పూలగుత్తులు-1

హలో దెబ్బకు
ఉత్తరం చచ్చింది
ఆత్మీయతా!
నువ్వెక్కడున్నావ్?

చుక్కలు
పగలు కూడ ఉంటాయి
చీకటి దయవల్ల
రాత్రి కనపడతాయి.

అమ్మకూడా
చీపురులాంటిదే
అవసరం తీరగానే
వారి స్థానం మూలనే.

వస్త్రాలు నేసే
నేతన్నకు
మిగిలేది
వేమన్న రూపమేనా?

వృద్ధాశ్రమానికి
దానిమిస్తున్నాం
డబ్బులు కాదు
కన్నవారిని..

ఆంధ్ర భారత భారతి – కవిత్రయ విరచిత శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతంలోని హృద్య పద్యాలకు వ్యాఖ్యానం

రాజకులైక భూషణుడు, రాజమనోహరు, డన్య రాజ తే
జో జయ శాలి శౌర్యుడు, విశుద్ధ యశశ్శరదిందు చంద్రికా
రాజిత సర్వ లోకు, డపరాజిత భూరి భుజా కృపాణ ధా
రాజల శాంత శాత్రవ పరాగుడు, రాజ మహేంద్రు డున్నతిన్!

సుందరానుప్రాసతో, సుమధుర సంస్కృత సమాసాలతో శోభిల్లిన ఈ పద్యం ఆదికవి నన్నయ భట్టారక ప్రణీతమైన శ్రీమదాంధ్రమహాభారత మహాకావ్యంలో ప్రథమాశ్వాసంలోని అవతారికలోనిది. తనకు ఆశ్రయమిచ్చి మహా భారత మహేతిహాస నిర్మాణానికి ప్రేరేపించిన మహనీయుడు, మహారాజు రాజరాజ నరేంద్రుని ప్రస్తుతించడం ఈ పద్య లక్ష్యం.

రాజుల (క్షత్రియ) కులానికి భూషణమైన వాడు, చంద్రుని వలె మనోహరుడు, ఇతర రాజుల తేజస్సును హరించే శౌర్యము గల వాడు, నిర్మల కీర్తి అనే శరత్కాల చంద్రుని వెన్నెలతో లోకాలను ప్రకాశింప జేసే వాడు, పరాజయ మెరుగని గొప్ప ఖడ్గ ధారా జలంతో శత్రువులనే రేణువులను అణగ ద్రొక్కేవాడు, రాజులలో మహారాజు అయిన వాడు ( రాజరాజ నరేంద్రుడు ) ఔన్నత్యంతో నుండెనని ఈ పద్య భావం. తొలి తెలుగు కృతి ఆంధ్ర మహాభారతం సంస్కృత శ్లోకంతో ప్రారంభమవడం వైచిత్రి. ఆ పిమ్మట ఒక వచనం ఉంటుంది. ఆ పైన వచ్చే తొలి తెలుగు పద్యం ఇదే!

వ్యాస ప్రోక్త సంస్కృత భారతంతోబాటు, పంప మహాకవి కృత ” విక్రమార్జున విజయ ” అన్న కన్నడ మహాభారతం, ఆంధ్ర మహాభారత నిర్మాణంలో నన్నయ భట్టుకు మార్గ దర్శకమై నిలిచాయని పరిశీలకుల ఆభిప్రాయం. అయితే సంస్కృతంలో అంతగా వినియోగింపబడని ఉత్పలమాలాది ఛందస్సులకు మన ఆదికవి ఈ ఆదికావ్యంలో పెద్ద పీట వేసాడు. సంస్కృతంలో లేని ప్రాసను, కన్నడంలో లేని యతిని నన్నయ తెలుగు పద్యంలో జొప్పించి మెప్పించాడు. అంతే కాదు. సంస్కృతంలోని యతి కన్న తెలుగు యతి విభిన్నమైంది. సంస్కృత యతి కేవలం విరతి. తెలుగు యతి అక్షర నియతి. కమనీయ ధార, రమణీయ శబ్ద సంయోజనం ఈ పద్యాన్ని పరుగులు పెట్టిస్తాయి. పద్య నిర్మాణానికి నన్నయ భట్టారకుడు ఏర్పర్చిన ఈ మార్గం, వేయేండ్ల తరువాత ఈనాటి కవులకు కూడా శిరోధార్యం.

కొస మెరుపుగా చెప్పవలసిన విషయమేమిటంటే – కన్నడ భారతాన్ని రచించిన పంపడు కరీంనగర్ లో వేములవాడకు చెందిన తెలుగువాడని; తెలుగు భారతాన్ని రచించిన నన్నయ భట్టు, అతని మిత్రుడు నారాయణ భట్టు కన్నడిగులని కొందరు చరిత్రకారులు నిర్ధారించారు.

మహారాజ్ఞి మండోదరి

శ్రీరామ చంద్రుడు సద్ధర్మ ప్రతిష్ఠ చేసి శిష్ట రక్షణ చేయడానికి దుష్టశిక్షణ చేయడానికి పుట్టినాడని, మానవ మాత్రుడు గాడని గోపీనాథ రామాయణంలో అటనట చెప్పబడిన విషయమే. శ్రీరాముని ఔన్నత్యాన్ని, ధర్మ స్వరూపాన్ని కూడ చాల సందర్భాలలో పాత్రల ముఖతః వినిపింపచేసాడు కవి. అలాంటి కొన్ని పాత్రలలో రాక్షస స్త్రీలూ వున్నారు. ప్రతినాయకుడైన రావణాసురుని పట్టమహిషి మండోదరి కూడ ప్రథమంగా చెప్పదగినది. ఎందరో రఘురామచరిత్ర కల్లగాదు, కల్పితం కాదు అని అంగీకరించారు.

“మానవులకు గల దురంత చింతనాల వల్ల కలిగె అనుకోని సంఘటనలకు అనాలోచింతంగా, అత్యాశాపరంగా ప్రకటించే భావనా జగత్తు వల్ల ఎదురయ్యే విపత్తులకు సాక్ష్యాధారమైన చక్కని కావ్యం రామాయణం. అయితే మహర్షుల ఆశీర్వాద బలంతో, వాళ్లు అందించిన విద్యా వివేక సంపదలతో కూడిన దివ్య శక్తులు కూడ పాత్రల పరంగా అటనట ప్రదర్శింపచేసాడు వాల్మీకి ఋషి. సీతారాములన యెవ్వరో కాదు జగస్థితికి మూలాధారులైన లక్ష్మీనారాయణులేయని, ఆయన లోక కల్యాణార్ధమై ప్రభవించిన వీరుడని, ఆమె సాక్షత్తు ఆ స్వామిని నిరంతరం సేవించుకునే అనపాయునియైన ఆ మహాలక్ష్మియని” నిరూపింపబడినది అని శ్రీ మల్లాది సూర్యనారాయణ శాస్త్రి అంటారు. దశరథుని కుటుంబమనే సుక్షేత్రంలో విషబీజాలు నాటిన మంథర, కైక వంటి మానవ కాంతలు కొందరుంటే శ్రీరమభద్రుణ్ణి ఆయన కుటుంబ సభ్యులను అవగాహన చేసుకుని శరణాగతిగ జీవింపదలచిన రాక్షస వనితలు కొందరు. మండోదరి తన ఉత్తమ భావ ప్రకటనలతో జీవించినా, ధూర్తుడైన భర్తకు యిల్లలు అయినందున అవేదనలపాలుగాక తప్పలేదని ఆమె చరిత్ర చాటుతున్నది.
గోపీనాథ వేంకటకవి రచనలోనేగాక ఈమె అందరినోట మండోదరిగ పలుకబడుచున్నది. మండూక శబ్దాల పేరిట నాట్యాభినయాలు చేయిస్తున్నారు నాట్యాచారులు. ఈమె మండూక ఉదరం గలదని మండోదరి అని కొందరన్నా సుందరమైన ఉదరం కలదై అనడం సమంజసంగా వుంటుంది. సీతాదేవితో తుల్యమైన సౌందర్యంగలదని శ్రీమద్రామాయణమే చాటుచున్నది. సౌందర్యవతి అయిన ఈ స్త్రీ మూర్తిని మంద+ఉదరి అని పిలుచుటయే తగిన విధంగా ఉంటుందని తెలియవచ్చు. ప్రజల వాడుకలో మండోదరి అనియే రూఢియైయుండవచ్చు.

ఈమె దేవకన్యయైన హేమకు మయునికి గలిగిన స్త్రీమూర్తి గదా! దైవాంశయైన మండోదరి మయుని పుత్రిక. తల్లి హేమ అనబడే దేవకన్య. ఈమె తన తండ్రితో కలిసి వనంలో సంచరించే వేళ వేటకై రావణుడు వెళ్లినప్పుడు ఈమెను చూస్తాడు. తాను అవివాహితుణ్ణి కాబట్టి తనకు మండోదరిని ఇచ్చి వివాహం జరిపించమని రావణుడు కోరుకుంటాడు. కాబట్టి తండ్రియైన మయుడు మండోదరిని రావణునికిచ్చి వివాహం జరిపించాడు. అందుచే ఈమె రావణాసురుని పట్టమహిషి. మిక్కిలి సౌందర్యం గలది. కేవలం బాహ్య సౌందర్యరాశి మాత్రమే గాదు మండోదరి అంతస్సౌందర్యం మిక్కిలి కొనియాడదగినది. రావణునిచే వరింపబడినది. నీతిని, ధర్మాన్ని కర్తవ్యాన్ని ప్రభోధం చేయగల మనస్తత్వం గలది. ఆమె వ్యక్తిత్వం మిక్కిలి ప్రశంసాపాత్రం. శ్రీమద్రామయణంలో కొన్ని పాత్రలు మానవత్వాన్ని మరచిపోయి ప్రవర్తిస్తే మరికొన్ని పాత్రలు దానవకులానికి చెందినప్పటికి మనవత్వానికి ప్రతీకలైనాయి. లంకాధినేత రావణుని పట్టమహిషి అయిన ఈ మహారజ్ఞి అలాంటి తత్వంగల స్త్రీమూర్తి. పురాణాలలో తమ పాత్ర ఔన్నత్యాన్ని పరిపోషించిన స్త్రీమూరులెందరో వున్నారు.

సహృదయం, ఔన్నత్యం, నేర్పు ఉన్నట్టి కులాంగన మండోదరి. ఉత్తమ సౌశీల్య సంపదగలది. ఈమె సీతవలె అయోనిజ. అందుకే ఆమె కూడ పంచకన్య్లలో చేర్చబడినది. అయా సందర్భోచింతంగా తన భూమికను నిర్వర్తించిన ప్రశంసాపాత్ర అయినది. కన్నతల్లిగా తన బిడ్డకు సుశిక్షణనిచ్చి ప్రథమోపాధ్యాయిని అయినది. “షట్కర్మయుక్తా కులధర్మపత్నీ” అన్నట్లు ఆయా సమయాల్లో తన భర్తకు సహచరిణియై ఏయే వేళలలో తను ఎలాంటి తీర్పు అవసరమో దానిని తన మగనికి అందించగలిగినది. క్రూర రాక్షస కుటుంబంలో సభ్యత్వం ఉన్నా ఆమె హృదయం నిర్మలం, కోమలం. విపులైశ్వర్య, త్రిలోక విజేత అయిన భర్త సుందరాంగి, అయిన నిరహంకారం గానే (ఆయా సందర్భాలలో అహాంకారిగా దోచినా పరిస్థితుల ప్రభావమని తెలిస్తే చాలు) జీవించినది. ఈ పత్రచేత యెన్నో లోక ధర్మాలు ప్రవచించబడినాయి. ఈమెలోని భగవద్భక్తి, పతిభక్తి కొనయాడదగినవి. “కార్యేషు దాసీ …” అనే మాటలు ఈమె అక్షరాల ఆచరణలో చూపిన వనితామణి. ధూర్త లక్షణాలు కలిగిన తన భర్తను సన్మార్గగామిగ చూడడానికి ఎంతో ప్రయత్నించినది. సమయం దొరికినదే తడువుగా తన పతికి హితోపదేశం చేయగలిగిన ఉపదేష్ట. ఈ విషయంలో ఆమె అడుగడుగున అతనికి నచ్చచెప్పే ప్రయత్నం చూస్తే ఆమె అకుంఠిత దీక్షాపరురాలని భావించకతప్పదు.

ఇంద్రజిత్తుని తల్లిగా, రావణుని భార్యగా తన పాత్రను నిర్వహించిన తీరు మిక్కిలి ప్రశంసాపాత్రం. ఎన్నెన్నో ఎనలేని వైభవాలున్నా కట్టుకున్న వాడి గుణశీలాల వలన నిరంతరం ఈమెవలె క్షోభపడే స్త్రీలెందరో వున్నారు. నేటికి స్త్రీల చరిత్రలో యివే బాధలు అనుభవిస్తూ చావలేక బ్రతుకుతూ నిట్టూర్పులతో జీవితాలను ఈడ్చుకుంటూ బ్రతికే మహిళలు నేటి సమాజంలో లెక్కకు మిక్కిలి. నాటికి నేటికి సృష్టిలో బతికేతీరె అది. ఆ బుద్ధులలో మార్పెన్నటికో మరి! అలాంటి మహానుభావులకు భార్యలై జీవితాంతం కుమిలిపోయే స్త్రీలు ఎందరో ఉన్నారు నేటి సమాజంలో కూడ. తరాలు మారినా ఈ వ్యవస్థ స్త్రీలపట్ల మార్పులేనిది అంటే విడ్డూరంగాదు. ధూర్తుడైన భర్తకు భార్యయై జీవితాంతం మానసికంగ కుములుతూ, ఆనందానికి నోచుకోని వారు వ్యధలను అనుభవించే స్త్రీలు మూగజీవాలుగా వేదన భరించే స్త్రీమూర్తులు భరిస్తున్న స్త్రీలు ఉత్తమ ఇల్లాళ్లెందరో ఈ ఉర్విలో.

సౌందర్యాతిశయరేఖతో ఒప్పుచూగూడ కట్టుకున్న వాడికి గల దౌర్భాగ్యపు లక్షణాలను, స్త్రీ లోలతను తొలగింప ప్రయత్నించి విఫలులై ఆసాంతం కుమిలి కృశించి చివరకు భర్త చేష్టలకు బలి అవుతున్న వాళ్లెందరో నేటికి మౌనంగా విలపిస్తూనే ఉన్నరు. ఆస్తులు, అంతస్థులు భోగభాగ్యాలెన్నివున్నా స్త్రీ జీవితానికి నిజమైన ఆభరణం ఉత్తమ గుణసంపదలు గల భర్త లభించడం. మగువ సౌభాగ్యానికి ప్రథమ కారణం అతని మానసిక సౌందర్యమేగాని ఐశ్వర్య గరిమ తెలియచెప్పే ఆటోపంగాదు. అలాగాక ఎంత గొప్పవాడైనా గుణహీనుడైన భర్త లభించిన కాంతలకు మిగిలే చింతలు రగిలే వంతలు తప్ప ఇసుమంతమైన సుఖం దక్కదు మరి. సందర్భం దొరికినప్పుడు ఎంతోకొంత ఉపదేశం చేసినా కాంతుని వల్ల చివరకు మిగిలే వేదనాగ్నిలో నిలువునా దహించే పతివ్రతలందరకు మండోదరియే ప్రతీక అనవచ్చును. అందగత్తెను చూచి రావణుడు వరించడంలో విశేషమేమున్నది. అతగాడిని ఆమెకూడ వరించే విధంగా తండ్రి భావించి లాంచనప్రాయంగా వివాహం చేస్తాడు. బుద్ధిలోపాలన్నీ నిదానంగా తెలిసి కుమిలి కుమిలి ఏడ్చిన సాధ్వీమణి మండోదరి. ఇంద్రజిత్తు వంటి వీరునకు తల్లియై కొంత ఊరట చెందుతుంది. ఇలా పెండ్లిండ్ల తర్వాత దుఃఖభాజనమైన జీవితంలో సంతానం పొందిన తర్వాత స్త్రీ కొంత ఊరటపడుతుంది. తన బిడ్డల లాలనతో జీవితాన్ని ముందుకు సాగించుతుంది. ఇది చాల నిసర్గమైన విషయం. అలాగే ఈమెకూడ, చివరకు ఆమెకు ఆ తృప్తికూడ మిగుల లేదు. వీరపత్ని, వీరమాత అయిన మండోదరి మహారాజ్ఞి, మహాజ్ఞాని, ధీశాలిని, భక్తి ప్రపత్తులు గల పూతచరిత.

మొట్టమొదటసారిగ మండోదరి మనకు సుందరకాండలో పరిచయం అవుతుంది. రామాజ్ఞావర్తనుడైన హనుమ సీతాన్వేషణ సాగించాడు. లంకను చేరిన హనుమ సీతకై అంతఃపురాన్ని పట్టణ మారుమూల ప్రాంతాలన్నీ గాలించడం ప్రారంభించాడు. ఆ సందర్భంలో అంతఃపురాన్ని పరిశీలించినప్పుడు అక్కడ సురుచిర సుందరమూర్తిని చూచి సీతగా భావిస్తాడు. తర్వాత పునఃపరశీలించుకుని నాతల్లి సీతమ్మగాదు ఈమె రావణుని యిల్లాలు మండోదరి అయివుంటుందని, తన భావన తప్పని నిర్ధారించుకుంటాడు. ఇక్కడ కవి అలా పలికించడంలో విశేషమున్నది. అచ్చు సీతమ్మ వంటి అందగత్తె అయిన రావణుని భార్య మండోదరియని తెలియచెప్పడమే కావచ్చు. ఇద్దరికి అందంలో అంత అభేదకత్వం ఉన్నదన్నమాట మహాకవుల కావ్య విన్యాసాలు ఇలాంటి అభేదకత్వాన్ని భాసింపచేసినా వైవిధ్యంతో కూడిన విలక్షణత ఆయాపాత్రల సృష్టిలో నిరూపించుకున్నారు. మయుని పుత్రియై మహేంద్రాదుల జయించిన రావణుని సతియైన మండోదరి జీవితంలో ఐశ్వర్య సుఖాలతో తలతూగినదని ఈ క్రింది మాటలు వివరిస్తున్నాయి.

“సురుచిర రత్నహార పరిశొభితయై ఘన హేమ వర్ణమై

……. ………. …………. ………. ……..

.. రావణుని పత్నిని గౌరినిగాంచె నత్తరిన్” (గో.రా.సుం.296 ప)

ఆకస్మికంగా తన అన్వేషణలో ఆమె సీతలా భాసించినది. ఎంత అందగత్తె అయిన భార్య లభించినా దురంత చింతనాలు గలవాడి బుద్ధి పరభామాన్వేషణలోనే ఉంటుందనడనికి రావణుడే నిదర్శనం. యుగాంతం వరకు ఇలాంటి హీనపురుషులుంటూనే వుంటారు. హేమ భూషణాలన్నీ స్వర్ణకాంతులీనే ఆమె శరీర సౌందర్యాన్ని ఇనుమడింపచేసినవట.

“చలువలుగట్టి హారములు చక్కగ దాల్చి సుగంధి చందనం
బలిది ప్రసూనముల్కబరి యందు ఘటించి మదంబు గ్రోలి, త
మ్ముల మొనరించి కన్నుగవమోద్చి …”

అనే మాటలు ఆమె నిత్య నైమిత్తిక విషయాలు, ఇష్టార్ధాలు, అలవాట్లు తెలియ చేస్తున్నాయి. ఐశ్వర్యోపేత అయిన ఆమె సహజాలంకరణ, కోరికలతో కూడిన చిత్తవృత్తి చక్కగా పరిచయమవుతుంది. స్త్రీల స్వభావ సిద్ధమైన ఆలోచనలకు తార్కాణం. తర్వాత మరల యుద్ధకాండలోనే మండోదరి కావ్యప్రవేశం జరిగినది. అంటే పాఠకులకు ఆమె స్వభావచిత్రణ పరిచయం అవుతుంది.

రావణుడు యుద్ధ భూమిలో రాముని చేతిలో దెబ్బలు తినివచ్చి తన భార్య మండోదరి దగ్గర విలపించిన ఘట్టమది. సీతా స్వయంవరవేళ తేలిక భావంతో శ్రీరాముణ్ణి శివధనుర్భంగాన్ని ఈసడించిన రావణుడు నేడు భార్యదగ్గరచేరి యుద్ధ రంగాన్ని వర్ణిస్తూ శ్రీరాముని శౌర్య ప్రతాపాలన్నీ విన్నవించడం నిసర్గ సుందరంగా వున్నది. భార్యతో చర్చించి తాను శివుని గూర్చి హోమం చేయడానికి శివాలయానికి వెళ్లి మంత్రవిదులగు బ్రహ్మ రాక్షసులను కాపుంచి హోమం చేస్తుంటాడు. పాతాళ హోమంగా ఇక్కడ చెప్పలేదు. అప్పుడు అక్కడకు మండోదరి వచ్చి అనేక నీతులు భర్తకు ఉపదేశం చేస్తుంది. ఆయన చేస్తున్న హోమం ఆ సమయానికి తగినది కాదని ఖండించినది.

“ధనుజేంద్ర యుట్లేల మునివృత్తి దాల్చెదు
నేతబౌరుష భంగంబు సేయదగునే ….”

