవసరమా అన్న సందిగ్ధం మరి కొందరిది. ఇలాంటి చింతలేమీ లేకుండాఅ హాయిగా ప్రకృతి అందాలనో, పడతుల పరువాలనో గమనిస్తూ క్యాంటీను బయట నిలబడి ప్రస్తుతంలోనే ఉండి ప్రత్యక్షానందాలను రుచి చూస్తున్న వారింకొందరు.

 

అక్కడక్కడా ప్రేమాంకురాలు మొలిచే అవకాశమున్న జంటల మధ్యకు మహావిష్ణువు, మహాలక్ష్మీ  దృష్టి సారించారు. “శ్రీధర్ చాకు లాంటి కుర్రాడు. చదువుతున్నట్టే కనిపించడు కాని ర్యాంకులు కొట్టేస్తుంటాడు. సరదాగా మాట్లాడ్తుంటాడు. అప్పుడప్పుడూ సరసమా అనే అనుమానం కూడా వస్తుంటుంది. చనువు తీసుకోవచ్చో లేదో అని సందేహం వస్తుంటుంది. నువ్వు నాకిష్టం. మా ఇంట్లో నీ గురించి చెప్తుంటాను. ఎప్పుడైనా వస్తే మా వాళ్ళకి పరిచయం చేస్తాను అని అడగాలనిపిస్తుంది. అతను ఎలాంటి వాడో ఎలా తెలుస్తుంది?” అనుకుంటూ ఉండగానే అతని నుదురుపై తెలియని కాంతి. అందులో అతని ఆలోచనలు. “ఇంకెన్ని రోజులో ఈ చదువులు. ఆ తర్వాత ఉద్యోగాల వేట. పెళ్ళి చూపులూ, పెద్దల మాటలూ, ఆ తర్వాత పెళ్ళి ముచ్చట్లు. ఈ ఆడ పిల్లలకి ఆ బాధ లేదు. ఎంతసేపూ పెళ్ళి చేసుకోమనే వెంటబడతారు పెద్దవాళ్ళు, కాని పెద్ద ధ్యేయాలతో వాయిదాలు వేసుకోమనరు. హాయిగా ఏ పెద్ద చదువులనో విదేశాలకెళ్ళిపోతేనో…” ఇక ఆపైన కనిపించిన విషయాలు కళ్ళు మూసుకునేలా చేస్తే ఊర్మిళ ఉరుకులు పరుగులతో అక్కడ్నించి తప్పుకుంది.

 

ఇంకోచోట వనితను చూసి మళ్ళీ ఆమె తన వైపు చూస్తే తల తిప్పుకోలేక ఇబ్బందిగా నవ్వుతూ “హలో!” చెప్పాడు అరుణ్. అంతే ఇబ్బందిగా అతనినికి జవాబు చెప్తూ అలాగే ఆగిపోయింది వనిత. అరుణ్ వాళ్ళ అమ్మా నాన్నల పెళ్ళి విషయాలూ, వారి అనుబంధం గురించి ఆలోచిస్తున్నాడు. అది అతని నుదుటిపై సన్నని కాంతిలా, అదో కలలా అస్పష్టంగా అగుపిస్తూనే అతని స్పష్టమైన ఆలోచనలను తెలియచేస్తోంది. అన్యోన్యమైన ఆ అనుబంధంలో ఆనందాలూ, ఆరాటాలూ, ఆత్మాభిమానాలూ, ఆధారపడడాలూ, అన్నీ కలిపి అనుమానం లేకుండా అదో తీయని అనుభూతి కలిగించే ఆలోచనలు. అదృష్టవంతురాలు ఈ అమ్మాయి అనుకుంటున్నారు కదూ. ఆగండాగండి.  మరి ఆ అమ్మాయి ఉద్దేశాలు కూడా అరుణ్ చూడాలి కదా. ఆమెకేమో సిరి సంపదల మీద ఉన్న మమకారం అనుబంధాల మీద  లేదాయె. అరుణ్ త్వరలోనే అమెరికా వెళ్ళ బోతున్నాడు. ఐశ్వర్యవంతుల అబ్బాయి. అతనితో భవిష్యత్తు తన తోటి వారికన్నా తనని ఓ రెండంగుళాలు ఎక్కువ ఎత్తులో ఉంచుతుందన్న ఆశ ఆమెది. అంతే కాదు అతని నుదుట కనిపించిన దాంట్లో తన మీది ప్రేమ అతని బలహీనతగా, తనకు సంబంధించని ఆలోచనలు అనవసరమైన భారంగా ఆమెకు తోచాయి. ఎటూ తేల్చుకోలేక సతమతమవ్వడం వనిత నుదుటి మీద కొద్ది క్షణాల పాటు వింతగా ప్రత్యక్షమైన వెలుగులో స్పష్టంగా కనిపించింది అరుణ్‌కు. అనుకోని అనుభవానికీ, అది కలిగించిన ఆశభంగానికీ తట్టుకోలేక అరుణ్ తలొంచుకుని తప్పుకున్నాడు.

 

శ్రీ మహాలక్ష్మి భారంగా నిట్టూర్చింది. కలవని మనసుల భారం ఆమెను కదిలించింది. ఐనా ఆ విషయం ముందే తెలియడం మంచిది కదా అని సంభాళించుకుంది. ఐతే శ్రీ మహా విష్ణువు ఆమె ఆంతర్యం గ్రహించి దృశ్యాన్ని కాలంలో రెండు సంవత్సరాలూ, దూరంలో కొన్ని వేళ మైళ్ళూ ముందుకు జరిపాడు. అప్పుడేం జరుగుతున్నదంటే ఈ నలుగురూ అమెరికాలోని ఒక విందుకు హాజరై ఉన్నారు. అరుణ్, వనిత మరియు శ్రీధర్, ఊర్మిళ జంటలుగా ఉన్నారు. శ్రీ మహా విష్ణువు చిద్విలాసంగా నవ్వాడు. ప్రశ్నార్థకంగా చూసిన శ్రీ మహాలక్ష్మికి నారాయణుడిలా వివరించాడు, “చూడు లక్ష్మీ, అంతరంగాలు తెలిసినంత మాత్రాన అందరూ వివేకంతో ప్రవర్తించాలని లేదు కదా? ఐనా ఆ విధాత నా మాట విని మనసు లోతులో ఉన్న ఆలోచనలు నుదుటి మీద చూపించినంత మాత్రన తను వ్రాసిన భాగ్యరేఖల ఫలితాన్ని తారు మారు చెయ్యనిస్త్తాడా? మనసుకి నచ్చే అవకాశమున్న ప్రతి అబ్బాయి నుదుటి మీదా విపరీత పోకడుల ప్రతిబింబాలు చూసి ఊర్మిళ తన తల్లి దండ్రుల దృష్టిలో శ్రేష్ఠమైన సంబంధాన్ని వద్దనడానికి సరైన కారణాలు చూపలేకపోయింది. అరుణ్ తనకి నచ్చిన అమ్మాయిల ఆశలకూ తన ఆశయాలకూ పొత్తు కుదరక తను మొదట వలచిన ‘వనితనే’ మనువాడడానికి నిశ్చయించుకున్నాడు. కథ అడ్డం తిరగాల్సినది అడ్డంగా తిరిగి మళ్ళీ మొదటికే వచ్చింది.”

 

“మరి తరుణోపాయం?” అని అడిగింది శ్రీ మహాలక్ష్మి. మొదట్లో శ్రీ మహాలక్ష్మిని ప్రార్థించిన భక్తురాలు మెట్టిన ఇంటికి దృశ్యం మార్చాడు శ్రీ మహా విష్ణువు. విష్ణుమూర్తి ఏదో చెప్పబోయేలోపలే శ్రీమహాలక్ష్మి ఆ భక్తురాలి మొర విని అటు వైపు పరుగు తీసింది. సిరి వెనకే శ్రీహరీనూ. ఇద్దరూ చిరునవ్వుతో ఆ భక్తురాలి ప్రార్థనను అంగీకరించి ఆమె కోరిన వరాన్ని ప్రసాదించారు. నుదుటి వెలుగులను, అంతరంగాలు అద్దంలో కనపడడాలూ ఆగిపోయేలా చేశారు. ఆ భక్తురాలి స్నేహితులే ఐన అరుణ్, వనిత మరియు శ్రీధర్, ఊర్మిళ ల జంటలను సమర్థవంతంగా తమ సమస్యలు పరిష్కరించుకుని సంతోషంగా తమ జీవనం సాగించగలిగేలా ఆశీర్వదించారు.

చిన్న భాషల్ని మింగేస్తున్న పెద్ద భాషలు

రచన: ……….. నూర్ భాషా రహంతుల్లా

 

 

 

గత పది సంవత్శరాలలో516 భాషలు దాదాపుగా అంతరించిపోయాయట.

చాలా కొద్దిమంది పెద్దవాళ్ళు మాత్రమే ఆ భాషలు మాట్లాడుతున్నారట.

ప్రస్తుతం 7299 భాషలు ప్రపంచంలో వాడుకలో ఉన్నట్లు గుర్తించిన సంస్థలు, వాటిలో సగానికి సగం

రాబోయే తరానికి అందకుండా అంతరించిపోయే దశలో ఉన్నాయని చెబుతున్నాయి.

అంతరించిపొయే దశలో ఒక భాష ఉంది అనటానికి ప్రాతిపదికలు ఏంటంటే-

1. ఆ భాషను పెద్దవాళ్ళు పిల్లలకు నేర్పరు.

2. రోజువారీ వ్యవహారాల్లో వాడరు.

3. ఆ భాష మాట్లాడే జనం సంఖ్య తగ్గిపోతూ ఉంటుంది.

4. ప్రభుత్వం, దేవాలయం కూడా ఆ భాషను ఉపయోగించవు.

5. ఆ భాషను కాపాడుకోవాలని ప్రజలు సంఘటితంగా ఉద్యమించరు.

6. ఆ భాషపట్ల గౌరవభావం ప్రజల్లో ఉండదు.

7. ఆ భాష అక్షరాలను గాని, సాహిత్యాన్ని గాని ప్రజలు విరివిగా వాడరు.

Ethnologue.comలో  ఈ అంతరించిపోతున్న భాషల చిట్టా ఉంది. ఆఫ్రికాలో 46, అమెరికాలో 170, ఆసియాలో 78, ఐరోపాలో 12, పసిఫిక్ లో 210భాషలు ఈ చిట్టాలో ఉన్నట్టు తెలిపారు.

 

 

 

ఇక ఇండియా విషయానికి వస్తే 17భాషలు అంతరించాయట.అవి:

1.పుచిక్ వార్: అండమాన్ దీవుల్లో 2000 సంవత్శరంలో కేవలం24 మంది షెడ్యూలు తెగల వాళ్ళు మాట్లాడుతున్నారు.ఈ భాషను హిందీ మింగేసింది.

 

2.కామ్యాంగ్: 2003 నాటికి అస్సాంలో 50మంది ఈ భాషను మాట్లాడేవాళ్ళు మిగిలారు.కాస్త ముసలివాళ్ళు మాత్రం తాయ్ లిపిలో ఈ భాష రాసేవాళ్లట.ఇదీ గిరిజన భాషే. అస్సామీ భాష దీన్ని మింగేసింది.

 

3.పరెంగా: 2002 నాటికి ఒరిస్సా, కోరాపుట్ జిల్లాల్లో 767మంది మిగిలారు.ఈ భాషమీద మన తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం వాళ్ళు గూడా పరిశోధనచేసారు.ఈ భాషమాట్లాడే ‘గడబ’అనే గిరిజన తెగ క్రమేణా ఆదివాసీ ఒరియా భాషలోకి మారిపోయారు.

 

4.రూగా: మేఘాలయలోని ఈ భాష నామరూపాల్లేకుండా అంతరించిపోయింది. మిగిలిన కొద్దిమంది గారో భాషలోకి మళ్లారు.

 

5.అహాం; అస్సాం ప్రాంతంలో పూర్వం 80లక్షల మంది మాట్లాడే ఈ భాషను మాట్లాడే వాళ్ళే లేరు.కే వలం మంత్రతంత్రాలతో ఈ భాషను వాడుతున్నారు.

