ఆంధ్రపితామహుడు–శ్రీ మాడపాటి హనుమంతరావు గారు

రచన: శారదాప్రసాద్

మాడపాటి హనుమంతరావుగారు మొత్తం పదమూడు కథలు రాశారు. వీటిలో హృదయశల్యం, రాణీసారందా, ముసలిదాని ఉసురు, నేనే, అగ్ని గుండం, నాడు నీ పంతం, నేడు నా పంతం, ఆత్మార్పణం, తప్పు, ఎవరికి, విధిప్రేరణం అనే కధలు ‘మల్లికాగుచ్చం’ పేరుతో 1911 లో పుస్తక రూపంలో వచ్చాయి. మాడపాటికి రచయితగా శాశ్వత కీర్తిని అందించిన గ్రంధం ‘తెలంగాణా ఆంధ్రోద్యమం’. మాడపాటి హనుమంతరావుగారు బహుభాషావేత్త, సాంఘిక సంస్కర్త. వీరు 11 -11 -1970 న తెలుగు వారిని భౌతికంగా వీడి వెళ్ళారు. కానీ, మన హృదయాలలో చిరంజీవిగా ఉన్నారు.
ఆంధ్ర పితామహునిగా పేరుగాంచిన మాడపాటి హనుమంతరావు గారు నవ తెలుగుజాతి నిర్మాతలలో ముఖ్యులు. నిజాం నిరంకుశ పాలనకు వ్యతిరేక పోరాటాల కోసం తెలంగాణా తెలుగు ప్రజలను జాగృత పరచిన వైతాళికుడు ఈయన. తెలుగు జాతిని సమైక్య పరచిన జాతీయ భావాలుగల మహామనీషి శ్రీ హనుమంత రావు గారు. గ్రంధాలయాల స్థాపనకు వీరు చేసిన కృషి మరువ రానిది. తెలుగు భాషకు వారు ఎనలేని సేవజేసి కీర్తిని గడించారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర నిర్మాణంలో కూడా వారి పాత్ర చిరస్మరణీయం.
శ్రీ మాడపాటి హనుమంతరావు గారు 1885 జనవరి 22 న కృష్ణ జిల్లా నందిగామ తాలూకా పొక్కునూరులో వెంకటప్పయ్య, వెంకట సుబ్బమ్మ దంపతులకు జన్మించారు. ఆయన తండ్రి గ్రామాధికారిగా పనిచేసేవారు. హనుమంతరావు గారు తమ ప్రాధమిక విద్యను సూర్యాపేట, వరంగల్ లలో పూర్తిచేశారు. ఉన్నత విద్య అనంతరం, విద్యాశాఖలో గుమాస్తాగా ఎనిమిది సంవత్సరములు వరంగల్ లో పనిచేశారు. తరువాత హైదరాబాద్ కు మకాం మార్చి, అక్కడ నిజాం ప్రభుత్వంలో తెలుగు భాషా అనువాదకుడిగా కొంతకాలం పనిచేశారు. అలా ఉద్యోగం చేస్తూనే, న్యాయ శాస్త్రంలో పట్టభద్రులై 1917 లో న్యాయవాద వృత్తిని ప్రారంభించారు. అచిరకాలంలోనే మంచి న్యాయవాదిగా పేరు తెచ్చుకున్నారు. అలా నిరాటంకంగా 24 సంవత్సరములు న్యాయవాది వృత్తిలో పని చేసి, తదుపరి విశ్రాంత జీవితం గడిపారు.
1903 లో మాడపాటి వారికి తమ చిన మేనమామ గారి కుమార్తె అన్నపూర్ణమ్మతో వివాహమైంది. వీరిరువురికి లక్ష్మిబాయి అనే కుమార్తె జన్మించింది. దురదృష్టవశాత్తూ అన్నపూర్ణమ్మగారు అకాలమరణం చెందారు. తదనంతరం 1918 లో గొల్లమూడి హనుమంతరావు కుమార్తె మాణిక్యమ్మను వివాహమాడారు. మాడపాటివారికి, మాణిక్యమ్మకు సుకుమార్ జన్మించాడు.
శ్రీ హనుమంతరావు గారు హైదరాబాద్ రాష్ట్ర తెలుగు ప్రజలకోసం 1921 లో ‘తెలుగు జనసంఘం’ను స్థాపించారు. దానికి వారే కార్యదర్శి. అది విస్తృతంగా వ్యాప్తి చెంది కొన్ని వేల శాఖలు ఏర్పడినవి. 1930లో ఇదే నిజాం ఆంద్రమహాసభగా మారింది. శ్రీ హనుమంతరావు గారి అధ్యక్షతన పలు విజయవంతమైన సమావేశాలు నిర్వహించబడ్డాయి. శ్రీకృష్ణదేవరాయ భాషానిలయం, వేమనాంధ్ర భాషానిలయం, మహిళా కళాశాల లాంటి పలు సంస్థలను స్థాపించిన మహనీయుడు ఈయన. భారతదేశంలో ప్రప్రథమ బాలికల పాఠశాలలో ఒకటైన మాడపాటి హనుమంతరావు బాలికోన్నత పాఠశాల హైదరాబాదులోని నారాయణగూడలో స్థాపించారు.
1948లో హైదరాబాద్ సంస్థానం భారత దేశంలో విలీనం అయిన తరువాత వీరు 1951 లో హైదరాబాద్ నగరమునకు తొలి తెలుగు మేయర్ గా ఎన్నికయ్యారు. 1955 లో భారత ప్రభుత్వం వీరిని ‘పద్మభూషణ్ ‘పురస్కారంతో సత్కరించింది. ఉస్మానియా విశ్వ విద్యాలయం వారు గౌరవ డాక్టరేట్ తో గౌరవించారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రత్యేక రాష్ట్రం ఏర్పడిన తరువాత, శాసన మండలి ప్రధమ అధ్యక్షుడుగా 1963 వరకు పనిచేయటం ఆయన రాజకీయ దక్షతకు నిదర్శనం. 1964 లో వీరి కుమారుడైన సుకుమార్ కు సుచేతతో వివాహమైంది. సుచేతవరంగల్ వాస్తవ్యులు ఎర్ర జగన్మోహన్ రావు పద్మావతిల పెద్ద కుమార్తె. దురదృష్ట వశాత్తూ సుకుమార్ అకాలమరణం చెందారు. శ్రీమతి సుచేత మాత్రం మాడపాటి హనుమంతరావు బాలికోన్నత పాఠశాలకు తమ సేవలను అర్పితం చేశారు.
వీటన్నిటినీ మించి ఆయన స్వతహాగా ఒక రచయిత. రోమన్ సామ్రాజ్యం, మహాభారత సమీక్షలాంటి పెక్కు ప్రసిద్ధి చెందిన గ్రంధాలను రచించారు. సుజాత, గోల్కొండ, దేశబంధు లాంటి మున్నగు పత్రికలలో పెక్కువ్యాసాలను కూడా వ్రాశారు. వీరికి ఉర్దూ భాషలో కూడా ప్రావీణ్యం ఉంది. కొన్ని ఉర్దూ పత్రికలలో సంపాదకీయాలు కూడా వ్రాశారు.

‘ఆంద్ర పితామహునికి ‘మన ఘనమైన నివాళి!

అన్నమయ్య ఆధ్యాత్మికానందలహరి – 34

విశ్లేషణ: టేకుమళ్ళ వెంకటప్పయ్య

అన్నమయ్య శ్రీనివాసునికి ప్రశ్నల వర్షం కురిపిస్తున్నాడు. స్వామీ నీలీలలు మాకు ఎన్నటికీ అర్ధం కావు. ఒకడు నిన్ను నిరంతరం కీర్తిస్తూనే ఉంటాడు. కానీ మరొకనికి సులభంగా కైవల్య పధం దక్కుతుంది. కొందరు భక్తులను అష్టకష్టాల పాలు చేస్తావు. మరొకరికి చిటికెలో సద్గతులు కలిగిస్తావు. ఏమిటి నీ మాయ మా లాంటి సామాన్యులు ఎలా అర్ధం చేసుకోవాలి అంటూ అడుగుతున్నాడు.

కీర్తన:

పల్లవి: పాటెల్లా నొక్కచో నుండు; భాగ్య మొక్కచోనుండు
యీటు వెట్టి పెద్దతనా లెంచబనిలేదు

చ.1. సరవి గలకాలము జదువుచుండు నొకడు
గరిమ నీ క్రుప నిన్ను గను నొకడు
ధర బ్రయాసముతోడ దపముసేయు నొకడు
శరణుచొచ్చి నీకు జనవరౌ నొకడు॥ పాటెల్లా ॥

చ.2. వొక్కడు మోపుమోచు నొక్కడు గొలువు సేయు
వొక్కడు పొగడీ త్యాగ మూరకే యందు
వొక్క డాచారము సేయు నొక్కడూ మోక్షముగను
యెక్కడా నీకల్పన సేయవచ్చును ॥ పాటెల్లా ॥

చ.3. భావించ నటుగాన ఫలమెల్లా నీ మూలము
యేవలనైనా నీవు యిచ్చితేగద్దు
జీవులు నిన్నెఋఅగక చీకటి దవ్వగనేల
శ్రీవేంకటేశ్వర నిన్ను సేవించేదే నేరుపు ॥ పాటెల్లా ॥
(రాగం: రామక్రియ, సం.2. సంకీ.182, రాగిరేకు 141-4)

విశ్లేషణ:
పల్లవి: పాటెల్లా నొక్కచో నుండు; భాగ్య మొక్కచోనుండు
యీటు వెట్టి పెద్దతనా లెంచబనిలేదు
అన్నమయ్య పదాలు కానీ ఉపమానాలు కానీ ఒకంత కొరుకుడు పడవు ఎందుకంటే ఒక పదానికి అనేక అర్ధాలు ఉంటాయి. తాను ఏ అర్ధంలో వాడాడో చాలా నిశితంగా పరిశీలిస్తే గానీ బోధ పడదు. నానాపాట్లు,పొట్టకూటికి తిప్పలు పడేవాళ్ళు ఒకరైతే, ధన ధాన్యాలు భోగ భాగ్యాలు మరోచోట ఉంటాయి. అలాంటి సమయాల్లో తొందరపడి ఎవరి గొప్పదనాన్ని కానీ ఎవరి లేమి తనాన్ని గురించి గానీ విమర్శించ తగదు. శ్రీనివాసుని ప్రతి కార్యానికి ఓ అర్ధం ఉంటుంది ఒక పరమార్ధం ఉండి తీరుతుంది. అదేమిటో తెలుసుకోలేము అదే విష్ణు మాయ అంటునాడు అన్నమయ్య.

చ.1. సరవి గలకాలము జదువుచుండు నొకడు
గరిమ నీ క్రుప నిన్ను గను నొకడు
ధర బ్రయాసముతోడ దపముసేయు నొకడు
శరణుచొచ్చి నీకు జనవరౌ నొకడు
స్వామీ నీ చిత్ర విచిత్రాలు చెప్పనళవి కావు. ఒకడు జీవితాంతం వేదవేదాంగాలు, భగవద్గీత క్రమంగా, పారాయణం చేస్తూనే ఉంటాడు. అతనికి ఏమీ ఒరగదు. కానీ మరొకడు చిటికెలో నీకృపకు పాత్రుడౌతాడు. ఒకడు నీ కృపకై ప్రయాసపడి భయంకర అరణ్యాలలో తపస్సు కొనసాగిస్తూ ఉంటాడు. ఇంకొకడు జనం మధ్యనే తిరుగుతూ జనంలో ఉంటూ నీకు శరణు శరణు అంటూ సులభంగా తరిస్తాడు. సులభమైన మార్గాలు ఉండగా కష్టతరమైన మార్గాలు ఎందుకని బోధిస్తున్నావా! ఏమిటి స్వామీ! అని ప్రశ్నిస్తున్నాడు అన్నమయ్య.