ఇక్కడ కరణేషు మంత్రి”యైనది ఆ యిల్లాలు. తన భర్త సమరాంగణంనుంచి వచ్చి పిరికిదనంతో దైవబలాన్ని అర్థిస్తున్నడని తెలుసుకున్నది. ఆ సమయంలో రావణుని ప్రోత్సహిస్తూ పలికిన పలుకులు ఆ సతీమతల్లి హృదయంలోని భావాలకు రూపందాల్చినవి. తనభర్తకు కర్తవ్యోపదేశాన్ని చేసిన వీరనారీమణి. రణ భీరువుగా కనిపించే రావణునితో అతని శౌర్య ప్రతాపాలన్నింటిని వివరించినది. చతురంగ బలాన్ని గూర్చి సూచించినది. పూర్వం యుద్ధరంగంలో తన భర్త ఆర్జించుక్కున్న విజయాన్ని గమనింపచేసినది. శత్రుభంజనం చేయవలసిన నీవిట్లేల పౌరుష భంగానికి పూనుకొన్నావని అతని కర్తవ్యాన్ని గుర్తుచేసినది. మన ఖడ్గతిక్కన భార్యకు తల్లికి మార్గదర్శినియా మండోదరి అని తలంచక తప్పదు. ఇంత పిరికితనం గల వాడివి మైథిలిని కొనిరావడం దేనికి? శ్రీరామునితో అకారణంగా వైరం దేనికి? ఇంతగా పీకల మీదకు తెచ్చుకోవడం దేనికి? నిష్ఠూరాలాడుతూ పతికి ధైర్యాన్ని అందించిన ఉత్తమ యిల్లాలు. పతిశౌర్య ప్రతాపాలను ప్రశంసించినా వ్యాజస్తుతిగానే చిన్న చిన్న చురకలనంటించినది.కర్తవ్య ప్రభోధంగదా! ఆనాడే ఈ బుద్ధి నీకుంటే బాగుండేదని ఆమె లాలన. అకారణంగ వైరం దేనికి? అనడం వల్ల రాజనీతి మర్యాదలు కూడ బాగుగ తెలిసినదిగా చెప్పవచ్చును, తన భర్త అప్రతిష్ఠపాలు కాకూడదనే తపన కులాంగనకు ఉండడం సహజం. అందుకే ఈ ధీర గంభీర వాక్కులు.

శ్రీరాముడు మానవ మాత్రుడు మాత్రంగాదని తెలిసిన మహా విజ్ఞానఖని. ఖరదూషణాదులను పద్నాలుగువేల రాక్షగణాన్ని సంహారం చేసిన రాముని దోర్బల శక్తిని తెలియలేవా? జగత్రయాన్ని ఒక్కకోలనె భస్మం చేస్తాడు అని భర్తకు సూచించినా తన భర్త ప్రతాపోన్నతుల మీద అపారమైన విశ్వాసం కలిగిన స్వాభిమాని. వెంటనే రావణుడు తాను పూనుకొనిన పనికి సిగ్గుపడి హోమం చాలించి ఆమెతో కలసి అంతఃపురానికి చేరాడు. ఆమెలోని మృదుభాషిత్వం, సమయ స్ఫూర్తి, మాటనేర్పు పై విషయాల వలన తెలియవస్తున్నవి. తన భర్త అవమానం పాలు కాకుండ జాగ్రత్తపడి రక్షించుకున్నది. రాక్షసేంద్రుని బింకం సడలకుండా చూచినది. యుద్ధోన్ముఖుని చేసి విజయమో! వీర స్వర్గమో! వీరుని లక్షణమని హెచ్చరించిన సులక్షణ సంపన్న. ఈ సతి మాంచాలకు మార్గదర్శిని.అనవచ్చు.

ఆ తర్వాత తమ కులగురువు శుక్రాచార్యుని ఆదేశం ప్రకారం రావణుడు పాతాళ హోమం ప్రారంభించాడు. ఆ సమయంలో మండోదరిని అంగదుడు జుట్టుపట్టి ఈడ్చుకుని రావణుని దగ్గరకు తీసుకువెళతాడు. అలా చేయడానికి ప్రధాన కారణం రావణుని దీక్షను భంగపరచడం. ఆ హోమం పూర్తిచేస్తే అతడు అమేయ పరాక్రమశాలి అవుతాడు. అందుకు నిరపరాధియైన మండోదరిని పాచికగా వాడుకున్నారు శత్రువులు. తన భర్త చేసిన అపరాధానికి నిరపరాధియైన మండోదరి అవమానంపాలైనది. ఈ సన్నివేశాన్ని గోపీనాథ వేంకటకవి కన్నుల కట్టించినాడు. వేడి నిట్టూర్పులతో “రాకాబ్జ నిర్గళత్ర్పాలేయ కణాల వంటి అశ్రుకణాలు జాలువార్చినది”. లలితమైన అధరోష్ఠపల్లవం కందిపోయి భానుకాంతిచేత కబళితమైన శశిమండలంవోలె వివర్ణమైన ముఖం గలదట కరపల్లవోష్ణతకే కమలిన కపోలం గలదియైన మండోదరిని కవి వర్ణించాడు. సడలిన జడలతో తూలుతూ పెనుగాలి వేగానికి కంపనమొందే తీగవలెనున్నదట. ఇచ్చట కవి రావణపత్ని యొక్క సౌకుమార్యమైన సౌందర్యాన్ని చక్కగా నిరూపించాడు. ఈ స్థితిని బట్టి ధూర్తుడైన భర్తను పొందిన భార్యకు ఎదురయ్యే అవమాన భారం ఎలాంటిదో చెప్పకనే చెప్పాడు కవి. ఇప్పుడు కులీన అయిన ఆమె అభిజాత్యం దెబ్బతిన్నది. ఇక సైరించలేకపోయినది. క్రోధోన్మత్తయైనది. రాజసం ఉట్టిపడినది. రావణుడు చేసిన పాప ఫలితాలు తనకు అనుభవానికి రావడం తను చేసుకున్న కర్మ ఫలంగాయెంచి దుఃఖించినది. రోషాయితమూర్తియై మరల ఆమె భర్తతో ఇలా అంటున్నది. సీతను రావణుడు, ద్రౌపదిని దుశ్శాసనుడు అలాగే అంగదుడు మండోదరిని పట్టినప్పుడు సడలిన కురులు గల ఈ స్త్రీలు ముగ్గురు ప్రతీకారవాంఛాబద్ధులైన వీరవనితలు.

“అలఘ చరిత్ర నంచితగుణాఢ్యను సాధ్విని రాజ పుత్రి ..
కలన వధంబు గల్గునని కాంతలతో ననుదాని వెండియలణ్” (గో.రా.యు.కాం.2561 ప)

తన భర్త శ్రేయస్సు కాంక్షించి ముందే హితముపదేశించిన మహాయిల్లాలు చతురూపాయ శాలిని అయినందుననే శ్రుతిమించిన ఆగడానికి తగిన శిక్ష అనుభవించాలనే న్యాయ నిర్ణేత, పాపభీతి గలది. ప్రతిఫలాన్ని కర్త అనుభవింపక తప్పదను నీతిని వివరించిన సుచరిత. దోషకారికి శిక్ష తప్పదనే భావం తెలిసిన మేధావి. యుద్ధంలో కుంభకర్ణుడు, ప్రహస్తుడు మరణించినా శ్రీరాముని శక్తిని గమనించని పరమమూర్ఖుడు తన భర్త. అందరిని చంపుకుని అటుపై రాజ్యం ప్రాప్తించినా ఫలితం ఏమున్నదని విలపించినది. తన దురవస్థకు మిక్కిలి చింతపడినది. సీతామహాసాధ్వివలె మండోదరి కూడ పరులను నిందించదు. తన దురవస్థకు దైవవైపరీత్యమనే భావించినది. కర్మ సిద్ధాంతం తలిసిన ఇంగిత జ్ఞాని. అప్పటిదాక యుద్ధభూమిలో రామునిచేత చంపబడిన దానవవీరులను, రామలక్ష్మణుల శక్తియుక్తులను, కపిసేనల సహకారాలను తెలిసికొనిన మండోదరి తన భర్తకు పరాభవం తప్పదని భావించి విలపించినది. “రామభద్రుని నెదిరించి రణంలోన జయముచేకొన రాక్షససత్తమునకు వశమె” అని ముందే పసిగట్టిన దూరదృష్టి గలది.

అంగదునిచే గ్రహింపబడిన కబరీభరం గల మండోదరి ఔన్నత్యాన్ని ఈ క్రింది మాటలలో దీవింపజేశాడు వేంకటకవి. తారను చేరిన మహోపగ్రహంలా వున్నాడట అంగదుడు. నూతన లతను సమీపించిన మహావాతంబు మాదిరి, గజాంగనను పొదపు సింహకిశోరం మాదిరి, మృగాంగను కవియు శార్దూలపోతం వలె మత్తశుండాలం తుండంతో పట్టిన శైవాల పుంజంవలె ఉన్నదట మండోదరి (గో.రా.యు.కాం.వ. 2565). ఆమె అభిజాత్యాన్ని సుకుమారం అయిన అందాన్ని వర్ణించిన తీరు, ఉపమించిన వస్తువులు సందర్భోచింగా ఉన్నాయి. ధర్మయుతంగా మాట్లాడవలసినప్పుడు ఆమె తన భర్తయని జాలిగాని మరే విధమైన అభిమానంగాని చూపదు. ఆమెకు తన తప్పులను పరిశీలించుకునే గుణం చాలా ఉన్నది. లోకంలో అందరు ఎదుటి వాళ్ళ గుణగణాలనే పరిశీలిస్తుంటారు కాని మంచితనానికి మారుపేరులైన వ్యక్తులు ముందుగా తమనే పరిశీలించుకుంటారు.

అంగదుడు తనను పరాభవించి తెచ్చినది గాక, పరుషాలాడినా, భర్త చలించని తీరుని చూడగానే ఆమెలోని కోపాగ్ని రగుల్కొన్నది. కఠిన చిత్తయై కఱకు మాటలాడుతుంది. పతిని మ్రుచ్చలించి జానకిని తెచ్చావు. ఇంతమంది వనజుల యెదుట చివరకు నీ యెదుటనే నన్ను పరాభవిస్తూ అంగదుడు పలికిన మాటలు వినలేదా? సిగ్గు, వివేకం, కోపం నీకు పుట్టవెందుకో ? అని భర్తను గర్హించినది రోషాయుత్త చిత్తయైన మండోదరి. స్త్రీ సహజచిత్త వృత్తిని నిసర్గ రమణీయంగా వర్ణించాడీకవి సాధారణంగా పుత్రవంతులైన తర్వాత స్త్రీలు తమకు కలిగిన కష్టాలు, కన్నీళ్లు పుత్రుని ద్వారా తీరిపోతాయని ఆశతో ఉంటారు. కాని ఇక్కడ మండోదరికి ఆయాశకూడ నెరవేర లేదు. నీకుమారుడు ఇంద్రజిత్తు జీవించి వుంటే ఈనాడు ఈ వానరుడునన్నిట్లు సాహసంతో పరాభవించగలడా? యని వితర్కించినది. మాతృహృదయంలోని మధుర భావాలిలావుంటాయి. నేటి కాలంలో అలా తలపోయడానికి కూడ చాలని సంతానం ఎందరోవున్నారు. స్త్రీలు తమ భర్తవలన కలిగిన బాధల్లన్నిటిని సహనంతో భరించడానికి కారణం తమ సంతానం మీదగల అభిమానమే. తమ సంతానం వలన తాము ఆశించినంత ఆనందం పొందినా, పొందకున్నా సహజంగా స్త్రీ మాతృహృదయం అలానే భావిస్తుంది. ఒక్క సీతమ్మ తల్లి మాత్రం భర్తవలన కలిగే సుఖసౌఖ్యాలు మరింకెవరి వలన పొందలేరు స్త్రీలని భావించినది. మండోదరి, ఒక సాధారణ స్త్రీ చిత్తవృత్తి ఎలాంటిదో తన మాటలద్వారా నిరూపించినది. అగ్రసుతుని మరణానికి కారకుడై పుత్రశోకాన్ని అందించినది చాలక ఒక వానరుడు చేతిలో పరాభవం పొందడానికి కూడ తన భర్త కారకుడైనాడని అందుకే ఆమె హృదయం ఆక్రోశించినది.

మూర్ఖత్వంతో అహంతో ప్రవర్తించే తన పతికి దండోపాయంతోనైనా బుద్ధి గరపాలని చివరిసారిగా ప్రయత్నించిందా యిల్లాలు. వాసవతుల్యుడైన రాఘవుని భార్యను మిక్కిలి ఆనందంగా దొంగిలించి తెచ్చావు. లంకకే చేటు మూడుతుందనే ఆలోచన లేనివాడవు. పాపకృత్యం ఫలితం ఈయకుంటుందే. స్వయం కృతాపరాధం నిన్ను అధోగతిపాలు చేసి తీరుతుంది. వినాశకాలం విపరీత బుద్ధికి దారి చూపినట్లు కార్యాకార్యవిచక్షణ లేనివారై హితవాక్యం వినక స్వేచ్చావృత్తితో ప్రవర్తించే వాళ్ళ కెవరికైనా చేటు తప్పదని పలికినది. రావణా! సీత నీపాలిట కాళరాత్రి అని తెలుసుకో అని భర్తను హెచ్చరించినది. వేంకటకవి ఈమెచేత లోకధర్మాలను చెప్పించాడు. సమయస్ఫూర్తి, సందర్భశుద్ధి కలిగిన ఈమె పలికిన ప్రతి పలుకు ఆమెను విజ్ఞాన మూర్తిగా నిరూపించాయి. పరాక్రమాధికులైన దానవవీరులు అనేకులు చచ్చిరి. ఇప్పుడు నువ్వొక్కడివి చిక్కి రాముని జయింపగలననుట నీ వెర్రితనం. సీతను గొనివచ్చి కాలపాశాన్ని కంఠానికి తగిలించుకున్నావు. నిన్నెవ్వరూ రక్షించలేరనుచు సామ వచనాలతో హెచ్చరించినది. కాని ఆమె అంతరాంతరాళాలో తొలినాటి నుంచి నేటివరకు తన భర్తవలన కలిగిన అనర్ధాలన్నీ ఒక్కసారి ఆమెను అవహేళన చేసినవో అన్నట్లు క్రోధోన్నతయై గర్హించినది. ఒక్కొక్క మాట వజ్రాయుధపు దెబ్బలా రావణుని శరీరాన్ని ఖండఖండాలుగ చేయగలిగినంత వాడియైనది. మొండితనంతో కూడిన మూర్ఖునిగా తోచిన భర్తను చివరకు శిక్షార్హుణ్ణి చేయడానికే ఆ ఉత్తమ యిల్లాలు అరాటపడినది, లోకకంటకుడైనా భరించినది. కుల స్త్రీలను భంగపరచడానికి యత్నించిన వాడై హితవాక్కులు వినని జడుడై, కామాంధకారంతో కళ్లుమూసుకుని ప్రవర్తించిన తన భర్తకు ప్రతీకార ఫలితం అంది నశించాల్సినదేననే తుది నిర్ణయానికి వచ్చినదామె ఆలోచన.

భర్మపరాయణైక బుద్ధిగల మండోదరి తన భర్తలోని అధర్మాన్నంతా ఈసడించినది. వీరుడై రణరంగంలో పోరుసల్పి చివరకు వీరస్వర్గాన్ని అలంకరించినా తనకు కొంత తృప్తి కలుగుతుందని భావించినది. అదీగాక శౌర్యధనుడైన తన భర్త నికృష్టంగా చావడం, అవమానం పాలుకావడం ఊహించలేకపోతుంది. వీరస్వర్గాన్ని అందుకుంటాడనే ఆశతోనే రాముణ్ణి ఎదిరించి జయించు లేదా అతని చేతిలో నువ్వు మరణించు అని రావణునితో సూటిగా పలికినదా వీరపత్ని. చిచ్చు ఒడికట్టుకున్న వాడికి మేలు కలుగుతుందా ? సీతను తెచ్చిననాడే నీకు చేటు మూడినదని భావించితిని. రాముణ్ణి జయించడమో రణరంగంలో చావడమో తప్ప నీకు వేరు మార్గం లేదన్నది. నీ మంత్ర తంత్ర విద్యలపై ఆశవిడిచి నిజస్థితికిరా, నీ అహాన్ని విడిచిపెట్టుమని ఆ సాధ్వీమణి చెవినిల్లుపెట్టి పోరినది. తన భర్తకు జ్ఞానోపదేశం చేస్తున్న పరేంగితజ్ఞాని, కరణేషుమంత్రి. ఈమె పవిత్ర భావాలు గలది. ఈటెలవంటి మాటల పోటులతో ఆ మత్తగజాన్ని అదలించి, కదన రంగానికి కదిలించి అతనిలోని వీరత్వాన్ని ప్రదీప్తం చేయదలచినది. అందుకే నిరుత్సాహంతో పిరికితనంతో దైవప్రార్ధనలు చేసే సమయం కాదని మందలించినది.

ఆమెలోని అభిజాత్యం చాల గొప్పది. తన భర్తలోని శౌరగ్నిని రగుల్కొల్పడమే పరస్తుతకర్తవ్యంగా భావించినది, కర్తవ్య కఠినగా ప్రవర్తించినది. ఉత్త్మౌరాలైన యిల్లాలి కృషి యిలావుంటుంది. సామదానభేద దండోపాయాలతో బుద్ధి గరపాలని చూచి చివరకు దండోపాయానికే మొగ్గుచూపుతుంది. త్రిలోకాలను జయించిన అతని దోర్బల శక్తిని ఒకసారి గమనింపజేసినది. ముఖ్యంగా ఆక్షణంలో మరొక కాంక్షకొడ ఉన్నది. రాక్షసేంద్రుని ఎదుట తననలా కొప్పుపట్టి ఈడ్చిన వానరుడిపై పొగసాధింపదలచినది. స్త్రీని అవమానించినవాడిని క్షమించరాదనే తీవ్రబుద్ధి ఆమెకు గలదు. ప్రతీకార వాంచాలంపటమైన మనసులో కోపంతో కూడిన అగ్ని రగుల్కొన్నది. మునిఋత్తితో హోమాదులు చేసి రాముని జయించదలచుట నీవల్లగాదు. మంత్ర తంత్రాలు మాయలు మానుకుని కార్యోన్మఖుడువు కావలసినదని తీవ్రబుద్ధితో మేల్కొలిపినది.

“రణమున కీవు పోయి రఘురాముని ముంగలగొంతసేపుమా

….. ….. …….. …… …… …… ….

గుణమది గల్గి రామునకు గొబ్బున జానకి నిమ్మధీశరా …” (గో.రా.యు.కాం.ప 2582)

అని పలికి జానకినిచ్చి ప్రాణాలు దక్కించుకోమంటుంది. రాక్షసేంద్రుని ***** ప్రకటించి తప్పులు అంగీకరించి క్షమాభిక్ష వేదికొని శరణాగతి పొందేటట్లు చేయాలనే తపన కనబరిచినది. తన మాంగల్యాన్ని కాపాడుకోవాలని ఏ సతికి ఉండదు? అలాంటి ప్రయత్నం మయుని పుత్రిక చేస్తున్నది. పతినెదిరించినట్లు పాఠకులకు తోచినా అవి ఉపదేశాత్మకమైన పవిత్ర భావాలు. రాక్షసేంద్రుని తూలనాడడం గాదది భర్తతో గక చనువుతో అతని మార్గాన్ని మరలించి మరణహేతువు కాకుండ చేయాలనే సదుద్దేశం. ధీరగా పతినెదిర్చి మాట్లాడినది. శ్రుతిమించిన తన దౌర్భాగ్యానికి తల్లడమందిన స్త్రీ సహజ చిత్తవృత్తిని చక్కగా సృష్టించాడీ కవివరేణ్యుడు. ఆమె ఎందుకలా ప్రవర్తించినదో ఒక్క మాటలో నిరూపించాడు. “శొక, రోష, భయ, లజ్జా, పరాభవ కలిత”యైన మండోదరి మనస్తత్వ నిరూపణ చేసాడు. ఆమె ఉద్దేశ్యం భర్తను ధిక్కరించడం గాదు, యుద్ధోన్ముఖుణ్ణి చేసి తత్ఫలితాన్ని అందజేయడం. అందుకే అంత కాఠిన్యం ఆ మాటలకు. భర్యగా ఆమె కర్తవ్యం. మహర్షి వాల్మీకి పురుషుడేగదా! స్త్రీ పాత్రలతో చాలమంది చేత పురుషధిక్కారం చేయించాడు? ఎందుకు? అంటే అధర్మం ఎక్కడ తలయెత్తితే అక్కడక్కడంతా ఈ ధిక్కారాన్ని అందించాడు. ఆ మహర్షి దృష్టిలో స్త్రీలు, పురుషులు, బాలలు, వృద్ధులు తరతమ అనే భేదాలకు తావులేదు. ఏది దురాచారమో, నీతిబాహ్యమో, ధర్మవిదూరమో అక్కడే దానిని త్రుంచి వేయించడం ఆయన ప్రధమకర్తవ్యంగా రామకథా ప్రవచనం సాగించాడు అనడం విడ్డూరంగాదేమో! వాల్మీకిని అనుసరించిన గాథలే గదా ఇవన్నీ!

వాల్మీకి ఋషి స్త్రీ పురుషుల మధ్య న్యూనాధిక్యతలు ఏర్పాటు చేయలేదు. ఆయన దృష్టి ఇద్దరికి సమానత్వం చాటిచెప్పడమే, ధర్మనీతి వర్తనాలలో ఆయనకిద్దరూ సమానులే. ఒకరివలన మరొకరు జీవితసౌధ నిర్మాణంలో సహకరించాలనందే దాంపత్యం యొక్క రహస్యం అని తన కావ్యపాత్రల ద్వారా నిరూపించాడు. మండోదరి మాటలకెంత పదునో చూడండి. యోగివలె హోమం చేసే రావణుడు ఒక్కసారి విజృంభించాడు. అంగదాది వీరులతో రోష భీషణ కసాయీధిదీతులతో అగ్నికణాలవలె జ్వలిస్తున్న చూపులు కలవాడై సమరం సాగించాడు.