 

6.అకాబియా:అండమాన్ దీవుల్లోని ఈ భాషలు అంతరించిపోయాయి.అవి7:అకాబి,8.అకాకరి

 

9.అకాజెరు

 

10.అకాకెడి

 

11.అకాకోల్

 

12.అకాకోరా

 

13.అకర్ బాలె

 

14.ఒకోజ్ వోయ్

15. పాలి: బౌద్ధమతసాహిత్యం ఈ భాషలో ఓనాడు వికసించింది.1835 లో బైబిల్ లోని కొత్తనిబంధన కూడా ప్రచురించారీ భాషలో. ఇండియాలో నాశనమైపోయింది.శ్రీలంక,బర్మా,టిబెట లలో ఇంకా కొంతమంది ఈ భాష మాట్లాడేవాళ్ళున్నారంటారు.

 

16. రంగకస్: ఉత్తరాంచల్ ప్రాంతంలో జొహారి అని కూడా పిలిచే ఈ భాషస్తులు ఓ వెయ్యిమంది ఉండొచ్చట. ఈ భాషా పోయింది.

 

17. తురుంగ్: అస్సాం గొలాగట్ జిల్లాలోని ఈ గిరిజన జనం మెల్లగా సింగ్ పొ భాషలోకి మళ్ళారట.

ప్రతి రెండువారాలకు ఒక భాష చచ్చిపోతుందని భాషా శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు.ప్రపంచంలోని 6800భాషలలో 90శాతం భాషలు ఈ శతాబ్దంలోగా చనిపోతాయట.ఎందుకంటే వాటిలో సగంభాషలు మాట్లాడే వారు 2500 మందికంటే తక్కువగా ఉన్నారట. వరల్డ్ వాచ్ సంస్థ హెచ్చరికఇది. యుద్ధాలు, హత్యాకాండలు, ప్రకృతి బీభత్శం, పెద్ద భాషల్ని ఆశ్రయించటం లాంటివన్నీ ఇందుకు కారణాలట. ఒకతరం నుంచి మరొక తరానికి భాషను తరలించటానికి కనీసం లక్షమందైనా ఆ భాషమాట్లాడే వాళ్ళుండాలని లేకపోతే ఆభాష అంతరిస్తుందని యునెస్కో ప్రకటించింది.

 

ఏమతం వాళ్ళు ఎంతమంది పెరిగారు,ఎంతమంది తరిగారు లాంటి లెక్కల్ని తప్పులతడకలతో

హడావుడిగా పార్లమెంటుకు అందజేసి, తరువాత నాలుక కరుచుకున్న కేంద్రగణాంకశాఖ 2001నాటి భాషలవారి  జనాభాలెక్కల్ని ఇంతవరకూ ప్రజలముందు ఉంచలేదు. భాషల అభివృద్ధికి, పంచవర్ష ప్రణాళికల్ని ఆపుచేసి, దశవర్ష ప్రణాళికగా మార్చుకోవల్సిందేనా?భాషల వివరాలు చెప్పటానికి ఆరేళ్ళు సరిపోలేదా? 90లక్షలమంది గుడ్డివాళ్ళు, కోటినలభై లక్షల మంది చెవిటివాళ్ళకు లేని బాధ మీకెందుకంటున్నారు  సెన్సస్ వాళ్ళు.

 

ఇప్పుడు 2001జనాభా లెక్కల్లో 428భాషలు నమోదయితే వాటిలో 415వాడుకలో ఉంటే 13భాషలు నశించిపోయాయట. ఎనిమిదో షెడ్యూలులోకి మరోనాలుగు భాషలు కలిపినందున,షెడ్యూలు భాషల సంఖ్య 22కు పెరిగింది.వాటివివరాలు పట్టికలో చూడండి. ప్రమాదంలో పడిన భాషల్ని రక్షించేందుకై ఒక సంస్థ ఈ సంవత్సరం అక్టోబరు 25-27 తేదీలలో మైసూరులో ఒక సమావేశం నిర్వహిస్తుంది. ‘చిన్న భాషలమీద బహుళభాషల ప్రభావం’ అనేదే చర్చాంశం. ఈ సంస్థ ఆశయాలు నాశనమైపోతున్న  భాషల గురించి హెచ్చరించటం, ఆ భాషల వాడకాన్ని పెంచి, అన్ని విధాల తోడ్పాటునందించటం. www.ogmios.org అనే వెబ్ సైట్ చూడండి.

 

ఒకపిల్లవాడు పన్నేండేళ్ళ వయసులో అద్దాన్ని పట్టుకుని బిద్దం బిద్దం అంటుంటే తల్లిదండ్రులు తెగ సంతోషపడిపోయి పన్నెండేళ్ళ బాలాకుమారుడా ఇంట్లోనే ఏదో చెయ్యి అన్నారట. మొత్తం మీద ఇంతకుముందు తెలుగుమాట్లాడేందుకు నోరూ వాయి పడిపోయిన అనేకపార్టీలకు, సంస్థలకు ఇప్పుడు నోరు పెగులుతుంది. ఇక చూసుకోండి మా వ్యవహారాలన్నీ తెలుగులోనే నడుపుతాము అంటున్నారు. చాలా సంతోషం కలుగుతోంది. ఇప్పుడు ద్రావిడవిశ్వవిద్యాలయం వైస్-చాన్సలర్ గంగిశెట్టి లక్ష్మీనారాయణ కూడా ఈ ప్రతిజ్ఞల పరంపరలో గొంతుకలిపారు. ఇన్నాళ్ళూ ఇంగ్లీషులో ఉత్తర ప్రత్త్యుత్తరాలకు అలవాటుపడిన వాళ్ళకు తెలుగులో వ్యవహారాలు నడపాలంటే కొన్ని కష్టాలు వస్తాయి. వాటితోపోరాడాలి. వాటిని జయించాలి. తెలుగుఫాంట్లు, సాఫ్ట్ వేర్ నిరంతరం అభివృద్ధి పరుస్తూ ఉండాలి. ఇంగ్లీషుకు ధీటుగా వాటిని మెరుగుపరచాలి. తెలుగు మేధావులంతా తలా ఒక చేయి వేస్తే ఇదేమంత కష్టం కాదు. తెలుగు వార్తాపత్రికల వాళ్ళు కాలానుగుణంగా తెలుగును ఎంతో అభివృద్ధిపరచలేదా?

1947 నాటికి కేవలం రాతప్రతుల్లో ఉన్న హెబ్రూ భాషను పునరుద్ధరించుకుని, ఇశ్రాయెల్ జాతీయ భాషగా కాపాడుకుంటున్న 50లక్షలమంది యూదుల్ని చూచి మనం నేర్చుకోవాలి. 1999లో

కేవలం నలుగు విద్యార్థులకు హవాయి భాష ప్రత్యేకంగా నేర్పి పట్టభధ్రుల్ని చేసారు. ఇప్పుడు వెయ్యిమంది ఆ భాషమాట్లాడుతున్నారు. మాతృభాషాభిమానం గల ప్రజలు, ప్రభుత్వం, విద్యాసంస్థలు ఏకమయితే వారి మాతృభాష రాజ్యం ఏలుతుంది.నలుచెరగులా విస్తరిస్తుంది. విస్తారమైన సాహిత్యం ఉధ్భవిస్తుంది. ఇంగ్లీషు, హిందీ భాషల చెరలో నుండి మనపిల్లల్ని విడుదల చేసి, స్వేఛ్ఛ్గగా వారు తేనెలూరె తెలుగులో విజ్ఞానశాస్త్రాలు చదివేలా చెయ్యాలి.

 

లండన్ నగరంలో 150భాషలు మాట్లాడే  80 లక్షలమందిలో 30లక్షలమందికి ఇంగ్లీషు మాతృభాష కాదట. వీళ్లకోసం 999అనే ఎమర్జన్సీ సర్వీసులో అనువాదకుల్ని పోలీసులు నియమించారట. అక్కడకు ఎన్ని కొత్తభాషలు మాట్లాడే వాళ్ళు వలస వచ్చినా, వారికోసం అనువాదకుల్ని నియమిస్తూ,”సమాచారం తెలుసుకోవటం ప్రజల హక్కు”అంటున్నారట అక్కడి పోలీసులు.

కానీ మనదేశంలో కోట్లాదిమంది మాట్లాడే భాషలవాళ్ళకు కూడా వాళ్ల భాషలొ సమాచారం పొందే అవకాశం మన దేశ రాజధాని నగరంలొ ఉందా?

 

హిందీయేతర రాష్ట్రాలలో త్రిభాషా సూత్రం ప్రకారం హిందీని నిర్భందభాషగా నేర్పాలని చూస్తే తమిళనాడు ప్రజలు ఎదురుతిరిగారు. మిగతా రాష్ట్రాలన్నీ అమలు చేస్తున్నాయి. మరి హిందీ రాష్ట్రాలలో హిందీయేతర భాషలు నేర్పటంలేదు. హర్యానాలో మాత్రం తెలుగు రెండో భాషగా కొన్ని పాఠశాలల్ల్లో నేర్పుతున్నారట. దేశసమగ్రత నిలవాలంటే హిందీ రాష్ట్రాలలో,ఉత్తరభారత రాష్ట్రాలన్నిటిలో, ఏదో ఒక దక్షిణాది భాషను పిల్లలకు నేర్పించాలని గతంలో పెద్దలు చేసిన సూచన అమలుకాలేదు. ఎవరి భాషను వాళ్ళు వదిలేసిమరీ ఇంగ్లీషును ఆశ్రయించారు.

 

పూర్వం ప్రపంచమంతా ఒకేభాష, ఒకే పలుకు ఉన్నప్పుడు బాబేలు గోపురం కట్టటానికి నడుంకడితే దేవుడు వారి ఏకైక భాషను వందలాది భాషలుగా చిందరవందర చేశాడట. ఇప్పుడు ప్రజలంతా

మళ్ళీ ఇంగ్లీషు సాలెగూడు(ఇంటర్ నెట్)కట్టారు. దేవుడుకూడా ఈ సాలెగూడులో పడతాడో, మరి ఆయనే చీల్చిన ఇన్నివేల భాషల్ని రక్షించుతాడో కాలమే నిర్ణయించాలి. ఇంగ్లాండులోని పిల్లలకు ఇంగ్లీషు నేర్పటానికి ఇండియన్ టీచర్లను కోరుకుంటున్నారంటే మనదేశం ఈ బాబేలు భాషలో ఎంతముందంజలో ఉందో ఊహించవచ్చు. మనవాళ్ళు బ్రతకనేర్చినవాళ్ళు. సర్దుకుపోయే తత్వం గలవాళ్ళు. విడిపించే దిక్కులేక దెబ్బలకు ఓర్చేవాళ్ళు. సిరిసంపదల కోసం సొంతభాషను సాంతం వదిలెయ్యటానికైనా సిద్ధపడేవాళ్ళు. పొరుగింటిపుల్లకూర రుచి అని నిరూపించిన వాళ్ళు.

 

ఫౌండేషన్ ఫర్ ఎన్ డేంజర్డ్ లాంగ్వేజస్ చైర్మన్ నికోలాస్ ఓస్ట్లలర్ కు “తెలుగు అధికార భాష కావాలంటే…” పుస్తకాన్ని ఇ-మెయిల్ లో పంపాను. 2001 జనాభా లెక్కల ప్రకారం వివిధభాషలు మాట్లాడే వారి సంఖ్యావివరాలు అడిగాను. వారిదగ్గర లేవు. 1997నాటికి ప్రపంచభాషల జనాభా అంచనాలు www.etnologne.comలో ఉన్నాయి. కానీ 2001నాటి భారతదేశ భాషల అధికారిక జనాభా లెక్కలు లేవు.వాటిని సంపాదించేందుకు 10-4-2006న FELలోని డాక్టర్ మహేంద్ర కిషోర్  వర్మకు,CIILలోని డాక్టర్ ఉదయనారాయణ సింగ్ కి నాలేఖను పంపాను. ఆలెక్కలు ఈ సంవత్సరమైనా వస్తే “తెలుగు అధికార భాష కావాలంటే…”పుస్తకంలో వాటిని పొందుపరచి మనభాషల పెరుగుదల తరుగుదల తీరుతెన్నులను విశ్లేషిద్దాం.