చ.2. వొక్కడు మోపుమోచు నొక్కడు గొలువు సేయు
వొక్కడు పొగడీ త్యాగ మూరకే యందు
వొక్క డాచారము సేయు నొక్కడూ మోక్షముగను
యెక్కడా నీకల్పన సేయవచ్చును
ఓ శ్రీపతీ! ఒకడు బరువులు మోసుకుంటూ బాధలతో జీవనం సాగిస్తూ ఉండగా మరొకడు రాజు గారి కొలువులో కష్టించి పని చేస్తూ ఉంటాడు. మరొకడు సులభంగా అక్కడే చేరి వారిని పొగిడేస్తూ హాయిగా కాలం గడిపేస్తూ ఉంటాడు. వానికా కష్టమెందుకో తెలియరాదు. వీనికీ సుఖమునకు కారణమూ తెలియరాదు. ఒకడు యజ్ఞ యాగాదులతో పవిత్ర జీవనం గడుపుతూ ఉంటాడు. ఇంకొకడు అవేమీ లేకుండా త్యాగబుద్ధితో పరోపకార పరాయణత్వంతో ఉంటాడు. ఒకడు అతి సులభంగా మోక్ష పధం చేరుకుంటాడు. ఏమిటి స్వామీ నీ కల్పన? అగోచరంగా ఉంది. ఈ వ్యవహారం ఎంత ఆలోచించినా అంతుబట్టనిది కదా!

చ.3. భావించ నటుగాన ఫలమెల్లా నీ మూలము
యేవలనైనా నీవు యిచ్చితేగద్దు
జీవులు నిన్నెఋఅగక చీకటి దవ్వగనేల
శ్రీవేంకటేశ్వర నిన్ను సేవించేదే నేరుపు
స్వామీ! బాగా ఆలోచించి చూసినట్లైతే సుఖఫలమైనా, కష్టఫలమైనా నీవు ప్రసాదించినదే కదా! ఏ జీవికైనా నీవిచ్చినదే దక్కుతుంది. దానికి జన్మ జన్మల కర్మఫలంపై ఆధారపడి ఉంటుందేమో! మరి ఎందుకు ఈ మానవులు దేనికోసమో నిరంతర ఆరాటపోరాటాల మధ్య జీవనం గడుపుతూ ఉంటారు? ఎంత వెర్రితనం వారికి? ఎందుకా అనవసరమైన ప్రాకులాటలు. వారు అవన్నీ వదలి నీ శరణుజొచ్చి నిన్ను సేవించవచ్చుగదా? అదే అవసరమైన కార్యం. వారికి వలసిన నైపుణ్యం. మిగత కార్యాలనీ వృధా వృధా అంటున్నాడు అన్నమయ్య.
ముఖ్యమైన అర్ధాలు పాటు = శ్రమపడడం; ఈటు = నిరర్ధకం, శూన్యం; సరవి = క్రమము, వరుస; గరిమ = ఘనము, గొప్ప; ధర = భూమి; జనవరి = జనులలో కలిసి తిరుగువాడు, వారిని కనిపెట్టుకుని ఉండే వాడు. (తలవరి అనగా గ్రామములో అందరికీ కాపలా ఉండు వాడు అని అర్ధము); చీకటి త్రవ్వగనేల? = ఉపయోగం లేని పనులు చేసేవారిని అనే మాట. ఆ పనులవలన ఏ ప్రయోజనము చేకూరదు అన్న భావనతో వాడిన మాట.
-0o0-

దుఃఖమనే అనాది భాషలో..!

రచన: పల్లిపట్టు నాగరాజు

 
ఖాళీతనంతో
మనసు కలవరపడుతున్నప్పుడు…
గుండె సడి
నాది నాకే వినిపిస్తున్న ఏకాకితనాన్ని
నేను మోయలేని తండ్రీ….!

జనారణ్యంలో
ఏ ముఖమూ నాకు కనిపించడంలేదు…
ఏ వెచ్చని చేయీ నా చేతిలో సంతకం చేయలేదు….
ఏ చూపుల తీగా స్వాగతాన్ని పరిమళించలేదు…

తమకు తామే అంతస్తులల్లో
ఆర్థిక సొరంగాల్లో
ఖననం చేసుకుంటున్న ఈ రోజులు
రోజాలుగా ఎప్పుడు పూస్తాయో…!
ఏ ఎదపైనైనా వాలే పిట్టలెప్పుడవుతాయో…!!

తండ్రీ…
నన్ను
విసిరేస్తావా ఆ సముద్రాల పైన
నన్ను
విసిరేస్తావా ఆ మంచుకొండలుపైన
ఆ అగ్నిపర్వతాల పైనా…
పిట్టలు, పురుగులు, జంతువులు
పశుత్వం మరిచి ప్రేమను పాడుకుంటున్న
పచ్చని అరణ్యాలకు నన్ను నడిపిస్తావా…!

తండ్రీ…
దిగుల్ని మోయలేకున్నాను..
దుఃఖాన్ని పాడలేకున్నాను…
శతాబ్దాలుగా పిడికెడు ప్రేమకై ప్రాకులాడుతున్నాను..
ఆలింగనాలమధ్య
అగాధాలులేని శాంతి వనాల్ని కలగంటూ…
గాయపడ్డ సిరియాను చూసాను
తెగిపడ్డ రోహింగ్యా దేహాన్ని చూసాను…
వేల వేల దుక్కనదుల ఒడ్డున
ఎన్ని కనుగుడ్లయి నేను కారుతున్నానో…

ఎవరు బాకులు విసురుతున్నారో
ఎవరు తేనె పూసినమాటల్లో
కత్తులు నాల్కల్ని నూరుతున్నారో..
గమనిస్తూనే వున్నా తండ్రీ….

ఎందుకో తండ్రి
మట్టి ఎక్కడ పొక్కిపోయినా కుమిలిపోతుంటాను..
మట్టి ఎక్కడ చీలిపోయినా విలపిస్తుంటాను..
నా అనాది దుఃఖభాషలో అవిసిపోతుంటాను…

ఎవరొస్తారు ఇపుడు
ఏడ్పులు వినడానికి వేదనలు వినడానికి?
జీవన పరిమళాల తోటల్ని
మైదానంలోకి  అడుగుపెట్టినప్పుడే వదిలేసామేమో

ఎవరొస్తారిపుడు
సుడిగుండాల నా గుండెలోకి
ఎవరొస్తారిపుడు..
నా తలవాల్చి సేద తీరే వొడిమందిరమై…
ఏ గాజుపెంకులు లేని గుండెపాటలై..
ఏ ముళ్ళకంపలులేని ప్రేమగొంతులై..

సమస్తానికి తల్లి యైన నా తండ్రి…
నువ్వు మళ్ళీ ప్రసవించు…
కొత్త సముద్రాలను అరణ్యాలను
కొత్త పర్వతాలను నీకు ఏ కళంకంతేని నన్నూ..!

లోపల పరుచుకుంటున్న
ఈ ఏడారుల్లో ఎన్నాళ్లు నడవాలితండ్రి…
ఓ ప్రేమ మూర్తి నన్ను నడిపించవా…
నువ్వు పూస్తున్న దారిలో
నవ్వులు కురుస్తున్న పెదాల మీద…
కడగళ్లు లేని తడికళ్ల వాకిళ్ళలో….

ఈ దిగులు మేఘాల ఆకాశం కింద.
భయం భయంగా  బాధ బాధగా
హృదయాలులేని
కోటికోటి శిరస్సుల ,
కనుపాపాల, చేతుల, పాదాల సమూహాల
నా లోపలికి తొంగి చూడని ఋతువుల్ని
నేను ఓర్వలేకున్నా తండ్రీ…

ఏ ఉదయమైనా నా ప్రేమ మందిరంలో
ఒక ప్రణయ రాగం వినిపించేలా…
నన్ను నీ చేతులారా స్వాగతించి దీవించు తండ్రి….
ప్రేమే అంతిమంకదా తండ్రి…
నా చుట్టూ ప్రేమ తోటలై నువ్వు పూయవా తండ్రి…

(లోపల కమ్ముకుంటున్న ఖాళీలతనం నుంచి..)

 

 

 

 

విశ్వపుత్రిక వీక్షణం – కలల రెక్కలు

రచన: విజయలక్ష్మీ పండిట్
సాయంకాలం మిద్దెపైన వాకింగ్ చేస్తూంది విరజ.
టప్ మని శబ్దం రావడంతో వెనుతిరిగి చూసింది.
రెక్కతెగి రక్తం కారుతూ పడివుంది ఒక పావురం. ఒకరెక్కతో ఎగరడానికి ప్రయత్నిస్తూంది.  కాని వీలుకాక రెక్కను టపటపలాడిస్తూ శరీరాన్ని లాగుతూంది కష్టపడి.  క్రిందపడిన రక్తం చుక్కల పై తెగిన రెక్కను క్రిందలాగుతూ పోవడంతో ఎఱ్ఱగా రక్తం గీతలు పడ్డాయి.
“అయ్యో పాపం ఎట్లా తెగింది నీ రెక్క “ అంటూ విరజ పావురాన్ని చేతుల్లోకి తీసుకుని రెక్కను నిమురుతూ చుట్టు చూసింది.  మిద్దెపైని టి.  వి ఆన్టెన్నాకు వేలాడుతూంది గాలిపటానికి కట్టి ఎగరవేతలలో పోటీలలో ఎదుటి గాలీపటాలను తెంపే “మాన్జా “ అది.  గట్టి దారానికి గాజుపెంకుల పొడిని గమ్ములో కలిపి పూసి ఆరబెట్టి అమ్ముతారు గాలిపటాలు ఎగరేసే సంక్రాంతి సీజన్లో.
“గోడమీద ఎగురుతూ వచ్చిందేమో పాపం ఆ మాన్జా చుట్టుకుని తెంపింది రెక్కను” అనుకుంది విరజ. మాన్జాకు అంటుకున్న రక్తంమరక  సాక్షం చెప్పింది .
మాన్జా వల్ల జరిన ప్రమాదాలను విన్నప్పుడు చదివినపుడు,మనుషుల ఆనందాలకోసం మతిమాలిన చేష్టలలో మాన్జా ఒకటని ఎప్పుడో నిర్దారించుకుంది విరజ.
పావురాన్ని చేతిలో పట్టుకుని గబగబ క్రిందికి ఇంటిలోకి వెళ్ళి ఫస్టెయిడ్ బాక్స్ తీసుకుని రెక్కలపైని గాయాన్ని డెటాల్ తో తుడిచి ఆయింట్మెంట్ రాసి రెక్కను దగ్గరకుచేర్చి గాజు క్లాత్తో కట్టుకట్టింది.
విరజ చేతిలో చిక్కిన పావురం ప్రమాదాన్ని ఎదుర్కొంటున్న ప్రాణి బాధ, భయం చూచనగా కనుగుడ్లు తిప్పుతూంది.  కట్టుకట్టి కిచన్ బాల్కనిలో ఒకమూల పావురాన్ని దింపి తినడానికి గింజలు ఒక ప్లాస్టిక్ గిన్నెలో వేసి, ఇంకో  గిన్నెలో తాగడానికి నీళ్ళుపెట్టి లోపలికొచ్చి కిటికీలో నుండి చూసింది.
పావురం అటు ఇటు చూస్తూ ఎవరు లేరని నిర్దారించుకుందేమో నీళ్ళ గిన్నెదగ్గరి కెళ్ళి మెడ వంచి నీళ్ళుతాగింది.  మెల్లగా గిన్నెల చుట్టు ఒకసారి తిరిగి నేలపై చతికిలబడింది.
“పాపం నొప్పిగుందేమో తెగిన రెక్క” అనుకుంటూ లోపలికెళ్ళి తన పనిలోకి మళ్లింది విరజ.
విరజకు మాటిమాటికి, తెగిన రెక్కతో పైకెగరలేక  కుంటుకుంటూ నీరసంగా నడుస్తున్న పావురం మదిలో మెదులుతూంది.  ” కావాలన్న చోటిక స్వేచ్ఛగా ఎగిరిపోలేని అవిటితనం రెక్కలు తెగిన పక్షికి” అనుకుంది విరజ.
అప్పుడు అనూహ్యంగా విరజ రెండురోజులనుండి దిగాలు మొగముతో తిరుగుతున్న కూతురు దీపికను ఆ పావురంతో పోల్చుకుంటూంది.