అంతఃపురం చేరి మండోదరితో రావణుడు పలికిన పలుకులు అప్పటి ఆమె వాజ్ఞైపుణ్యం ఎంత నిశితమైనదో చాటుతున్నాయి. రావణునిలో తిష్టవేసిన ఆనాటి పిరికితనం లేదిప్పుడు. తాను వెంటనే వెళ్లి శ్రీరామునెదిరిస్తానంటాడు. ఎప్పటికైన జీవులు మరణించక తప్పదు, కాబట్టి ఇప్పుడే రణభూమికి వెళ్లి శ్రీరాముణ్ణి ఎదిరిస్తానంటాడు. వానరులను వధిస్తానని ధీరంగా నిలచి మండోదరి దుఃఖాన్ని ఉపశమింపచేస్తాడు. రాముణ్ణి చంపడమో లేక అలఘ చరిత్రుడైన రాముని బాణతతిచే చచ్చుటయో వేరొండు చేయనని ప్రియభార్యను బుజ్జగిస్తాడు. కాని ఆమె ధిక్కరించినదనే ఆగ్రహమే చేయలేదు పల్లెత్తుమాట అనలేదు. తనలోని ధీరత్వాన్ని మేల్కొలిపిన భార్యను మన్నించాడు. అయితే రావణుని అభిజాత్యానికి సీతను తిరిగి ఈయడమా? ఇది తగునా? ఇంకా ఆ సతిపై గల ఆశలేక, కక్షకొద్దీ తాను యూద్ధంలో మరణిస్తే సీతను చంపి మండోదరిని అగ్నిప్రవేశం చేయమని ఆజ్ఞాపించాడు. తన మగనికి సీతపై ద్వేషం తీరనిదని అతని వీరాలాపాలు విన్నది. మరొక్కసారి శ్రీరముని గుణగణాలను వర్ణనం చేయించాడు కవి. (గో.రా.యు.కాం.2583, 84 పద్యాలు).

తన భర్తలోని తీవ్రబుద్ధికి, భవిష్యం తెలిసి మిక్కిలి దుఃఖించినది. వీరోత్తమా! నువ్వు శ్రీరాముణ్ణి సమరంలో జయింపజాలవు. దిగంత వ్యాప్త తేజోమూర్తియైన శ్రీరాముని ప్రచండ స్ఫారవీర్యోన్నతిని నీకెన్ని సామర్ధ్యాలున్నా ఎదిరించలేవని సూచించినది. రాముని దివ్య తేజాన్ని తెలియజెప్పి మానవమాత్రుడుగాదని తెలుసుకోమన్నది. నీదుండగాలకు భీతిల్లిన సురముని గణార్ధితుడైన మాధవుడు దుష్టరాక్షస సంహారార్ధం మర్త్యుడై జన్మించాడు. వాలిని తుంచుట, వారధి కట్టుట, మానవ మాత్రునికి చేతగానిది. తాటకిని చంపడం, కౌశికయాగ సంరక్షణ చేయడం, శివధనుర్భంగం చేయడం, భార్గవ రాముణ్ణి ఎదిరించడం చూచినచో శ్రీరాముడు మానవుడని భావించడం నీ అవివేకం అని సూటిగ చెప్పినది. జగదేకవీరుడు, అహీనసత్తుడు, అమిత తేజోబల సంపన్నుడైన శ్రీరాముణ్ణి జయింప శక్యంగాదు. మత్స్యవతారది వివిధరూపాల్లో లోక కంటకుల వధార్ధమై భువిలో పుట్టిన నారాయణుడు దేవతాతతికి మేలు చేయడానికి, నిన్ను సంహరించడానికి రాముడై పుట్టిన పరంధాముడితడు. సంగ్రామంలో నీకు రాముని చేతిలో మరణం తప్పదని రావణునికి వివరించిన పుణ్యసాధ్వి, జ్ఞాని. భగవంతుని భక్తాగ్రగణ్య సాధుస్వభావ శ్రీరాముని అవతారతత్వాన్ని గుర్తెరిగిన మండోదరి సామాన్యగాదు. మాన్య రాముని పరమార్ధాన్ని వివరించిన ధీర. కవి ఈ కాండలో రామావతార తత్వ రహస్యాన్ని ఈ సాధ్విచేత వెల్లడి చేయించాడు. శ్రీమద్రామాయణంలో (వాల్మీకి) రాముణ్ణి ప్రారంభం నుంచి మానవ మాత్రుడిగానే వర్ణించడం జరిగినది. ఈ సన్నివేశంలో మాత్రం సాక్షాతు శ్రీమన్నారాయణుడేనని నిరూపణ చేయించాడు. అయోనిజయైన మండోదరి ధర్మాధర్మాలను వాటి ఫలితాలను వివరించి ఎంతవారలకైనా అందుబాటులోకి వస్తాయని తేల్చి చెప్పినది.(యు.కా.ప్.2586 – 2592).

తన మరణానంతరం సహగమనం చేయమని రావణుడు మండోదరిని కోరాడు. అందుకు ఆమె చింతించి తనకాభాగ్యం, అవకాశం లేదని విలపించినది. చిన్ననాడు తన తండ్రి తనకు జరామరణాలు లేని వరమిచ్చాడని పలికినది. భర్తకు దూరమై జ్ఞాతులకు దాస్యంచేసే కర్మ పట్టినదని, ఎంతవారికైన పూర్వకర్మం అనుభవింపక తప్పదని పలికి బాధపడినది. మండోదరి శమదమాలకు ప్రతీక. పతివియోగాన్ని తలచి భరింపరాని దుఃఖపీడితురాలై దీనాతిదీనంగా విలపించినది. శోకోద్విగ్నమానసయై పతిని కౌగలించి అశ్రుకణాలతో అతనిని అభిషిక్తుని చేసిన సాధ్వీలలామ. పతిపరాయణయై దూరంగా జీవించిన మధురహృదయ మండోదరి పత్నిగ తన కర్తవ్యలోపం లేకుండ ప్రతికి తననాథుని ఔన్నత్యానికి సహకరించిన సుగుణాలరాశి. రాజనీతి మర్యాదలు తెలిసి యుక్తాయుక్త ధర్మవిచారణ చేయగల స్ఫురద్రూపి.(గో.రా.యు.కాం.వ-2596)

తన భర్త రావణుని శౌర్యధనాన్ని భద్రంగా కాపాడేయత్నం చేసినదే గాని, అతని ధూర్త లక్షణాలను నిరుపించడానికి కాదు. కులస్త్రీల చెఱపట్టి చావుకొనితెచ్చుకున్నాడని భర్తను అనునయింపచూచిన పుణ్యమూర్తి. రావణుడు మండోదరితో సంభాషించే సమయంలో శ్రీమద్రామయణ పరమార్ధాన్ని ఇమిడ్చాడు కవి. భార్యకు తనలోని గొప్పదన్నాని చాటిచెప్పుకుంటాడు రామాయణ పరమార్ధాన్ని మరొక్కసారి రావణునిచే పలికించాడు కవి. భార్యకు తనలోని లోపాలన్నీ చెప్పుకుంటాడు. అంత గొప్పవాడైన రాక్షసేంద్రుడు కూడ. తాను సర్వస్వాన్ని యుద్ధభూమిలో కోల్పోయానని అంతా పోయిన తర్వాత రజ్యసుఖాలు ఎవ్వరికోసం? జ్యేష్ఠపుత్రుణ్ణికూడ పోగొట్టుకుని బ్రతుకుట దేనికని యుద్ధభూమిలో మరణమో, విజయమో అదే తుది నిర్ణయమని పలికాడు. తన దుశ్చరితలన్ని వర్ణించి పశ్చాతాప్తుడౌతాడు. ఇలా ఆత్మ పరిశీలనం కవి రామాయణంలోని ప్రతిపాత్ర చేత చేయించాడు. తన లోపాలను తెలుసుకుని తనను తాను సరిదిద్దుకునే గుణశీలాలు పరిపోషింపబడినాయి. చివరకు అంతటి అసురుడు కూడ ఇంతగా తపించడం ఆశ్చర్యకరం. సత్యగ్రహణ పారీణతకు నిదర్శనం, రామాయణ కావ్యం. రావణునిలో ఆత్మపరిశీలనంతో కూడిన ఊహలు జనించినా అతను భీరువుగ నిలిచాడు. తనయంతటివాడు ఒక మానవమాత్రుడికి సీతను తిరిగి యిచ్చి శరణాగతి పొందడమా అనే బింకం మాత్రం సడల లేదు. ఏమైంతేనేం మండోదరి చేసిన హితోపదేశం, దీనాలాపం రావణుణ్ణి కర్తవ్యోన్ముఖుణ్ణి చేసినదనక తప్పదు. లేనిచో అంత బ్రతుకు బ్రతికి అతినీచంగా వధింపబడి వీరస్వర్గానికి కూడ నోచుకునేవాడు కాదు. రావణుని చేత కవి మరొక రహస్యం వెల్లడి చేయించాడు. దేవ మునీంద్రుల ప్రార్ధంపై నారాయణుడే తనను చంపడానికి దశరథ కుమారుడై పుట్టినట్లు తనకు తెలియునని పలికాడు. ఇక సీతమ్మ సచ్చరితను గూర్చి కూడ రావణుని పలుకులు పరమ ప్రమాణాలు, విస్మరింపరానివి.

“రాగమెలర్ప ఘోర సమరంబున రామశరంబులందను

ద్యోగమెలర్చ నవ్విభునకుద్ధతి నాపయి గిన్‌కపుట్టగన్” (గో.రా.యు.కాం.వ-2604)

అని మండోదరితో ఆనాటితో తనకు బంధం తీరినదని పలికి వీరుడై రణరంగానికి బయలుదేరాడు. తనభర్తకు చేజేతుల చంపుకోవడానికి కులీనయైన ఏ స్త్రీ ఆశించదు. మరణమెప్పటికి తప్పదు కాబట్టి ఉత్తమలోకాలు చేరి సద్గతిని పొంది సుఖించాలని ఆమె కోరుకోవడంలో ఉపకారమే ఉన్నది. భారతీయ సతీధర్మాలను ఇలా ఆయా పాత్రల ముఖతః నిరూపించాడు కవి. పరోపకార శీలం, స్వార్ధరహిత్యం, ఆత్మ పరిశీలనం, సత్యస్ఫ్రకంగా పాత్రల మనోభావాలను చిత్రించుట అంత తేలికయైన పనికాదు. పాత్రలలోని త్యాగైక గుణసంపదకు వన్నెలు దిద్దడం మహా ప్రజ్ఞాశీలియైన కవికి మాత్రమే గలదనుట నిర్వివాదాంశం.

అలా రావణుడు రణభూమి చేరి ఆ దాశరథి చేత విహుతుడైనాడు. అది తెలిసి రావణాంతఃపుర స్త్రీలంతా విలపించారు. కులస్త్రీలను చెరపట్టిన పాపమేనని భావించారేగాని శ్రీరామాదులను దూషించినవారు లేరు. రావణుని స్వ్యం కృతాపరాధానికి నొచ్చుకుంటూ మండొదరి చేసిన విలాపాలు ధర్మ ప్రతిపాదికమైనవి. మరొక్కసారి వేంకటకవి ఆమెచేత దీర్ఘోపన్యాసం చేయించాడు. శ్రీరాముని దైవత్వాన్ని రావణునిలోని ఆసురీప్రవర్తనను మరల మరల చాటి చెప్పించాడు. పౌరుష ప్రత్తపోన్నతుడై సిద్ధ గంధర్వాది దేవతా గణాన్ని గడగడ వణికించిన తనభర్త శ్రీరాముని చేతిలో నిర్జింపబడుట సిగ్గుపడవలసిన విషయమని, అంతా దైవయోగమని విలపించినది. శ్రీమన్నారాయణుడే శ్రీరాముడని ఆ దంపతులు యుద్ధానికి ముందే తెలిసికున్నారు. అయినా తన భర్త ఔన్నత్యం మీద ఆమెకంత విశ్వాసం. తన భర్త గొప్పదనాన్ని శ్రీరముని దైవత్వాన్ని పదిమందిలో తెలియజెప్పడానికే కవి మండోదరికి ఆ అవకాశం కల్పించి ఉంటాడు. అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా మండోదరిచేత సీతా శీలవృత్తాన్ని మరల ప్రకటింపచేస్తాడు.

“స్వాభావిక జ్ఞాన శక్తి యుక్తుడు ……….

……… ……. ……….. ………

నిన్ను వధియించునేడిది నిక్కువంబు” (గో.రా.యు.కాం.వ-2835)

మండోదరి మరల అంటున్నది. ఒక వ్యక్తి వినాశానికి ఆ వ్యక్తిలోని దోషాలేనని పలికినది. తన భర్త ముందు ఇంద్రియాలను గెలిచి తర్వాత ముజ్జగాలను గెలిచాడట. అంతా తపోబల సంపదగలవాడు తన భర్త అని ఆమె ఉద్దేశం. ఇంద్రియ విజయం వల్ల అతనికి అతని యింద్రియాలే చివరకు శత్రువులైనాయట. అంత మనో నిగ్రహ శక్తులున్న్వాడైనా చివరకు ఇంద్రియ లోలత్వం వల్లనే వినాశాన్ని కొనితెచ్చుకున్నాడత. చపలాత్ములైన పురుషులందరికి ఈమె ఎంతో చక్కటి సందేశాని అందించినది. రామునితో వైరం మాని సీతని ఇమ్మని పలికిన హిరం నీకు రుచించలేదు. ఇది విధిచోదితమని పలికిన మండోదరి సౌమ్యగుణ్శీల సంపద కొనియాడదగియున్నది. ఇంద్రియలోలురైన ప్రతివారికి రావణుడే ఉదాహరణ.

తన భర్త చేపట్టిన అకార్యాలపట్ల ఆమె యెంతగా కుమిలిపోయినదో ఆమె చేసిన హెచ్చరికల ద్వారా తెలుస్తున్నది. సమయం దొరికినప్పుడంత తన భర్తలోని దురాగతాలను అనుభావానికి వచ్చిన తత్ఫలితాలను ఆమె వివరణగా చెప్పడం భార్యమాటలలోని పరమార్ధాలు తెలిసికూడ, అహాన్ని విడిచి ప్రవర్తించకపోవడమే లంకకు చేటు తెచ్చినది. రావణాసురుడు సామాన్యుడు కాదుగదా! పోగాలం దాపురించిన వాళ్లు “కనరు, వినరు, మూర్కొనరని” సూరిగారన్నట్లు ఏ రకమైన వ్యసనపరుడైనా పడే కష్టాలు తెలిసి కూడ తాము చేపట్టిన మార్గాన్ని విడిచిపెట్టరు. వాళ్లలోని అహంకారం అలాంటిది. స్త్రీల మాటను మగవాళ్లు అసలు ఖాతరుచేయరు. చివరికి అందుకోవలసిన ఫలితాన్ని అందుకుని అలమటించడం అతి సామాన్య ధోరణి మగవాళ్లకు. సామాన్యులే అలాంటి బుద్ధితో ప్రవర్తిస్తే పదితలలవాడికి ఇంకెంత బింకం ఉండాలి మరి. ఏది ఏమైనా మండోదరి మాత్రం కడవరకు తనభర్తను బ్రతికించుకోవాలనే విశ్వప్రయత్నం చేసి ఎన్నో విషయాలు గుర్తింపచేస్తుంది. రావణుడు ఇంతవరకు చేసిన పనులకంటే సీతను కొనిరావడమే లంకకు చేటు కలిగించిన విషయమని హెచ్చరించినది.

ఇంకా ఇలా అంటుంది పుణ్యవతి అయిన మహారాజ్ఞిపై నీకు పుట్టిన మోహమే నీ పాలిట అగ్నిశిఖ. అంతేగాదు “నిన్ను, నన్ను, గులమును, నిఖిల సుతుల హితుల మంత్రుల నెల్ల” దహించినదనుటలో ఆ సాధ్వికి భర్త చేష్టలు ఎంత అనర్ధదాయక మైనవో వివరించింది. “అరుంధతి, రోహిణి కంటె విశిష్టమైనది, క్షమాగుణం గలది, సౌభాగ్యవతులకు నిదర్శనమైనది. వారాశి సుతకు దృష్టాంతభూమియై తేజరిల్లుచున్నది. పతిభక్తిగలది, పరమసాధ్వి, నబల, సర్వానవద్యాంగి, మహితశీల, మాన్యయైన సీతను మ్రుచ్చిలి దెచ్చి ఏం సుఖపడినావు బృహత్ఫలితాన్ని పొందావు. కులం నశించినది అని రావణుని బలహీనబుద్ధిని ఏకరువుపెట్టినది. స్వయకృత అపరాధిగ నిర్ణయించినది. ఆ సతిని చెరపట్టిననాడే దహించిపోవలసిన వాడివి కాని కాలకర్మాలు కూడిన నాడే పరిపక్వమైన ఫలితం అని సూచించినది. ఉత్తమసతుల చెఱబడితే కలిగే అనర్ధాన్ని కన్నుల గట్టించినది. ఆమె హృదయ ఔన్నత్యాన్ని కవి చక్కగ రూపించాడు. మండోదరి ఒకసారి సీతను గూర్చి నాకంటే ఆమె అంత అందగత్తియా? అని వితర్కించింది. ఆ మండోదరియే సీతాదేవి సౌశీల్యాన్ని ఎంతగా కొనియాడినదో చూశారుగా. అలాంటి బంగారు శలాక సీతమ్మ. అంటే అగ్నిశిఖవంటిదని గూడ నర్మగర్భంగా తెలియచేసింది. నువ్వు చేపట్టిననాడే నిన్ను దహించివుండేది కాని పతిపరాయణ సీత నీ కాలకర్మాలకై ఎదురుచూచింది అనడంలో శత్రు వర్గపు స్త్రీ అయివుండి గూడ అమలినమైన భావాలతో సీతను కొనియాడిన మండోదరి ప్రశంసనీయ. ఈ ధర్మాధర్మ ప్రకటనకు మండోదరియే దగినపాత్ర అని వేంకట కవి భావించడం ఎంతో సముచితంగా వున్నది. పుణ్య పాపాలను పరిశీలించి ఆయా కర్మలు ఫలితాలు ఎలావుంటాయో విభీషణుణ్ణి, రావణుణ్ణి ఉదాహరణగా నిరూపించిన నేర్పరి. శ్రీమద్రామాయణంలో పరనింద చేసిన పాత్ర సృష్టి మృగ్యం. ఒక సామాన్య స్త్రీ అయినచో జ్ఞాతుల, సహచరుల చేష్టలను దుయ్యబట్టి నిందోక్తులతో బాధపెట్టడం లోకసహజం. ఉత్తములెప్పుడు తమను తామే పరిశీలించుకుని పశ్చాత్తాపులౌతారు. వేరొకరైనచో తన మరది విభీషణుడు, అతని భార్య యింటి గుట్టునంతా రామునికి చెప్పి తన భర్త మరణానికి కారకులైనందుకు తీవ్రంగా నిరసించి, నిందించి, కఠినోక్తులతో హింసించేవారు. కాని అయోనిజయైన మండోదరి మనస్తత్వమే వేరు. ఆమె తన యింటిని, పరిసరాలను, తన కుటుంబసభ్యులనే గాక, భర్త రావణుని గూడ చక్కగా అవగాహన చేసుకున్న కుశాగ్రబుద్ధిగలది. అందుకే తన బంగారమే మంచిదైతే అన్న సామెతగా తప్పులన్ని తన భర్తలోనే చూడగలిగిన ఉదార స్వభావం గలది.

అంతే కాదు విభీషణుడు చేసిన హెచ్చరికలు, హితోక్తులు లెక్కచేయక చేటు తెచ్చుకున్నావని తన భర్తనే అంటుంది కాని విభీషణుని ఆమె ఏమీ అనలేదు. శుభాశుభకర్మలకు ఫలితం సుఖదుఃఖాలని అనుభవానికి రాగలవని తీర్మానించినది. మరది విభీషణుని మన్నించినది. ఉత్తమ సతీధర్మాలు తెలిసిన మగువ మండోదరి. వాల్మీకి వ్యాసాదులేగాక ఎందరో గొప్ప కవులు మాత్రమే స్త్రీల ఔన్నత్యానికి పెద్దపీట వేసారు. మగువని ఆదరించి గౌరవించిన వాడే సుఖశాంతులని మన దివ్యగ్రంధాల సూచనగా నిర్ధారించారు.

మండోదరి తాను ఐశ్వర్యోపేతను, అందగత్తెను అను సాభిప్రాయ వ్యక్తీకరణ కూడ చేసుకున్నది. లోకంలో ఇది కొందరిపట్ల సహజమేననవచ్చును. రూపవతులైన యువతులు రావణుని కెందరో ఇంటగలరనీ, మోహవివశుడై వాళ్ల అందాల్ని చూడక సీతను పెద్ద అందగత్తెగా భావించాడని తలంచినది. ఇది కూడ పరస్త్రీ వ్యామోహ బద్ధులైన పురుషులకొక చిన్న చురకవంటిది. పైన మాటల వలన మండోదరి తన ఆధిక్యతను చాటుకుంటుంది. ఇంతంటి అందగత్తె తన ఇంట్లోవున్నప్పటికీ రావణుని వక్రబుద్ధి ఏపాటిదో చూడండి అంటున్నాయేమో మాటలు. ఏది ఏమైనా వ్యసనం వినాశహేతువు అని హెచ్చరిస్తోంది.

“ఉరుమోహంబున మదిఓ … …

… … … ….