 

1974 నాటి జీవో 485 ప్రకారం సుప్రీం కోర్టు, హైకోర్టులలో మాత్రమే ఇంగ్లీషులో వ్యవహారాలు జరగాలని,క్రిందిస్థాయి కోర్టులన్నిటిలోమాతృభాషలో వ్యవహారాలు జరగాలని నిర్దేశించారు. అధికార భాషా సంఘం అధ్యక్షుడు ఎబికె ప్రసాద్, హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి సంఘ్వీని కలిసి ఈ విషయమై విజ్ఞప్తిచేస్తే ఆయన జిల్లాకోర్టులకు ఆదేశాలిచ్చారట. ఇటీవల అయిదు హిందీ రాష్ట్రాలలో హైకోర్టు స్థాయిలో కూడా హిందీలో వ్యవహారాలు నడపటానికి కేంద్రం అనుమతించిదట (వార్త 27-3-2006). ఇలాంటి అనుమతి తెలుగుకి కూడా తెచ్చుకుంటే మన రాష్ట్ర భాషకు,ప్రజలకు గొప్ప మేలు జరుగుతుంది.చార్జి షీట్లు,డిమాండు పత్రాలు కూడా తెలుగులోనే జారీ చేయబోతున్నట్లు  డి.జి.పి.స్వరణ్ జిత్ సేన్ ప్రకటించారు.

 

(ఈనాడు 12-04-2006).మన పోలీసు స్టేషన్లు, కోర్టులు, ఆఫీసుల్లో వ్యవహారాలన్నీ తెలుగులోనే జరుగుతుంటే మనప్రజలకు సుఖం,మన విద్యార్థులకు భాషపై పట్టు దొరుకుతాయి. వాడకం వల్లనే భాష సజీవంగా ఉంటుంది. వాడకంలోలేని భాషతో ప్రజలను బాధపెట్టకూడదు. అలాగే పాలకులు కూడా బడా రాజ్యాల ప్రాపకం కోసం తమ భాషను చంపుకుని, తెలియని భాషను తెచ్చి

ప్రజలమీద రుద్దకూడదు.

 

——————

 

 

 

 

 

 

 

రఘునాథ నాయకుని గ్రీష్మర్తు వర్ణన …

రచన  – డా.తాడేపల్లి పతంజలి

 

ఒక కవి చరిత్రను మొట్టమొదట కావ్యంగా వ్రాసిన మహాకవి రఘునాథ నాయకుడు. కృష్ణ దేవరాయలు మళ్ళీ రఘునాథ నాయకునిగా పుట్టాడేమో అనిపిస్తుంది.ఆయన భువన విజయం నడిపిస్తే ఈయన ఇందిరామందిరం స్థాపించాడు.రాయలు, నాయకుడు ఇద్దరూ మహాకవులే. కాకపోతే రాయలు ఇలలోనూ, కవిత్వంలోనూ సమ్రాట్టు. రఘునాథ నాయకుడు కేవలం కవిత్వంలోనే  సమ్రాట్టు.

 

రఘునాథ నాయకుని కావ్యాల్లో ప్రసిద్ధికెక్కిన కావ్యం వాల్మీకి చరిత్ర. మొత్తం మూడాశ్వాసాలు.  122+155+169  వెరసి 446 గద్య పద్యాలు .

 

వాల్మీకి చరిత్ర ద్వితీయాశ్వాసంలో గ్రీష్మర్తు పద్యాలు 15దాకా ఉన్నాయి. అవటానికి  గ్రీష్మర్తుపద్యాలయినప్పటికీ అర్థం చేసుకొంటూ చదివితే మంచి భావాల కోసం తపించే  హృదయాలని చల్లపరుస్తాయి. వాటిలో ఒక పద్యం ఆస్వాదిద్దాం

.

“కాకోల కంఠు తార్తీ

యైక విలోచనమునందునెసగెడు సెగలే

పైకొనియెననగ  లోకం

బాకులపడ దోచె గ్రీష్మమతి భీష్మంబై’

 

ఎండాకాలం భయంకరంగా ఉందని చెప్పాలి. దానికి పోలికగా శివుని మూడో కన్నును  రఘునాథ నాయకుడు ఎంచుకొన్నాడు. శివుని మూడో కంట్లో ఉన్న మంటలు ఎండాకాలంగా మారిందని కవి భావన. ఎండలు మండి పోతున్నాయని మన తెలుగు వాళ్ళం (తెలుగు భాష మాట్లాడే తెలుగు వాళ్ళు మాత్రమే) అప్పుడప్పుడు వాపోతుంటాం. ఆ నుడికారాన్ని కవి తన  భావనలో అందంగా చెప్పాడు.

 

“గ్రీష్మమతి భీష్మంబై ‘అనటం శబ్దాలంకార లోలత్వం వల్ల కాదు. సందర్భానుగుణమైన  భాష రసవత్తరంగా ఉంటుంది. చిన్నపిల్లవాడి దగ్గర ‘నాన్నా! బాగున్నావా! ‘అని మృదువుగా మాట్లాడాలి. యుద్ధంలో కత్తులు దూస్తున్నప్పుడు భాష కఠినంగా   ఉండాలి. “గ్రీష్మమతిగా దోచెన్ “అని మృదువుగా రాస్తే అది పద్దుల లెక్క అవుతుంది. గణాలు  కుదరచ్చేమో కాని  , రస సిద్ధి కాదు.

 

ఈ పద్యంలో ఉన్న ఇంకో అందమైన పదం  ‘కాకోల కంఠు ‘. శివుడనటానికి వేలాదిగా పదాలున్నాయి. ప్రత్యేకంగా ‘కాకోల కంఠు’ పదాన్ని స్వీకరించటంలో రఘునాథ నాయకుని ప్రతిభ ఉంది.కాకిలా నల్లగా ఉండే విషం కాకోలం . కాకిని రామ చిలుకలా ముద్దు చేయం. ఒక పావురాయిలా దానిని తదేకంగా చూడం. కాకిని చూస్తుంటేనే ఒక తిరస్కార అసహ్య  భావన  అప్రయత్నంగా  మానవునికి వస్తుంది. కాకోల విషం కూడా అటువంటిదే.

 

పాల సముద్రం లోనుంచి మొట్టమొదటగా కోలాహలంగా బయటకు వచ్చిన హాలా హలమే కాకోలం. ఇది  శివుడి కంటి మంటకి నూరు రెట్లు ఎక్కువ. కల్పాంతంలో వచ్చే అగ్నికి వెయ్యి రెట్లు ఎక్కువ.లక్ష సూర్యులతో సమానం. ఆ విషం అన్నింటిని నాశనం చేస్తుంటే అందరూ శివున్ని ప్రార్థించారు  . లోకం మేలు కోసం ఆ కాకోలాన్ని శివుడు చేయి చాచి ఒక నేరే డు పండులాగా చేతిలోకి తీసుకొన్నాడు.అంతమందిని గడగడలాడించే విషం శివుని దగ్గర ఇదివరకు  బడిపంతులిని (ఇప్పటి వాళ్ళు కాదు) చూసిన పిల్లల్లా    కిక్కురుమనలేదు. . ఆ కాకోలాన్ని మింగేటప్పుడు శివుని శరీరంమీద పాములు కదల్లేదు. చెమటలు లేవు. కళ్ళు ఎర్రబడలేదు.

 

శివుని ఉదరం సమస్త లోకాలకి నిలయం కనుక ఆ భయంకర విషాన్ని లోపలికి పోనీయకుండా పండ్ల రసంలా గొంతులో నిలిపాడు. అందువల్ల ఆ గొంతుకు ఒక నలుపు ఏర్పడి, అది అలంకారంలా మారింది. శివునికి అప్పట్నించి కాకోల కంఠుడు, నీల కంఠుడు ఇలా పేర్లు వచ్చాయి.

 

‘ప్రళయకాలా భీల ఫాల లోచనానలశతంబు చందంబున ‘(భా. 08వ స్కంధం 216వ.) అనే వాక్యాన్ని రఘునాథ నాయకుడు తప్పనిసరిగా చదివే ఉంటాడు . శివుడి కంటి మంటకి నూరు రెట్లు ఎక్కువ శక్తి విషానికున్నప్పుడు “శివుడి కంటి మంట శక్తి ఎక్కువా? విషం శక్తి  ఎక్కువా?” అనే ప్రశ్న వస్తే  విషం శక్తి  ఎక్కువ  అని సామాన్యంగా మనకు అనిపించే  జవాబు. ఎందుకంటే అది నూరు రెట్లు ఎక్కువ అని భాగవతం చెబుతోంది కదా ! అనిపిస్తుంది. కాని ఆ విషాన్ని కంఠంలో నిలిపి చెక్కు చెదరనివాడు శివుడు అనే అర్థం వచ్చేటట్లు కాకోల కంఠు అనే పదాన్ని  రఘునాథ నాయకుడు ప్రయోగించాడు.

 

ఇప్పుడు విషం శక్తి తగ్గిపోయింది. కంటి మంట శక్తి  అధికమయింది

 

మొత్తం మీద భావమేమిటంటే అన్ని లోకాలను బూడిద చేసే కాకోల విషాన్ని కంఠంలో నిలిపిన శివుడు సామాన్యుడు కాడు. అతని కంటి మంట శక్తి విషాన్ని మించిందని, అవి ఎండలుగా మారాయని రఘునాథ నాయకుని ఊహా నిపుణత్వానికి  జోహార్లు  అనక తప్పదు. స్వస్తి.

 

ఆధార గ్రంథాలు

1. వాల్మీకి చరిత్రము  -అకాడమీ ప్రథమ  ప్రచురణము  (1968)

2. పోతన భాగవతం మూడవ సంపుటం- టిటిడీ ప్రచురణము(2007)

నయాగరా! కవితా నగారా!

  రచన : డా. రాధేయ

ఒక విషయం గురించిగానీ, ఒక దృశ్యం గురించిగానీ కవితామయంగా కన్నులకు కట్టినట్లు చూపి ఆ దృశ్యీకరణశైలితో ఆలోచన్లని కవిత్వంగా మలిచే దిశగా ప్రయాణించే కవులు కొందరే కన్పిస్తారు మనకు. సామాజిక అనివార్యతనుంచి ఏకవీ తప్పించుకోలేడు. ఇప్పుడు ప్రపంచీకరణతో ప్రపంచమే మన ముంగిట్లో వాలింది. యాంత్రీకరణ మనిషి అవసరాల్ని తీర్చలేని స్థితిలో మనిషి బతుకును మార్కెట్లో నిలబెట్టింది. ఈ మార్కెట్ సంస్కృతిలో మానవ సంబంధాలు లేవు. ప్రేమలు, ఆపేక్షలు లేవు. అన్నీ పొడిపొడి మాటలు… లెక్కలు… బేరీజులే.

మానవ సంబంధాల్లో ఏర్పడిన ఈ అంతులేని విషాదాన్ని, ఇందులోని వాస్తవికతను వ్యక్తీకరిస్తూ దాన్ని అధిగమించే ప్రేమైక జీవన సత్యాల్ని మనిషికి వివరిస్తాడు కవి. ప్రేమ, ఆత్మీయతలతో పాటు ఆత్మవిశ్వాసాన్ని కల్గిస్తూ సౌందర్యవంతమైన జీవితాన్ని కవిత్వం ద్వారా విశ్లేషిస్తాడు. సరళమైన, లలితమైన పదాలతో, పదబంధాలతో కవిత్వాన్ని చెప్పగల కవులు కొందరుంటారు. ప్రతి వస్తువునీ కవిత్వం చేసి మెప్పించగల ప్రతిభావంతులు మరికొందరుంటారు. అందుకే కవిత్వం ఒక జీవన విధానం. ఒక నిరంతర ఆలోచనా సరళి. ఒక నిత్యావసర శ్వాస. అవగాహన కల్గివున్న కవులు అలసటకైనా ఆటుపోట్లకైనా వెనుకంజ వేయరు.

“కవిత్వమంటే మార్పు, కొత్త స్పందన, మరింత సున్నితమైన అనుభూతి, మరింత నిశితమైన అనుభవ దృష్టి. నిజమైన కవిత్వం జీవితాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది” అంటాడు ఇస్మాయిల్.

కవిత్వాన్ని ఎవ్వరూ విధ్వంసం చెయ్యలేరు. మనిషిలో ఆలోచనా శక్తి ఉన్నంతవరకూ కవిత్వం ఉంటుంది. మానవజీవన సర్వస్వం కవిత్వమే.