****
విరజకు కూతురు గీతిక మదిలో మెదిలింది.
ఎప్పుడూ చలాకీగా ఎగురుతూ గెంతుతూ ఆనందగా ఉండే గీతిక అలా దిగాలుగా ఉండడానికి కారణం పైచదువులకు అమెరికాకు పంపలేనని వాళ్ళ నాన్న నికార్సిగా చెప్పడం.
“నీకున్న అకడమిక్ రికార్డ్ కు కాంపస్ సెలక్షన్ లో జాబ్ తప్పక వస్తుంది నీకు .  అమెరకాలో ఎమ్ . ఎస్. చేయడమవసరమా” అని అమెరికాలో ఎమ్ . ఎస్ . చేయాలన్న గీతిక ప్రతిపాదనను వాళ్ళ నాన్న విశ్వనాథ్ కొట్టి  పారేయడంతో గీతిక కలల రెక్కలు కుంచించుకపోయి మనసును నిరాశ, నిస్సత్తువ ఆవరించాయి.
వాళ్ళ నాన్న అమెరికాకు వద్దనడానికి కారణం కూతురు పైని అతిగారాబం. అక్కడ ఏమికష్టాలు పడాల్సి వస్తుందో గారాల కూతురు అనే సగటు నాన్నలకుండే భయం కారణం కాని. . ,పంపే స్తోమత లేక కాదు అని విరజకు, గీతికకు తెలుసు.
గీతిక చిన్నప్పటి నుండి వీలయినంతవరకు పై చదువులు చదివి తరువాత తనకిష్ట మయిన జాబ్ లో చేరి స్థిరపడిన తరువాతనేపెండ్లి చేసుకోవాలనే నిర్ణయించుకున్నట్టు వాళ్ళ అమ్మ విరజతో అంటుండేది.
అకడమిక్ గా మంచి తెలివితో గోల్డ్ మెడల్స తెచ్చుకున్న వాళ్ళమ్మ విరజ, వాళ్ళ నాన్నపట్టుదలకు కట్టుబడి పెండ్లి చేసుకోవడంతో పైచదువులు చదివి లెక్చరర్ గా జాబ్ చేయాలన్న  విరజ కలల రెక్కలు తెగి రాలిపోయాయి అనే ఆలోచన, బాధ గీతక మనసులో నాటుకుంది.
“చదువుకున్న అమ్మనాన్నలు కూడా ఆడపిల్లలు ప్రపంచాన్ని చూడాలి,కాలానుగుణంగా వారి మనసు, ఆలోచనలు పెరగాలి అనే ఆలోచనలు కాకుండా. . , ఎంతసేపు ఆ మూసలో పోసిన పిల్లల భవిష్యత్ ప్లాన్స వేసుకుంటూ వుండిపోతారు”. . అంటుంది గీతిక వాళ్ళ నాన్న అమ్మతో.
విరజకు కూతురి వాదన నిజమనిపించింది.
విరజ వాళ్ళ నాన్న మెదిలాడు మనసులో.
విరజ గ్రాడ్యుఏట్ అవగానే ఎమ్.  ఎ.  చేస్తానని అడిగింది వాళ్ళ నాన్నను.  అప్పటికే విరజకు పెండ్లి
సంబంధం చూసిన వాళ్ళ నాన్న రామకృష్ణ రావు  . . ,”మంచి సంబంధం, అబ్బాయి విశ్వనాథ్ కు మంచిచదువు, ఉద్యోగం,అందం, సాంప్రదాయమైన తెలిసిన కుటుంబం .  నిన్నుకోరి చేసుకుంటానన్నాడు . పైచదువులెందుకు కావాలంటే పెళ్ళయినాక మీ ఆయన్ను ఒప్పించుకుని పైచదువులు చదువుకో “ అని తనపెళ్ళి చేసేయడం, ఇదు సంవత్సరాలలో ఇద్దరు పిల్లలను కనడం జరిగి పోయింది.  వాళ్ళపెంచడంతో తన పైచదువు  మూలపడింది.
తను పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ పాసయి లెక్చరర్ ఉద్యోగం చేయాలన్న తన కలను నిజంచేసుకోలేకపోయింది విరజ.
గీతిక అమెరికాలో యం. యస్ . చేయాలన్న కోరికను విరజ సమర్తించింది.
“నాన్నతో చెప్పి వొప్పించంమ్మా” అని వాళ్ళమ్మతో మొరపెట్టుకుంది గీతిక.
విరజకు భర్త విశ్వనాథ్ ను ఒప్పించడం ఒక పరీక్షనే. విరజ ధైర్యస్తురాలు.  కూతురు అమెరికా చదువు గురించి విశ్వనాథ్ కున్న భయాలు విరజకు లేవు. తనూ పైచదువు చదవలేకపోయానన్న బాధ అనుభవించింది కాబట్టి కూతురు గీతిక మనసును అర్థంచేసుకుంది.
“మగవాళ్లకు ఆ అనుభవం లేదు కదా . కొడుకుల చదువుకిచ్చే ప్రాముఖ్యతను కూతురు చదువుల కిచ్చేవారు కాదు.  వయసొస్తూనే ఆడపిల్ల పెండ్లి ధ్యాస పట్టుకుంటుంది తల్లితండ్రలకు”అనుకుంది విరజ .
ఈ తరం ఆడపిల్లలుకు బయటి ప్రపంచం ఎక్సపోసర్ ఎంతో అవసరం అని విరజ ఆలోచన.  ఈ తరం యువతకు,ముఖ్యంగ ఆడపిల్లలకు కూడా అన్ని విషయాలలో; చదువులు, ఉద్యోగాలు,పెండ్లిళ్ళు, వైవాహిజీవితం విషయాలలో నిర్దిష్ట మయిన కోరికలు,ఆలోచనలున్నాయి. అవి సాధించుకోవాలనే పట్టుదల కూడా మెండుగా ఉంది.  యువత ఆలోచనా ధోరణిలో తరాల అంతరాలు చాల ప్రస్పుటంగా కనిపిస్తున్నాయి.
తమ తరం ఆడపిల్లల్లా తల్లితండ్రుల, అన్నతమ్ముల,భర్తల మాటలకు తలవంచి జీవితాలను గడిపేసే రకంగా లేరు ఈ తరం ఆడపిల్లలు.
యువత చదువుతో పాటు ప్రపంచంలో, ప్రజల ఆలోచనా ధోరణులలో వస్తున్న మార్పులను గమనిస్తున్నారు.  ఈ తరం ఆడపిల్లకు పెండ్లే పరమావధి కాదు. జీవితంలో ఆత్మవిశ్వాసంతో, ఆర్థిక స్వాంతంత్రంతో, తనజీవితాన్ని, కుటుంబాన్ని తమ పిల్లలను రాబోయే తరానికణుగుణంగా పెంచుకోవడం అనే భహుముఖ కర్తవ్యాలు ముందున్నాయి ఆడపిల్లలకు.
మనదేశ మగపిల్లలు, ముఖ్యంగా విదేశాల లో చదివి ఉద్యోగాలు చేస్తున్న వాళ్ళు ఆ దేశాలలో ఆలుమగల జీవితాలను గమనించడం,సర్వెంట్స పెట్టుకోవడం కాస్టిలి కావడం, ఇద్దరు ఉద్యోగాలు చేయడం. . ,కారణాలు ఏమయినా కలిసి ఇంటి పనులలో పిల్లల పెంపకంలో,వంట పనులలో భార్యకు సాయం చేస్తున్నారు. యువతలోని ఈ మార్పుకు కారణం బయటి ప్రపంచంలో వారు పొందుతున్న అనుభవాలు, అవగాహన.
విరజకు ఆలోచిస్తే, మంచి చెడ్డలను బేరీజు వేస్తే” ఆడపిల్లలను విదేశాలలో చదువుల కోసం దూరంపంపుతున్నామే “ అనే భయాందోళనలక్కర లేదనిపిస్తుంది .
విదేశాలలో పైచదువుచదవడంవల్ల ప్రపంచ జ్ఞానం పెరుగుతుంది.  నలుగురితో ఎలా అడ్జస్ట అవ్వాలో నేర్చుకుంటారు. వాళ్ళ జీవితాలను వాళ్ళు మానేజ్ చేసుకోవడం జరుగుంది.  ఈ బిహేవియరల్ మార్పుల వలన ఆడపిల్లలు అనుకోని అవాంతరాలు,ప్రాబ్లంసును ఎదుర్కొనే ధైర్య స్తైర్యాలనిస్తుందని, వారి భవిష్యత్ ను తీర్చిదిద్దుకోవడానికి తోడ్పడుతుందని విరజ ఆలోచన.
అక్కడి ప్రజల జీవితం నుండి నేర్చుకోవాలసినవి చాలా ఉన్నాయి.  ప్రపంచంలో మార్పులను గమనిస్తూ,ఆ  ప్రజలతో జీవిస్తూ  నేర్చుకోవాల్సిందే కదా. . .  అనిపిస్తుంది విరజకు.   “ఎనెన్నో కలలల కంటూన్న ఆడపిల్లలకు జీవితాలలో శీగ్రంగా చోటుచేసుకుంటున్న మార్పుల పై అవగాహన లేనిపక్షంలో పరిస్తితులను ఎదుర్కోలేక జీవితం గాయాలపాలై,వారి కలలరెక్కలు తెగి,గాయపడిన పక్షిలా కుంటుతూ జీవితాన్ని గడపాలసిందే కదా. ?!” అని అనుకుంటోంది విరజ.
విరజ మనసు మాటి మాటికి స్వేచ్చగా ఎగిరే రెక్కలు తెగి మూలగెంతున్న పావురంతో గీతికను పోల్చుకుంటూంది.  కూతురిని నిస్సహాయంగా గెంతుతున్న పావురంతో పోల్చుకోవడాన్ని సహించలేకపోయింది విరజ మనసు.
“పావురానికి ఆ మాన్జా వల్ల పొంచివున్న ఉపద్రవం తెలియక కదా రెక్క తెగింది.  ఆడపిల్లలు అగసాట్ల పాలవడానికి కారణం వీరికి లోకజ్ఞానం లేకపోవడం, హానికరమైన మాన్జాను పోలిన అపాయకరమైన పెనుమార్పులు ప్రపంచప్రజల జీవితాలలో చోటుచేసుకుంటున్నాయన్న అవగాహన లేకపోవడం కదా “అని అనుకుంటూ . . ,”కూతురు గీతిక జీవితంలో ఏమి కష్టాల నెదుర్కోవలసి వస్తుందో” అని విరజ మనసు పరి పరి విధాలుగా ఆలోచించ సాగింది.
తుదకు ఏదో గుర్తుకొచ్చి ఒక కత్తెర తీసుకుని గబ గబ మిద్దెపైకి వెళ్ళింది.  టి. వి. ఆన్టెన్నాకు పొడవుగా వ్రేలాడుతున్న మాన్జాను కత్తిరించి తెచ్చి డస్ట్ బిన్లో పడేసింది.  ఇంకో పక్షి రెక్కలు తెగకూడదని తను మంచి పని చేశానని గాలి పీల్చుకుంది.
ఆ సంఘటనతో విరజ కూతురి విషయమై ఒక గట్టి నిర్ణయానికొచ్చింది.  అమెరకాలో చదువు పూర్తి చేసి ఆ సంవత్సరమే ఉద్యోగంలో చేరిన కొడుకు కార్తీక్ తో చెల్లెలు గీతిక అమెరకాలో పైచదువు విషయంలోతన అభిప్రాయాన్ని చెప్పి
మీ నాన్నను ఒప్పించదలచానని చెప్పింది.
కార్తీక్ కూడా చెల్లెలు గీతిక అభిప్రాయాలను, ఆలోచనలను సపోర్టు చేస్తాడు.
విరజ,వారంరోజులు వీలయి నపుడల్లా భర్తతో మంచిగా,ప్రేమతో కూతురు కలలు కన్న అమెరికాలో పైచదువులకు ఎందుకు పంపాలో, దానివల్ల గీతిక చదువుతో పాటు జీవితాన్ని కూడా ఎలా చదువగలుగుతుందో,ఆ అనుభవం వల్ల తన జీవితాన్ని మలుచుకొనే నేర్పరితనం కూడా గీతికకు పరోక్షంగా జరిగే లాభాలనూ ఉదాహరణలతో చెపుతూ భర్తను ఒప్పించింది
అమెరికాలో పై చదువుకు వాళ్ళ నాన్న ఒప్పుకోవడంతో ముడుచుక పోయిన గీతిక కలలరెక్కలు విశాలంగా విచ్చుకున్నాయి.
తన ఆనందానికి అవదులు లేవు. స్నేహితుకు ఫోన్ చేసింది. అమ్మ నాన్నను కౌగిలించుకొని ముద్దాడింది.
అన్న కార్తీక్ తో సంతోషాన్ని పంచుకుంది.  విశ్నానాథ్ కు కూతురిని ఆనందంగా చూడడంతో పెద్ద భారం
దిగినట్టయింది .
భార్య విరజ మాటలలో నిజం లేకపోలేదనే  భావన స్థిర పడింది అతనిలో.