సరివచ్చునె యొక్కడగునె చర్చింపంగన్” (గో.రా.యు.కాం.వ-2843)

అని పలికిన పలుకులలో ధర్మపత్నితో పరస్త్రీ తుల్యమైనది కాదనే బుద్ధి గరపడమే గాక సీతకంటె తానేమి తక్కువైనదిగాదని పరస్త్రీలోలుడైన పురుషునికి తన భార్య సౌందర్యం తెలుసుకునే శక్తి చాలదని అలాంటి బుద్ధిలోపమే తన భర్తకు గలదని తత్ఫలితాన్ని అందుకున్నాడని నిరూపించిన ఉత్తమ యిల్లాలు. ఆమెలోని అభిజాత్యం అలాంటిది. జానకి ఆనందంగ భర్తతో సుఖం అనుభవిస్తుంటే చెఱగొన్న ఫలితంగా తనకీ వైధవ్యం అని రోదించిందా సతి, భార్యాభర్తలకు ఎడబాటుచేసిన కర్మఫలమేనని ఆమె విశ్వాసం. “నారీ చౌర్యమిదంక్షుద్రం కృతం శౌటిర్యమానినా” అన్నట్లు అతని నీచ బుద్ధిని గర్హించినది. పతివ్రతాపహరణమే అతని పాలిట కాలసర్పమై విషజ్వాలలచే దహించినదని పలుమార్లు మండోదరి వాకొన్నది. ఉత్తమ సతీధర్మాలకు నిలయం ఆమె హృదయం. ఆమెచేత కవి మరొక సత్యాన్ని లోకాలకు చాటిచెప్పించాడు. గొప్ప ఐశ్వర్యంతో తలతూగి భర్తతో కలిసి, అనుపమ భోగసంపదలు అనుభవించి ఉద్యానవనాది వివిధ దేశాలు సందర్శించిన తాను నేడు భోగ సంత్యక్తయై కాంతి హీనమైన జీవితం గడపవలసి వచ్చినందుకు చింతించినది. “భూవిభుల భోగ భాగ్యములు నమ్మదగవు చపలము లరయ ..” అని రాజ భోగాలన్ని అశాశ్వతాలని గర్హించినది. ఆమెలోని సత్యసంధత అనుపమానమైనది. అందుకే రాక్షసేంద్రా! అకారణ మృత్యువు కలుగదు. నీకు కూడ మైథిలిని అపహరించిన కారణంగానే మరణం సంభవించినదని కార్యకారణ హేతువుతో తర్కించినది. రావణుని ప్రేరణచేసిన తన ఆడపడుచు శూర్పణఖను గాని, రావణ వధకు కారకుడైన విభీషణునిగాని ఒక్కమాట అని కష్టపెట్టలేదు. ఎంతకూ అతడి కర్మ ఫలమేనని పలుమార్లు నొక్కి చెప్పడంలో కవి ఉద్దేశం ఎంతటివాడికైన కర్మఫలం అనుభవించక తప్పదనే సత్యాన్ని మండోదరి ముఖతః పాఠకలోకానికి అందించాడు.

మండోదరి తన భర్త ఔన్నత్యాన్ని, ఐశ్వర్యాన్ని, అందాన్ని చూచి మిక్కిలి గర్వించినది. అతని ఠీవిని పదే పదే స్మరించుకున్నది. స్త్రీల మానసిక భావాలను నిసర్గ రమణీయంగా వర్ణించాడు.

తే.గీ.అఖిల రాక్షసవరుడు మాయయ్యయనియు
దానవకులేశ్వరుండు మద్భర్తయనియు
దండితపురందరుండు నాతనయుండనియు
విఱ్ఱవీ(హల్ఫ్ చిర్చ్లె)గుచునెపుడు గర్వించి యుందు” (గో.రా.యు.కాం.వ-2849)

అని తన గర్వానికి కారణం వివరించినది. విక్రమాధికుడు, అహవశూరుడు, ధీరుడు, శౌర్యగుణోన్నతుడు అయిన భర్తగల తనకు ఎలాంటి ఆపద రాబోదని విశ్వసించినందున, మానవుని చేతిలో మరణిస్తాడని ఊహించలేదని దుఃఖించినది. అయితే పాఠకులు ఒక్క విషయాని గుర్తుంచుకోవాలి. మండోదరి రావణుడు ఇద్దరు రామావతార రహస్యం తెలిసినవాళ్లుగ, రాముడు దైవస్వరూపుడే అని మనకి చెప్పిన వాళ్లు గదా! మరల రాముడనే మానవుడి చేతిలో మరణం అనడానికి కారణం, రామావతార రహస్యాని పాఠకులకు ఒక్కమారైనా తెలియ చెప్పాలనే కవి మదిలోని ఆరాటాన్ని అలా ప్రదర్శింపచేసి వుంటాడు. అంతే వైభవోపేతంగా అలరారే రావణుని శరీరం రాముని కార్ముక విముక్తమైన వాడియైన శరజాలంతో క్షతమై నెత్తుటిదోగి విఖండితమై కొండవలె పడి ఉన్నదని దుఃఖితయైన సుశీల ఈమె. మృత్యువుకే మృత్యువైన నీవెట్లు మృతుడవైనావని భర్త ప్రతాపాన్ని ప్రకటించింది.

శభ్దవైచిత్రితో, దత్తపదుల విన్యాసంతో రావణాసురుని దర్పాన్ని వర్ణించిన వేంకటకవి రచన పోతనామాత్యుని పద్యరచనా కౌశలానికి ధీటైనది. రావణాసురుని మదరూప, ఐశ్వర్యటోపాలన్నిటిని ఏకరువు పెట్టి భోరున విలపించిన పతిపరాయణ రావణుని గుణశీల వర్ణనం, పతి స్వరూప స్వభావాలను, పరాక్రమోన్నతులను లోకాలకు పదే పదే చాటినదీ మయుని పుత్రి. పతి యందలి ప్రగాఢ అనురాగమే ఆమెనట్లు పలికించినది. తన భర్తకు గల భక్తియుక్తులు, శక్తిసామర్ధ్యాలు, దయాదాక్షిణ్యాలు ప్రవచించిన మండోదరి ప్రేమమూర్తి, భర్తవియోగ దుఃఖితయైన మండోదరి స్త్రీ జనోచిత భావాలకి తార్కాణం.

తే,,గీ,,”పాయకనివాత కవచులఁ బాఱద్రోలి
నట్టి శూరుండ వఖిలమాయా మహత్త్వ
కోవిదుండవు సకలవిద్యా విదుండ
వఖిల ధర్మ వ్యవస్థాభి హంతవీవు” (గో.రా.యు.కాం.వ-2860)

ఇలాంటి ఉన్నతుడైన భర్తను పోగొట్టుకొని కఠినాత్మనై జీవించియున్నానని శోకించినది. ఒకపరి పుత్ర శోకంతో, మరల పతి మరణంతో తీరని వ్యధతో హతనైతినని, సమస్త బాంధవ విరహితనై దుఃఖించవలసిన దౌర్భాగ్యానికి పెద్దప్రొద్దు విలపించినది. తర్క వితర్కాలతో కూడిన పలుకులెన్నో వినిపించినా సీతాసతివంటి పరస్త్రీ అపహరణమే రావణుడు అంతం కావడానికి ప్రధానకారణమని పదే పదే నినదించినది ఆమె కంఠం. దునుజేంద్రా! ధర్మం తప్పి పతిశెవా పరాయణులైన, ధర్మనిరతులైన పుణ్యమూర్తులైన కులస్త్రీలను, సువ్రతల్ను చెరబట్టి వాళ్ల భర్తలను వధించావు. ఆ సతీమతల్లుల హృదయ ఘోష నీ పాలిట శాపమైనది. కలకంఠికంట ఒలికిన కన్నీళ్ళకు కారణమైన వాడు ఎంతటి మహోన్నతుడైన నశిస్తాడను సత్యం నీ పట్ల ఋజువైనది. లోకత్రయాన్ని యేలగలిగిన ప్రతాపశాలివైన నీకు పరదారాభిలాష పతనానికి కారణమని తోచకుండుట తాను చేసుకున్న దౌర్భాగ్యమేనని విచారించినది. భీరువుగా సీతను అపహరించిననాడే నీ సౌర్యం నశించినది అంటూ రావణ దురాగతాలను వినయంతో చాటిన బుద్ధిశాలిని సాధుశీల. రావణుని మూర్ఖత్వానికి నొచ్చుకున్నది. పరదారాభిలాషనే పురస్కరించుకుని విలపించినది. అంటే స్త్రీలోలుడైన వాని వంశానికి చీడ తప్పదని పదే పదే నినదించినది. ఆమె విలపించిన తీరు చిత్రంగా వుంటుంది. కదనరంగంలోని శరీరాన్ని చూచి మండోదరి “అసుర పుంగవ ప్రియురాలినట్లు నేడు కదనమేదిని గౌగిట గదియబట్టి నాదువదనంబు చూడవు, మోదమిడవు. నన్ను గడదానిగ జూడ న్యాయమగునె” అని పలవించినది. వీర స్వర్గమలంకరించిన భర్తను చూచి పరిపరివిధాలుగా దుఃఖించినది. అప్పుడు కూడ భార్యభర్తకు దూరంగా జీవించుట తగనిపని యని ఆమె ఉద్దేశం. ఆ మహాసాధ్విని చూచి సపత్నులు ఓదార్చుచు విభీషణుడు మండోదరి దుఃఖాన్ని ఉపశమింపచేసి నాడు ఊరట కలిగించాడు.

వేంకటకవి యిలా యుద్ధకాండలో మండోదరి పాత్రచిత్రణచేసి జీవం పోశాడు. విద్యావినయ సంపదలు, సంస్కృతీ సంప్రదాయాలు, వినయాహంకారాలు అన్నింటిలో పరిపుష్టంగా తీర్చిదిద్ది ఆమెనొక మహోన్నత మహిళామణిగ సృజించిన కవి ప్రతిభ ప్రశంసావహమైనది. ఉజ్వలమణిదీపం, లోకధర్మప్రతిష్ఠాపనకే కవి మండోదరిని సృష్టించి ఉంటాడనే వ్యక్తిత్వం గలది. ఆమెను గూర్చి అప్పజోడు వేంకట సుబ్బయ్య పలికిన ఈ క్రింది మాటలు ఇక్కడ ప్రస్తావించదగినివిగా భావిస్తాను.

“ఎంతో సారవంతమైన పాదులో పుట్టి అందంగా, ఏపుగా ఎదిగే తీవతోనల్లు కోటానికి మహోన్నతమూ, శఖోపశఖా విలసితము అయిన పెద్ద వృక్షము కొఱకు వెదకటం, అలాంటి వృక్షానికి అల్లుకొని ఎంతో ఎత్తు పెరగాలని, ఎన్నో పూలు పూయాలని, కాయలు కాయాలని కలలు కనడము, ఆ కొరిక నెరవేరగా నిలువెల్ల పులకరించి తన అదృష్టానికి తానే ఆశ్చర్యపడుటము, అపరిమిత ఆనందాన్ని అనుభవించడము లోక సహజం. కాని ఆ చెట్టుకొక వేరు పురుగుపుట్టి, చీడతగిలి, బలహీనమై, గాలిదెబ్బకు కొమ్మలు విరిగి, కూకటి వ్రేళ్లతో పెళ్లగిలిపోతే ఆతీవ కుప్పకూలి ప్రక్కన బడి ఎంత దుఃఖాన్ని అనుభవిస్తుందో ఎవరికి తెలుసు?” అనే మాటల వల్ల ఆమె ఆవేదన ఒకరికి చెప్పినా అర్ధంకాని అనంతమైనది. అనుభవించిన వాళ్ళకే తెలిసినది. అలాంటి బాధాపరితప్త మానసయైన మండోదరి పట్ల వేంకట సుబ్బయ్య గారు చెప్పిన మాటలు సముచితంగా వున్నాయి.

(డా.సీతాలక్ష్మి, డా.రాఘవమ్మ, డా.విజయలక్ష్మి – “నవపారిజాతాలు” పుస్తకము నుండి)

పంచామృతాలు-1

దేవి! నీ దర్శనములేని దినమున నొక
కవిత రాదు, వచ్చినదేని కలుగదందు
ప్రాణమొక్కింత, తెలిసెను ప్రాణమీవె
నాకు, డెందము నలరించు నా కవితకు.

దేవి! నీవుగాక మరొక్క దేవుడు కల
డటె భువనమందు? ఒకడెవడైన నుండె
నేని, అతడు, నీ శక్తినే ఒకించు
కంత పొందియెకద అట్టలరుచుండె.

తల్లితండ్రులు లేని ఈ తనయుని కొక
ముద్దులేదు లేదొక్కింత మురిపెమైన
అనుచు జాలితో దేవి! నన్ననునయింప
తల్లివై ఇంటిలోనికి తరలి రావా!

దేవి! బిసతంతువు వలెనె నీవు సన్న
మైనదానవు, కామాదులారు పొరలు
క్రమ్మి ఏది కొనగలేని కన్నులు కల
వాడనగు నేను నిను జూడ వచ్చుచుంటి.

సారమింతైన లేని సంసారమందు
సారసామోద పాదమే సారమనుచు
విశ్వసించి నీ పూజకై వేచియుంటి
ఏల దాతువే నీ పాదమింక దేవి!

(“వేయినదుల వెలుగు కావ్యం” నుండి)

స్ఫూర్తి

మేము ఈ పత్రిక ప్రారంభించటానికి స్ఫూర్తినిచ్చినవి మా సభ్యుల ఉత్సాహం, శ్రేయోభిలాషుల ఆలోచనలతోపాటు కొన్ని ప్రముఖ వెబ్ పత్రికలు, వెబ్ సైటులూ కూడా.ఆంగ్ల అక్షరక్రమాన్ననుసరించి వాటి పేర్లని క్రింద ఇస్తున్నాం:

* ఆవకాయ
* ఈమాట
* పొద్దు
* ప్రాణహిత
* పుస్తకం
* తెలుగుపీపుల్

ఆ పత్రికల గురించి ఆయా సంపాదక బృందాల మాటల్లోనే విందామా?

ఆవకాయ

ఉద్దేశాలు & లక్ష్యాలు:
ఒక చిన్ని చినుకు, నీటిపాయగా, వాగుగా, నదిగా మారి పారినట్టు-ఒక ఆలోచన రూపుదిద్దుకుంది. అదే ఆవకాయ.కామ్. “ఒక్కొక్క వ్యక్తి సమస్త శక్తి ధారవోసి కృషి చెయ్యాలి” అన్నట్టే రచయితలు, పాఠకులు, అభిమానులు….ప్రతి ఒక్కరూ ఆశీఃపూర్వకమైన తోడ్పాటుతో ఒక్కొక్క అడుగు ముందుకు వేస్తూ వస్తోంది. వ్యక్తిగత ప్రతిభకు పెద్దపీట వేయడం ఆవకాయ.కామ్ ముఖ్యోద్దేశం. ప్రతిభను హర్షించే పాఠకులకు సరైన వేదికను సమకూర్చడమే లక్ష్యం.

చరిత్ర:
21 అక్టోబర్ 2007 (విజయదశమి) నాడు ప్రారంభమై, 2000 పైగా రచనలతో, 9,000 పైగా పుటల సమాచారంతో, సంవత్సరానికి 1.3 లక్షల పాఠకులకు చేరుతోంది.

మైలురాళ్ళు:
* అంతర్జాలంలో “రియల్ టైం” ఇంటర్వ్యూలు ప్రారంభించింది, నిర్వహిస్తున్నది ఆవకాయ.కామ్. ఇప్పటిదాకా నలుగురు కవులు, రచయితలతో నిజ సమయ ముఖాముఖిని నిర్వహించడం జరిగింది. మరో ఇద్దరు కవులు/రచయితలతో ఆడియో ఇంటర్వ్యూలను నిర్వహించడం జరిగింది.

* కాల్పనిక సాహిత్యమే కాకుండా చరిత్రలో జరిగిన నిజ ఘటనల ఆధారంగా వచ్చిన ద మార్చ్ ఆఫ్ టెం థౌసెండ్, పల్నాటి వీరభారతం లాంటి సాప్తాహిక ధారావాహికల ప్రచురణ.

* పిల్లల కోసం 200 పైగా బాల సాహిత్య రచనల ప్రచురణ.

* “తెలుసా!”, “ప్రముఖ్యల హాస్యం” శీర్షికల్లో విజ్ఞాన, వినోదాల సమాచారం. * రేడియోచిల్లీ ద్వారా శబ్దపుస్తకాలను (ఆడియో బుక్స్) అందించే ప్రయత్నం.

ఈమాట

ఈమాట పుట్టుక 1998 నవంబరులో. కే. వీ. ఎస్. రామారావు ముఖ్య సంపాదకుడిగా, సురేశ్ కొలిచాల సాహిత్య సాంకేతిక దిశానిర్దేశంలో, కొంపెల్ల భాస్కర్, విష్ణుభొట్ల లక్ష్మన్న ఉపసంపాదకులుగా తొలిసంచిక వెలువడింది. ఈమాట ప్రతిపాదన వెనుక రెండు కారణాలున్నాయి. ఒకటి, అమెరికాలో తెలుగు రచయితలకు ఒక వేదికను అందించటం, రెండు, ఆ పత్రికను ఈ-పత్రికగా చేయడం ద్వారా ఆర్థిక సమస్యలు లేకుండా కొత్త టెక్నాలజీని వినియోగించుకుంటూ అభివృద్ధి చేయగలగడం. 1998 దీపావళికి డైనమిక్ ఫాంట్ టెక్నాలజీతో వెలువడ్డ మొదటి తెలుగు ఈ-పత్రికగా ఈమాట ఇంటర్నెట్లో తెలుగు పత్రికలకు ఒక ముందడుగు వేసి చూపించింది. లాభాపేక్ష లేకుండా, రాజకీయ వాదాలకూ వర్గాలకూ అతీతంగా, రచయితలకూ పాఠకులకూ స్నేహపూరితమైన వాతావరణంలో ఒక ఉమ్మడి వేదికగా మనగలగడమే ఈమాట మొదటి లక్ష్యం. కాలం గడుస్తున్న కొద్దీ, కొత్తగా వస్తున్న సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని వినియోగించుకుంటూ, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఎందరో పాఠకులను, రచయితలను, అభిమానులను కూడగట్టుకుంటూ ఈమాట నిరంతరమూ ఎదుగుతూనే వుంది. తెలుగు సాహిత్యంలో పీర్ రివ్యూ పద్ధతి ప్రవేశపెట్టడం, యూనికోడ్, వర్డ్‌ప్రెస్ వాడకం, ఇతర ఈ-పత్రికలకు తాము అభివృద్ధి చేసిన సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని సాదరంగా అందివ్వడం – ఇలా ఈమాట ఈ పన్నెండేళ్ళలో ఒక కొత్త సంస్కృతికి నాంది పలికింది. ఈమాటకి ఈ ఎదుగుదల సమయంలో మార్గదర్శకత్వం చేసిన ఇంద్రగంటి పద్మ ఈమాట మూలస్థంభాల్లో ఒకరు. ఈమాటకు కొత్త రూపు రేఖలనివ్వడంలోనూ, ఈమాట సంపాదకురాలిగా సంచిక బాధ్యతలు నిర్వహించడంలోనూ పద్మ చేసిన కృషి అనితరసాధ్యం.

జూలై 2004లో వేలూరి వేంకటేశ్వర రావు ముఖ్య సంపాదకుడిగా బాధ్యతను తీసుకున్నారు. వారి నాయకత్వంలో ప్రస్తుతం శంఖవరం పాణిని, మాచవరం మాధవ్, ఇంద్రగంటి పద్మ సంపాదకులుగా ఈమాటకు సారథ్యం వహిస్తున్నారు. కేవలం కొత్త సాహిత్యాన్ని ప్రోత్సహించడమే కాకుండా, మనకున్న అపూర్వమైన సాహిత్యాన్ని పునఃపరిచయం చేయడం, తద్వారా సాహిత్య పునర్మూల్యాంకనానికి తోడ్పడగలగడం ప్రస్తుతం ఈమాట తలకెత్తుకున్న లక్ష్యాల్లో ఒకటి.

మనం ప్రస్తుతం ఒక ఎల్లలు లేని ప్రపంచంలో ఉన్నాం. మన అనుభవాలు, ఆలోచనలూ పెనువేగంతో మనచుట్టూ ఉన్న ప్రపంచంతో పాటూ మారిపోతున్నాయి. ఈ మార్పులన్నిటినీ ప్రతిఫలించగలిగే సాధనాల్లో సాహిత్యం ముఖ్యమైనది. ఒక జాతి సాహిత్య సృష్ఠికి తోడ్పడగల్గటం, సాహిత్యాన్ని ఆదరించడం ఏ ఒక్క పత్రికో చేయగలిగే పని కాదు. ఇందుకు మరిన్ని పత్రికలు అవసరం. గత కొన్నేళ్ళలో వచ్చిన పొద్దు, నవతరంగం, ప్రాణహిత తదితర పత్రికలు, పుస్తకం, పద్యం వంటి బ్లాగులు తమకంటూ కొన్ని సాహితీ లక్ష్యాలు ఏర్పరుచుకొని పరిశ్రమిస్తున్నాయి. ఇప్పుడు మాలిక టీం వారు ఒక కొత్త పత్రికను ప్రారంభిద్దామని ఉత్సాహంతో ముందుకు రావడం, అదీ కూడా తమకంటూ ఒక ప్రత్యేక దృక్పథంతో రావడం, సాహితీ ప్రియులకు ఎంతో ఆనందాన్ని కలిగించే విషయం. మాలిక టీం ఏ రాజకీయ వాదాలకూ, వర్గ పోరాటాలకూ లొంగకుండా తమ పత్రికను నిష్పక్షపాతమైన ఒక చక్కటి సాహిత్య సామాజిక వేదికగా నెలకొల్పుతారని ఆశిస్తూ వారికి మా హృదయపూర్వక అభినందనలు తెలుపుతున్నాం. వారికి మా సహాయసహకారాలు ఎన్నడూ ఉంటాయి.

పొద్దు

తెలుగు బ్లాగుల్లో రకరకాల విషయాలపై మంచి రచనలు వస్తూ ఉన్నాయి. చక్కటి సాహిత్య చర్చలు, సామాజిక విషయాలపై చర్చలు మొదలైనవెన్నో జరుగుతున్నాయి. “ఇలాంటి ఆసక్తి కరమైన విషయాలను ఒకే చోట సంఘటితం చేస్తే ఎలా ఉంటుంది?” అని ఇద్దరు బ్లాగరులకు వచ్చిన ఆలోచన ఒక అంతర్జాల పత్రిక ఏర్పాటుకు దారితీసింది, పొద్దుకు బీజం వేసింది. 2006 డిసెంబరు 4 న అంతర్జాలాకాశాన మొదటిసారి పొద్దు పొడిచింది.