అమెరికాలోని ‘నయాగరా’ జలపాత సౌందర్యాన్ని కొంతమంది కవులు, కవయిత్రులు సందర్శించారు. తర్వాత వారి భావావేశాన్ని అక్షరాల్లో బంధించి కవిత్వం రాశారు. ఈ వ్యాసంలో వారి కవిత్వాన్ని ఓసారి విశ్లేషించే ప్రయత్నం చేద్దాం.

‘నయాగరా’ని చూసిన అనుభూతి ఎవరికైనా గొప్పదే. ప్రచండమైన జలపాతం ఉరుకులు, పరుగులతో నిర్విరామంగా దూకుతూ చూపరులను ఆశ్చర్యంలోనూ, ఆనందంలోనూ ముంచెత్తుతుంది. ఆ స్థలం వదలివచ్చిన ఆదృశ్యం జ్ఞాపకంగా మెరుస్తూనే వుంటుంది. నిజానికి దానిని అక్షరాల్లో పట్టుకోవడం చాలా కష్టం.

 

ఈ కవయిత్రి నాయాగరా అందాల్ని తన కవిత్వంలో పొదివి పట్టుకుంది. ఓ అద్భుతమైన కోలాహలాన్ని ఉద్వేగంతో చూసింది. ఒక మహా స్వప్నం కళ్ళముందు ప్రత్యక్షమైంది. అక్కడ సూర్యుడూ అంతే ఒక పట్టాన ఆకాశం దిగడు. వృక్షాలన్నీ పొడవుగా విస్తరించాయి. గాలినిండా కేరింతలు కొడుతూ పక్షులెగురుతాయి. ప్రవాహం మృదంగనాదమై వలయాలు వలయాలుగా సాగుతుంది.

 

అదిగో! అర్థచంద్రాకృతిలో ఉదయించిన

మహోధృత జలపాతం

నయాగరా

ఉగ్రవాదంలా

ఉన్మత్త రూపంలా నయాగరా

నీటి నుంచీ నింగి దాకా

ఇంద్రధనుస్సు సారించిన

నిరంతర జీవధార నయాగరా!

రాళ్ళని డీకొని పైకెగిసిన ఆ బిందువులతో

తడిసిన ముఖం అరవిందమైంది

ఒక్కసారిగా ఆ చిత్రాన్ని దాచుకోవాలని

విశాలంగా నేత్రం నిమీలితమైంది

అయస్కాంతమేదో ఆకర్షించినట్టు

ఆ వేగానికి శరీరం ఉద్రిక్తమైంది

తపోగ్నమైన మానసాన్ని

నిశ్శబ్దంగా కళ్ళుతెరిచి

మళ్ళీ మళ్ళీ

తేజోమయ రూపాన్ని

నయాగారని చూశాను

అలుపు లేకుండా

కాలంతో సవాలు చేస్తూ

యుగాలు దాటి నిలిచిన

ఓ విశ్వరహస్యాన్ని విన్నాను

                                                                                                           – జయప్రభ

 

 

 

ఈ కవయిత్రి కూడా నయాగరా జలపాతాన్ని దర్శించింది. తన హృదయం ఆనంద తరంగితమైంది. కవితా తరంగాల మధ్య మైమరచిపోయింది. ఆ పరిసరాలు ఆ దృశ్యాలు తనలోని భావ స్పష్టతకు తార్కాణాలుగా నిలిచాయి. కళ్ళముందు నయాగారాను చూస్తుంటే నీటి తుంపర్లు కూడా అక్షరాలుగా మారుతున్నాయి.

 

నయాగరా! నయాగరా!

నయగారాల నయాగరా!

ఇలా దూకేయడం నీకే తెలుసు సుమా!

పంచసాగరం వద్ద కనిపించేది నీవేనా

తరంగాలతో అంబరాన్ని చూపించే ప్రయత్నం

ఏమిటీ హోరు! ఏమిటీ జోరు!

  మైమరపించే జలవిద్యుత్కాంతులు

         కళ్ళను కట్టిపడేసే మంచు దుమారం

        ఇదేనా అభ్రగంగావతరణం

            నిన్ను చూస్తుంటే

                తుంపర్లుకూడా అక్షరాలుగా మారుతున్నాయి

                                                                            –      డా.పి.సుమతీ నరేంద్ర

 

 

ఈ కవి ఓ రాత్రి నయాగరాతో ముచ్చటించాడు. గదిలో నుండి నడచి, మెట్లపైనుండి నడచి, నయాగరా వీధిలోకి నడచి అప్పుడు చూశాడు. నల్లని వాడు, నల్లని బట్టలు వేసుకున్నవాడు, నల్లని మోటు పెదవులతో ధగధగా మెరిసే ‘జాజ్’ పరవశుడై, తాండవమాడే పరమశివునిలా ఆలపిస్తున్నాడు. మనిషి గుండెలోకి పాట ఈటై దిగుతోంది. అడుగులు ఆగిపోయాయి. ఎదురుగా నయాగారా జలపాతానికి దారి. ఆపాతమధురమైన పాట నుండి జలపాతానికి వెళ్ళాలి.

 

 

నయాగారకు ఆ ఒడ్డు కెనడా

ఈ ఒడ్డు అమెరికా

రెండు దేశాల సంధానకర్త ఒక నీటిపాయ

తీరాలపై వెలసిన ఇరుదేశాల ఆకాశహర్మ్యాలు

మనిషి చేతలు ప్రకృతి ముందు

ఎంత కృతకమో చెబుతున్నాయి

మనిషి అవసరాన్ని అభిరుచిని బలహీనతలను

నగదుగా మార్చుకోవడమే వ్యాపారమైనపుడు

నయాగారాను ఒక వ్యాపారంగా మార్చిన అమెరికా!

నీది ఒక వ్యూహం!

అమెరికాకు వచ్చిన వాడెవడైనా నయాగారాను

చూడకుండా పోగలడా?

ప్రకృతి మనిషిని జయించడం మరచిపోగలడా?

                                                                                                                               – రామా చంద్రమౌళి

 

 

 

ఈ కవి నయాగరా జలధారను చూశాడు. కవితాధార ఉప్పొంగింది. ఖండఖండాంతరాల్లో సహజ జలపాతమని పేరుపొందిన నయాగరా  రుతుస్నాతగా, శ్వేతసుందరిగా, నురుగుల బంగారు జుత్తుతో పరుగు తీస్తుంటుంది. అమెరికా కెనెడా సంపన్న దేశాల మైత్రీ స్రవంతి నయాగారా. అధునాతన పాశ్చాత్య శ్వేతసుందరి. అసలైన సిసలైన మోనాలిసా నయాగరా.

 

రాదేం నయగారా

నిను జూస్తే

నాకేం కవితాధార

ఖండఖండాంతరాల్లో సహజ సౌందర్య

జలపాతానివని ప్రఖ్యాతి పొందావు

శతశతాబ్దాలుగా ప్రపంచంలో వింతైన విశాలమైన

నిర్ఝరీపాతానివని ప్రఖ్యాతి జెందావు

ఏడాది పొడవునా నిట్ట నిటారుగా

కొండకొమ్మల్లోంచి దూకుతుంటావని కీర్తి గడించావు

విద్యుద్దీపాల వెండి వెలుగుల్లో మెరిసిపోతుంటావని కీర్తి గడించావు

కానీ ఏం లాభం

నీ జలాల్ని సుతారంగా స్పృశించి పొంగిపోలేం

నీ నీటిని ఔపోసన పట్టలేం

నీవొక అందరాని, పురాజన్మ చైతన్యంలేని

అధునాతన పాశ్చాత్య శ్వేత సుందరివి

నీ తీవ్రఝరీ తరంగ భావనా విచిత్ర విపంచికీ

నా శాంత గంభీర మనోవీణా తంత్రులకీ

ట్యూన్ కలియటం లేదు

అందుకేనేమో

రాదేం నయాగారా

నిను జూస్తే

నాకేమీ కవితాధార

                                                                                                                            – జి.వి.సుబ్బారావు

 

 

 

ఈ కవి నయాగరాను ప్రపంచ అపురూప అందాల భరిణెగా అభివర్ణిస్త్తున్నాడు. ఈ నయాగరాను సందర్శించినపుడు కలిగించ భావోద్వేగానికి అక్షరరూపమిచ్చాడు. ఆ జలతరంగిణి సంతోషంతో ఉప్పొంగితే ఆనందాశ్రువుల సంద్రమౌతుంది. ఉత్తుంగ తరంగ తురంగమై వడివడిగా పరుగులు పెడుతుంది. అలా సాగిపోతూ పూర్వీకుల పాదముద్రల్ని చూపుతుంది. గుహలలో తలదాచుకున్న ముత్తాతల ఆనవాళ్ళు చూపుతుంది. తీరాల పొడవునా విస్తరించిన మానవ నాగరికతా మహాప్రస్థానాల చిత్రపటాలు ఆవిష్కరిస్తుంది.

 

నయాగరా

నా గారాల తనయా

శీతల సమీర స్ప్రశలతో కేరింతలు గొట్టే

నవనోన్మేష శిశువా

శత సహస్ర కోమల కరాలు చాచి

నను స్వాగతించే చిరుకూనా

ఏడేడు సంద్రాలలో కడిగి ఆరబెట్టిన ఆణిముత్యమా

నా చీకటి గుండియలో

దివ్వెలు వెలిగించే మణిహారమా

నింగీ నేలను తాకిన నా ఇంద్రచాపమా

నీ శీకర తుషార

పరివ్యాప్తితో

ఆపాదమస్తకం తడిసి పునీతుడనైతి

ఉదయభానుడి లేత కిరణాలతో

తలారా స్నానమాచరించి

ముగ్ధ మనోహరంగా

గోచరిస్తావు నువ్వు నయాగరా

జలతారు మేలిముసుగులో

తళుకులీనే నవవధువా

నీవేలు పట్టుక నడిచిన వాడెంత ధన్యుడో గదా

                                                                                                                                               -జీవన్

 

ఇదీ నయాగరా సౌందర్య వర్ణన. కవుల కవయిత్రుల మనోలోక భావనా సౌంద్రయ కవితా వర్ణన. ఒకే దృశ్యాన్ని విభిన్న కోణాల్లో దర్శించి వర్ణించిన తీరు ప్రశంశనీయం. ఒకరికి నయాగరా ఓ అద్భుత కోలాహల మహాస్వప్నమైతే, మరొకరికి ఆ నీటి తుంపర్లు అక్షరాలై అంతరంగాన్ని అభిషేకించింది. అమెరికాకు వెళ్ళిన వాడెవడైనా నయాగరాను చూసితిరాలంటాడు ఒక కవి. ఖండఖండాంతరాల్లో సహజసౌందర్య జలరాశిగా పులకించిపోయాడు మరొక కవి.నయాగరాకు ఏడేడు సముద్రాలలో కడిగి ఆరబెట్టిన ఆణిముత్యంలా భావించాడు ఇంకొక కవి.

 

వీరందరి దృష్టిలో ‘నయాగరా’ అంటేనే ‘కవితానగారా’.

 

‘చందమామ’ విజయగాథ

రచన : కె. రాజశేఖర రాజు.

 


భారతీయ సాహిత్యాకాశంలో కథా కాంతులు మెరిపించిన గొప్ప చరిత్ర చందమామ సొంతం. కోట్లాది మంది పిల్లల, పెద్దల మనో ప్రపంచంపై దశాబ్దాలుగా మహత్ ప్రభావం కలిగిస్తున్న అద్వితీయ చరిత్ర చందమామకే సొంతం. గ్రామఫోనూ, రేడియో తప్ప మరే ఇతర వినోద విజ్ఞాన సాధనమూ లేని కాలంలో చదువగలిగిన ప్రతి వారికి చక్కటి వినోద సాధనంగా పనిచేసిన చరిత్రకు సజీవ సాక్ష్యం చందమామ.

చందమామ ఆవిర్భవించి అప్పుడే ఆరు దశాబ్దాలు గడిచిపోయాయి. ఇలాంటి కథల పత్రిక ప్రపంచంలో మరొకటి లేదని సామాన్యులు, మాన్యులు కూడా ముక్తకంఠంతో దశాబ్దాలుగా ఘోషిస్తున్నారు. చందమామ పత్రిక పఠనంతో తమ జ్ఞాపకాలను అపూర్వంగా పంచుకుంటున్నారు. ఆధునిక తరం అవసరాలకు అనుగుణంగా రూపొందిన పిల్లల పత్రికలు ఎన్ని వచ్చినా; కంప్యూటర్లూ, సెల్‌ఫోన్లూ, ఐప్యాడ్‌లూ వంటి ఆధునిక సాంకేతిక, వినోద ఉపకరణాలు ఎన్ని ఉనికిలోకి వచ్చినా పిల్లలూ, పెద్దలూ, వయో వృద్ధులూ.. ఇలా అన్ని వయస్సుల వారినీ, తరాల వారినీ అలరిస్తూ వస్తున్న ఏకైక కథల పత్రిక అప్పుడూ ఇప్పుడూ కూడా చందమామే.