*****

పదిరోజుల తరువాత పావురం రెక్క గాయం మాని కొంచెం కొంచెం ఎగరడం మొదలు పెట్టింది .  విరజకు కోలుకుని ఎగరడానికి ప్రయత్నం చేస్తున్న పావురాన్ని చూసి చాల సంతోషంగా ఉంది ఒక మూగజీవికి మరలా జీవితానిచ్చాననే తృప్తితో.
అమెరికాకు వెళ్ళడానికి కావాల్సిన క్వౌలిఫికేషన్లను,ముందుపనులన్ని స్నేహితురాళ్ళతో కలిసి చేసుకుని మంచి యూనివర్సిటీ లో సీటు కూడా సంపాదించుకుంది గీతిక .
వాళ్ళనాన్న సుముఖంగా లేకపోవడంతో ఆగిపోయిన ప్రయాణానికి డేట్ ఫిక్స్ చేసుకుంది.
అదే యూనివర్సిటీలో సీటువచ్చిన ఇద్దరు స్నేహితులతో కలిసి వెళ్ళడానకి గీతిక అన్ని సర్దుకుంది విరజ సలహా సహాయంతో.
రాజీవ గాంధి ఇంటర్నేషనల్ ఏయిర్పోర్టులో ఇంటర్నేషనల్ టర్మినల్ యువతతో, దిగులుతో కూడిన ఆనందంతో జాగ్రత్తలు చెపుకుంటూ,
వీడ్కోలు చెప్పే తల్లి తండ్రులతో కోలాహలంగా ఉంది.
ఒకవైపు ఎమ్.  ఎస్.  చదవడానికి అమెరికాకు వెళుతున్నాననే ఆనందం, మరో వైపు ఎప్పుడూ అమ్మ నాన్నలను వదిలి దూరంగా ఉండని గీతిక మనసును కంట్రోల్ చేసుకుంటూ ఇద్దరు స్నేహితురాళ్ళతో సెక్యూరిటీ చెక్ వైపు నడుస్తూ కండ్లుతుడుచుకోవడం విరజ,విశ్వనాథ ల చూపులను తప్పించుకోలేకపోయింది.
సెక్యూరిటీ చెక్ ముగించుకుని చేయి ఊపుతూన్న కూతురును చూస్తూన్న విరజ, విశ్వనాథ్ ల మనసులు బరువెక్కాయి.  ఇటువైపుకు తిరిగి కండ్లుతుడుచుకుంటున్న భార్య బుజం పై చేయివేశాడు విశ్వనాథ్ . రాని నవ్వును మొహంపై పులుముకుంటూ . . , ”నాకు ధైర్యం చెప్పి నీవు ఏడుస్తున్నావా. . విరీ”. . అన్నాడు ఓదార్పుగా .  ఇద్దరు ఇంటికి తిరిగి వచ్చారు .  కూతురు గీతిక లేక ఇల్లు ఉసూరుమనిపించింది వారికి .
అయినా కూతురి కోరిక నెరవేరి కలలరెక్కలతో తాను ఏర్పరుచుకున్న లక్ష్యం వైపు ఆకాశంలో విమానంలో ఎగిరి వెళుతూందనే ఆనందంతో మనసును సంభాలించుకుంది విరజ.
విరజకు పావురం గుర్తుకు వచ్చి . . ,”గీతిక వెళ్ళే పని ఒత్తిడిలో ఈ రోజు పావురానికి గింజలు వెయ్యలేదు
కదా”అని అనుకుంటూ బాల్కనీలోకి వెళ్ళింది .  చిందిపోయిన గింజలతో, గిన్నెలో మిగిలిన నీళ్ళతో
ఆ బాల్కని ఖాళీగా ఉంది.
“గాయం మానింది, నిస్సహాయత తొలిగింది, మానిన రెక్కలతో ఎగిరిపోయింది పావురం “ అనుకుంటూ సంతోషంగా లోపలికి నడిచింది విరజ.
విశ్వనాథ్ మాటలు,”జాగ్రత్త నాన్నా గీతు. . ,చేరిన వెంటనే ఫోన్ చేయి, మెసేజ్ ఇవ్వు రోజు ఫేస్ టయిములో మాట్లాడు” అని ఫ్లైట్ టేకాఫ్ కు ముందు కూతురుతో చెపుతున్న భర్త విశ్వనాథ్ మాటలు వినింది.  భార్యను, పిల్లలను అమితంగా ప్రేమించే విశ్వనాథ్. . , కూతురు ఎడబాటును ఎట్ల తట్టుకుంటారో అని కొంచెం దిగులు పడింది విరజ.

***\\\***\\\****

మాలిక పత్రిక జనవరి 2019 సంచికకు స్వాగతం

Jyothivalaboju

Chief Editor and Content Head

Maalika Web Magazine
మిత్రులు, రచయితలు, పాఠకులు అందరికీ మాలిక పత్రిక తరఫున ఆంగ్ల నూతన సంవత్సర శుభాకాంక్షలు.  కాలెండర్ మార్పు తప్ప ఇతరత్రా ఎటువంటి తేడాలు కనపడవు. కాని మనం ఏదైనా చేయాలి, సాధించాలి అనుకున్నప్పుడు అదే నూతన సంవత్సరం , అదే సంబరం అనుకోవచ్చు. కాని మనమందరం ఒక కొత్త ఉత్సాహం, ఉల్లాసాన్ని ఈ విధంగా జరుపుకోవచ్చు. సంతోషానికి ముహూర్తం,తేదీ అవసరం లేదు కదా.
జనవరి 2019 మాలిక పత్రిక మరిన్ని అంశాలను చేర్చుకుని మీ ముందుకు వచ్చింది. మరికొన్ని కథలు, వ్యాసాలు, సమీక్షలు, కవితలు.. సీరియల్స్,, అన్నీ మీ కోసమే. మరి ఈ సంవత్సరపు మొదటి సంచిక విశేషాల గురించి తెలుసుకుందాం.

బ్రహ్మలిఖితం 21

రచన: మన్నెం శారద

అతను కళ్ళద్దాలు సవరించుకొని అందులో రసింది దీక్షగా చదివేడు. ఆ పైన పకపకా నవ్వాడు.
కాన్హా అసహనంగా చూస్తూ నిలబడ్డాడు.
“ఏముంది అందులో?”
“ఏముంటుంది? మామూలే. నీకు తనకి ఉన్న అనుబంధానికి వెల లేదట. నువ్వు చేసిన సహాయానికి డబ్బిస్తే నువ్వు బాధపడతావని డబ్బివ్వడం లేదట. ప్రేమకి పర్యవసానం పెళ్లి కాకపోతే ఆమె హృదయంలో మొదటి స్థానం నీదేనట. మనసు నెప్పుడైనా ఒంటరితనం ఆవహించినా, బాధ కల్గినా మొదటిసారి గుర్తు చేసుకునేది నిన్నేనట. ఎప్పుడయినా తన దగ్గరకి రావొచ్చని ఎడ్రసిచ్చింది.” అని చెప్పేడతను.
ఆ మాటలో కొన్ని పదాల అర్ధం నిర్దుష్టంగా తెలీకపోయినా కాన్హా కళ్లు నీటితో చిప్పిల్లేయి.
అతనది చూసి పకపకా నవ్వి “ఏంటి ఏడుస్తున్నావా? ఇవన్నీ నిజమనే నమ్మేస్తున్నావా? మగాడిపట్ల టియర్‌గాస్ ఆడాళ్ళు. చక్కగా ఈ మాటలు చెప్ఫేసి చెక్కేసిందా? సరిగ్గా నాలుగేళ్ల క్రితం నా ప్రియురాలు కూదా ఇలానే చెప్పేసి ఎవణ్ణో కట్టుకుని బాంబే వెళ్ళిపోయింది. నమ్మకు. ఈ దగాకోరు మాటలు నమ్మకు. అంతా ట్రాష్.” అంటూ మళయాళంలో అరుస్తూ ఆ ఉత్తరాన్ని ముక్కలుగా చింపేసి గాలిలో ఎగరేసేడతను.
కాన్హా అతని చర్యకు నిరుత్తుడయి కోపంగా అతని కాలర్‌ను పట్టుకొని కొట్టబోయేడు.
“వద్దు. వాడు పిచ్చోడు. కొట్టకు” ఎవరో పోర్టరు వచ్చి కాన్హా నుండి అతన్నొదిలించేడు.
కాన్హాలో అప్పూడావరించింది చెప్పలేని నిస్పృహ.
ఎప్పుడయినా, ఎన్నడయినా లిఖితని చూడాలనిపిస్తే.. వెళ్ళే దారి పూర్తిగా సమాధి చేయబడించని తెలిసి అతని హృదయం నొక్కేసినట్లయింది.
నిర్లిప్తత ఆవరించిన హృదయంతో అతను మున్నార్ బయల్దేరేడు.
బస్సు కదిలింది. ఓ మూల సీటులో కూర్చుని అతను అనుకున్నాడు. ‘ఆమెనెందుకు కలవాలి. కలిసినా తమ మధ్యనున్న అంతర్యాలు కలవవు. ఆ ఎడ్రస్సలా పోవడమే ఒక విధంగా మంచిదేమో.
కఠినమైన నిర్ణయం కన్నీరు తెప్పిస్తుంటే కళ్ళు మూసుకున్నాడతను.