మిగతా పత్రికలు నెలకో రెణ్ణెల్లకో ఒకసారి వస్తూ ఉంటాయి. పొద్దు అలాకాక, తాజా రచనలతో ఎప్పటికప్పుడు తాజాగా ఉంటుంది. అది పొద్దు ప్రత్యేకత. పాఠకులకు ఎప్పుడూ నూతనంగా కనిపిస్తూ ఉంటుంది. కాబట్టే, పొద్దు పదహారణాల అంతర్జాల పత్రిక, రియల్ టైమ్ పత్రిక. పొద్దులో మరొక ప్రత్యేకత, గడి! తెలుగులో మొట్టమొదటి ఆన్ లైను గళ్ళ నుడికట్టు, గడి ! ఆన్ లైనులోనే నింపి పంపగల గడి ఇప్పటికీ ఇదొక్కటే! సమర్ధులైన కూర్పరులు క్రమం తప్పకుండా, నాణ్యత తగ్గకుండా గడిని కూర్చుతూ పరిష్కర్తలను అలరిస్తూ వస్తున్నారు. పొద్దును నడిపినన్నాళ్ళూ గడిని వెలువరించడమే కాదు, గడిని చెయ్యగలిగినంతకాలం పొద్దును వెలువరిస్తూనే ఉండాలనేది పొద్దు ఆశయాల్లో ఒకటి.

ఇతర పత్రికల్లాగానే, పొద్దు కూడా మొదటి నుంచీ వర్డుప్రెస్సుపైనే నడుస్తూ వచ్చింది. అయితే, పాత రచనలను వెలికితీయడం వంటి కొన్ని ఇబ్బందుల కారణంగా, మరింత మెరుగైన సాఫ్టువేరు ఉండాలని అర్థమైంది. వర్డుప్రెస్సుపై నాలుగేళ్ళ స్వారీ తరవాత, ద్రూపాల్ సాఫ్టువేరును ఎంచుకుని, దానికి అనేక మార్పుచేర్పులు చేసి, ఒకరూపానికి తీసుకువచ్చాం. త్వరలో మరిన్ని కొత్త అంశాలు పొద్దులో చోటుచేసుకోబోతున్నాయి.

పూర్తికాలం పత్రికకే అంకితమైన వ్యక్తులు కాకుండా, పార్టుటైము నిర్వాహకులు, సంపాదకులూ మాత్రమే ఒక పత్రికను నిర్వహించాలంటే అంత తేలిక కాదు. అయితే పత్రిక నిర్వాహకులకు కావలసింది సమయం మాత్రమే కాదు, అంతకంటే కూడా అవసరమైనవి ఉన్నాయి -ఆసక్తి, ఉత్సాహం. ఈ ఆసక్తి, ఉత్సాహాలే ప్రస్తుతం పొద్దును నడిపిస్తున్న ధనమూ ఇంధనమూను.

పొద్దు నిర్వహిస్తున్న మరో పత్రిక, పుస్తకం.నెట్. పుస్తకం నిర్వాహకులు ఆ పత్రికను ప్రారంభించే తలపును పొద్దుకు చెప్పినపుడు, పొద్దు సంతోషంగా వారితో భాగస్వామ్యం స్వీకరించింది. సాంకేతిక బాధ్యతతో పాటు, పుస్తకం.నెట్ డొమెయిన్ పేరు, హోస్టింగులను కూడా పొద్దు నిర్వహిస్తోంది. పొద్దు-పుస్తకం సైట్లు తెలుగులో నాణ్యమైన, వైవిధ్యభరితమైన కంటెంటును సృష్టిస్తూ తెలుగు జాలపత్రికల్లో ముందంజలో ఉన్నాయి.

పుస్తకం

పుస్తకం.నెట్ అనేది పుస్తకాల గురించి, పుస్తక ప్రేమికుల వ్యాసాలతో నడుస్తున్న వెబ్సైటు. ఇది జనవరి 2009 లో మొదలైంది.ఇప్పటి వరకు వివిధ భాషా పుస్తకాలపై, రచయితలపై వ్యాసాలూ, పుస్తక ప్రదర్శనలు, ఆవిష్కరణల గురించిన వార్తా విశేషాలు, రచయితలతో – ప్రచురణకర్తలతో – పుస్తక విక్రేతలతో – మాటా మంతీ : ఇతరత్రా పుస్తక సంబంధిత అంశాలపై దాదాపు ఐదొందల వ్యాసాలూ వచ్చాయి. గొప్ప రచయితలైనా, మామూలు పాఠకులైనా – అందరూ ఒకే వేదికపై తాము చదివిన పుస్తకాలపై తమ అభిప్రాయాలు పంచుకోగలగడం పుస్తకం.నెట్ ప్రత్యేకత అని చెప్పవచ్చేమో. ఈ రెండేళ్లలో ఇది జరగడమే పుస్తకం ఇప్పటివరకు సాధించిన విజయంగా చెప్పవచ్చేమో.

కృష్ణం వందే జగద్గురుం

करारविंदॆन पदारविंदं मुखारविंदॆ विनिवॆशयंतं
वटस्य पत्रस्य पुटॆ शयानं बालं मुकुंदं मनसा स्मरामि.

శ్రీ కృష్ణా! కమనీయ చంద్ర ముఖుఁడా! చిద్రూప! సద్వేద్యుఁడా!
శోకాదుల్ మము నాశ్రయించి, మది నిన్ జూడంగ రానీక, పల్
చీకాకుల్ కలిగించు చుండె. కనితే? శ్రేయస్కరా! మమ్ము నీ
వే కాకున్నను కాచు వారెవరొకో! విశ్వంభరా! తెల్పుమా!

భావము:-
కమనీయమైన ఓ చంద్ర బింబము వంటి ముఖము కలిగిన వాడా! చిత్స్వరూపుడా! సత్స్వరూపుడుగా తెలియబడువాడా! ఓ శ్రీ కృష్ణా!దుఃఖము మొదలగునవి మమ్ములను క్రమ్ముకొని, మా మది నిన్ను చూచుటకు వీలు కలుగనీయకుండా, బాధలను కలిగించు చుండెను. క్షేమమును కూర్చువాడా! ఓ శ్రీకృష్ణా! చూచితివా? ఓ విశ్వంభరా! మమ్ములను నీవుకాకపోతే మరి కాపాడువారెవరున్నారు? తెలియ జేయుము.

సదయుండా! దరహాస చంద్ర ముఖుఁడా!సాక్షాత్తు నీరూపమున్
ముదమారం గనఁ జేసి, నా మదిని నీ పూ పాన్పుగా చేసి, యిం
పొదవంగా పవళింపుమయ్య, సుఖివై! ఉన్నంతలో నిన్ను నే
నెదలోనన్ గని సంస్మరింతు. నను నీ వెల్లప్పుడున్ గావుమా!

భావము:-
ఓ దయామయుడా! చిఱునగవు లొలుకు చంద్రముఖుడా! ప్రత్యక్షముగా నీ పూర్ణ స్వరూపమును సంతృప్తిగాచూచునట్లు చేసి, నా హృదయమునే నీ పూల పాన్పుగా చేసి,సుఖించుచు ఇంపుగా అందు పరుండుము. నాకు జ్ఞానమున్నంతలో నా హృదయములో నిన్ను చూసి,స్మరింతును.నన్ను నీవన్ని సమయములందునూ కాపాడుము.

సుజన మనోహరా! కరుణ చూపర! సద్గుణ సంపదీర! యీ
ప్రజల మనంబులున్ కలుష భావ విదూర సదాశ్రయస్థితిన్
నిజ వర తేజసంబుఁ గని నిశ్చల భక్తిని కొల్చు నట్లుగా
సుజన ప్రశంసనీయమయి శోభిలునట్లు ననుగ్రహింపరా!

భావము:-
సుజనులకు మనోహరమైనవాడా! కరుణను చూపుము. మంచి గుణ మనెడి సంపద ననుగ్రహింపుము. ఈ ప్రజానీకము యొక్క మనస్సులు దుర్మార్గపుటాలోచనలకు దూరమగు సత్తును ఆశ్రయించే స్థితిని, నీయొక్క శ్రేష్టమైన కాంతిమయ రూపమును చూచి, నిశ్చల భక్తితో నిన్ను కొలిచే విధముగా మంచి వారిప్రశంసల నందుకొను విధముగా శోభిల్లే విధముగా అనుగ్రహింపుమా!

అంతర్జ్యోతి వెలుంగులం గనుచు, తా నాత్మాశ్రయంబై నినున్
సాంతంబున్ గ్రహియించి,కొల్చు నటులన్,సద్వర్తనంబొప్పగా
భ్రాంతుల్ వీడి సమత్వ దృష్టియుతుఁడై ప్రఖ్యాత సంసేవలన్
చింతం గూరిన వారిఁ దేల్చు నటులన్ జేయన్ నినున్ వేడెదన్.

భావము:-
తమలో వెలిగే జ్యోతి యొక్క వెలుగులను చూచుచు, మానవుడు తాను ఆత్మాశ్రయుడై నిన్ను పరిపూర్ణముగా తెలుసుకొని నిన్ను సేవించు విధముగా, మంచి ప్రవర్తన ప్రకాశించు నట్లుగా, ఐహికమైన బ్రాంతులను వదలిపెట్టిఅన్ని జీవులయెడ సమాన తత్వము పొందినవాడై, సుప్రశస్తమైన తమ సేవలతో బాధలలో నున్న వారిని కాపాడునట్లు చేయు విధముగా చేయుట కొఱకు నిన్ను ప్రార్థింతును.

మహనీయా! పఠియించు వారలిది సన్మాంగళ్య సౌభాగ్యముల్
మహిమోపేత సువాక్కు గల్గునటులం భక్తిం గల్గి వర్తింపగా,
కుహనావర్తుల నుండి గాచుచును, సంకోచంబులన్ వీడి నీ
స్పృహ గల్గం బొనరింపుమయ్య శుభదా! చిద్రూపుఁడా! మంగళం.

భావము:-
మహనీయుడవైన ఓ శ్రీకృష్ణా! ఈ నా విన్నపమును చదివెడివారలు మంచి మంగళములు, సౌభాగ్యములు, మహితో కూడుకొనిన మంచి మాటకారితనము కలుగునట్లును, భక్తితో ప్రవర్తించునట్లుగను, మోసప్రవర్తులనుండి కాపాడుచూ, అనుమానములు విడనాడి నిన్ను గూర్చిన స్పృహను పెంపొందునట్లుగను చేయుము. శుభములను చేకూర్చువాడా! ఓ చిత్స్వరూపుడా! నీకు మంగళమగుగాక.

సరస్వతి నమస్తుభ్యమ్

ప్రకృతిమాత అని ఒక ఏకాండీనామంతో వ్యవహరిస్తున్నప్పటికీ అనుభవంలో ఆ ప్రకృతి అంతా ఒకే శక్తిగా లేదు. నానా విభిన్నశక్తుల సమ్మేళనంగా భాసిస్తూ ఉన్నది. వీటిల్లో కంటికి దృశ్యమానమయ్యే శక్తులు కొన్ని, మన బుద్ధికి మాత్రమే గమ్యమానమయ్యే శక్తులు కొన్ని, అనుభవగోచరాలు మాత్రమే అయిన శక్తులు మఱికొన్ని. స్వయంవ్యక్తాలుగానే తెలియదగినవి ఇంకొన్ని. గ్రహాలూ, సూర్యచంద్రులూ, పంచభూతాలూ, నదులూ, పర్వతాలూ, సముద్రాలూ – ఇలాంటివన్నీ కంటికి కనిపించే ప్రకృతిశక్తులు. శృంగారోద్రేకం, గర్భదోహదక్రమం (కడుపులో బిడ్డ రూపుదిద్దుకోవడం), వివిధరోగాలూ మొదలైనవి అనుభవగోచరాలైన శక్తులు. మన గ్రామదేవతల వంటివారు స్వయంవ్యక్తాలైన శక్తులు. అంటే – తాము ఉన్నామని వారు స్వయంగా తెలియజేయగా వారు నిర్దేశించిన పద్ధతిలో మనం వారిని పూజిస్తాం. అన్ని శక్తులూ మనకు పరిచితం కావు. అన్నింటినీ మనం పూజించం. మనకు కొన్ని మాత్రమే తెలుసు. తెలిసినవాటి గుఱించి కూడా పూర్తిగా తెలియదు. ఈ విధమైన ప్రకృతి శక్తులలో ఎక్కువ భాగం స్త్రీమూర్తులు. కొంత పురుషమూర్తులు.

స్త్రీమూర్తి అనగానే కించిద్ ఉపేక్ష, అతిచనువు తీసుకోవడం అనేవి ఉన్నాయి మానవజాతిలో ! స్త్రీలు కూడా ఈ తత్త్వానికి మినహాయింపు కారు. అందుచేత వారిక్కూడా ఈ శక్తుల ప్రాధాన్యం అంతగా తెలియదు. అందుకనే ఈ శక్తులకు గ్రామాల్లో బీభత్సరూపాలతో శిల్పాలు చెక్కి వీరి వాస్తవ స్థేమా, స్తోమతా ఎలాంటివో జనానికి తెలియజేసే ప్రయత్నం చేశారు పూర్వీకులు. ఎందుకంటే ఇవి స్త్రీమూర్తులూ, అదే సమయంలో మహోగ్రమూర్తులు కూడా ! వీరు సాధారణ పరిస్థితుల్లో ఎంత దయామయురాళ్ళో సమయం వచ్చినప్పుడు అంత ప్రచండురాళ్ళు కూడా ! వీరి పోషకశక్తి మాదిరే విధ్వంసక శక్తి సైతం అమేయం. భూకంపం వచ్చినప్పుడో, వఱదలొచ్చినప్పుడో దీన్ని ప్రత్యక్షంగా అనుభవించి తెలుసుకోవచ్చు. మానవలోకంలో మనం రోజూ చూసే స్త్రీలతో వీరిని పోల్చకూడదు. అసలు ఆ పోలికే లేదు.

అమ్మతల్లులుగా పూజింపబడే ఈ శక్తులకు ఇంత ఉగ్రమేంటి ? ఇంత రక్తదాహమేంటి ? ఇవి ఇంత దయాదాక్షిణ్య రహితమైనవేంటి ? ఇవి ఆలోచించవా ? అనే విచికిత్స తళుక్కుమంటుంది సామాన్యుల మస్తిష్కంలో ! శక్తి అన్నాక అలాగే ఉంటుంది. అది ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ మన్నుదిన్న పాములా పడుండదు. అది అలా ఉండడానికి నియమించబడింది కాదు. పైగా అది శక్తి కావడం చేత అది జ్వలించాలంటే దానికి ఏదో ఒక ఉత్ప్రేరకమో, ఇంధనమో (నైవేద్యం) కావాలి. ఉదాహరణకు – అగ్ని కూడా ఒక శక్తి. ఆయనా ఒక దేవుడే. కానీ తన దగ్గఱికొస్తే తన భక్తుణ్ణైనా సరే, కాల్చకుండా మానడు.

హోతారమపి జుహ్వానం స్పృష్టో దహతి పావకః (భర్తృహరి I-౫-14)

ఈ శక్తులు ఇలా ప్రవర్తించడానికి అసలు కారణం – అవి జడమైనవో, క్రూరమైనవో, తెలివితక్కువవో కావడం కానేకాదు. సంపూర్ణ స్వాతంత్ర్యం లేనివి కావడమే అసలు కారణం. ఇవి పరమాత్మకు సర్వదా లోబడి ఉంటాయి. అందుకే ’మృత్యుర్ధావతి పంచమః’ (మృత్యుదేవత సైతం ఏ పేరు చెబితే పరిగెడుతుందో ఆ పరమాత్మ…) అని వర్ణిస్తున్నాయి ఉపనిషత్తులు. ఈ సత్యాన్ని అర్థం చేసుకోనంతకాలం మనకు ఈ ప్రకృతీ, ప్రపంచమూ విషవలయాల్లా కనిపిస్తాయి. దేవుడు లేడనిపిస్తుంది.

కాబట్టి కర్మాధ్యక్షుడైన భగవంతుని యొక్క అనుల్లంఘనీయమైన ఆదేశాల అనుసారమే ఇవి ఆయా సందర్భాలలో విధ్వంసాన్ని సృష్టిస్తున్నాయి. లేకపోతే ఈ తల్లులు సాధారణ పరిస్థితుల్లో తమ అధికార పరిధిలో, తమకు శక్యమైనంత వఱకు, తమ అదుపులో ఉన్న విషయాల వఱకు అత్యంత శాంతమూర్తులే. వారి ప్రత్యక్ష సాక్షాత్కార రూపం ప్రసన్నంగానే ఉంటుంది. వారు జీవుల పట్ల ఎల్లప్పుడూ ప్రేమగా, దయగా ఉండడానికే ప్రయత్నిస్తారు. లేకపోతే మనమీపాటికి ఏమై ఉండేవారమో !.

ఈ ప్రపంచాన్ని దగ్గఱుండి చూసుకునేది అమ్మవార్లే. అందుచేత వారి అనుగ్రహాన్ని పొందడానికి మనం ఎల్లప్పుడూ ప్రయత్నపూర్వకంగా పాటుపడాలి. ఇవి భగవంతుని స్వంత మనశ్శక్తులు. అందుచేత వీటికీ, ఆయనకూ పరమార్థస్వరూపంలో తేడా లేదు. ఇవి ఆయనకు ఇహలోక ప్రతినిధులు కావడం మాత్రమే కాదు, ఆచరణలో ఆయనే సాక్షాత్తూ ఇవి. ఇవే సాక్షాత్తూ ఆయన. అందుకనే భగవద్గీతలో శ్రీకృష్ణ భగవానులు “నాకూ, నా మాయాశక్తులకూ తేడా లే”దని వాక్రుచ్చారు.

శ్లో|| …………………….మే భిన్నా ప్రకృతిరష్టధా |
అపరేయమితస్త్వన్యామ్ ప్రకృతిం విద్ధి మే పరామ్ || (గీత ౭-4 & 5)
తాత్పర్యం : నా అపరా-ప్రకృతి పంచభూతాలూ మొదలైన వాటితో కూడుకొని ఎనిమిది విధాలు. వీటికంటే వేఱైన నా యొక్క పరా-ప్రకృతి కూడా ఉన్నది.

శ్లో|| మత్తః పరతరం నాఽన్యత్ కిఞ్చిదస్తి ధనఞ్జయ (గీత ౭-7)
తాత్పర్యం : నాకంటే వేఱైనదేదీ లేదు.

శ్లో|| దైవీ హ్యేషా గుణమయీ మమ మాయా దురత్యయా (గీత ౭-14)
తాత్పర్యం : నా ఈ మాయాశక్తి భగవత్సంబంధమైనది. త్రిగుణాత్మకమైనది. దాట శక్యం కానిది.

శ్లో|| మయాఽధ్యక్షేణ ప్రకృతిస్సూయతే సచరాచరమ్ (గీత ౯-10)
తాత్పర్యం : (తన) అధినాథుడనైన నా వల్లనే ప్రకృతి చరాచరసృష్టిని ప్రసవిస్తున్నది.

ఇదే మాట శ్రీపాద శ్రీవల్లభచరిత్రలో దత్తాత్రేయస్వాములవారు కూడా సెలవిచ్చారు. అందుచేత తన స్థానంలో ప్రకృతిమాతను పూజించడం పరమాత్మకు నిండా ఆమోదయోగ్యమే.

ప్రకృతి అంతా సంపదల మయం కనుక లక్ష్మీదేవిని ప్రకృతిగా సంభావించారు పూర్వీకులు.

శ్లో|| ప్రకృతిం వికృతిం విద్యాం సర్వభూత హితప్రదామ్ |
శ్రద్ధాం విభూతిం సురభిం నమామి పరమాత్మికామ్ ||

అదే సందర్భంలో ఆ తల్లికున్న మఱో రూపాన్ని ఇలా స్తుతించారు :

శ్లో|| వాచమ్ పద్మాలయామ్ పద్మాం శుచిం స్వాహాం స్వధాం సుధామ్ |
ధన్యాం హిరణ్మయీం లక్ష్మీం నిత్యపుష్టాం విభావరీమ్ ||

ఇందులో “వాచమ్” అనే మాట పరికించండి. లక్ష్మీదేవికి గల మఱో రూపం వాక్కు/ వాగ్దేవి అట. లక్ష్మికీ, సరస్వతికీ పడదనీ, వారిద్దఱూ అత్తాకోడళ్ళనీ, అందుచేత అదున్నవాడికి ఇదుండదనీ, ఇదున్నవాడికి అదుండదనీ జనం అనుకోవడం కవిసమయ చమత్కారాలూ, జానపదుల ఊహాపోహలే తప్ప వాస్తవం కాదు. నిజానికి ప్రతి అమ్మవారి పొగడికలోనూ ముగ్గుఱమ్మల పేర్లూ ప్రస్తావనకొస్తాయి. అందుచేత మన పూర్వులు వారిని భిన్నశక్తులుగా భావించలేదనేది స్పష్టం.