తెలుగు నేలమీదే కాదు.. భారతీయ భాషలన్నింటిలోనూ అలనాటి తరం, నేటి తరం పాఠకులు ఎవ్వరూ కూడా చందమామతో తమ అనుబంధం మర్చిపోలేదు. చందమామ కథలతో పాటే పెరిగిన పిల్లలు జీవితంలో ఎన్ని దశలనూ అధిగమించినా సరే ఈనాటికీ వారు తమ బాల్యాన్ని మర్చిపోలేదు. తమ బాల్యాన్ని మంత్రనగరి సరిహద్దులలో ఊగించి, శ్వాసించిన చందమామ కథలనూ మర్చిపోలేదు. దేశీయ భాషలకు చెందిన సమస్త పాఠకులూ ఈనాటికీ చందమామ కార్యాలయానికి పంపుతున్న లేఖలూ, అభిప్రాయాలే దీనికి తిరుగులేని సాక్ష్యం.

తొలి సంచిక ప్రారంభమైన 1947 నుంచి చందమామ పత్రికను కొంటూ తమ పిల్లలకు, మనవళ్లు, మనవరాళ్లకూ కూడా చందమామ కథలు చదివి వినిపిస్తూ, తాము మళ్లీ మళ్లీ చదువుతూ చందమామతో తాదాత్మ్యం చెందుతున్న పాఠకులు దేశంలో ఏ భాషలోనూ, ఏ ప్రాంతంలోనూ మరే పత్రికకూ లేరని చెప్పడంలో ఇసుమంత అతిశయోక్తి లేదు.

తెలుగునాడులో, భారతదేశంలో కొన్ని తరాల పిల్లలు, పెద్దల కాల్పనిక ప్రపంచాన్ని చందమామ కథలు ఉద్దీప్తం చేశాయి. నాగిరెడ్డి-చక్రపాణిగార్ల మహాసంకల్పం, కుటుంబరావు గారి అద్వితీయ -గాంధీ గారి-శైలి చందమామ కథలకు తిరుగులేని విజయాన్నందించింది. ఆ కథల అమృత ధారలలో దశాబ్దాలుగా ఓలలాడుతూ వస్తున్న వారు చందమామ కథాశ్రవణాన్ని తమ తదనంతర తరాల వారికి కూడా అందిస్తూ ఒక మహత్తర సంస్కృతిని కొనసాగిస్తూ వస్తున్నారు.

మారుతున్న కాలం, మారుతున్న తరాలు, పిల్లల అభిరుచులకు అనుగుణంగా దశ, దిశలు రెండింటినీ మార్చుకోవాలని ప్రయత్నిస్తున్న చందమామను వెనక్కి పట్టి లాగి మూలం నుంచి పక్కకు పోవద్దని హెచ్చరిస్తూ, ధ్వజమెత్తుతూ, దూషిస్తూ కూడా చందమామ సారాన్ని నిలబెట్టుకోవాలని తపన పడుతున్న పాఠకుల వంటి వారు మరే భారతీయ పత్రికకూ కూడా లేరు.

యాజమాన్యం చేతులు మారినా చందమామ మూల రూపం మారితే సహించబోమంటూ నిరసన తెలుపుతూ, ఉత్తరాలు, ఫోన్లు, ఈమెయిళ్లు, ఎస్ఎమ్ఎస్ ల ద్వారా అలుపెరుగని పోరాటం చేస్తున్న అరుదైన పాఠకులు చందమామకు తప్ప ప్రపంచంలో మరే పత్రికకు కూడా లేరని చెప్పవచ్చు.

ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే చందమామ దాని సంస్థాపకుల ‘చందమామ’ కాదు. దాని యజమానుల ‘చందమామ’ కాదు. అది ప్రజల ‘చందమామ’. పాఠకుల ‘చందమామ’. అభిమానుల ‘చందమామ’. ‘చందమామ పిచ్చోళ్లు’ అనిపించుకోవడానికి కూడా సిద్ధపడిపోయిన వీరాభిమానుల చందమామ.

ఆకాశానికీ చందమామకీ ఉన్న అనుబంధం ఎలాంటిదో, చందమామ పాఠకుల బాల్యానికీ, చందమామ పత్రికకు ఉన్న అనుబంధం అలాంటిది. వెన్నెల కోసం ఎదురు చూసినట్లు, పౌర్ణమి కోసం ఎదురు చూసినట్లు చందమామ కథల కోసం వేలాది, లక్షలాది పాఠకులు ఎదురు చూసేవారు.

“చందమామ నా ప్రాణనేస్తం. అమ్మ తన చిన్నప్పుడు చందమామ, తోకచుక్క, పాతాళదుర్గం, చదువుతూ పెరిగింది. నేను అక్క, అన్న, చందమామ ఎప్పుడు వస్తుందా అని ఆశగా ఎదురు చూసేవాళ్లం.” అంటూ నాలుగైదు తరాలుగా పిల్లలు చందమామతో తమ అనుబంధాన్ని గుర్తు తెచ్చుకుంటున్నారు.

 

చందమామ కథల గొప్పతనం

చందమామ పత్రిక ఎందుకింత ఘనతర చరిత్రను సంపాదించుకుంది అంటే ఒక్కముక్కలో చెప్పలేం.

– ప్రపంచ సాహిత్యాన్ని చిన్నారి పాఠకులకు పటిక బెల్లంలా పంచిపెట్టింది చందమామ.

– పంచతంత్ర కథల్ని పంచభక్ష్య పరమాన్నాల్లా వండి వడ్డించింది చందమామ.

-ఊహలకు రెక్కలు తొడిగిన అద్భుత చిత్రాలతో కోట్లాదిమందిని మంత్రముగ్ధులను చేసింది చందమామ.

– నీతిమార్గం ఏమిటో, నైతిక జీవితాన్ని ఎలా గడపాలో మనోరంజకంగా తెలియజేసిన అద్భుత కళావాస్తవాల గని చందమామ .

– పసిపిల్లలకు మంచి చెడులు నేర్పుతూ నీతిముద్దలు పెడుతుంది “చందమామ’.

– జీవితంలో అనేక అనుభవాలు చవి చూచిన పెద్దవాళ్ళు కూడా మళ్ళీ మళ్ళీ చదువుకోవాలనిపించే తరహా కథలను అందించింది చందమామ.

– చిన్నపిల్లలతోపాటుగా పెద్దలకూ మానవత్వపు విలువలను, మంచితనాన్నీ, సద్గుణాలనూ గుర్తుచేసే పత్రిక చందమామ.

– విక్రమార్కుడి కథల దగ్గర్నుంచీ, మర్యాద రామన్న కథల వరకు ప్రతి కథలో నీతిని తేనెలో తియ్యదనంలా రంగరించి అందించింది చందమామ.

– పిల్లలు నిద్రలోనూ కలవరించి, పలవరించిన మెగా సీరియల్స్ -తోకచుక్క, మకరదేవత, ముగ్గురు మాంత్రికులు వగైరా… లను అందించింది చందమామ.

– యాభైయ్యారు సంవత్సరాలుగా బేతాళుడిని చెట్టెక్కిస్తూ, దింపుతూ రికార్డు సృష్టించింది చందమామ.

– దయ్యాలనూ, భూతాలనూ పిల్లల ప్రియ నేస్తాలుగా మార్చింది చందమామ.

– మూఢవిశ్వాసాల ఉనికిని గుర్తిస్తూనే హేతువాదాన్ని తరాల పాఠకులకు బోధిస్తూ వచ్చింది చందమామ.

– దయ్యాలు, భూతాలు, భయంకర రాక్షసుల నడుమ మనిషికి, మానవ ప్రయత్నానికే గెలుపు అందించింది చందమామ.

– పన్నెండు భాషల్లో పిల్లలూ, పెద్దలూ పోటీలు పడి, దాచుకుని, దాచుకుని చదువుతున్న ఏకైక కథల పత్రిక చందమామ.

– టెలివిజన్, వీడియో ఆటలు, కార్టూన్ నెట్‌వర్క్‌లూ మొదలైనవి లేని రోజుల్లో, పిల్లలకు వినోదాత్మకమూ, విజ్ఞానదాయకమూ అయిన కాలక్షేపంగా నిలిచింది చందమామ.

– ప్రపంచ సాహిత్యంలోని గొప్ప అంశాలు, విశిష్టమైన రచనలు, మహా పురాణాలు, అద్భుత కావ్యగాథలూ, నాటకాలు అన్నిటినీ కథలుగా మార్చి అందించింది చందమామ.

– 60 ఏళ్ల సంచికలను పూర్తిగా ఆన్‌లైన్‌లో అన్ని భాషల పాఠకులకు ఉచితంగా అందిస్తోంది చందమామ

– అనితరసాధ్యమైన శైలిని, ఒరవడిని సృష్టించుకుని దశాబ్దాలుగా కొనసాగిస్తున్న అరుదైన పత్రిక చందమామ.

చదవడం అన్నది ఉన్నంతవరకు చందమామ వంటి పత్రికల అవసరం ఉండితీరుతుందని పెద్దల ఉవాచ.

 

చందమామను ఇంతవరకూ చూడలేదా..! చదవలేదా.. !!

అయితే ఇప్పుడే చూడండి… ఇప్పుడే  చదవండి… మీ స్వంత భాషలో… 12 భారతీయ భాషల్లో…

భారతీయ సాంస్కృతిక వారసత్వం చందమామ. అది మీదీ, మాదీ, మనందరిదీ…

‘చందమామ కథ’ చదువుదాం రండి.

 

 

అమలాపురం నుంచి అమెరికా దాకా షడ్రుచులు.

రచన : మంధా భానుమతి        

 

అమలాపురంలో..

యస్సెస్సల్సీ పరీక్ష రాశాక సెలవల్లో వెళ్ళినప్పుడు.. చైత్రమాసం: బహుళ పాడ్యమి. ఉగాది పర్వదినం. తెల్లారకట్ల ఐదయింది. అమావాస్య రాత్రి కదా.. చంద్రుడు, వెన్నెల ఏం లేవు.

 

అప్పుడప్పుడే మంచు విడుతోంది. మామిడిపూత ముదిరి చిన్న చిన్న పిందెలు వస్తున్నాయి. మా పెరట్లో కుడి పక్కన గోడ నానుకుని పెద్ద వేపచెట్టు. దానికి పది అడుగుల దూరంలో మామిడి చెట్టు.

 

పెద్ద మామయ్య నీళ్ళపొయ్యి వెలిగించి, కొబ్బరి డొక్కా, కర్ర పేళ్ళూ వేస్తున్నాడు. పెద్ద రాగి డేగిసా. మూడు వంతులు భాగం నల్లగా ఉంటుంది. అందుకే ఇంటి పక్కనే ఉన్న మునిసిపల్ బళ్ళో చేరిన కొత్తల్లో రాగి ఏ రంగు అంటే నలుపు అని చెప్పా! అందరూ ఒకటే నవ్వులు.. “కావాలంటే వేణ్ణీళ్ళ డేగిసా చూసుకోండి మీ ఇళ్ళకేళ్ళి..” అని రోషంగా అంటే.. ఇంకాస్త నవ్వేసి, నా బుగ్గ గిల్లారు మా నారాయణ మేష్టారు. ఇంకా ఆ బుగ్గ నెప్పెడుతూనే ఉంది..