**********
డాక్టరు ప్రభంజన విచారంగా తన గదిలో కూర్చొని ఎంతకూ బయటకు రాకపోయేసరికి ఈశ్వరి అనుమానంగా ఆమె గదిలోకి తొంగి చూసింది.
ప్రభంజన కూర్చున్న భంగిమలోగాని, చూపులోగాని మార్పు రాకపోయేసరికి ఈశ్వరి తనే చొరవ చేసుకొని లోనికొచ్చి ‘మేడం’ అని పిలిచింది.
ప్రభంజన చూపు మరల్చి ఈశ్వరి కేసి చూసి విచారంగా మొహం పెట్టి “నువ్వనవసరంగా నా కొంప ముంచేవు” అంది బాధగా.
ఈశ్వరి ఆమె వైపు తెల్లబోతూ చూసి “ఏం జరిగింది మేడం. వెంకట్‌ని తెసుకొస్తానని వెళ్ళి ఇలా దిగులుగా వచ్చేరేంటీ? అతను కనబడలేదా?” అంది ఆత్రుతగా.
“నేను ఓంకారస్వామి దగ్గర కెళ్ళేను. అతను నా పూర్వజన్మ గురించి చెప్పేడు. అప్పట్నించి నా మనసు మనసులో లేదు. నా భర్త ఎవరో తెలిశాక.. నాకన్నం ముట్టబుద్ది కావటం లేదు. ఏం చేయాలో దిక్కు తోచక ఏడుస్తున్నాను” అంది ప్రభంజన.
ఈశ్వరి ఆశ్చర్యంగా చూస్తూ “ఏమిటీ, డాక్టర్ సుందరంగారు మీ భర్త కాదా?” అంది.
“పోయిన జన్మలో కాదట. ప్రస్తుతం నా భర్త.” అంటూ ఆగి ఈశ్వరి కళ్లలోకి చూసింది.
“చూశారా! నన్నన్నారుగాని మీక్కూడా పూర్వజన్మలోని భర్త మీదే ప్రేమ కల్గింది. ఇప్పుడింతకీ ఆయనెక్కడున్నాడు.”
ప్రభంజన వేలుపెట్టి వరండాలొకి చూపించింది.
ఈశ్వరి అటు చూసి ఎవరూ లేకపోవడంతో “అక్కడెవరున్నారు మీ పెంపుడు కుక్క తప్ప” అంది.
“అదే నా భర్తట. నా మీద ప్రేమతో నా ఇంట్లోకే వచ్చేసింది. ఇప్పుడు నేనేం చేయాలి.” అంది బాధగా ప్రభంజన.
ఈశ్వరి మొహం ఏవగింపుగా పెట్టి “చా! చ! ఈ కుక్కా!” అంది.
ప్రభంజన ఈశ్వరి వైపు అదోలా చూసి “అలా అనకు. నాకు బాధేస్తుంది. ఏదో పాపం కొద్ది అలా పుడితే అది నా భర్త కాకపోతుందా? నేను సుందరంగారిని వదిలి దాన్ని తీసుకెళ్ళి పోదామనుకుంటున్నా.
ఈశ్వరి నవ్వాపుకొని “ఖచ్చితంగా మీకు పిచ్చి పట్టిందనుకుని పిచ్చాసుపత్రిలో వేస్తారు. గుట్టు చప్పుడు కాకుండా దాన్ని తరిమేసి సుందరంగారితో హాయిగా ఉండండి” అంది.
“ఎందుకని?”
ప్రభంజన సూటి ప్రశ్నకి ఈశ్వరి చిరాగ్గా చూసింది.
“ఎందుకేమిటి, సొసైటీలో మీరొక పెద్ద డాక్టరు. ఒక కుక్క పూర్వ జన్మలో మీ భర్తంటే నవ్వరూ. పైగా దాంతో వెళ్తే మీ గౌరవమేం కావాలి?”
ప్రభంజన ఈశ్వరికేసి నిశితంగా చూసి “నీ పెళ్లయి ఎన్నేళ్ళయింది?” అనడిగింది.
“పద్నాలుగేళ్ళు”
“పద్నాలుగేళ్ళు కాపురం చేసిన భర్తని, కన్న పిల్లల్ని సొసైటీలో నీకున్న స్థానాన్ని వదిలేసి వెంకట్ అనేవాడితో వెళ్లిపోతే నీ గౌరవం మాత్రం పోదా? నువ్వెళ్లిపోగానే నీ భర్త, పిల్లల గతేంటి?” అనడిగింది సూటిగా.
ఈశ్వరి తెల్లబోయినట్లుగా చూసిందామెవైపు.
మొదటిసారిగా ఆమె సరైన జవాబు చెప్పలేకపోయింది.
ప్రతివాళ్ళూ తమ పూర్వజన్మల గురించి తెలుసుకొని ప్రస్తుత అనుబంధాలు వదిలేసి వెళ్ళిపోతే ప్రపంచమేమైపోతుందో ఆలోచించు. అసలివన్నీ నమ్మదగ్గ విషయాలు కాదు ఈశ్వరి. వాళ్లు బ్రతుకు తెరవుకోసం ఏవేవో చెబుతారు. నా చిన్నప్పుడొక జ్యోతిష్కుడు నాకసలు చదువే రాదన్నాడు. ఆ మాట మనసులో పెట్టుకుని చదవకపోతే నేను డాక్టర్నయ్యేదాన్నా? ఆలోచించు” అంటూ ఆ గదిలోంచి డిస్పెన్సరీ వైపు వెళ్లిపోయింది డా.ప్రభంజన.
ఈశ్వరి మొదటిసారి ఆలోచించడం మొదలెట్టింది.
*****
వెంకట్ అనుచరులు తలుపు తాళం తీసి అన్నం కేరియర్ అక్కడ పెడుతూ “అన్నం తెచ్చేం” అన్నారు. చీకట్లో మంచం కేసి చూస్తూ.
“నాకొద్దు” అంది మంచం మీద ఆకారం.
“ఏమో మాకు తెల్దు. ఆయన తినమని చెప్పేడు. తిను”
“ఆయనెప్పుడొస్తాడు?”
“చెప్పలేదు”
“ఇప్పుడే రమ్మనీసిండి. నాకు సూడాలనిపిస్తన్నదా బాబుని”.
ఆమె మాట తీరుకు ఆశ్చర్యపడి టార్చిలైటు వెలిగించేడు అందులోని వ్యక్తొకడు.
ఆ వెలుగులో మంచమ్మీద కూర్చున్న ఆకారాన్ని చూసి అందరి గుండెలు ఝల్లుమన్నాయి.
చారెడు బంతిపూల దండతో జడేసుకుని చంకీ రవిక, నైలాను చీర కట్టి మెల్లకన్నుతో మెల్లిగా నవ్వింది అప్పలనరసమ్మ.
“నువ్వెవరివి. ఆవిడేది?” అన్నారు వాళ్లు కోపంగా.
“నేనెవతినా! మీ కళ్లల్లో దుమ్ముగొట్టా. నన్నే కదరా ఆటోరిచ్చాలో అమాంతం తెచ్చి ఈ గదిలో కుదేసినారు. ఎవురో సాధువు ఆ కిటికీలోంచి నా బుర్ర మీన సెయ్యెట్టి ఆ ఎంకటుగాడే నీ మొగుడు. ఆణ్ని మనువాడమని సెప్పి ఇంత బుగ్గి నా మొకాన కొట్టి ఎల్లిపోనాడు. అంతే. నా ఆకారమిలాగయిపోనాది. మీరు బేగెల్లి ఎంకటుని రమ్మని సెప్పండి.” అంది అప్పలనరసమ్మ.
ఆ మాటలు విని వాళ్ల గుండె బేజారైంది.
పరుగున వెంకట్ దగ్గరికి పరిగెత్తేరు.
అప్పుడు వెంకట్ ఓంకారస్వామి దగ్గర కూర్చొని ఉన్నాడు.
వెంకట్ వాళ్లవైపు ప్రశ్నార్ధకంగా చూశాడు.
“కొంప మునిగింది. ఆవిడ మారిపోయింది” అన్నారు వాళ్లు గుసగుసగా వెంకట్ పక్కన చేరి.
“అంటే! పారిపోయిందా?” అనడిగేడు వెంకట్ గాభరాగా.
“లేదు సామి. అదెవర్తిగానో మారిపోయింది. నిన్ను సూడాలంటుంది. ఎంటనే నిన్నట్టుకొచ్చేయమని అరిచి గీ పెడుతుంది. అందుకే నీకు సెబుదామని.” అన్నారు వాళ్లు.
ఓంకారస్వామి ఏవిటన్నట్లుగా చూశాడు వెంకట్ వైపు.
మిగతా భక్తులకి అనుమానం రాకుండా వెంకట్ లేచి ఓంకారస్వామి చెవిలో విషయాన్ని గుసగుసగా చెప్పేడు.
ఓంకారస్వామి భ్రుకుటి ముడిపడింది.
“తమాషాగా ఉందే. నిజంగా మీరు కేయూరవళ్లనుకొని ఇంకెవర్నొ బంధించలేదు కదా.” అనడిగేడు.
“ఇంకా నయం. నేనే కదా ఆవిణ్ణి తీసుకెళ్లింది” అన్నాడు వెంకట్.
“అయితే ఇదేదో చిత్రంగా ఉంది. నువ్వెల్లొకసారి చూసిరా. “అన్నాడు ఓంకారస్వామి.
వెంకట్ అదురుతున్న గుండెతో వాళ్ల వెంట బయలుదేరాడు.
*****
రైలు వేగంగా వెళ్తోంది. కాన్హా ప్రాట్ఫామ్ మీద నిలబడి తనని అలాగే చూస్తూ నిలబడిపోయిన దృశ్యం లిఖిత కళ్ళనుండి వీడిపోవడం లేదు.
“బేబీ!”
తండ్రి పిలుపుకి కళ్ళు తెరచి చూసింది లిఖిత.
“నేను పడుకుంటాను” అన్నాడాయన.
లిఖిత కర్టెన్ సరిచేసి చలిగా అనిపించి కొద్దిగా ఏ.సి తగ్గించి కూర్చుంది తన సీట్లో.
కార్తికేయన్ పడుకున్నాడు.
లిఖిత రైలు వేగంగా వెళ్తుంటే అద్దంలోంచి దట్టంగా పరిగెత్తుతున్న కొబ్బరి చెట్ల సముదాయాన్ని చూస్తూ కూర్చుంది.
సాయంత్రమయింది.
రైలు జాలార్ పెయిట్‍లో ఆగింది.
వెంటనే ఎస్పీ హరిహరన్ గుర్తొచ్చేడామెకు.
ట్రెయిన్ తమిళనాడు బంద్ వలన అక్కడాగిపోతే ఆయన తనకు చేసిన మర్యాదలు గుర్తొచ్చేయి.
గబగబా గుమ్మం దగ్గర కొచ్చి అక్కడే నిలబడి ఉన్న రైల్వే కానిస్టేబుల్ని పిలిచి “హరిహరన్గారున్నారా?” అనడిగింది.
అతను వెళ్లి మరో ఇన్పెక్టర్ ని పిలుచుకొచ్చేడు.
అతను వెంటనే లిఖితను గుర్తుపట్టి సెల్యూట్ చేసేడు.
లిఖిత అతనికి ప్రతి నమస్కారం చేస్తూ “హరిహరన్ గారున్నారేమో చూద్దామని” అంది.
వెంటనే అతని మొహం మ్లానమైంది.
“రెండ్రోజుల క్రితమే ఆయనకి హార్టెటాక్ వచ్చింది.” అన్నాడతను.
“ఇప్పుడెలా ఉన్నారు?” అంటూ గాభరాగా అడిగింది లిఖిత.