మనం ఆ శక్తుల్ని పూజించేటప్పుడు మన తృప్తి కోసం వారికి మానవరూపాన్ని కల్పించి పూజిస్తాం. ఎందుకంటే తెలివిగలదేదైనా మానవరూపంలోనే ఉండాలని మన మూఢవిశ్వాసం. వారు మనతో ప్రతిచరించాలని (interact అవాలని) మన ఆశంస. ఇది మానవులుగా మన మానసిక బలహీనత. ఎందుకంటే అలా ఉంటే తప్ప మనకేదీ అర్థం కాదు. ఈ ధోరణి మూలాన – ఆ శక్తుల నుంచి ఆశించినంత స్పందన లేక, కొందఱు నాస్తికులుగా మారడం కూడా కద్దు ! కానీ మానవత్వం సృష్టిలోని అనేక తత్త్వాల్లో ఒకటి మాత్రమే. అదే సర్వోన్నతం (ultimate) కాదు. అందుచేత శక్తులకు మానవరూపం సహజంగానే ఉండదు. మనం వారిని మానవభాషలో పలకరిస్తే తిరిగి అలాగే వారు మనల్ని పలకరించాల్సిన అవసరం లేదు. వారు అందుకోసం నియమించబడినవారు కారు. అయినప్పటికీ అతిశయ భక్తిశ్రద్ధలతో భక్తులు వారిని ఉపాసించిన సందర్భాలలో వారి నమ్మకాన్ని దృఢతరం కావించే నిమిత్తం శక్తులు అఱుదుగా మానవరూపాన్ని ధరించి దర్శనమిస్తారు. అది అపురూపమే తప్ప నిత్యం కాదు. వారు అందఱికీ ఏ రూపంలో సర్వసాధారణంగా దర్శనమిస్తారో అదే వారి యథార్థస్వరూపం. ఉదాహరణకు – నదీమాతలు నీటి రూపంలోనే మనకు గోచరిస్తారు. అదే వారి యథార్థస్వరూపం. అదే విధంగా – గ్రహనక్షత్త్ర శక్తులు గోళరూపంలోనూ, లక్ష్మీశక్తి వెండి-బంగారు-నాణేల రూపంలోనూ ఉంటారు. అవి వారి వ్యవహార రూపాలు. అందుచేత, వారు ఎక్కడో వైకుంఠంలోనో, సత్యలోకంలోనో లేరు. ఆయా వ్యవహార రూపాల్లో ఇక్కడే ప్రత్యక్షంగా మనతో పాటు నివసిస్తున్నారు. వారి వ్యవహార రూపాల్ని పూజిస్తే సాక్షాత్తు వారిని పూజించినట్లే. అలాగే, వాటిని అవమానిస్తే సాక్షాత్తు వారిని అవమానించినట్లే.

సరస్వతీశక్తి అక్షర సమామ్నాయ రూపంలోనూ, ఆ అక్షరాల్ని కలిగి ఉన్న పుస్తకాల రూపంలోనూ సుప్రతిష్ఠితురాలై ఉన్నారు. ఆవిడ మంత్రం కూడా అక్షర సమామ్నాయ మయమే.

శ్లో|| బుద్ధిరూపా బుధేశానీ బంధీ బంధవిమోచనీ |
అక్షరమాలాక్షరాకారా క్షరాక్షర ఫలప్రదా || (సరస్వతీ సహస్రనామస్తోత్రం – 72)
తాత్పర్యం : ఆమె బుద్ధిశక్తి రూపములో ఉన్నది. ఆమె ప్రపంచంలోని పండితులందఱికీ అధ్యక్షురాలు. బంధాన్ని కలిగించేదీ ఆమే, దాన్నుంచి విమోచించేదీ ఆమే. ఆమె శరీరం అక్షరమాల (Alphabet). తాత్కాలికమూ, శాశ్వతమూ అయిన ఫలితాలను ఒసంగేది ఆమె.

మంత్రం :- ఓమ్ హ్రీమ్ ఐం అం ఆం ఇం ఈం ఉం ఊం ఋం ౠం ఏం ఐం ఓం ఔం కం ఖం గం ఘం ఙం చం ఛం జం ఝం ఞం టం ఠం డం ఢం ణం తం థం దం ధం నం పం ఫం బం భం మం యం రం లం వం శం షం సం హం ళం క్షం అక్షమాలే అక్షరమాలికా సమలంకృతే వద వద వాగ్వాదినీ స్వాహా |

అందుచేత, అక్షరం మానవకల్పితం కాదు. అది కేవలం ఒక గుర్తు కాదు. అది భగవత్‌ప్రసాదం. అది పరమపవిత్రం (అక్షరమ్ పరమమ్ పదమ్), పరబ్రహ్మస్వరూపం. అది సాక్షాత్తు అమ్మవారి శరీరం. అందువల్లనే ఆమెకు బ్రాహ్మీ అని పేరు.

శ్లో|| బ్రాహ్మీ తు భారతీ భాషా గీర్ వాగ్ వాణీ సరస్వతీ (అమరకోశం)
తాత్పర్యం : ఆమె పేరు భాష. ఆమె పేరు బ్రాహ్మి. ఆమెయే భారతి, గీర్దేవి, వాగ్దేవి, వాణి. ఆమెయే శారద, సరస్వతి.

తెలుగుతల్లి అనడానికి కారణం ఇదే. తెలుగు సరస్వతి అని తాత్పర్యం. భాష దాకా వద్దు, భాషలో కేవలం ఒక భాగం అయిన అక్షర పరిజ్ఞానం లోపించిన ప్రపంచాన్ని ఒక్కసారి ఊహించుకోండి. పుస్తకాలూ లేవు, గ్రంథాలయాలూ లేవు, కళాశాలలూ లేవు, కంప్యూటర్లు అంతకంటే లేవు. ఒక తరం నుంచి ఇంకో తరానికి విజ్ఞానం బదిలీ అయ్యే మార్గమే లేదు. ఒక దేశం నుంచి ఇంకో దేశానికి సమాచారం పంపుకునే వెసులుబాటే లేదు. మనముందున్న నాగరికత, సభ్యత, సంస్కృతి యావత్తూ అదృశ్యమైపోతుంది. అదీ ఆ అక్షరాల తల్లి గొప్పతనం. Knowledge is power అని అంగీకరిస్తున్నప్పుడు, ఆ knowledge మనల్నే శక్తిమంతుల్నీ, చైతన్యవంతుల్నీ చేస్తున్నప్పుడు దానికి ఉండదా తన గుఱించిన చైతన్యం ? జీన్స్ లో మన తరతరాల శరీరలక్షణాల సమాచారమూ క్రోడీకరించబడినప్పుడు ఆ సమాచారం మన రూపురేఖల్ని నిర్ణయిస్తున్నప్పుడు ఆ సమాచారానికి తన గుఱించిన సమాచారం ఉండదనుకుంటున్నారా ? తప్పకుండా ఉంటుంది. కనుక మనం తల్లిదండ్రుల ప్రేమలోంచే కాదు, వారి జన్యువుల (genes) లో నిక్షిప్తమై ఉన్న జ్ఞానరాశి నుంచి కూడా జన్మించాం. అందుకే ఆ జ్ఞానరాశియే మన అసలైన తల్లి. ఆ మహా దివ్య విజ్ఞానమయ చైతన్య తేజో పుంజం పేరే సరస్వతి.

ఈ విషయం మీద ప్రమాణబుద్ధి పెట్టని ఆధునికులు ఏం చేస్తున్నారు ?

ఆ తల్లి పేరు పెట్టుకున్న ఈ (భారత) దేశంలో ఆవిడకు అడుగడుగునా ఘోర అవమానమే జఱుగుతోంది. చెప్పులు తయారు చేసి వాటి సోల్స్ మీద అక్షరాలు ముద్రించి వాటిని కాళ్ళతో అనుదినం తొక్కుతున్నారు. అక్షరాలు ముద్రించిన కాయితాల్ని ఎంగిళ్ళకు ఉపయోగిస్తున్నారు. ఆ అక్షరాలతో పిల్లల మలమూత్రాలు ఎత్తుతున్నారు. ఇష్టం లేని వ్రాతల్ని బహిరంగంగా అగ్గిలో వేసి దహిస్తున్నారు. ఇలా చెప్పాలంటే ఎన్నైనా ఉన్నాయి. ఆ తల్లి ఉన్నట్లు తెలియని, తెలిపినా అంగీకరించని దేశాలవారు ఇందుకు పాల్పడుతూంటే “పోనీ ! అజ్ఞానం” అని సరిపెట్టుకోవచ్చు. కానీ ఆవిడ తన గుఱించిన తెలివిడిని ఏ దేశానికైతే ప్రేమతో అనుగ్రహించిందో ఆ దేశస్థులు మాత్రం ఈ పనులు చేయకూడదు. అక్షరాన్ని ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ అవమానించకూడదు. అది నేరుగా అమ్మవారిని అవమానించడమే. ఈ పాపకార్యానికి పాల్పడేవారందఱికీ భావిజన్మల్లో అక్షరజ్ఞానం పరిహరించబడుతుంది. అక్షరజ్ఞానం లోపించిన జాతులు అనాగరిక జాతులుగా మారిపోయి ఆ తరువాత ఇతరుల చేత ఆక్రమించుకోబడతాయి,. వారి భాషలు అభివృద్ధికి నోచుకోక అవమానించబడతాయి. ఒక్కముక్కలో చెప్పాలంటే, అభివృద్ధికీ, వెనకబాటుకూ మధ్య – అదే విధంగా సత్కారానికీ, ఛీత్కారానికీ మధ్య ఉన్న సరిహద్దురేఖ అక్షరం.

“ఆధారం సర్వవిద్యానాం హయగ్రీవముపాస్మహే అనీ, వేదాశ్శాస్త్రాణి విజ్ఞానమ్ ఏతత్సర్వం జనార్దనాత్ అనీ – గ్రంథాంతర ప్రమాణాల ద్వారా సిద్ధిస్తూండగా మళ్లీ మాకీ సరస్వతీ ఉపాసన ఎందుకండీ ?” అనడిగితే – ఎందుకన్న ప్రశ్నకు కొన్నిసార్లు విలువ లేదు. ఆవిడ నిజంగా ఉన్నారు కాబట్టి, అంతే ! తల్లి ఉండగా తండ్రి ఎందుకు ? అనడిగితే, ఆయన్ని మనం కల్పించలేదు. ఆయన మన జీవితాల్లో నిజంగానే ఉన్నాడు, అంతే ! అమ్మవారి ద్వారానే అయ్యవారు. నేరుగా అయ్యవారిని సమీపించడం కష్టసాధ్యం. ఇవి ఊహాపోహలు కావు. ఋషిప్రోక్తాలైన సత్యాలు.

నేచురల్ లాంగ్వేజి ప్రాసెసింగ్

నేచురల్ లాంగ్వేజి ప్రాసెసింగ్ (Natural Language Processing) అంటే ఏమిటి? అన్న ప్రశ్నకు తేలిగ్గా జవాబు చెప్పాలంటే, కృత్రిమ మేధ కు(ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజన్స్) సంబంధించిన పరిశోధనకు గల ఉపశాఖల్లో ఒకటిగా చెప్పవచ్చు. క్లుప్తంగా దీన్ని ఎన్నెల్పీ అందాము. ఎన్నెల్పీ అన్న సంక్షిప్త నామం న్యూరో లింగిస్టిక్ ప్రోగ్రామింగ్ (Neuro Linguistic Programming) అన్న శాఖకు కూడా వాడతారు కానీ, ఈ వ్యాసం లో ఎన్నెల్పీ అంటే మాత్రం‌ సహజ భాషా ప్రవర్తనం (బూదరాజు ఆధునికవ్యవహారకోశం ప్రకారం ప్రాసెసింగ్ అంటే – ప్రవర్తనం, విశ్లేషణ) అన్న వివరణే వాడుకుందాం!

మళ్ళీ, అసలు ఎన్నెల్పీ అంటే ఏమిటి? అన్న ప్రశ్న వేసుకుందాం – బూదరాజు గారి పుణ్యమా అని, వాడుకలో ఉన్నా,లేకున్నా, ఒక సమానార్థకం దొరికింది కదా – దాన్ని ఒకసారి పరిశీలిద్దాం.’సహజ భాషా ప్రవర్తనం’ – ఇందులో సహజ భాష అంటే – మనుషుల సహజ భాష, కంప్యూటరు భాష కాదు. కనుక, లోతుల్లోకి వెళ్ళి విశ్లేషించకుండా, తేలిగ్గా అర్థమయ్యేలా చెప్పాలంటే-కంప్యూటరుకు మనం మాట్లాడుకునే భాష (లు) అర్థమయ్యేలా తర్ఫీదునిచ్చి, భాషా ప్రవర్తనం సంబంధమైన పనులు దానిచేత చేయించుకోడానికి దాన్ని సిద్ధం చేయడాన్ని ఎన్నెల్పీగా అర్థం చేసుకోవచ్చు. అలాంటి పనులేవి? అంటారా? ఇప్పుడు మీరీ‌ వ్యాసం చదువుతున్నారు అంటేనే మీరు ఎన్నెల్పీ ని ప్రత్యక్షంగానో, పరోక్షంగానో, ఎప్పుడో ఒకసారి ఉపయోగించిన వారే అయి ఉంటారు. దైనందిన ఆన్లైన్ జీవితంలో మనకి తెలియకుండానే ఎన్నెల్పీ ని ఉపయోగిస్తూ ఉంటాము. ఉదాహరణకి, మీలో చాలామంది గూగుల్ ప్రతిలేఖిని (Transliterator, మళ్ళీ బూదరాజు గారే!)వాడే ఉంటారు – అది ఎన్నెల్పీ ని ఉపయోగించే పనిముట్టు. అలాగే, మైక్రోసాఫ్ట్ వర్డ్ లోనో, మరెందులోనో, ఆంగ్లంలో‌టైపు చేస్తూ ఉంటే -మీరేదన్నా ఒక పదాన్ని తప్పుగా రాస్తే, వెంటనే, కొన్ని పదాలను సూచిస్తుంది ఆ మృదులాంత్రం‌(Software, ఈసారి మాత్రం బ్లాగర్లే!). ఒక్కోసారి, మీ వ్యాకరణాన్ని కూడా సరిచేస్తుంది. గమనించారా? అది ఎన్నెల్పీ కలిగించిన సౌకర్యం. జీఆర్‌ఈ వంటి పరీక్షల్లో మీకు ఆటోమేటిగ్గా మీ గత జవాబు స్థాయిని బట్టి కొత్త ప్రశ్నలు పుడుతూ ఉంటాయి కద – అక్కడా కొంత ఎన్నెల్పీ ఉంది. అలాగే, భాషా పరిజ్ఞానాన్ని పరీక్షించేందుకు సృష్టించే మల్టిపుల్ ఛాయిస్ ప్రశ్నల్లోనూ ఎన్నెల్పీ ఉపయోగించవచ్చు (ఎన్నెల్పీ ఉపయోగించకుండా కూడా చేయొచ్చు లెండీ!). మనందరం తరుచుగా రోజూ ఉపయోగించే గూగుల్ (పోనీ, బింగ్!) వంటి శోధనా యంత్రాల్లో‌పైకి కనబడకుండా బోలెడు ఎన్నెల్పీ ఉంది (వివరంగా కావాలంటే, మరెప్పుడైనా!). ఈ రెండింటినీ తయారు చేసిన గూగుల్, మైక్రోసాఫ్టుల పరిశోధనా శాఖల్లో ఎన్నెల్పీ కి హేమాహేమీలతో నిండిన పెద్ద పెద్ద గ్రూపులు ఉన్నాయి. ఇక్కడ భాషా ప్రవర్తనం అంటే – రాత రూపంలో ఉన్న భాష మాత్రమే అని గ్రహించగలరు. మాట్లాడే భాష గురించి పరిశోధించే శాస్త్రాన్ని – స్పీచ్ ప్రాసెసింగ్ అంటారు. రెంటి మధ్యా ఎంత దగ్గరి సంబంధం ఉందో, అంత దూరం కూడా ఉంది.

అసలెందుకు దీనికి ఇంత ప్రాముఖ్యం? అంటారా?
మీరు గూగుల్ ట్రాంస్లేట్ వాడారా? మీరు ఒక భాషలో రాసిన వాక్యాలు మరో భాషలోకి మార్చిపెట్టే మృదులాంత్రం అది. ప్రస్తుతానికి ఐరోపా భాషలకి సుమారుగా పనిచేస్తుందనుకుంటాను. ఇతరత్రా భాషలకి ఇంకా అభివృద్ధి చెందుతూ ఉంది అని నాఅభిప్రాయం. ఎంచక్కా – మనం‌ఏదన్నా కొత్త ప్రాంతానికి వెళ్తే, అక్కడి భాష రాకున్నా కూడా, అవతల రోడ్లపై ఉన్న పేర్లేమిటో, అడ్రసులేమిటో, ఫలానా చోట ఏం రాసి ఉందో – ఇదంతా మనకి ఏ ఆంగ్లంలోకో మారి తెలిసిపోతే ఎంత బాగుంటుంది? ఇదంతా నిజం చేసేందుకు పని చేసే ఎన్నెల్పీ ఉపశాఖను – ‘యాంత్రిక అనువాద ప్రక్రియ’ (Machine Translation, నా సొంత అనువాదం) అని చెప్పవచ్చు. దీని గురించి వివరంగా తరువాతెప్పుడన్నా రాసేందుకు ప్రయత్నిస్తాను. ఇప్పటి వ్యాసంలో అవన్నీ రాస్తే, గందరగోళం కలగడం తప్ప ఏమీ అవదు!

అలాగే, పది పేజీల వ్యాసం‌ఒకటి పరమ నెమ్మదిగా ‘సా….గి విసిగిస్తూంటే, ఎపుడన్నా – ‘అబ్బ! ఎవరన్నా ఇదంతా చదివి అసలు సంగతేమిటో చెప్పేస్తే బాగుండు’ అనిపించిందా? ఎన్నెల్పీ లోని టెక్స్నిక్స్ ఉపయోగించి, దీన్ని సాకారం చేసే విధానాన్ని – ‘టెక్స్ట్ సమ్మరైజేషన్’ అంటారు. ఎన్నెల్పీ ప్రయోజనాల్లో ఇదీ ఒకటి.

మనకి గూగుల్ సర్చిలో రకరకాలుగా వెదికినా కావాల్సింది దొరకని సమయాల్లో ఎప్పుడో ఒకప్పుడు కలిగే ఆలోచన – ‘నేను ప్రశ్న ఇచ్చేస్తే, అదే వెదుక్కుని జవాబు మాత్రం నాకు చూపిస్తే ఎంత బాగుంటుంది?’ అని. ఈ సమస్య ను ఎలా పరిష్కరించాలి, అని శోధించే విభాగాన్ని – ‘క్వశ్చన్ – ఆన్సరింగ్’ (question – answering) అంటారు. దీని మూలాలూ ఎన్నెల్పీ లోనే. సమాచార యుగంలో, టన్నుల కొద్దీ డేటా రోజూ కొత్తగా పుట్టుకొచ్చేస్తూ ఉంటే, పైన చెప్పిన మూడు ఉదాహరణల్లోని పరికరాలు ఎంత ఉపయోగపడతాయో : నేను మళ్ళీ ప్రత్యేకం చెప్పనక్కర్లేదనుకుంటాను. అందుకే, ఎన్నెల్పీ పరిశోధనలకు ప్రాముఖ్యం!

ఎన్నెల్పీ అంటే – ఎక్కడో‌ఒంటిస్థంభం మేడలో నివసించే యువరాణిలా కాదు. దాని పుట్టుక మొదలుకుని ఇప్పటిదాకా ఎన్నో శాస్త్రాలతో కలిసి పనిచేస్తూనే ఉంది. ఉదాహరణకి కొన్ని – లింగ్విస్టిక్స్(Linguistics), స్టాటిస్టిక్స్(Statistics), ఇన్‌ఫర్మేషన్ సైన్స్(Information Science), కాగ్నిటివ్ సైన్స్(Cognitive Science), ఆల్గారిథంస్(Algorithms), డాటా మైనింగ్(Data mining) ఇలా, ఇలా ఎన్నో శాఖోపశాఖల మధ్య సంభాషణలలోనే ఎన్నెల్పీ ఎదుగుదల ఉంది.
ఈ వ్యాసంలో నిజానికి, ఎన్నెల్పీ ఎలా వచ్చింది? దీని పుట్టు పూర్వత్తరాలేమిటి? అసలు ఏది ఎన్నెల్పీ కాదు? వంటి విషయాలు ప్రస్తావించలేదు. ఎన్నెల్పీ ఎందుకు సులువు కాదు? కంప్యూటరుకు భాష నేర్పడం ఎందుకు కష్టం? అన్న విషయం చర్చించలేదు. కారణాలు మూడు:- ఇలా చెప్పుకుంటూ పోతే, కలగాపులగమై, ఏం చెప్తున్నానో నాకర్థం కాదు (తెలుగులో ఇలాంటివి రాయడం అలవాటు లేక)… ఏం చదువుతున్నారో మీకర్థం కాదు (నా రాతలు చదవలేక)- సాంకేతికాంశాలపై వ్యాసం ఎలా రాయాలా? అన్నది నాకింకా వంటబట్టలేదు. వీలువెంబడి, కొంచెం వివరంగా, అప్పుడప్పుడూ రాద్దాం అన్న ఆలోచన.

2007లో ఐఐఎస్సీలో మైక్రోసాఫ్టు రిసర్చి వారి సమ్మర్ స్కూల్ ఒకటి జరిగింది, ఎన్నెల్పీ పై. దేశవిదేశాల నుండీ, ముఖ్యంగా మైక్రోసాఫ్ట్ రిసర్చి విదేశీ శాఖల నుండి శాస్త్రజ్ఞులు,వివిధ విశ్వవిద్యాలయాల అధ్యాపకులు దీనిలో‌లెక్చర్లిచ్చారు. అప్పుడు దానికి ఎంపికైన దాదాపు యాభైమంది స్టూడెంట్లలో నేనూ ఒక దాన్ని. అక్కడ ఒక ఉపన్యాసంలో ఐఐఎస్సీ అసోసియేట్ డైరెక్టర్ డాక్టర్ ఎన్.బాలకృష్ణన్ (బాల్కీ గా ప్రసిద్ధులు) మాట్లాడుతూ, ఎన్నెల్పీ మూలాలను పదిహేడు-పద్దెనిమిదో‌శతాబ్దాలనాటి – లీబ్నిట్స్ , డీ కార్ట్ ల పరిశోధనల దాకా పట్టుకెళ్ళారు. ‘ఔరా!’ అనుకున్నానే కానీ, అప్పుడు ఆయన చెప్పిన పాయింటేవిటో గుర్తు రావట్లేదిప్పుడు. వెబ్ లో సరిగా సమాచారం దొరకట్లేదు. అయితే, వీళ్ళు ఆ కాలంలో, భాషానువాదం చేసే యంత్రాల గురించి ఊహించారనుకుంటాను. మరెప్పుడైనా వివరాలు తెలిస్తే, మీకూ చెబుతాను.