 

ఇంతకీ డేగిసాలో నీళ్ళు సలసలా మరుగుతుంటే తలంటేసుకుని, ఒక్కొక్కళ్ళం పోటీ పడి రాత్రి రాలిన వేప్పువ్వులు ఏరుతుంటే, చిన్నన్నయ్య గోడ మీంచి వేపచెట్టెక్కి ఫెళఫెళా పది కొమ్మలు విరుచుకొచ్చాడు. ఆ పువ్వులన్నీ కొమ్మల్నుంచి, కాడలు కొంచెం కూడా రాకుండా విడదీసి బాల్చీలో నీళ్ళల్లో వేసి, తెల్లగా మెరిసిపోతుంటే చాటలో పోసి వంటింట్లో అడ్డగోడ మీద పెట్టాం ప్రభా, నేనూ. మా మణి, శేషూ లేత మామిడికాయలు ఏరుకొచ్చి కడిగి పెట్టారు. కొట్టుగదిలో గెల ముగ్గిందేమో చూసి నాలుగరిటిపళ్ళు తెమ్మంది సీతంపిన్ని. కుండలో శేరు నీళ్ళు పోసి, నిమ్మకాయంత చింతపండుండలు రెండు వేసి నానబెట్టింది అమ్మ. ఓ అరగంటయ్యాక చింతపండు పిసికి, చెయ్యి పొడిగా తుడుచుకుని ఐదువేళ్ళూ ఉప్పు జాడీలోకి దింపి చేతికి పట్టినన్ని ఉప్పురాళ్ళు తీసి అందులోకి విదిల్చింది. మళ్ళీ చాలవేమోనని ఇంకో పది రాళ్ళు వేసింది. బెల్లపచ్చోటి రోట్లో వేసి దంచి, పావుశేరు గొట్టంతో అర్ధపావు పొడి చింతపండు నీళ్ళల్లో వేసింది. సన్నగా తరిగిన అరటి పండు ముక్కలు ఒక పావుశేరు, మామిడి ముక్కలు పావుశేరువేసి బాగా కలిపింది. మరి అసలుది వేపపువ్వు.. చేత్తో ఒక పిడికిడు తీసి కలిపింది. చేటలో మూడువంతులు పైగా అలాగే ఉన్నాయి, మేం కష్టపడి కాడలు తీసిన పూలు.

 

“అంత కష్టపడి తెస్తే అన్నేనా వేప్పూలు..” కొంచెం కినుకగా అడిగాను సీతంపిన్నిని.

 

“చేదు ఉండీ ఉండక నాలిక్కి తగలాలి కానీ.. ఆ పువ్వంతా వేస్తే ఇంకేవైనా ఉందా.. నోట్లో పెట్టుకోగలవా? జీవితంలో చిన్న చిన్న ఇబ్బందులు వస్తే ఫరవాలేదు కానీ మొత్తం కష్టాలయితే ఎలా..”.

 

“అంటే..”

“నీకిష్టం లేని పనేది చెప్పు..”

 

“ఆర్నెల్లకోసారి ఆవదం తాగి, రోజంతా చారన్నం తినడం. ఆ పైన అస్తమానూ పెరట్లోకి పరుగెట్టడం.”

 

పకపకా నవ్వింది పిన్ని.

 

“చూశావా.. వంటికి మంచిదే కానీ ఏడాదికి రెండు సార్లు కంటే చెయ్యలేం. అలాగే వేప్పువ్వు కూడా.. పేగుల్లో పురుగుల్ని చంపడానికి ఆ పాటి చాలు. షడ్రుచులూ ఏది ఎంతెంత ఉండాలో అంతే ఉండాలి.” అంటూ లావుగా పొట్టిగా ఉన్న పచ్చి మిరపకాయలు రెండు సన్నగా, చూరులా తరిగి కుండలో వేసింది.

“ఇందులో ఏమేమి రుచులు ఎందులో ఉన్నాయో చెప్పు పిన్నీ.”

 

“పులుపుకి చింతపండు,మామిడి ముక్కలు, ఉప్పు, తీపికి బెల్లం, కారంకి పచ్చిమిరప ముక్కలు, చేదు.. తెలుసు కదా.. ఇంక షడ్రుచుల్లో వగరు మిగిలింది..”.

 

“మరి వగరు కేం చేస్తావ్?”

 

“అరటి పువ్వులో కొప్పెన్న దాచా నిన్న. అది సన్నగా ముక్కలు తరిగి వేస్తా. మామిడి కాయ జీడి కూడా చిటికెడు పొడి శాస్త్రానికి వేసుకోవచ్చు.” అరటి పువ్వు రేకులు, పువ్వులు అన్నీ తీసెయ్యగా మిగిలిన చివరి మొగ్గ లాంటిది తెస్తూ అంది. కొప్పెన్న పైన సగం కోసేసి, సన్నసన్న పువ్వులున్న భాగం సన్నగా తరిగి వేసింది.

 

 

అందరూ స్నానాలు, దేముడి దగ్గర పూజలు అయ్యాక, తలో అరటిదొన్నెడు ఉగాది పచ్చడి ఇచ్చింది మా వదిన. వేపువ్వుకూడా మిగిలిన రుచుల్లో నాని అంత చేదనిపించలే.. ఇంకా ఆ రుచి నాలిక్కి తగులుతున్నట్లే ఉంది.

 

 

అయిద్రాబాద్లో..

ఇదే ఉగాది పచ్చడి మా అబ్బాయిలిద్దరూ చిన్నపిల్లలప్పుడు.. రాష్ట్ర రాజధాని భాగ్యనగరంలో ఒక మామ్మగారింట్లో అద్దెకున్నప్పుడు.. పొద్దున్నే తలంట్లకి రమ్మంటే ఒకడేమో పువ్వులు కోస్తానని వేపచెట్టెక్కి, ఇంకోడు మామిడి పిందెలకోసం మామిడి చెట్టెక్కీ కూర్చుంటే, నోరునొప్పెట్టేలా అరుస్తూ అశోక్‍నగరు సత్యనారాయణ కొట్లో కొన్న చింతపండు దగ్గరగా చేసి నొక్కి నిమ్మకాయంత ఉండ చేసి, చిన్న దబరాగిన్నెలో నానబెట్టి పులుసు తీశా.

 

అంతలో ఓనరు మామ్మగారు.. “ఏమండీ మీ పిల్లలు చెట్లెక్కి కొమ్మలు విరిచేస్తున్నారు.. ఇలా అయితే వచ్చే ఒకటో తారీక్కల్లా మీరిల్లు ఖాళీ చెయ్యవలసిందే.” అని వార్నింగిచ్చారు.

అంత వరకూ కొమ్మల్లో ఎక్కడ దాక్కున్నాడో కనిపించని మా పెద్దబ్బాయి, నిండా పువ్వులున్న రెండుకొమ్మలు కోసుకొచ్చి ఒకటి మామ్మగారి చేతిలో పెట్టాడు.. ఈ చెవినుంచి ఆ చెవిదాకా నోరు సాగదీసి నవ్వుతూ. ఆవిడ రుసరుసలాడుతూ రెండు కొమ్మలూ పుచ్చుకుని చక్కా పోయింది. వాడింత మొహం చేసుకుని బుద్ధిగా తలంటుకి బాత్రూంలోకి దూరాడు, నేను స్టౌ మీంచి వేణ్ణీళ్ళు తెచ్చేలోగా. ఒళ్ళంతా చక్కగా నూనె రాయించుకుని, పిండి నలుగు పెట్టించుకుంటాడు కానీ, కుంకుడుకాయ గిన్నె తెచ్చి తలమీదికి తీసుకెళ్తుంటే ఎవరో కొడ్తున్నట్లు గట్టిగా రంకెలు పెట్టేస్తాడు. కళ్ళకి గంతలు కట్టి కష్టపడి తలరుద్ది వచ్చేసరికి నాకు నీరసం పట్టుకుంది.

 

పెద్దాడ్ని బట్టలేసుకోమని చెప్పి కాఫీ కలుపుకుని తాగుతుంటే అప్పుడు వచ్చాడు చిన్నాడు ఎక్కడ్నుంచో నాలుగు మామిడికాయలు పట్టుకుని. వాడు మామ్మగారికి దొరక్కుండా తప్పించుకుంటాడెప్పుడూ. తలంటుకూడా నాన్న చేత పోయించుకున్నాడు.. తను తెచ్చుకున్న షాంపూతో. అది అగ్రజుడికి తెలిసి ఆ తర్వాత.. ఎందుకులెండి! ఆ పై ఏడు నుంచీ అందరం షాంపూలే వాడ్డం మొదలుపెట్టాం.. ప్రతీవారం లేనిపోని గొడవలెందుకని.. జీతాలు కూడా కొద్దిగా పెరిగాయి..

 

సుల్తాన్‍బజార్లో కొనుక్కొచ్చిన వాడిపోయిన వేపకొమ్మల్లోంచి ముడుచుకుపోయిన పువ్వులు లెక్కపెట్టి పది ఏరి, అరటిపండులో సగం చిన్న ముక్కలు చేసి, సగం మామిడికాయ (చిన్నాడు కొట్టుకొచ్చింది కాదు) కోరి, ఒక చదరపు అంగుళం బెల్లమ్ముక్క అమాందస్తాలో దంచి.. చెంచాడు స్వస్తిక్ మార్కు ఉప్పుతో అన్ని కలిపాను. వగరుకి అరటికాయ తొక్కు కొద్దిగా కోరి వేశాను. చూశారా మరి, ఉపాయం ఉంటే ఊళ్ళేలచ్చని మా పిన్ని అంటుండేది.

 

దేవుడలమారు దగ్గర అందరం ఇరుక్కుని కూర్చుని పూజ చేసుకుని, తలా చెంచాడు ఉగాది పచ్చడి తినిపించేసరికి దేవుళ్ళందరూ కనిపించారు. అది తినకపోతే పులిహోర, సేమ్యా పాయసం, ఆలు ఫ్రై దొరకవని బెదిరించాను మరి. ఆ తరువాత సొంత ఇంట్లోకి మారినప్పట్నుంచి, నాలుగిళ్లవతలున్న మా వదినగారు, తెల్లారకుండా చక్కని ఉగాది పచ్చడి చిన్న స్టీలు డబ్బాలో తెచ్చిపెట్టేసేవారు చాలా ఉగాదిలకి. చెప్పద్దూ అది నేను చేసిందానికంటే ఎన్నో రెట్లు బాగా ఉండేది.

 

అమెరికాలో..

అబ్బో! చాలా హడావుడి.. తెలుగు వాళ్ళంతా కలిసి పాటలూ, ఆటలూ! కాకపోతే ఉగాది ఏవారం వచ్చినా సరే శనివారం మాత్రమే పండుగ. పాపం ఇక్కడ ఉగాదికి సెలవివ్వరు కదా!

 

“ఇవేళ ఉగాది కాదు కదా! పండుగ చేసుకుంటాం కానీ పచ్చడి తినక్కర్లేదు ఎంచక్కా.” పెద్దాడు ఆనందంగా సెలవిచ్చాడు పొద్దున్నే.

 

“అదేం కుదరదు.. పండుగ ఎప్పుడు చేసుకుంటే అప్పుడు పచ్చడి కూడా చెయ్యాల్సిందే.. తినాల్సిందే. ఆంటీ బాగా చేస్తారు.” కోడలు వెంటనే రిటార్ట్. అసలు తను ఎప్పుడూ నా ఊ- పచ్చడి తినలేదు. ఎందుకేనా మంచిదని ఓ కాంప్లిమెంట్ పడేస్తుంటుంది.

 

మా ఇద్దరికీ లాగానే వీళ్ళకి కూడా ఒక్కక్షణం పడదు. సరిగ్గా ఆపోజిట్ టేస్ట్‍లు.

ఉగాది అయినా కాకపోయినా శనివారం పొద్దున్నే తలంట్లు తప్పవు. ఎనిమిదేళ్ళ అమోగ్, వాడంతట వాడే షావర్ చేసేసి.. తల్లోంచి నీళ్ళు కార్చుకుంటూ బైటికి వచ్చాడు.

 

“జలుబు చేస్తుంది రా.. సరిగ్గా తుడుచుకో.” నేను మొత్తుకుంటూనే ఉన్నా.

 

“ఇట్స్ ఓకే నాన్నమ్మా! నథింగ్ హాపెన్స్..” డియస్ పట్టుకుని బాక్ యార్డ్ లోకి తుర్రుమన్నాడు.

 

“ఓ…ఓ..” అంటూ బాత్రూంలోంచి శోకాలు.. కంటినిండా టియర్లెస్ షాంపూ పోసేసుకుని నాలుగేళ్ళ అనిక కళ్ళు నులుముతూ ఏడుస్తోంది, వాళ్ళమ్మ వచ్చే లోపు.

 

“షాంపూ కళ్ళల్లో పోసుకుంటే మండదా? నెత్తికి రుద్దుకోవాలి కానీ.. అంటూ మొహం కడిగి, తల రుద్ది బైటికి తీసుకొచ్చా.