“చనిపొయేరు. ఒక్క స్ట్రోక్కే”
అతని జవాబు ఆమె మనసుని నలిపేసింది. అసలే కాన్హా ఎడబాటుతో కుమిలిపోతున్న ఆమె మనసులో దుఃఖం ఆగలేదు. కన్నీరు వెంటనే చెంపల మీదకి జారింది.
“సారీ! చెప్పకూడదనుకున్నాను.” అన్నాడతను.
లిఖిత జవాబు చెప్పలేదు.
అతను తన కర్తవ్యం గుర్తొచ్చినట్లుగా వెళ్లి ఫ్లాస్కోతో కాఫీ టిఫిన్స్, అరటిపళ్లు తెచ్చి ఆమెకందించబోయేడు.
“వద్దు” అంది లిఖిత హీనస్వరంతో.
అ”అలాగనకండి. సార్ చాలా మంచివారు. ఎన్నడూ పోలీసాఫీసర్ దర్పం ప్రదర్శించలేదు. ఆయనక్కావలసిన వాళ్లు మాకూ కావాల్సిన వాళ్ళే!” అంటూ బలవంతంగా లోనికొచ్చి బెర్త్ మీద ఉంచేడు.
రైలు కదిలింది.
అతను దిగి మళ్లీ సెల్యూట్ చేసేడు.
రైలు వేగమందుకుంటుంటే లిఖిత కన్నీటిని దాచుకోలేకపోయింది. నిశ్శబ్దంగా అవిరామంగా వస్తున్న కన్నీటిని తుడుచుకుంటూ కూర్చుంది.
తన మనసుని దోచుకున్న ఎవరు వీరంతా.
ఊరుకాని ఊరులో భాషేతర ప్రాంతంలో తన్ని ఆదుకొని ఆత్మీయతని పంచిన మనుషులు.
తనంటే ఎవరో ఏమిటో తెలియకపోయినా మానవత్వాన్ని చూపించిన ఘనులు.
ఇంకా అక్కడక్కడా ఇలాంటి వారుండబట్టే తను తన తండ్రిని కలుసుకోగల్గింది.
కార్తికేయన్ లేచి కూర్చుని లిఖిత వైపు చూసి “ఏంటమ్మా అలా వున్నావు?” అనడిగేడు.
లిఖిత హరిహరన్ మరణం గురించి చెప్పింది.
అతను బాధగా కళ్లు మూసుకున్నాడు.
కాస్సేపటికి కళ్లు తెరచి “అందుకే నేనీ మరణాన్ని జయించాలని విశ్వప్రయత్నం చేసేను. కాని ప్రయోజనం లేకపోయింది” అన్నాడు బాధగా.
అతని ఎదురు సీటులో కాషాయ వస్త్రాలు ధరించి, నున్నగా గుండుతో నుదుటన చందనం లేపనంతో చెవులకి బంగారు సింహపు మకరకుండలాలతో కుడిచేతికి బంగారు కంకణంతో కూర్చున్న వృద్ధుడు కార్తికేయన్ వైపు చూసి “మీరెవరు?” అనడిగేడు.
“ఒక సైంటిస్టుని”
“మరి మరణమంటున్నారేమిటి?”
“అవును. చావులేని మందు కనుక్కోవాలని విశ్వప్రయత్నం చేసి ఓడిపోయాను. చివరికి మళయాళ క్షుద్రోపాసకుల్ని కలిసి ఆ అద్భుత శక్తిని సంపాదించాలనుకున్నాను. అదీ జరగలేదు” అన్నాడు కాస్త విచారంగా.
ఆ వృద్ధుని పెదవులు అపహాస్యంగా విచ్చుకున్నాయి.
“క్షుద్ర అనే పదంలోనే తక్కువ, నీచం అనే అర్ధాలు ఇమిడి ఉన్నాయి. అలాంటి క్షుద్రోపాసకులు మహత్తరమైన మరణ రాహిత్యం గురించి మీకు బోధించగలరని ఎందుకనుకున్నారు?”
అతని ప్రశ్నకి జవాబు చెప్పలేకపోయేడు కార్తికేయన్.”లాబరేటరీలో నిర్విరామ శ్రమ నాకే ప్రయోజనం కూర్చలేదు. . అందుకే వాళ్లనాశ్రయించేను. ఓటమి మనిషిని బలహీనుణ్ని చేస్తుంది కదా!” అన్నాడు చివరికి.
అతను తల పంకించి కాస్సేపు కళ్లు మూసుకుని తెరచి “మరణరాహిత్యం! అంటే మరణం లేకపోవడం. అది లేకపోతే జననముంటుంది కాని మరణముండదు. అప్పుడీ భూవిస్తీర్ణం మానవవాసానికి సరిపోతుందా? ఇప్పటికే ఆకాశ హర్మ్యాలు నిర్మిస్తున్నారు. అడవుల్ని నరకుతున్నారు. సముద్రాల్ని, నదుల్నీ పూడుస్తున్నారు. ప్రకృతినంతా వికృతం చేసేస్తున్నారు. సంతృప్తి అనే పదాల్ని పూర్తిగా సమాధి చేస్తున్న మనిషి మరణం లేకపోతే మృగమయిపోడూ!” అన్నాడు.
లిఖిత అంతసేపు అనాసక్తంగ వారి సంభాషణ వింటున్నదల్లా అతని మాటలకు ఆసక్తురాలయి వారి వైపు తిరిగింది.
“అంటే నా ఉద్ధేశ్యంలో ఈ మహత్తరమైన రహస్యాన్ని అది మంత్రం కానివ్వండి, మందు కానివ్వండి. అందరికీ అందుబాటులోకి తేవాలని కాదు. మనుషులు అకాలంగా మరణం వాతపడకుండా, అలానే గొప్పవారిని, మేధావుల్ని రక్షించుకోవాలని నా ఆకాంక్ష.”కాని ఇది ఎవరివల్లనా కాదని తెలిసి పొయింది. పూర్వం శుక్రాచార్యుల వారు కచుడికి బోధించిన మృతసంజీవినీ విద్య కూడా కట్టు కథేననుకుంటాను” అన్నాడు కార్తికేయన్.
“కాదు”
ఆయన జవాబు విని “అయితే ఉందంటారా?” అనడిగేడు కార్తికేయన్.
ఆ ప్రశ్నలో కొంత హేళన మిళితమై ఉండటం గమనించాడా వృద్ధుడు.
“మన శక్తికి అందని పరిజ్ఞానం లేదనుకోవడం కేవలం మన అజ్ఞానం మాత్రమే. అయితే మానవ అవతారం ఎత్తిన భగవంతుడు కూడా మరణించేడు. మనకి చావు అనివార్యమని చెబుతూ! కాని మృత సంజీవిని విద్య ఉన్నది. అది ప్రస్తుతం తెలిసిన వ్యక్తి ఒకరే.”
“ఎవరాయన?”
“కపాలబ్రహ్మ. తూర్పు కనుమలలో అరకులోయకి దగ్గర్లో ఉన్న బొర్రా గుహల కావల్ ఉంటాడని తెలుసు. ఈ ఉత్తరాయణంలొ ఆయన తనువు చాలిస్తారని విన్నాను.” అంటూ వ్రేళ్ళని లెక్కపెడుతూ.”ఇంకెంత, ఆయన సమాధి కావడానికి మరో మూడు రోజులు మాత్రమే ఉంది” అన్నారాయన.
ఆ మాటలు వినగానే కార్తికేయన్‌లో ఉత్సాహం పొంగి పొరలింది. టైము చాలా తక్కువగా ఉండటం వలన ఒక విధమైన టెన్షన్ కూడా చోటు చేసుకుంది. కాని దాన్ని బయటకి కనిపించనీయకుండా” మీరు చెబుతున్నది నిజమేనా?” అనడిగేడు.
ఆయన కార్తికేయన్ కేసి కళ్ళు తిప్పి చూశాడు.
ఆ కళ్లు మండుతున్న అగ్నికణికల్లా ఉన్నాయి.
“ప్రకృతిని నమ్ముతూ మాకు తెలిసిన పరిజ్ఞానాన్ని విషయ వాంఛలకి ఉపయోగించకుండా ఊరూరా మంచిని పంచడానికి తిరుగుతున్న ఉపదేశికులం మేం. మాకబద్ధమాడాల్సిన పని లేదు.”
లిఖిత ఆయన కోపాన్ని చూసి భయపడింది.
“నాన్నారు చాలా జబ్బున పడి లేచేరు. ఏదైనా ఆయన మాటలు మిమ్మల్ని బాధిస్తే క్షమించండి”
ఆయన చిరునవ్వు నవ్వాడు.
“కోపం కాదది. నా నిజాయితీకుండే తీక్షణతది” అన్నాడాయన.
లిఖిత ఆయనకి అరటి పళ్లందించింది.
ఆయన లిఖితని ఆశీర్వదిస్తూ “శుభజాతకం. తలిదండ్రులకి ఆసరా అవుతావు” అన్నాడు.
అందరూ టిఫిన్స్ తిన్నారు.
రైలు వేగం పెంచుకుంది. అందరూ తెరలు వేసుకొని పడుకున్నారు.
అక్కడ నిద్రరాని వారిద్దరే.
ఒకరు తన సాధన వ్యర్ధమైందనే వేదనతో కార్తికేయనయితే మరొకరు లిఖిత.
మధ్యరాత్రి రైలు గుంటూరులో ఆగింది. లిఖిత ట్రెయిన్ దిగింది తండ్రిని తీసుకొని.
ఇద్దరూ బస్సులొ విజయవాడ చేరుకొని మద్రాసు నుండొస్తున్న హౌరామెయిల్‌ని కాచ్ చేసేరు. కండక్టర్‌ని బ్రతిమిలాడి రెండు సీట్లు సంపాదించింది లిఖిత.
తాము విశాఖపట్నానికి దగ్గరగా వచ్చేస్తున్నామన్న తలంపు ఆమెనొక రకమైన ఉద్వేగానికి గురి చేస్తోంది. తొందరలో తల్లిని చూడబోతోంది. అదీ తండ్రితో కలిసి.
తల్లిని… తండ్రిని తను కలపబోతోంది.
పుట్టినందుకు తన జన్మకొక సార్ధకత లభించబోతోంది.
ఇలాంటి తలపులతో ఆమె హృదయం తీవ్రంగా స్పందిస్తోంది. అలాగే ఆలోచిస్తూ ఆమె ఎప్పుడో నిద్రలోకి జారుకుంది.
అలా ఎంత సేపయిందో.
సరిగ్గా ఎవరో తట్టినట్లు మెలకువొచ్చేసింది.
బాగా తెల్లారిపోయింది.
ఎండ గూడా వచ్చేసింది.
రైలు స్టేషన్లో ఆగి ఉంది.
“ఏ స్టేషనిది?” అనడిగింది ఎదురుగా సంపెంగి పూలమ్ముతున్న వ్యక్తిని.
“వాల్తేరు” అన్నాడతను.
లిఖిత ఆనందంగా తండ్రి బెర్త్ వైపు తిరిగి లేపబోతూ ఉలిక్కిపడింది.
అక్కడ బెర్త్ మీద అతను కప్పుకున్న దుప్పటి మాత్రమే ఉంది.
లిఖిత ఉలిక్కిపడి టాయిలెట్స్ వైపు వెళ్లింది. అక్కడా అతను కనిపించలేదు.