ఇంతకీ, ఎన్నెల్పీ ఆధునిక చరిత్ర అని చెప్పుకొస్తే, అది ట్యూరింగ్ దగ్గర మొదలవుతుంది, నేను చదివినంతలో. ‘కంప్యూటింగ్ మెషినరీ అండ్ ఇంటెలిజెన్స్’ (Computing machinery and intelligence) అన్న తన వ్యాసంలో మనిషికీ-యంత్రానికీ మధ్య సంభాషణ నడిపినపుడు, యంత్రం‌మనిషిని బోల్తా కొట్టించి, తనతో మాట్లాడుతున్నది మరో మనిషని నమ్మించగలగడం – యంత్రం తెలివికి ప్రాతిపదికగా పేర్కొన్నారు. ఇది కాక, ఎన్నెల్పీ చరిత్రగా ఎటుచూసినా, యంత్రానువాద చరిత్రే కనిపిస్తుంది. ముప్పైలలో ప్రతిపాదించిన అనువాద ప్రకియ లో‌నిఘంటువు తప్పిస్తే మరేం లేదు. ఆపై మరొక ప్రతిపాదన వచ్చింది – ఇందులో, నిఘంటువుతోపాటు ఎస్పరాంటో ఆధారంగా, కొంత వ్యాకరణాంశాలను కూడా చేర్చారట. ఆపై, ఇక క్రమంగా ఎదుగుతూ, గూగుల్ అనువాద పరికరం పుణ్యమా అని ఇప్పుడు అందరికీ తెలిసింది. (ఈ భాగం లో రాసిన వివరాలు వికీ లంకె లోవి.[5])

అయితే, మనుషుల భాషను అర్థం చేసుకునే యంత్రాల గురించి మాట్లాడుకునేటప్పుడు -జాన్ సియర్లే ప్రతిపాదించిన చైనీస్ రూం కథ కూడా చెప్పుకోవాలి [3][4]. దీన్ని ‘ట్యూరింగ్ మెషీన్ ‘ వివరణను ప్రశ్నిస్తూ పుట్టిన వాదన అనవచ్చేమో! ఒక యంత్రం మనిషితో చాలా తెలివిగా సంభాషణ నడపగలిగిందంటే, అది నిజంగా భాషని అర్థం చేసుకునే అలా ప్రవర్తిస్తోందా? లేకపోతే, ఏమాత్రం మేధ అవసరం లేకుండానే ఇలాంటి యంత్రాన్ని సృష్టించవచ్చా? అన్న అంశం చుట్టూ తిరిగే వాదం‌ఇది. ఉదాహరణకి, ఒక చోట చైనీస్ లో జరిగే సంభాషణలూ, ఏ వాక్యానికి ఏది జవాబు చెప్పాలి? ఇటువంటి వివరాలన్నీ ఉన్న ఒక ‘డేటాబేస్’ లాంటిది ఉంది అనుకుందాము. ఏ ప్రశ్నకి ఏ జవాబు చూపాలి అన్నది ఒక ప్రోగ్రాంలో కోడ్ చేయబడి ఉందనుకుందాం. సియర్లే ఈ ప్రోగ్రాంతో సహా తలుపులు వేసుకుని లోపల కూర్చున్నాడనుకుందాం. గది బయట నుంచి, అతనికి నుంచి చైనీస్ అభ్యర్థనలు వస్తూ ఉంటే అతను ఈ ప్రోగ్రాం సహాయంతో వాళ్ళకి జవాబులిస్తూ సంభాషిస్తాడన్నమాట. ఇప్పుడిక్కడ ఈ ప్రోగ్రాం గానీ, సియర్లీ గానీ చైనీస్ లో నైపుణ్యం సాధించినట్లే నా? – ఇది ‘చైనీస్ రూం ఆర్గూమెంట్ ‘ గా పేరొందింది.

ఇక, మనుషుల్తో మాట్లాడుతున్నామా? అని భ్రమింపజేసే ప్రోగ్రాములున్నాయి. తొలితరం కృత్రిమ మేధ పరిశోధనల్లో భాగంగా, ఇటువంటివి వెలువడ్డాయి. ఉదాహరణకి -ఎలిజా. ఎమ్మైటీ‌కి చెందిన జోసెఫ్ వీజన్బామ్ రూపొందించిన రొజేరియన్ సైకోథెరపిస్టు ను సిములేట్ చేసే ప్రోగ్రాం ఇది. ఈ సైకోథెరపిస్టులు సాధారణంగా, పేషంట్ల సమస్యలు వింటూ, వాటి గురించే, కాస్త వాక్యాలు అటూ ఇటూ‌మార్చి ప్రశ్నలు వేస్తూ‌ఉంటారట. ఎలిజా కూడా అలాగే, మనతో సంభాషించగలదు. ఉదాహరణకి – ‘నాకు తలనొప్పిగా ఉంది’ అన్నామనుకోండి, ‘అవునా, పాపం. ఎందుకు తలనొప్పిగా ఉంది?’… ఇలాగన్నమాట. తొలి తరం ఎన్నెల్పీ గా వీటిని కొన్నిసార్లు అభివర్ణించినా, నిజానికి వీటిలో ఎన్నెల్పీ లేదు. ఎలిజా కేవలం మనుషుల వాక్య నిర్మాణాల ఆధారంగా తయారు చేసిన కొన్ని మాదిరి వాక్యాలతో, మనం మాట్లాడిన వాక్యాల్లోని పదాలనే కాస్త అటూ,ఇటూ‌మార్చి, మనతో సంభాషిస్తూ ఉంటుంది. ఈ టెంప్లేట్ లు ముందే ప్రోగ్రాం‌కాబడి ఉంటాయి. ఇటీవలే ఒక పాత వ్యాసం చదివాను. అందులో, ఇటువంటి మూడు ప్రోగ్రాముల గురించి చెబుతూ (ఏలిజా,పారీ,రాక్టర్), వీటి మధ్య జరిగిన సంభాషణలను కూడా రాసారు. రెండు ప్రోగ్రాములు మానవభాషలో సంభాషించుకునే అద్భుత దృశ్యం నేడే చూడాలనుకుంటే, మొదటి రెఫరెంసులో చూడండి. వీటిలో రాక్టర్ కవిత్వం కూడా చెబుతుంది! అలాగే, ఆలిస్ అన్నది ఎలిజాకి కజిన్ వంటిది. దీనిపై ఆధారపడ్డ కొన్ని బాట్లను ఇక్కడ[2] చూసి సంభాషించవచ్చు. నిజానికి, ఇందాకే అన్నట్లు, ఈ ప్రోగ్రాముల్లో కృత్రిమ మేధ అంటూ ఉన్నది చాలా స్వల్పం. అయినా కూడా,కొన్ని సందర్భాల్లో మోసపోతారు లెండి మనుషులు, రాబర్ట్ ఎప్స్టీన్ గారిలా [6]. ఇలాంటి ఒక ఆధునికమైన ప్రోగ్రాం ఈయనతో ఆన్ లైన్ డేటింగ్ కోసం ప్రయత్నిస్తున్న అమ్మాయిలా చాట్ చేసింది. కొన్నాళ్ళు బానే గడిచింది కానీ, తరువాత్తరువాత, అవతలి వైపు నుంచి వస్తున్న జవాబులు చూసి, ఈయనకి అనుమానం కలిగి, ఒకరోజు అర్థం పర్థం లేని రాతలేవో రాసి మెయిల్ చేశాడు. అయినా కూడా, జవాబులో ఎప్పట్లాగే తన జాబుతో సంబంధం లేని సంగతులని ప్రస్తావించడంతో అర్థమైంది ఆయనకు – తాను ఇన్నాళ్ళూ‌ఒక ప్రోగ్రాంతో సంభాషిస్తున్నాడని. కంప్యూటర్ జీవి అయిన ఆయనే మోసపోగలిగినప్పుడు,మామూలు మనుషులెంత చెప్పండి?

మళ్ళీ‌మొదటికొస్తే, ఎన్నెల్పీ చరిత్ర ఎలా చెప్పాలా? అని కొంత చదువుతూ ఉంటే, పైన చెప్పిన విషయాలు చెప్పాలని తోచిం. కాబట్టి – బహుశా, యంత్రానువాదమే ప్రాతిపదికగానే మొదలై ఉండొచ్చు ఈ శాఖ. కానీ, కాలక్రమంలో, పరిశోధనలు జరిగే కొద్దీ, దీని ప్రయోజనం ఇతర విషయాల్లోకీ వ్యాపించింది. ఉదాహరణకి ‌శోధనాయంత్రాలనే తీసుకొండి – ఇదివరకటి వ్యాసంలోనే అన్నట్లు, ఎన్నెల్పీ వల్ల వీటికి గల ప్రయోజనం అంతా ఇంతా కాదు. అదనమాట ప్రస్తుతానికి సంగతి. ఈ వ్యాసం రాయడానికి ఉపయోగపడ్డ వ్యాసాల లంకెలు కింద ఇచ్చాను. ఇవి కాక, ఈసారి వెనుకటిలా కాక, కొన్ని వికీ వ్యాసాలు కూడా చదివాను. ఇంకా ఇంకా ఈ విషయం పై చర్చించే అవకాశం ఉంది కానీ…అదంతా చదివేందుకు నాకు సమయం చిక్కలేదింకా!‌

1.http://www.stanford.edu/group/SHR/4-2/text/dialogues.html
2.http://www.alicebot.org/
3.http://globetrotter.berkeley.edu/people/Searle/searle-con4.html
4.http://en.wikipedia.org/wiki/Chinese_room
5.http://en.wikipedia.org/wiki/History_of_natural_language_processing
6.’From Russia With Love: How I got fooled (and somewhat humiliated) by a computer’ http://drrobertepstein.com/downloads/FROM_RUSSIA_WITH_LOVE-Epstein-Sci_Am_Mind-Oct-Nov2007.pdf

గృహహింస నిరోధక చట్టం తెచ్చిన చేటు

ఈ మధ్యకాలంలో భారతీయ గృహహింస నిరోధక చట్టం సృష్టించిన వివాదం అంతా ఇంతా కాదు. ఆ చట్టం బాధిత స్త్రీలకు ఉపశమనం కలిగిస్తుందని సాధారణ ప్రజల అభిప్రాయం. అయితే దాని దుర్వినియోగంపై ప్రత్యేక దృష్టి సారించిన ఆకాశరామన్న గారు తన దృక్కోణాన్ని ఈ వ్యాసం ద్వారా మనతో పంచుకుంటున్నారు.

A,B అనే ఇద్దరు వ్యక్తుల మధ్య ఒక తగాదా వచ్చి పడింది. దాన్ని పరిష్కరించమని మరో వ్యక్తి దగ్గరకి వెళ్ళారు. ఆ వ్యక్తి ఒక నిబంధన ప్రకారమే తీర్పు ఇవ్వాల్సి ఉంటుంది. ఆ నిబంధన ఏమిటంటే, తన వద్ద ఉన్న నాణేన్ని ఎగరేసి… వచ్చిన ఫలితం “బొమ్మ” అయితే — తీర్పు Bకి “వ్యతిరేకంగా” ఇవ్వాలి, అతీర్పు Bకి విపరీతమైన నష్టాన్ని, కష్టాన్ని కలిగించేదైనా పట్టించుకోనక్కర్లేదు. ఫలితం “బొరుసు” అయితే — తీర్పు A కి “ఎలాంటి నష్టం కానీ, కష్టం కానీ కలగకుండా” ఇవ్వాలి, వీలైతే అనుకూలంగా కూడా ఇవ్వచ్చు.

ఇదేం నిబంధనా? వచ్చిన ఫలితంతోగానీ, తప్పెవరిది అన్న నిజంతోగానీ సంబంధం లేకుండా Bకి వ్యతిరేకంగానే తీర్పువస్తుంది కాబట్టి దీనంతటి వివక్షాపూరితమైన నిబంధన ఇంకొకటి ఉండదు అని అంటారా..? సరే ఈ విషయాన్ని కాస్త పక్కనబెట్టి, స్త్రీల రక్షణకోసం చేయబడిన ఓచట్టాన్ని కాస్త పరిశీలిద్దాం.

గృహహింస నిరోధక చట్టం 2005 గృహహింస నిరోధక చట్టం ఒకసారి చదినవారు ఎవ్వరైనా, అసలు ఇలాంటి చట్టం ఒకటి రూపకల్పన చేయొచ్చా? చేసినా ఆమోదాన్ని పొందగలుగుతుందా అన్న సందేహాలు పొందకుండా ఉండడం అసంభవం. కానీ, ప్రస్తుత స్త్రీవాద ప్రపంచములో అది సాధ్యమేనన్న విషయం 2006 అక్టొబరులోనే అందరికీ అవగతమయింది.

అసలు గృహహింస అంటే ఏమిటి? ఈ చట్టం, స్త్రీలపై జరిగే శారీరక హింస, మానసిక హింస, లైంగిక హింస, ఆర్థికంగా జరిపే హింస, స్త్రీ ఆరోగ్యం, భధ్రతలకు విఘాతం కలిగించడం, కట్నము తెమ్మని వేధించడంలాంటివే కాకుండా, మాటలద్వారా కలిగే హింసను కూడా చేర్చి గృహహింస అనే పదానికి విస్తృతమైన నిర్వచనాన్ని కల్పించింది. ఇందులో బాదితురాలు కేవలం స్త్రీ మాత్రమే, ఆమె కుటుంబములోని ఏస్త్రీయైనా కావచ్చు. వారందరికీ ఈ చట్టం గృహహింసనుండి రక్షణ కల్పిస్తుంది. ఇవే కాకుండా ఇందులో ఉన్న అత్యంత ముఖ్యమైన ఆంశము ఏమిటంటే స్త్రీకి నివాసపు హక్కును కల్పించడం. అంటే, ఆమె ఉంటున్న ఇల్లు ఆమెది కానప్పటికీ అందులోనుండి ఆమెను పంపించే వీలు లేదు. ఈ చట్టం, ఇది వరకు జరిగిన హింసే కాదు, భవిష్యత్తులో హింస జరిగే అవకాశాన్ని కూడా పరిగణలోకి తీసుకుంటుంది. (Not only the actual abuse but also the threat of abuse too considered)

ఈ చట్టంపైనున్న అభ్యంతరాలేమిటి:
ఈ చట్టం అమలులోనికి వచ్చిన దగ్గరనుండి మొదలుకొని ఇప్పటి వరకూ దీనిమీద వెల్లువెత్తిన విమర్శలు బహుశా మరే చట్టం మీద వచ్చివుండవు. సామాన్యుడి దగ్గరనుండి అటార్నీ జనరల్ వరకూ ఈ చట్టాన్ని అందులోని కొన్ని ఆంశాలను తీవ్రంగా విమర్శించడం జరిగింది. అంతగా విమర్శలను ఎదుర్కొన్న ఈ చట్టంలో ఉన్న కొన్ని అంశాలు..

1. ఈ గృహహింస చట్టం ప్రకారం, స్త్రీ తాను చేసే ఆరోపణలకు ఎటువంటి సాక్షాధారం చూపించనవసరం లేదు. కేవలం ఆమె నోటిమాటనే సాక్షంగా స్వీకరించి, ప్రతివాదిని దోషిగా పరిగణిస్తుంది. ఆవిడ ఏమి చెప్పినా, అది నిజం కాదని ప్రతివాది నిరూపించేంత వరకూ, అది నిజంగానే చెలామని అవుతుంది. అంటే స్త్రీలందరూ సత్యం మాత్రమే పలికే సత్య హరిశ్చంద్రుని ఆంశ అని, దానికి వ్యతిరేకంగా నిరూపించబడే వరకూ భావించాలన్నమాట. ఇది అత్యంత ప్రమాదకరమైన అంశం. మగవాడిని స్త్రీ దయాదాక్షిణ్యాల మీద బతుకమని చెప్పడంలాంటిది.

2. ఇందులో గృహహింసకు ఇచ్చిన నిర్వచనాన్ని పరిశిలిస్తే, శారీరక హింస, ఆర్థికంగా జరిగే హింసల్లాంటివి జరిగాయనో/జరగలేదనో నిరూపించ వచ్చు. కానీ మానసిక హింసను, మాటలద్వారా కలిగే హింసను నిరూపించడం దాదాపుగా కుదరక పోవచ్చు. ఆశ్చర్య కరమైన విషయమేమిటంటే, ఇటువంటి హింసలు స్త్రీలు నిరూపించలేకపోవడానికి కారణం వాటికి సరైన సాక్షాధారాలు చూపించడం కుదరకపోవడమే అని వాదించిన స్త్రీవాదులే, ఇప్పుడు అదే హింస జరగలేదని నిరూపించుకునే భాధ్యత పురుషుడిదే అని సెలవివ్వడం. కష్టం ఎవరికైనా కష్టమే కదా? మరి మగవారిపై ఎందుకంత వివక్ష?

3. ఈ చట్టం ప్రకారం, ప్రతివాది మీద కేసును భాదిత స్త్రీయే పెట్టనవసరంలేదు. ఎవ్వరైనా పెట్టవచ్చు. కావలసిందల్లా ఆ స్త్రీకి అది అవసరమని అవ్యక్తి భావిస్తేచాలు. అంటే, ఆమె బందువులు, స్నేహితులు, పక్కింటోల్లు, చివరకు ఆమె ప్రియుడు కూడా భర్త మీద గానీ, ఆ గృహంలోని మరోపురుషుడి మీద గానీ కేసును పెట్టొచ్చు. ఇంకోవిషయమేమిటంటే, ప్రస్తుతం వివాహబంధములో ఉన్న స్త్రీలే కాదు, విడాకులు పొందిన స్త్రీలు, సహజీవనం చేసే స్త్రీలు (Live – in relationships) కూడా ఈ చట్టాన్ని ఉపయోగించుకోవచ్చు. ఒకసారి, ఈరెండింటినీ కలిపి ఆలోచించండి, ఇవి పురుషుడి జీవితాన్ని ఎలాప్రభావితం చేస్తాయో? అసలు ఈ చట్టము దుర్వినియోగం జరుగుతుంది అంటే ఆశ్చర్య పోయే వారు బహుశా వీటిని చాలా కన్వీనియంట్‌గా విస్మరించడం జరుగుతోందని చెప్పొచ్చు.

4. ఈ చట్టములో ఉన్న ముఖ్య అంశాలలో ఒకటి స్త్రీకి నివాసపు హక్కును కల్పించడం. అంటే తాను నివసిస్తున్న ఇంటినుండి ఆమెను బయటకు పంపించే అధికారం ఎవ్వరికీ ఉండదు. అది అద్దె ఇల్లు అయినా సరే. ఒకానొక కేసులో సుప్రీం కోర్టు ఈ నివాసపు హక్కుపై స్పందిస్తూ, వివాహిత మహిళకు తన భర్త ఇంటిలోమాత్రమే అధికారం ఉంటుందని తేల్చిచెప్పి కొంత ఉపశమనాన్ని కలిగించడమే కాదు, ఈ చట్టం అత్యంత లోపభూయిష్టంగా కూర్చిన చట్టంగా (Losely drafted law) అభివర్ణించింది. దీన్ని స్త్రీవాదులు వ్యతిరేకించినా, సుప్రీం కోర్టు ముందు వారి ఆటలు సాగలేదు. మరో విషయం ఏమిటంటే, ఈ చట్టాన్ని ఉపయోగించి, ప్రస్తుతం జరుగున్న హింసనే కాదు, భవిష్యత్తులో జరిగే అవకాశమున్న హింసమీద కూడా చర్యలు తీసుకోవచ్చు. ఈ రెండింటినీ కలిపితే మగవారి హక్కులకు తీవ్రవిఘాతమేర్పడుతోంది. ప్రతివాది కారణంగా తనకు ముప్పు పొంచి ఉంది అని వాదించి, అతని సొంత ఇంటినుండి అతన్ని వెల్లగొట్టవచ్చు. అంతే కాదు, అతను ఆమె నివసించే పరిసరప్రాంతాలకు రాకుండా నిరోదించ వచ్చు. ఒకవేల అతను దీన్ని అతిక్రమించినట్లు రుజువైతే అది క్రిమినల్ కేసూవుతుంది. దానికి శిక్ష చాలా కఠినంగా ఉంటుంది.

5. అసలు వీటన్నింటికన్నా అతిపెద్ద దారుణమేమిటంటే, గృహహింస అంగానే భాదితులు కేవలం స్తీలు మాత్రమేనని, మగవారు ప్రతివాదులు మాత్రమే అనే అభిప్రాన్ని బలపరిచేలా ఒక చట్టం చేయడం. అసలు సిసలైన వివక్షకు నిదర్శనం. స్త్రీల హక్కులన్నీ మానవహక్కులే అనేవాళ్లు, పురుషుల హక్కుల విషయములో చూపించిన హ్రస్వదృష్టికి నిదర్శనం. ఇది అంతర్జాతీయ మనవహక్కుల నిభందనలకేకాదు, మన రాజ్యాంగములోని సమానత్వ సిద్దాంతాలను కూడా తుంగలో తొక్కుతోంది. ఇప్పటివరకు అంతర్జాతీయంగా జరిగిన అనేక పరిశోధనలలొనూ, అధ్యయణాలలోను తేలిన విషయమేమిటంటే, గృహహింస అనేది ఏఒక్కరికో సంభందించినది కాదు. స్త్రీలు, పురుషులు ఇద్దరూ గృహహింసకు లోనవుతున్నారన్నరని, స్త్రీలు మగవారితో సమానంగా, కొన్నిసార్లు మగవారికన్నా ఎక్కువ అగ్రెసివ్‌గా ప్రవర్తిస్తారని నిరూపించబడింది. శారీరకంగా స్త్రీ బలహీనురాలైనప్పటికి దాన్ని ఏదైన ఒక వస్తువుని విసరడము ద్వారా కానీ, మరేదైనా ఆయుధాన్ని ఉపయోగించడం ద్వారాకానీ స్త్రీలు అధిగమిస్తున్నారని తేల్చింది. మరి స్త్రీలనగానే బాధితురాలు, పురుషులు అనగానే హింసించే వారు అనడం వివక్ష కాక మరేమిటి? గృహహింస పట్ల, మగవారి పట్ల సమాజములో ఉన్న దృక్పథాన్ని (అపోహలను) అద్బుతంగా చిత్రీకరించిన ఈ విడియోని ఒక సారి చూడండి.