 

“టియర్‍లెస్ అంటే ఏంటి నాఅన్మా?”అంది గడుగ్గాయి. అది ఆ షాంపూచేసిన వాళ్ళనే అడగాలి అనుకుంటూ వంటింట్లోకి నడిచాను.

 

గోళీ కాయంత గింజల్లేని చింతపండు, సీరియల్ బౌల్‍లో వేసి మునిగేంత నీళ్ళు పోసి మైక్రోవేవ్‍లో అరనిముషం పెడ్తే మెత్తగా అయింది. దాన్ని చెంచాతో కలిపి ఫిల్టర్ చేసి రసం తీశా.(చేతులు వాడితే.. అమోగ్ గోల చేస్తాడు. వాడు నోట్లో పెట్టుకున్న వేళ్ళు ఫుడ్‍లో పెట్టకూడదని రూలింగ్.. అది నాక్కూడా వర్తిస్తుంది వాడి ప్రకారం.)

 

చిన్నసైజు గుమ్మిడికాయంతున్న మామిడికాయ తీసుకొచ్చాడు మావాడు.. మెక్సికోదిట. సేఫ్‍వేలో దొరికింది అంటూ. సరిగ్గా చెంచాడు సన్నని ముక్కలు తరిగి చింతపండు రసంలో వేశాను.

 

“అంత కష్టపడి తెస్తే అంతేనా?” మా వాడి కినుక.

 

“అసలు పచ్చడే ఔన్సుడు లేదు.. అయినా ఈ కాయకి మామిడి వాసన కూడా లేదు.” నాలిక్కరుచుకున్నాను, ఏమంటాడో అని భయంగా చూస్తూ. ఏకళ నున్నాడో.. ఏం మాట్లాడలేదు. లేపోతే.. అంత కష్టపడి.. అంటూ అరగంట లెక్చర్.

 

పావు స్పూన్ అయొడైజ్‍డ్ ఉప్పు, చెంచాడు బ్రౌన్ షుగర్..(అపార్ధం చేసుకోకండి. బెల్లంపొడిని అలా పిలుస్తారు.. మత్తెక్కించే ఆ బ్రౌన్.. కాదు.), అతి సన్నగా కోసిన పచ్చిమిరపకాయ ముక్కలు నాలుగు.. చింతపండు రసంలో వేశాను. మున్నాలాల్ పచారీ కొట్టునుంచి కొనుక్కొచ్చిన ఎండు వేంపువ్వులు నాలుగు పొడిచేసి కలిపాను. ఇంక వగరు.. ఏం చెయ్యాలి?

 

దగ్గుకి మంచిదంటే మున్నాలాల్ కొట్టునుంచే కరక్కాయలు తీసుకొచ్చా. ఒకటి కొద్దిగా చిదిమి చిటికెడు వేశాను.

 

అమెరికా ఉగాది పచ్చడి తయార్.

 

గారెలు, ఆవడలు, పిల్లలకి ఇష్టమైన సూప్(గుమ్మడికాయ తియ్య పులుసు), సేమ్యా పాయసం ఎట్సెట్రాలు బల్ల మీద అందంగా సర్ది.. భోజనాన్కి కూర్చునే ముందు, తలా అరచెంచాడు ఉగాది పచ్చడి నోట్లో పెట్టుకున్నారు అందరూ.. కోడలికేసి కోరగా చూస్తూ.

 

మావాడు ముక్కు మూసుకుని మింగాడు.. మా చిన్నప్పుడు డాట్రుగారు కార్బొనేట్ మిక్స్చర్ నోట్లో వేసినట్లుగా. కోడలు కనుబొమ్మలు ముడిచి నోటితో నవ్వుతూ.. కళ్ళలో వర్ణించలేని భావాలు పలికిస్తూ చప్పరించింది. అమోగ్‍కి కొంచెం మొహమాటం ఎక్కువ.. అందులో నాన్నమ్మంటే ఇష్టం.. నేనేమైనా అనుకుంటానేమో అన్నట్లు..

 

“ఇట్స్ ఓకే. థిస్ టేస్ట్స్ ఫన్నీ దో..” ఒక్క చుక్క నాలిక మీద వేసుకున్నాడు. “ఐ హావ్ టు యూజ్ బాత్రూం..” చెంచాతో సహా పరుగెత్తాడు.

 

చూడ్డానికి ఏమిటేమిటో తేలుతూ తమాషాగా ఉన్నాయి కాబోలు.. అనిక తీక్షణంగా తన చెంచాని స్టడీ చేసి.. నోట్లో పెట్టుకుంది.

 

“ఐ హేట్ దిస్ స్టఫ్..” అంటూ వంటింట్లో సింక్ దగ్గరికి వెళ్ళి వాక్ అని ఉమ్మేసి, నోరు కడుక్కుని వచ్చింది.

 

ఇంక తప్పుతుందా.. మేమిద్దరం కూడా నాకాల్సి వచ్చింది.

 

అందరం బుద్ధిగా పళ్ళు బ్రష్ చేసుకుని, నోరు సుబ్భరంగా కడుక్కుని, పిండివంటలమీద పడ్డాం.

 

అదండీ షడ్రుచుల కథ.

 

 

*—————*

 

 

 

 

నాదీ ఓ సినిమా కధే

ఒక ఆదివారం తీరుబడిగా కూర్చుని, కాఫీ తాగుతూ, సిగరెట్టు కాలుస్తూ ఆలోచిస్తున్నాను. ఏమిటి ఆలోచిస్తున్నావు అంటే ఏం చెప్పాలి. టాటా గార్కి అన్ని కోట్లు ఎందుకు ఉన్నాయి? నెలాఖరికి నాజేబులో ఓ పదిరూపాయలు ఎందుకు ఉండవు? పక్కింటి సాఫ్ట్ వేరు ఇంజినీరు తండ్రి , ఆట్టే చదువుకోక పోయినా విమానాలు ఎందుకు ఎక్కుతాడు? నేను కష్టపడి PG చేసినా టికెట్టు కొనకుండా సిటీ బస్సు లో ఎందుకు ప్రయాణం చేస్తాను?

65 ఏళ్ళు వచ్చినా ఆ హీరో జుట్టు నల్లగా ఎందుకు ఉంటుంది? 35 ఏళ్లకే నా జుట్టు ఎందుకు తెల్లబడి రాలి పోయింది? మా ఎదురింటి ఆయన మాట్లాడితే పది మంది చేరి ఎందుకు పగలబడి నవ్వుతారు? అత్యవసరమైతే తప్ప మా ఆవిడ కూడా నాతోటి ఎందుకు మాట్లాడదు? ఇన్ని సమస్యలు చుట్టుముట్టు తుంటే ఆలోచించక ఏమిటి చెయ్యడం? ఆలోచించి ఆయాసపడతాను.

ఈ రోజున ఆలోచిస్తుంటే ఙ్ఞానోదయమైంది . మా నాన్న గారు పరమ పదించే ముందు నాతోటి చెప్పిన మాటలు గుర్తుకు వచ్చాయి. “నాయనా ప్రద్యుమ్నా, మన పూజా మందిరం లోని సింహాసనం కింద..  ” అని ఇంకేదో చెప్పబోతుండగానే ఆయన కీర్తి శేషులు అయిపోయారు. ఆతర్వాత నేను ఆ సింహాసనం కింద చూశాను. ఏమి లేదు. ఆ విషయం అంతటితో నేను మర్చిపోయాను. ఇప్పుడు మళ్ళీ సుమారు 30 ఏళ్ల తర్వాత అది గుర్తుకు వచ్చింది. పితాశ్రీ గారు ఏమి చెప్పబోయారు అని కడు దీర్ఘముగా నాలోచించితిని. ఆలోచించి చించి, చించడం మానేసి వెళ్ళి ఆ సింహాసనం తీశాను. అంతే ఎక్కడినించో అశరీరవాణి అరిచింది. అశరీరవాణి అంటే మా ఆవిడ శ్రీమతి ప్రభావతి దేవి అన్నమాట. ఆవిడ ఎక్కడున్నా నేను చేసే ప్రతీ పనీ ఇట్టే కనిపెట్టేస్తుందన్న మాట. “ఆ సింహాసనం ఎందుకు ముట్టుకున్నారు ఆ వెధవ చేతులతో. అది అక్కడ పెట్టేసి ఆ చేతులు ఒక మాటు కాల్చుకోండి. “ అంది. ఆవిడ నిత్యాగ్నిహోత్రులు శ్రీ సోమయాజుల గారి పుత్రికా శ్రీ. వాళ్ళ ఇంట్లో నిప్పులు కూడా కడుక్కుంటారుట, అని ఆవిడే చెప్పింది. ఈ లాజిక్కు నాకు అర్ధం కాదు. నా చేతులు అపవిత్రమైనవే కావచ్చు, సింహాసనం మహా పవిత్రమైనదే అవవచ్చు. ముట్టుకుంటే నా చేతులు పవిత్ర మవ్వాలి లేకపోతే సింహాసనం అపవిత్రమవాలి. మరి నాచేతులు ఎందుకు కాల్చుకోవాలి. అపవిత్రమైతే సింహాసనం నే పవిత్రం చెయ్యాలి కదా. కానీ మా ఆవిడ ఉవాచ అంటే సుప్రిము కోర్టు తీర్పు అన్నమాట. No appeal అని భావం. జీవితంలో ఒక్కమాటైనా లక్ష్మణ రేఖ దాటాలి, లేకపోతే మన రామాయణం లిఖించ బడదు. కాబట్టి నా జీవితాన్ని పణం గా బెట్టి, రేఖ మీదనించి దూకేసాను. ఆ సింహాసనం అధిష్టించిన శ్రీ రమా సహిత వెంకటేశ్వర స్వామి ని, చిన్న విఘ్నీశ్వరుడిని, శ్రీల క్ష్మీ దేవి ని తీసి పక్కన పెట్టి, ఆ సింహాసనాన్ని శుభ్రం గా తోమి, కడిగి పరీక్షించాను.

సింహాసనం మామూలుగానే ఉంది. బాగా తోమి కడిగాను కాబట్టి మెరుస్తోంది. సింహాసనం కింద అని మా పితాశ్రీ గారు చెప్పినది గుర్తు తెచ్చుకొని తిరగేసి చూశాను. ఏమి విశేషం గా కన్పించలేదు. ఈ మాటు తీక్షణంగా వీక్షించి కింద అంచుల మీదుగా చేతితో పరీక్షగా రాశాను. ఒక చోట కొంచెం తేడాగా అనిపించింది. అక్కడ నొక్కి విడదీయడానికి ప్రయత్నించాను. కుదరలేదు. నాలో పట్టుదల పెరిగింది. ఈ వేళ ఇదేదో తేల్చుకోవాల్సిందే నని తీర్మానించుకున్నాను. ఓ సుత్తి తెచ్చి రెండు దెబ్బలు వేసాను. ఇంతలో అశరీరవాణి నాముందు ప్రత్యక్షమైంది. “అయ్యో , ఏం పనండి అది, బుద్ధి లేదా మీకు, వందల ఏళ్లగా ఇంట్లో ఉన్న బంగారం లాంటి వెండి సింహాసనం పగల కొట్టేస్తారే మిటి? మీకేమైనా దెయ్యం పట్టిందా” అని మొదలు పెట్టి దండకం చదవడం సాగించింది. మా ఆవిడ దండకం కూడా పద్ధతి ప్రకారం పాడుతుంది. మొదట తెలుగు తర్వాత సంస్కృతం ఆపైన ప్రాకృతం భాషలలొ సుదీర్ఘం గా సాగుతుంది దండకం. ఆవిడ తెలుగు లో ఉన్నంత కాలం మనకి జీవితం మీద విరక్తి కలిగి, సంసారాన్ని త్యజించి సన్యాసుల్లో కలిసిపోవాలనో, హిమాలయాల్లోకి పోయి తపస్సు చేసుకోవాలనో అనిపిస్తుంది. ఇదా జీవితం అని ఏడుపు వస్తుంది. ఆవిడ సంస్కృతంలోకి దిగితే, ఆత్మహత్యే శరణ్యం అనిపిస్తుంది. చెరువులో దూకడమా, పురుగుల మందు తాగడమా, కిరసనాయిలు మీద పోసుకొని అంటించుకోవడమా లేక ఉరి వేసుకొని తనువు చాలించడమా అని అనేక ఆత్మహత్యా ప్రయత్నాల మీద చర్చ సాగుతుంది. మనసు అల్లకల్లోలం అయిపోతుంది. కడుపులో అనేక గరిటలు ఏక కాలం లో తిప్పుతున్న ఫీలింగు కలుగుతుంది. ఎవరూ ఆపకపోతే ఏదో ఒక ప్రయత్నం చేసేస్తాం. ఆవిడ ఇంక ప్రాకృతంలోకి ప్రోగ్రెస్ అయితే మనస్సు నిర్మలంగా అయిపోతుంది. మనస్సు ఏకీకృతమై పోతుంది. మన ప్రమేయం లేకుండానే మన శిరస్సు వెళ్ళి గోడలకి కొట్టుకోవడం లేదా మనచేతులు రుబ్బురోలు పొత్రము తీసుకొని మన శిరస్సు ని మర్దనా చేయడమో జరిగిపోతుంది. ఆపైన సర్వేశ్వరుడి దయ అన్నమాట.