ఇంకా ఉంది.

గిలకమ్మ కథలు 8 – అద్దీ.. లెక్క! కుదిరిందా.. తిక్క?

రచన: కన్నెగంటి అనసూయ

మజ్జానం బడి వదిలే ఏలయ్యింది. పొద్దున్ననగా పెరుగన్నం తినెల్లినోళ్ళు ఆకలితో నకనకలాడతా ఇంటికొత్తారని.., ఆళ్లకి అన్నాలు పెట్టి తను తినొచ్చులే అని పనంతా అయ్యాకా నీళ్ళోసుకుని ఈధి తలుపులు దగ్గరకేసి వసారా మీద గోడకి నిలబెట్టున్న నులక మంచాన్ని వాల్చి దుప్పటీ, తలగడీ లేకుండా ఆమట్నే ఇలా నడుం వాల్సిందో లేదో సేస్సేసున్న ఒల్లేవో..ఇట్టే కునుకట్తేసింది సరోజ్నికి.
అంతలోనే తలుపు మీదెవరో “మేడంగారా..మేడంగారా..” అంటా సేత్తో కొట్టిన సప్పుడై సటుక్కున లేసి కూకుంది సరోజ్ని.
“ ఇయ్యాల్టప్పుడు ఎవురొచ్చేరో..? పైగా మేడంగారంటన్నారు సిత్రంగాను. నన్నెవరు పిలుత్తారలాగ?” మనసులోనే నవ్వుకుంటా తలుపుదీసిందేవో..ఎదురుగ్గా గంగాజలం మేస్టారు..
ఆవిడ్ని సూసి తెల్లబోయింది సరోజ్ని. అలా తెల్లబోతానే..”ఇయ్యాల్టప్పుడు ఈవిడొచ్చిందేటి? ఈ గిలకమ్మకసలే కుదురు తక్కువ. కొంపదీసి ఎవర్నన్నా..పడేసి తొక్కెసిందా ఏటి బళ్ళోను. గొడవెట్టుకుంటాకొచ్చిందేవో..? “ అని మనసులో అనుకుంటా ..
” ఈల్లొత్తారేవోనని సూత్తన్నానండి..అంతుకే తలుపులు దగ్గిరికి జేరేసేను. బళ్లోంచే వత్తన్నారేవో? మంచి నీళ్లిచ్చుకుంటారా? ?” నవ్వుతూనే మరియాదగా అడిగింది సరోజ్ని..కుచ్చీలో కూచ్చోమన్నట్టుగా దాన్ని బర్రున గంగాజలం మేస్టారి ముందుకి తోత్తా..
గంగాజలం మేస్టారిది ఆ ఊరే. అక్కడే పుట్టి పెరిగేరు కూడాను. సెకండరీ గ్రేడూ ట్రయినింగయ్యి ఇక్కడే మేస్టారుగా సేరేరు. అంతుకే సూడగానే గుర్తుపట్తేసింది..సరోజ్నీ.
బళ్లో గిలక ఆవిడ కళాసే. కానీ ఈ కుదురు తక్కువ ముండ కూకుంటే గదా ఆవిద కళాసులోను.. ఆలోసిత్తానే గంగాజలంగఆర్ని గమనిత్తందేవో..
“వద్దండి. బళ్ళోంచే గదండీ వత్తన్నాను. ఇంటికెల్లేకా తాగుతాను గానీండీ..మీతో ఓ మాట సెప్పాలని ఇంకా బడి ఇడిసి పెట్టక ముందే ఇటొచ్చేనండి..బడి ఇడిసిపెడితే పిల్లలొచ్చేత్తారని మా హెడ్డు మాస్టరుగార్నడిగి ఒకడుగు ముందొచ్చేనండి..ఇదీ కారణవని సెప్పేతలికి ఆరూ ఒప్పుకున్నారండి..”
సరోజ్ని గుండెల్లో ఈశడు తూకం రాయడింది అదిని. ఆలోసిత్తానే వద్దన్నా మంచినీల్లు తెచ్చిఛింది.
“పోన్లే .. తెచ్చిచ్చేరు గదాని” అవసరం లేపోయినా నాల్గయిదు గుటకలేసి మిగతా నీళ్ళు అక్కడే ఉన్న కొబ్బరి సెట్టు మొదట్లో పోసి..ఎనక్కొచ్చి గళాసు కిందెట్టి కుర్సీలో కూకుంటా..
“ మరేమో..మీ పాప మా క్లాసేగదండీ..” అంటా మొదలెట్టింది గంగాజలం.
నవ్వుతా తలూపింది అవునన్నట్టు సరోజ్నీ.
“ నా క్లాసైనా ..మీ పాపెప్పుడూ నా క్లాసులో కూకోదండి. మరదేటో గానీ నాకూ అర్ధమై సావదండి. ఎప్పుడూ ఆ లచ్చిం మేస్టారి క్లాసులోనే కూకుంటాదండి. పక్క రూమే అయ్యే తలికి ..మా క్లాసులోంచి బేటికొచ్చి ఆల్ల క్లాసులోకి కిటికీలోంచి వచ్చిందో లేదోనని ఓసారి తొంగి సూసి ఆజరు ఏసుకుంటానండి. రోజూ అంతేనండి. ఎన్ని సార్లు అడిగినా వచ్చి కూకోదండి. లచ్చిం మేస్టారు కూడా సాలాసార్లు సెప్పేరండి. అయినా రాదండి. కడాకరుకి హెడ్డు మాస్టరుగారు కూడా సెప్పేరండి. బెయపెట్తేరు గూడానండీ గోడ కుచ్చీ ఏయిత్తానని. అయినా ఇన్లేదండి..“ కించిత్తు బాధగా, కూతంత స్సిగ్గుగా అంది గంగాజలం.
“ తెలుసండి..కూకుంటాలేదని. అదే సెప్పుద్ది. ఎంతుకే అనడిగితే ఏమ్మాట్తదు. రోజూ అడుగుతానండి ఓమాట బళ్లోంచి రాగానే ఎక్కడ కూకున్నావే అని. నదురూ బెదురూ లేకుండా సెప్పేత్తాదండి.
ఇంట్లో ఉంటానండి. దీన్నెలాగ కొంకిలు ఇరగ్గొట్టి మీ కళాసులో కూకోబెట్టాలో తెలుత్తాలేదండి. నేనెల్లనంతే అని తెగేసి సెప్పేత్తాదండి. అదేం పిచ్చోగానీ దానికి లచ్చిం మేస్టారంటే మా ఇదండి. పువ్వు పుయ్యనివ్వదండి. మా లచ్చిం మేస్టారికి అని కోసేసి పట్టుకెల్లి పోద్దండి. ఏదైనా పెట్టినా అంతే. మొన్నామద్దెన..బళ్ళోకి ఎవరో గారడీ వోళ్ళొచ్చేరు. అందరూ తలో పావలా తెచ్చుకోండి ఇళ్లకెల్లి అన్నారంటండి..పరుగూ,పరుగున వచ్చేసి పీకల మీద కూచ్చుందండి..డబ్బులు ఇత్తావా సత్తావా అని. ఇవ్వక సత్తానా అండి. ఇవ్వాపోతే అదో గోల. అంతుకే ఇచ్చేనండి. తీరా అయ్యట్టుకెల్లి తీగల మీద నడుత్తువో ఏదోనంటండి..పక్కింటోల్ల పిల్లోడు సూస్సేడండి. ఆడు సెప్పేడు. ఆ గారడీ ఏదో సూడకుండా సెంటర్లో అమ్ముతున్నారని నవనవ లాడతన్నాయంటండి వంకాయలు. అయ్యి కొనుక్కెల్లి మాయమ్మ మీకిమ్మంది అని ఇచ్చొచ్చిందండి. నాకూ దెలవదండి అలా ఇచ్చినట్టు. సెప్పలేదండి తిడతాననుకుందో ఏవో. మొన్నామజ్జన ఏగోరింట్లో పెళ్ళికొడుకుని జేత్తంటే ఎల్లేవండి..నేనూ ,మా ఇరుగూపొరుగూ. అక్కడ ..ఆల్లందరూ ఉండగా సెప్పిందండి..వంకాయలు ఎంత రుసిగానో ఉన్నాయని గుజ్జల్లే ఉడికిపోయింది కూరని.
ఆ పక్కా ఈ పక్కా ఈల్లున్నారేవో సిగ్గేసేసిందనుకోండి..పోనీ నేనంపితే అలాటిమాటే. నాకే పాపం దెల్వదండి. మొకవట్టికెల్లి ఎక్కడ పెట్తుకోవాలో తెల్వలేదండి. పోనీనమ్మాఅని నేనిచ్చి అంపితే అదో రకం అనుకోండి..నేనివ్వని దానికి నాకెందుకొచ్చిన గొడవ సెప్పండి. అడుగుదావా అంటే సేసిన పని సెడ్డది గాదు. అలా ఎవరికైనా ఏదైనా ఇవ్వాలనుకుంటం మంచి గుణవే. కాదన్ను. దీనికెలా సెప్పాలో తెలుత్తాలేదండి..” మొత్తుకుంది సరోజ్ని..
“పిల్లలు అలాగే ఉంటారండి..ఎవర్ని ఇష్టపడతారో తెల్వదు…ఇష్టపడ్దారంటే..ఇదిగో ఇలాగే ఉంటాదండి..”
“ అబ్బే ..! ఇది మరీనండ బాబా. ఏది పెట్టినా తినను గూడ తినదండి. అన్నీ దాత్తది. ఎంతుకే దాత్తన్నావ్ అంటే మా లచ్చిం మేస్టారికి అంటాదండి.. దీంతో ఎలా ఏగాలో తెలుత్తాలేదండి.”
నవ్వుకుందా మాటకి గంగాజలం.. మేస్టారు. కాసేపటికి నవ్వాపి..సరోజ్నీ వంక , వాచ్ఛీ వంకా మారిసి మారిసి సూత్తా..
“ఇనస్పెట్టరు గారు వచ్చినప్పుడల్లా…నాకిదో పెద్ద పనైపోయిందండి మీ పాపని బెతిమిలాడ్తం. సిగ్గేత్తంది కూడానండి..” అంది ..మొకవదోలాగ పెట్టుకుంటా..
సరోజ్నీకి సచ్చేంత జాలేసేసింది ఆవిడ్నలా సూసేతలికి.. కోపంగూడా గుప్పున పొగలాగ మొకవంతా పొంగుకొచ్చేసిందేవో..
“నాలుగు సరవాపోయారా ఎదవని.? వచ్చి కూకున్నేవో..” అంది..
“ అయ్యో! సరుత్తుం ఎంతసేపండి. సేతి కొద్దీ లాగి ఈపమ్మటా సరవచ్చు. నాలుగూ పీకొచ్చు. నార పీసు లాగెయ్యొచ్చు కూడానండి. కానీ నేనలా సేత్తే బడి మానేత్తేనో..? మీరు ఊరుకోరు గదండీ..! అదీ రిమార్కేనండి మాకు..సస్పెండు సేసేత్తారండి. ఒకల్లని బళ్ళోకి బల్వంతాన సేర్సలేవండి.అలాటిది ఒకల్లని బడి మానేసేలాగ ఎంతుకండీ సేత్తవని ఊరుకున్నానండి. సరేలే..! తనకి ఎక్కడ ఇట్టం ఉంటే అక్కడే కూకోనిత్తే పోద్దని ఇన్నాల్లూ పట్టిచ్చుకోలేదండి. అయితే ఇనస్పెట్తరు గారొత్తన్నారండి రేపు. ఆరే..సొయంగా ఆజరేత్తారు. ఆ యాలకి ఉంటే సాలండి. ఎన్ని సార్లు సెప్పినా ఇంటం లేదండి. అంతుకే.. మీరు సెప్తేనన్నా,,ఇంటాదేమోనని..మీకు సెబ్దావని వచ్చేనండి..”