6. ఈ చట్టాన్ని దుర్వినియోగం చేసిన స్త్రీలకు ఎటువంటి శిక్షా ఉండదు. అంటే ఇది దుర్వినియోగం చెయ్యండని వారిని ప్రోత్సహించడమే. ఇవే కాదు, గృహహింస నిరోధక చట్టం గురించి ఇంకా చాలా రాయొచ్చు. విశేషమేమిటంటే చట్టం దుర్వినియోగమె కాదు, సద్వినియోగమే జరిగినా అది కొన్నిసార్లు మగవారి హక్కులకు తీవ్రవిఘాతం కలిగించడం అత్యంత శోచనీయం.

ఇప్పుడు మనం వ్యాసం మొదట్లో చెప్పుకున్న, నాణేన్ని ఎగరేసి తీర్పు ఇచ్చే నిభందనను ఒక సారి పరిశిలిద్దాం. ఇక్కడ ఉన్న గొప్పవిషయమేమిటంటే, A,B ఇరువురికీ తమకు న్యాయం చేయమని కోరే హక్కువుంది. కానీ మన చట్టములో ఆ అవకాశం ఉండదు. A,Bలిద్దరిలో ఎవ్వరైనా తమ మీద వచ్చిన ఆరోపణలు నిజమని తేలేవరకూ నిర్దోషిగానే ఉంటారు. కానీ ఘణత వహించిన ఈ స్త్రీ సంరక్షణ చట్టాలలో, కాదని నిరూపిన అయ్యే వరకూ మగాడు దోషే. నిర్దోషత్వాన్ని నిరూపించుకునే భాధ్యత అతనిదే. అంతే కాదు, దుర్వినియోగం చేసిన స్త్రీకి ఎలాంటి శిక్షా ఉండదు.

కాకపోతే, ఈ చట్టాలు మరీ బొమ్మ, బొరుసు వేసినట్టుగా కాకుండా ఒక పద్దతి ప్రకారం విచారణ జరిపేలా చేస్తాయి. కానీ, జెండర్ సెన్సిటివిటీ, స్త్రీల సమస్యల పట్ల అవగాహన అన్న పేరుతో మీడియాని, పోలీసులనూ స్త్రీవాదులు ఎప్పటికప్పుడు బ్రయిన్-వాష్ చేస్తూ ఉంటారు. వీరికి జెండర్ సెన్సిటివిటీ ప్రోగ్రాములు ఇస్తుంటారు. వారు కానీ పొరపాటున స్త్రీలు దీన్ని దుర్వినియోగ పరిచే అవకాశముంది అనో, లేదా మగవారిపై కుడా గృహహింస జరిగే అవకాశముంది కదా అనో అభిప్రాయాన్ని వ్యక్తపరిచితే, వారికి Gender Sensitivity లేదనితేల్చి పారేస్తారు. Gender Sensitivity మీద వారందరికీ అవగాహన ఉండాలని డిమాండు చేస్తారు. ఈ తరహా Gender Sensitivity లేదని వాపోయే స్త్రీవాదులను మనం తరచూ చుస్తూనే ఉంటం. అంటే వీరు వివక్షాపూరిత చట్టాలు రూపొందించడముతో ఆగడం లేదు, వివక్షాపూరిత వాతావరణాన్ని కూడా సృష్టిస్తున్నారు. ఇక మగాడికి న్యాయం ఎలా జరుగుతుంది (హీన పక్షం కనీసం అన్యాయం జరగకుండా ఎలా ఉంటుంది).

అందుకేనేమో రేణుకా చౌదరి ఒకానొక సందర్భంలో “It’s time for men to suffer” అంటూ జాతీయ ఛానెలులోనె చెప్పారు.

P.S: భారతదేశములో ఉండే మగాళ్ళందరికీ, ఆమాటకొస్తే గృహహింస నిరోధక చట్టంలాంటీ చట్టాలు అమలవుతున్న దేశాలన్నింటిలోని మగాళ్ళందరూ తప్పకుండా పాటించాల్సిందేమిటంటే, ” ఎట్టి పరిస్థితులలోనైనా సరే ఇల్లు కొనడం అనే పనిని మానుకోవాలి”. ఇల్లు అనేది మగాడి ఆస్తికాదు. అదెప్పుడో స్త్రీల ఆస్తిగా మారిపోయింది. నీది కాని దానికోసం నువ్వు కష్టపడి సంపాదించిన డబ్బును EMIలు కట్టడానికో, ఇల్లు కట్టడానికో వెచ్చించడం ఏమాత్రం వివేకవంతమైన పనికాదు.
So Never Buy A Home.

ప్రపంచీకరణ & సంక్షోభం

గత రెండు దశాబ్దాలనుండీ దేసంలో ప్రతీమూలా మార్మ్రోగుతున్న పదాలు “ప్రపంచీకరణ, పరిశ్రామీకరణ”. ఆ పదాలు వినగానే మనకి స్ఫురించేవి – కష్టాలు లేని ప్రజలూ, ఇబ్బడి ముబ్బడిగా ఉద్యోగాలూ, సుఖశాంతులు గట్రా. అయితే వాటితోపాటుగా వచ్చే అనర్ధాల గురించి ఎక్కువగా ఎవరూ ఆలోచించలేదు. ఆ దృక్కోణంలో ఆలోచించిన కేక్యూబ్ వర్మ గారు మనకందిస్తున్న వ్యాసం ఇది

నేను మీముందుంచుతున్న ఈ అంశాలన్నీ మనందరికీ ఎరుకలో వున్నవే. గణాంకాల పట్టికల ద్వారా మిమ్మల్ని ఒప్పించే ప్రయత్నం చేయడానికి నేను ఆర్థిక వేత్తను కాదు కాబట్టి మీకా భయం అక్కర్లేదు. ఏదో మనసుకు నచ్చినది లేదా నచ్చని అంశాలపై నాలుగు వాక్యాలు రాసుకునే నాకు ఈ బాధ్యతను భరద్వాజ్ గారు అప్పగించడం, నాకున్న వ్యాసరచనంటే భయం చేత ఈరోజు వరకు ఇది మొదలు కాలేదు. అయినా నామీద అభిమానంతో మరల ఆయన గుర్తుచేయడంతో నాకున్న సామాజిక అనుభవం మేరకు మీతో ఇలా మాటాడే ప్రయత్నం చేయ సాహసిస్తున్నా. గత రాజీవ్ గాంధీ ప్రభుత్వంలో ఆర్థిక మంత్రిగా వుండి ఆ తరువాత ప్రధాన మంత్రిగా అయిన పి. వి. గారి పాలనా కాలంలో ఆర్థిక మంత్రిగా చేసి ఆ తరువాత గత ఏడేళ్ళుగా ప్రధానిగా పాలన చేపట్టిన మన్మోహంసింగ్ గారు ప్రధానంగా ప్రపంచీకరణ, గ్లోబలైజే్షంపదాలను మనకు బాగా దగ్గర చేసిన వారు. వీరంతా సంస్కరణలను అమలుచేయ కంకణం కట్టుకొని భారత దేశ రూపు రేఖలను పూర్తిగా మార్చేస్తామన్న హామీతో పనిచేసిన వారు. అలాగే రాష్ట్ర ప్రభుత్వ విషయాలకు వస్తే చంద్రబాబు నాయుడుగారు మన రాష్ట్రంలోను, అలాగే దిగ్విజయ్సింగ్ మధ్యప్రదేశ్ లో, ఒరిస్సాలో నవీం పట్నాయక్, నరేంద్రమోడీ దేశ వ్యాపార రంగ ఆయువు పట్టైన గుజరాత్ లలో నమూనా రాష్ట్రాలుగా సంస్కరణలను త్వరితగతిన అమలు చేయడానికి ప్రయత్నించిన ముఖ్యమంత్రులు. వీరిలో బాబు, సింగ్ లు తప్ప మిగిలిన ఇద్దరు అధికారంలో వున్నవారే. అలాగే ఇంకొక ఆశ్చర్యకరమైన అంశం పూర్తి విరుద్ధమైనది ఎర్రజెండా నీడలో పాతికేళ్ళుగా బెంగాల్ ను ఏలుతున్న మాజీ మరియు ప్రస్తుత ముఖ్య మంత్రులు అత్యంత నియంతృత్వధో్రణిలో అమలు చేయడానికి తీవ్రంగా ప్రయత్నించడం. వీరి విషయంపై రాస్తే అది మరో పెద్ద వ్యాసం అవుతుంది. కాబట్టి అసలు విషయానికే వస్తా.

మన సమాజాన్ని ఇంతవరకు అధ్యయనం చేసిన పెద్దలంతా వ్యవసాయాధారిత ఆర్థిక రంగంతో ముడిపడి వున్నది గానే గుర్తించారు. అలాగే నెహౄ గారు కూడా స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తదుపరి పాలనా పగ్గాలు చేపట్టగానే సోవియట్ సమాజంలోని ప్రణాళికలను ఆదర్శంగా మొదటి పంచవర్ష ప్రణాళికలో వ్యవసాయరంగానికే అధిక ప్రాధాన్యతనిచ్చారన్నది ఇప్పటికీ మననకు పాఠ్యాంశంగా వుంది. ఆ తరువాత నుండి జరిగిన పరిణామాలు, అమలు కాని భూసంస్కరణల వలన, మార్కెట్ సదుపాయం లేకపోవడం వలన పెరిగిన డిమాండ్ కు తగ్గ లాభాలార్జించే అవకాశాలు లేక రైతు తీవ్రమైనన సంక్షోభాన్ని మొదటినుండి ఎదు్క్కొంటూనే వున్నాడు. దీనికి కునికే నక్కపై తాటిపండు పడినట్లుగా సంస్కరణల పేరుతో దేశాన్ని ఇరవైఒకటో శతాభ్దానికి తీసుకు పోతామన్న పాలకులు ఈ రంగాన్ని పూర్తిగా విస్మరించారు. తద్వారా నలుగురికీ అన్నం పెట్టే రైతే ఆత్మహత్త్య చేసుకోవడం సమాజం సిగ్గుపడాల్సిన విషయం. మహారాష్ట్రలోని విదర్భ మొదలు మన రాష్ట్రం వరకు చూస్తే గత పదిహేనేళ్ళలో సుమారు లక్షమందికి పైగా ఆత్మ హత్య లకు పాల్పడ్డారు. దీనికి కారణం ప్రపంచీకరణ మోజులో వ్యవసాయ రంగమెదుర్కొంటున్న సంక్షోభం పట్ల పాలకుల నిర్లక్ష్యమే. కారణమేమంటే ప్రైవేటు పెట్టుబడిదారులకు, విదేశీ కంపెనీలకు అప్పనంగా భూములను అప్పగించడంతో పాటు దేశీయ ఎరువుల ఉత్పత్తి రంగాన్ని దివాళా తీయించి తమ పెట్టుబడులతో విదేశాలలో ఎరువుల ఉత్పత్తి చేయడం వాటిని దిగుమతిచేసుకొని అత్యధిక లాభాలకు అమ్ముకోవడం ద్వారా వ్యవసాయ పెట్టుబడులు పెరిగి బ్యాంకులు బడా పారిశ్రామిక వేత్తలకు, భూస్వాములకు అప్పులిస్తూ సామాన్య రైతును పట్టించుకోక పోవడం ద్వారా వడ్డీ వ్యాపారుల కోరలకు చిక్కి, పండిన పంటకు మార్కెట్ సదుపాయం లేకపోవడం, తరువాత నీటిపారుదల సౌకర్యం సరిగా లేక వర్షాధార మైన వ్యవసాయం కారణం కావడం, విద్యుత్ బిల్లుల మోత, భూగర్భ జలాలు అండుబాటులో లేకపోవడం వంటి మౌలిక సదుపాయాల కొరత కారణంగా వ్యవసాయం కడుభారమై ఆత్మాభిమానం కల రైతుకు చావు తప్ప మరో మార్గం లేకుండా పోయింది. దీనికంతటికీ కారణం భూసంస్కరణలు అమలు కాకపోవడం, కొద్దిమంది భూస్వాముల చేతిలో భూమి హక్కు కేంద్రం కావడం కారణం. వ్యవసాయం తప్ప మరో పని చేతకాని జనం అధికంగా వున్నందున, అత్యల్ప కమతాదారులు, కౌలు రైతులు కావడంతో ఇప్పటికే సగానికి పైగా భూమి సేద్యానికి దూరమై కొద్ది కాలంలోనే తీవ్రమైన ఆహార కొరతను ఎదుర్కోబోతునాం.

ఈ మధ్య కాలంలో ప్రవేశ పెట్టిన జాతీయ ఉపాధి హామీ పధకం ద్వారా కూలీ రేట్లు పెరగడం దేశంలో ధన ప్రవాహం అధికంగా జరిగింది. ఇది కూడా సామాన్య రైతుకు కూలీ రేట్లు పెరగడం భారమైంది. వలసల నివారణ పేరుతో పెట్టిన పధకం అవినీతి చెదపట్టి చేరాల్సిన చోటికి చేరక వలసలు తగ్గలేదు సరికదా ఇది వేరే సంక్షోభాలకు ఆలవాలమైంది.

ప్రపంచీకరణ, సరళీకరణల పుణ్యమా అని దేశమంతా పెరిగిన ఎలక్ట్రానిక్ వాడకం, వస్తు వ్యామోహం, టీవీ చానళ్ళ ప్రచార ప్రభావం వలన ప్రతి ఒక్కరు విలాస వస్తువులవైపు మొగ్గు చూపడం ద్వారా తమకున్న పరిధి దాటి పెరిగిన ఖర్చులతో అప్పుల పాలై కుటుంబాలు రోడ్డున పడుతున్నాయి. మామూలు కంటితోచూస్తే అంతా సుఖంగా బతుకుతున్నట్లే అగుపిస్తారు. మధ్య తరగతి జీవులు పెరిగిన ధరల ప్రభావంతో ఎటూ పాలుపోని స్థితికి లోనై మునుపటికంటే సంక్షోభజీవితాన్ని అనుభవిస్తున్నారు. టూరిజమొక్కటే నేటి అభివృద్ధి నమూనాగా తీసుకున్న పాలకులు తద్వారా వచ్చిన సామాజిక మార్పులను సరిగా గుర్తించక వ్యక్తిగత నైతిక పతనానికి దారితీసిన పరిస్థితులతో ఓ పెద్ద అగాధాన్ని సృష్టించారు. డబ్బు సంపాదించే మార్గాన్వేషణలో పడిన వారు ఎంతటి నీచానికైనా ఒడిగట్టే విధంగాను, దానికి సమాజం మౌనంగా భరించే స్థితికి నెట్టబడ్డారు. ప్రైవేటు బ్యాంకుల కుంభకోణాలు, టెలికాం కుంభకోణాలు, మొన్నటి 2ఘ్ స్పెక్ట్రం కుంభకోణందాకా, చివరకు దేశ రక్షణ వ్యవస్థలో బోఫోర్స్ దగ్గరనుండి, శవపేటికలు దాకా, ముంబయిలో హౌసింగ్ కుంభకోణం వరకు ఎంత పెద్దయెత్తున అవినీతి జరిగినా కిమ్మనకుండా దాచిపెట్టే పాలకులు, ప్రశ్నించే తీరికలేని జనంతో ఆర్థిక వ్యవస్థ అతలాకుతలమవుతున్నదన్నది వాస్తవం.

అలాగే ఈ దేశంలో మొదటినుండి మనుషులుగా, వారూ సమాజంలో భాగస్వాములుగా గుర్తించబడని వారు ఆదివాసీ జనం. దేశ ప్రగతికి మూలాలైన ఖనిజ సంపద, జలవనరులు కలిగిన ప్రాంతాన్ని నిర్లక్ష్యం చేయడమే కాకుండా వారికి అనాదిగా వున్న భూమి హక్కులను కాలరాస్తూ తీసుకు వచ్చిన సెజ్ చట్టం ద్వారా ఆయా ప్రాంతాలను ప్రైవేటు పెట్టుబడిదారులకు, విదేశీ కంపెనీలకు ధారాదత్తం చేస్తూ వారి ఉనికిని ప్రశ్నార్థకం చేస్తు్న్నారు. దేశీయ వనరులను ఇక్కడి ప్రజల అవసరాలకు అనుగుణంగా ఉపయోగించే అవకాశాలను అణ్వేషించకుండా అత్యల్ప ధరలకు ఖనిజ వనరులను అమ్ముకోజూస్తూ తద్వారా పాలకుల స్వీయ సంపదలు పెంచుకునే ప్రయత్నం చేస్తున్నారు. దీనిని వ్యతిరేకించే వారిని తీవ్రంగా అణచివేయ పయత్నాలు ముమ్మరం జేస్తున్నారు. దీని వలన అడవిపై గిరిజనుల హక్కులను హరించడంతో పాటు పర్యావరణ పరంగా దేశం సంక్షోభంలో పడుతోంది.

రోడ్ల నిర్మాణమొక్కటే అభివృద్ధి నమూనాగా చూపిన పాలకులున్న దేశం మనది. అలాగే చేపట్టిన అభివృద్ది నమూనాలన్నీ ప్రపంచబ్యాంకు ఆర్థిక వేత్తల కనుసన్నలలో చేపట్టడం వలన దేశీయ పరిస్థితులకనుగుణంగా జరగకపోవడం ప్రధాన కారణం. కొత్తగా చేపట్టిన భారీ పరిశ్రమలంటూ ఏమీ లేవు గత రెండు దశాబ్ధాలుగా. వున్నవన్నీ ఎం. ఎం. సీ. ల చేతిలోకి వెళ్ళిపోయాయి. దాంతో దేశీయ పెట్టుబడి దారులు తీవ్రమైన నష్టాలలోకి నెట్టివేయబడ్డారు. ఓ పది మంది చేతులలోకి మొత్తం పారిశ్రామిక రంగం కేంద్రీకృతమైపోయింది.

అలాగే విద్యారంగం ప్రభుత్వం చేతులలో నుండి కార్పొరేట్ వర్గం చేతుల్లోకి పోయి విద్య సామాన్యునికి అందని ద్రాక్షయింది. అలాగే దేశీయంగా పెరిగిన ఇంజినీరింగ్ విద్యకు సరైన అవకాశాలు లేకపోవడంతో యువత తీవ్ర నిరాశా నిస్ఫృహలకు లోనవుతోంది. కంప్యూటర్, సాఫ్ట వేర్ రంగాలలో వెల్లువలా వచ్చి పడిన అవకాశాలు ఓ దశాబ్ధం కూడా గడవకముందే అంతర్జాతీయ ఆర్థిక సంక్షోభాల కారణంగా కలలన్నీ కల్లలైపోయాయి. విద్యారంగంలో చేపట్టాల్సిన సంస్కరణలను పాలక వర్గం కార్పొరేట్ వర్గానికి లాభాలు తెచ్చేందుకే సాయపడేట్టు చేయడంతో ప్రభుత్వ విద్యారంగ వ్యవస్థ కుప్పకూలి అట్టడుగు ప్రజానీకానికి ఉన్నత విద్య దూరమైంది.

అదేవిధంగా ఆరోగ్యరంగం కూడా కార్పొరేటీకరించబడి ప్రజారోగ్య వ్యవస్థ క్షీణదశకు చేరుకుంది. వేలాదిమంది ప్రజలు అంటురోగాల బారిన, మలేరియా వంటి వ్యాధుల బారిన పడి మరణిస్తున్నారు. కార్పొరేట్ రంగానికి వత్తాసుగా ఆరోగ్యశ్రీ వంటి పధకాలుపయోగపడ్డాయి. ఇప్పటికీ శిశుమరణాలలో మనం రికార్డులకు దగ్గరగానే వున్నామన్నది సిగ్గుపడకుండా ఒప్పుకోక తప్పదు. ఇదంతా సంక్షేమ రాజ్యం భావన నుండి పాలక వర్గం దూరం కావడమే కారణం. చేనేత రంగంలోని ఆర్థిక సంక్షోభం మూలంగా ఆత్మహత్యలకు కొదవలేకుండా పోయింది. ప్రపంచీకరణ వలన విదేశీ వస్త్రాల దిగుమతులు పెరిగి వీరి ఉత్పత్తి వ్యయంకూడా రాని విధంగా మారిన పరిస్థితులలో ఎగుమతులు లేక దేశీయ మార్కెట్ లో సరైన ప్రోత్సాహం లేక తీవ్ర సంక్షోభంలో పడిపోయింది. అదేవిధంగా చేతి వృత్తుల పరిశ్రమలన్నీ దెబ్బతిని కూలీలుగా మారిపోవడంతో శ్రమ అత్యంత చౌకైన సరుకుగా మారి జీవన భద్రత లేక జనం అల్లాడుతున్నారు.

ఇలా అన్ని రంగాలను సంక్షోభంలోకి నెట్టిన ప్రపంచీకరణ వలన సమాజం ఆర్థికంగా, సామాజికంగా, నైతికంగా పతనానికి దారితీసిందని నా అభిప్రాయం. మార్పు అన్నది సమాజ అభివృద్దికి దోహద పడే విధంగా వుండాలని ఓ సామాన్య పౌరునిగా ఆశిస్తూ…