మా ఆవిడ సంస్కృతం లోకి ప్రాకృతం లోకి వెళ్ళక ముందే పని కానిచ్చేద్దామని, నా బలం అంతా ఉపయోగించి బలంగా నాల్గు దెబ్బలు వేసాను. ఉన్నట్టుండి ధడేల్ మని ఓ మెరుపు మెరిసింది. ధడేల్ మని మెరుస్తుందా అని ఆశ్చర్యపడకండి. నేను కొంచెం వెరైటీ గా ఆలోచించడం నేర్చుకున్నాను పెళ్లి అయిం తర్వాత. మెరవగానే సింహాసనం కింది భాగం ఊడిపడింది. దానితో బాటు ఒక తాళపత్రం దానికి అంటుకొని ఉన్న ఒక రాగి ఉంగరం కింద పడ్డాయి. మా ఆవిడ దండకం ఆపేసి కళ్ళు పెద్దవి చేసుకొని చూస్తోంది. నేను విజయ గర్వంతో తల ఎగరవేసి జయ నవ్వు నవ్వాను. అంటే జయ అనే ఆవిడ నవ్వు కాదు. జయజయ విజయీభవ నవ్వు అన్నమాట. అంటే ఆనందం వస్తే నేను కొంచెం అనుమానం పడతాను. ముందు, ఇందులో మతలబు ఏమైనా ఉందా అని క్షుణ్ణంగా పరిశోధించి కానీ ఆనంద పడను.

ఇది పెళ్ళైన మొదటి ఏడాది నించే అలవాటు అయింది. ఆ కాలం లో ఆఫీసు నించి ఇంటికి రాగానే మా ఆవిడ ఒక ప్లేటు లో నాలుగు మైసూరు పాకులు, రెండు మినప సున్ని ఉండలు,రెండు కజ్జికాయలు పెట్టి ఇస్తే, వెఱ్ఱివాడిని కాబట్టి ఓహో భార్యా రత్నమా నేనంటే నీకెంత లవ్వు, ఎంత కష్టపడి చేశావు ఇవన్నీ అని సంబర పడి పోయేవాణ్ణి. అవన్నీ ఆరగించి ఫ్రెష్ గా చేసిన ఫిల్టరు కాఫీ తాగి “నను పాలింపగ నడచి వచ్చితివా అఖిలాండేశ్వరి, భ్రమ్మాండేశ్వరీ ” అని పాడుతుంటే అప్పుడు, అంటే నేను స్వర్గానికి ఇదే దారి అని మహదానంద భరితుండ నై ఉండగా, శ్రీ వెంకయ్యావధాన్లు పౌత్రి , శ్రీ సోమయాజులు పుత్రి , మదీయ పత్ని శ్రీమతి ప్రభావతీ నామధేయి కుడికాలి బొటన వేలు తో నేలమీద బరుకుతూ, ఎడమ చేతి చూపుడు వేలికి పైట చెంగు కుడి చేతి తో చుట్టుతూ, మనోహరంగా చిరునవ్వులు ఒలికిస్తూ xterracyprus అనేది. “నా ప్రియతమా పద్దూ, ఈ వేళ పక్కింటి ప్రతిక్షా బొర్ఘోహైన్ మైసూరు సిల్కు చీర తీసుకొంది. చాలా బాగుంది. అల్లాంటిది ఇంకొక్కటే ఉంది ట ఆ కోట్లో . చవకే 445 మాత్రమే, నాక్కూడా తెచ్చి పెట్టమని చెప్పాను” అని మంద్ర స్వనంతో తెలియబరిస్తే, నందన వనంలో విహరిస్తున్న పద్దూ గాడు ఒక్కమాటుగా కిందకు పడితే, నాల్గు పాకులు , రెండు ఉండలు మరో రెండు కాయలు=445 అని తెలిసిన మరుక్షణం పడిన మనోవేదన, మళ్ళీ మళ్ళీ పడ్డాను కాబట్టి ఆనందం అంటే కొంచెం ఆలోచించి కానీ పడను. కానీ ఇప్పుడు ఈ సందర్భంలో ఆలోచించ కుండానే, విజయానందం, జయ నవ్వు కలిసి వచ్చేసేయి.

ఆశ్చర్యం గా ఆ తాళ పత్రం మీద తెలుగులో వ్రాసి ఉంది. “నాయనా ప్రద్యుమ్నా నేను శ్రీ సచ్చిదానంద శాస్త్రి ని, నీకు ముందు 162 వ తరం వాడిని. నేను మోక్షకామి నై 12465 సంవత్సరాలు ఘోర తపస్సు చేయగా పరమేశ్వరుడు ప్రత్యక్షమై నాకు మరణానంతరం మోక్షము + ఈ రాగి ఉంగరం ప్రసాదించాడు. ఈ రాగి ఉంగరం మహా మహితాన్వితమైనది. ఇది కుడిచేతి మధ్య వేలుకి ధరించి, బొటన వేలు తో గీకుతూ, ఎడమచేతి బొటన వేలు చూపుడు వేలు తో నీనెత్తి మీద ఒక వెంట్రుక పీకి పడవేసిన చో ఒక యక్షుడు ప్రత్యక్షమై నీ చిన్న కోరికలు తీర్చును. నీకు జయమగు కాక “ అని వ్రాసి ఉంది. ఇది నేను చదివిన వెంటనే మా ఆవిడ మొదలు పెట్టింది. “ఈ పక్కనో నాలుగు, ఆపక్కనో నాలుగు, వెనక రెండు మిగిలినదంతా మైదానం. మీ తలమీద వెంట్రుకలతో ఏమౌతుంది. సరిగ్గా చదివారా మీ వెంట్రుకలేనా , మీ ఆవిడ నెత్తి మీద వెంట్రుకలని ఉందా మళ్ళీ ఒక మాటు చూడండి” నాకు మండుకొచ్చింది. నావే అని ఘంటా పధం గా చెప్పేను.

మా ఆవిడ అన్నదని కాదు కానీ నాకూ అనుమానం వచ్చింది. బుఱ్ఱ తడిమి చూసు కున్నాను. మా అశరీరవాణి మాట నిజమే అనిపించింది. ఉన్న శిరోజములు సాగదీసి మధ్యకి దువ్వితే కొంచెం ఎక్కువ ఉన్నట్టు నేను భ్రమ పడతాను కానీ ఉన్నవి 10 మాత్రమే అని లెఖ్ఖ తేలింది. అందులో కూడా అన్నీ ఒకే సైజు లో లేవు. కొన్ని పొట్టి, కొన్ని ఒక మాదిరిగా, పొట్టి పొడుగు కానివి, మిగిలినవి పొడుగు అని చెప్పలేను కానీ మిగతా వాటి మీద ఇంకో సెంటీమీటరు ఉంటాయేమో. వీటన్నిటికి ఒకే మాదిరి ఫలితం ఉంటుందా అనే సంశయం కూడా వచ్చేసింది. చిన్న కోరికలు అని వ్రాసి ఉంది కదా, ధన కనక వస్తు వాహనాదులు పెద్ద కోరికలా లేక చిన్నవా? యక్షుడు గారిని అడిగితే ఫ్రీ గా చెప్పుతాడా లేక ఒక వెంట్రుక ఖర్చు రాస్తాడా? యక్షుడి లెఖ్ఖలు ఆకాలం నాటివా ఈ కాలం నాటివా? ఇల్లా అనేక అనుమానాలు నా మనస్సును తొలిచి వేస్తున్నసమయం లో ఉన్నట్టుండి నా నెత్తి మీద చురుక్కుమంది. చూస్తే మా ఆవిడ చేతిలో నావి ఓ అరడజను వెంట్రుకలు. బలంగా పీకిందేమో నా నెత్తిమీద ఇంకా చురుక్కు మంటూనే ఉంది. పొడుగ్గా ఉన్నాయనుకొన్న మూడు వెంట్రుకలు కూడా ఆవిడ చేతిలో.

కొన్ని కొన్ని విషయాలలో మా ఆవిడ రేపటి పని ఇప్పుడే చేసేస్తుంది. ఆలస్యం అసలు సహించదు. తొందర ఎక్కువ. మీరు ఆ ఉంగరం గీకండి, నేనో వెంట్రుక కింద పడేస్తాను అంది. ఏం కోరుతావు అని అడిగాను. మీ కెందుకు, మీరు గీకండి అంది. నేను ఉంగరాన్ని కుడిచేత

ఆంధ్ర భారత భారతి – 2

( కవిత్రయ విరచిత శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతంలోని హృద్య పద్యాలకు వ్యాఖ్యానం – 2 )

– డా. ఆచార్య ఫణీంద్ర

“విమల మతిం బురాణములు వింటి ననేకము; లర్థ ధర్మశా
స్త్రముల తెరం గెరింగితి; నుదాత్త రసాన్విత కావ్య నాటక
క్రమముల  పెక్కు సూచితి – జగత్పరిపూజ్యములైన ఈశ్వరా
గమముల యందు నిల్పితి బ్రకాశముగా హృదయంబు భక్తితోన్!”

ఈ పద్యం  ఆదిపర్వం ప్రథమాశ్వాసంలోని అవతారిక లోనిది. పరమ ధర్మవిదుడు, వర చాళుక్యాన్వయాభరణుడు అయిన రాజరాజనరేంద్రుడు – నిత్యసత్యవచనుడు,సుజనుడు అయిన నన్నపార్యుని చూచి, కృష్ణద్వైపాయనుడు దేవభాషలో రచించిన మహాభారతాన్ని తెనుగున రచించుమని చేసిన ప్రార్థనకు ముందుమాట ఇది.
“విమలమైన బుద్ధితో ఎన్నో పురాణాలను విన్నాను. ధర్మార్థ శాస్త్ర సూక్ష్మాలను తెలుసుకొన్నాను. ఉదాత్త విషయాలతో రసపూరితాలైన పెక్కు కావ్య నాటకాలను చూచాను. లోక పూజ్యాలైన శైవాగమాల పైన భక్తితో మనసు నిలిపాను” అని నన్నయ భట్టారకునితో ఈ పద్యంలో చెప్పి, ” అయినా, మహాభారతంలోని విషయాన్ని వినాలని నాకు పెద్ద అభిలాష ” అని వివరిస్తాడా భూపతి.
రాజరాజ నరేంద్రుడు పురాణాలను, ధర్మార్థ శాస్త్రాలను, కావ్య నాటకాలను పేర్కొన్నాడంటే – అదంతా సంస్కృత వాజ్ఞ్మయం గురించి అన్నమాట. తెలుగులో అంతకు ముందు కావ్యసృజన జరుగలేదు కదా! ముఖ్యంగా సంస్కృత భాషా సాహిత్యంలో ” కావ్యేషు నాటకం రమ్యం” అంటూ ప్రసిద్ధి గాంచిన పెక్కు నాటకాలను ఆయన వీక్షించాడన్న విషయం – ఆయనన్న ” ఉదాత్త రసాన్విత కావ్య నాటక క్రమముల  పెక్కు సూచితి” అన్న మాట ద్వారా స్పష్టమవుతుంది.
నన్నయ ఈ పద్యంలో కావ్య నాటకాలకు రెండు ప్రధాన లక్షాణాలను నిర్దేశించాడు. ఒకటి ఉదాత్తమై యుండుట; రెండు రసాన్వితమై ఉండుట.
— £££ —