ఆ మాటలకి కోపవంతా వడ్లగింజల్లో పొల్లుగింజల్లా తేలిపోగా తెగ నవ్వొచ్చేసి పక పకా నవ్వేసింది సరోజ్ని. గంగాజలం కూడా సరోజ్నితో కలిసి కాసేపు నవ్వేసి..
“మీకలాగే ఉంటాదండి..మామూలు రోజుల్లో అయితే ఎక్కడ కూచ్చున్నా కూచ్చోవచ్చండి. కానీ ఆపీసర్లు ఊరుకోరండి..ఎవళ్ల క్లాసుల్లో ఆళ్ళే కూకోవాలంటారండి. అలా కూకోబెట్టాపోతే మా మీద రాసేత్తారండి పై ఆపీసర్లకి..అంతుకే పరిగెత్తుకొచ్చేనండి..బాబ్బాబూ ఎలాగైనా రేపొక్క పూట నా కళాసులో కూచ్చోమని సెప్తే..నా నెత్తిన గుండిగుడు పాలు గుమ్మరిచ్చినట్తండి..” బతిమాలినంత పన్జేసింది గంగాజలం మేస్టారు..
అయ్యన్ని ఏదో గుత్తొచ్చి నవ్వాపుకోలేకపోయింది..సరోజ్ని. నవ్వీ నవ్వీ..
“ సిన్నప్పట్నించీ అదంతేనండి మేస్టారా? ఒట్టి మొండిగటవండి. అది ఏది తినాలనుకుంటే అదే తింటాదండి. దానికిట్టం లేపోతే మనవెంత సెప్పినా దాన్నోరు ఇప్పిచ్చలేవండి. గుడ్దలైనా అంతే. దానికి నచ్చినియ్యే కొనాలండి. నచ్చాపోతే ఎంత కొత్తదైనా, ఇస్త్రీదైనా కట్టదండి. ఇట్తం ఉన్న గౌనైతే సిరిగిపోయినా, ఎలిసిపోయినా అదే కడద్దండి మల్లీ మల్లీని. ”
“బళ్ళోనూ అంతేనండి..సెప్పిన పని నచ్చితే అందరికంటే ముందే రాసి అక్కడ పెట్టేత్తాదంటండి. నచ్చాపోతే పుస్తకం అట్త కూడా తెరవదంటండి లచ్చిం మేస్టారే సెప్పేరండి..నేనావిడికి సెప్పాల్సింది ఆవిడి నాకు సెప్తారండి. సిగ్గేత్తాదనుకొండి..”
“మరంతేగదండీ పాపం. పెద్ద సావే వొచ్చి పడిందండి..అలాగైతే దీంతో మీకు..”
“ మామూలప్పుడైతే ..నేనిలా రాపోదునండి. ఇనస్పెట్టర్ గారొత్తన్నారుగదండీ..! ఆయనేదన్నా అంటే నాకు నా మర్ధా అండి మా తోటి మేస్టారుల్లో..! లక్ష్మిం మేస్టార్ని అడుగుతాకి నామోసి ఏసి మీ దగ్గరకొచ్చేనండి..” ఒకింత సిగ్గు సిగ్గుగా అన్న గంగాజలం మాటలకి జాలేసింది సరోజ్నికి.
“వద్దులెండి. అలాగైతే నేనే సెప్తానుండండి ఎదవకి. అయినా ఎవరి కళాసులో ఆళ్ళు కూకోవాలిగానండి..పేరో కళాసులోనూను, కూచ్చునేది ఒక కళాసులోనూనా..? అదెలాక్కుదురుద్ది ఏసాలు కాపోతేని ఏసాలు!
దీనికి బళ్ళో ఏసేతలికి ఆడింది ఆటగానూనూ, పాడింది పాటగానూ ఉంది. దీనికి సాగుతుందలాగ. మీరెల్లండి. ఏవనుకోబాకండి. మళ్ళీ వణ్నం తిని బళ్ళోకి ఎల్లాలిగదండీ..! బాధపడకండి మేస్టరుగారా? నేను సెప్తాగదండీ దానికి. “
అన్న సరోజ్ని మాటల్తో..కూతంత ధైర్నం రాగా మరి కాసేపు ఆమాటా ఈమాటా మాట్టాడి..ఇంటిదారి పట్టింది.. గంగాజలం మేస్టారు బొట్టెట్టి అరటి పళ్లత్తం కవరందించిన సరోజ్నికేసి ప్రేమగా సూత్తా..
గంగాజలం మేస్టార్ని అటంపి పొయ్యలో రెండు పిడకలలేసి ఆటి మద్దెన సన్నని గోగుపుల్ల ముక్కల్ని ఒడుపుగా దూరిపి అగ్గిపుల్ల గీసిందేవో..మెల్లగా మంటా..పొగా మొదలై ఇల్లంతా అలుముకుంటుండగా వచ్చింది గిలక..ముక్కు మూసుకుని మెల్లగా ఒక్కో అడుగూ ఏత్తా..
“ ఏటే ..అమ్మా..ఇప్పుడీ పొగెట్టేవేటి? దగ్గొచ్చేత్తందే..”
“ వత్తే రానియ్..నీకు దగ్గొత్తే నాకెటి. కాళ్ళుకడుక్కురా అన్నం పెడతాను. “
అమ్మెనక్కి తెల్లబోతా సూసింది గిలక ఆ మాటకి. అమ్మెప్పుడూ అలా మాట్తాడగా సూళ్ళేదేవో ..ఆచెర్యంగా ఉంది గిలక్కి.. అలా ఆచ్చెరపోతానే..తల్లెనక్కి సూత్తా..
“నాకన్నం వద్దు . నేంతిన్ను. “ బెదిరిచ్చింది గిలక.
“ అయితే ఇంతికాడెంతుకు బళ్లోకి పో..అన్నం తినన్దానివి ఇంటికెంతుకొచ్చా..” లొంగలేదు సరోజ్ని.
పిచ్చెక్కినట్టు అయిపోయింది గిలక్కి తల్లలా ఎక్కడికక్కడ విరదీసి మాట్తాడేసేసరికి..
అంతా గమనిత్తానే ఉంది సరోజ్ని. అయినా ఏ మాత్తరం ఎనక్కి తగ్గక..అప్పుడప్పుడే పొగ తగ్గి బాగా ఎర్రబడ్ద పిడకల పొయ్యి మీద మంగళాన్నెట్టి మినువుల మూఠకాడికెల్లింది ఇనపజల్లెడదీస్కోని..
“ ఇయ్యేలప్పుడెంతుకు పొయ్యంటిచ్చేవ్ ? “ అంది దగ్గుతానే..తల్లెనకమాలే ఎల్తా..
“ ఎంతుకా..? మినువులు ఏపుదావని..సున్నుండలు సెయ్యాలి గదా. తమ్ముడికి ఇట్టం.
“ ఆడికొక్కడికేనా? మరి నాకో? నాకూ ఇట్తవే గదా అయ్యంటేనీ?”
“ నీకిట్తం అయితే నాకేంటంట? ఆడంటే నాకిట్తం. ఆడికోసం సేత్తన్నాను. .”
“ నేన్నీకే పుట్తేను గదేటే అమ్మా..! “ ఆ మాటతో ఉక్రోషం తన్నుకుంటా రాగా పుస్తకాల సంచీ అక్కడ పడేసి సన్నగా ఏడుత్తా..సరోజ్నీ ఈపు మీద గుద్దుతుం మొదలెట్టింది.. సన్నగా ఏడుత్తా..
“పుడితే పెట్టాలని ఎక్కడైనా ఉందా అంట..?” అంది సరోజ్ని బింకంగా ..
“పుట్తేను గాబట్టి పెట్టాలి..అందరూ అలాగే పెడతన్నారు..” వెనగ్గా వచ్చి సరోజ్ని మెడ సుట్టూ సేతులేసేసింది గిలక.
అయినా తగ్గలేదు సరోజ్నీ.. మంగలం;లో మినువులు ఏపుతానే…
“ఊహూ..! అలాగా! ఎవరికి పుడితే ఆల్లే పెట్టాలా..? అలాగైతే ..ఏ బళ్లో ఏత్తే ఆ బళ్లోకే ఎల్లాలి గూడానా? నాకు తెలవదే..?
అమాయకంగా నిజంగానే తెలవదన్నట్టు అన్న తల్లికేసి సూత్తా..
‘’ మరెల్లకుండా..ఒక బల్లో ఏత్తే ఇంకో బల్లోకి ఎల్తారా ఎవరన్నాను..?” ఎటకారంగా అంది గిలక..
“ ఒక్క కళాసులో ఏత్తే ఇంకో కళాసులో కూకుంటాలేదా నువ్వు? అంతుకని అలాగడిగేను..”
ఏమ్మాట్తాడకుండా గమ్మునుండిపోయింది గిలక. సరోజ్నీ మెడ సుట్టూ సేతులు తీసేసి..దొంగలాగా అక్కడ్నించి జారుకోబోతుంటే..ఎనకనించి సరోజ్నంది..
“ ఏ కళాసులో పేరుంటే ఆ కళాసులో కూకోకుండా ఎవరికిట్తమైన కళాసుల్లో ఆల్లే కూకుంటే తల్లైనా పుట్తిన అందరికీ పెట్టాలనేవీ లేదు. ఇట్టవైనవోల్లకే పెట్టుకోవచ్చు..”
అంటా తనకి అన్నం పెట్టటానికి ఏ మాత్రం లెగని తల్లిని తెల్లబోతా సూత్తా..కాళ్లు కడుక్కుంటాకి తూములోకెల్లిన కూతుర్ని వోరకంత సూసింది సరోజ్ని.
మర్నాడు…
జడల్రెండూ ఇంతెత్తున ఎగిరెగిరి పడేట్టుగా గంతులేసుకుంటూ బళ్లోంచి ఇంటికొచ్చిన గిలకమ్మ..
“ అమ్మా..ముందు సున్నుండలెట్టు.తర్వాతే అన్నం..తింటా..”
పిల్లోడి చొక్కాకి గుండీ ఊడిపోతే కుట్తటానికి ముందేసుకుని కూర్చుని సూదిలోకి దారం ఎక్కిస్తున్న సరోజ్నీ మూతి భిఢాయించుకుని కూర్చుందే తప్ప నోరు విప్పలేదు.
దాంతో దగ్గరకంటా వచ్చిన గిలకమ్మ తల్లి చేతిలోని చొక్కా దూరంగా బల్ల మీదకి విసిరేసి..తల్లి ఒళ్లో దూరిపోతూ..
“ అమ్మా..! మరే ఇయ్యాల మా బళ్ళోకి ఇనస్పెట్తరు గారొచ్చేరు. నన్ను గుడ్ అన్నారు. అందరికంటే ముందు రాసేసేనని. లచ్చిం మేస్టారి క్లాసులో ఎంత బాగా రాసినా మెచ్చుకునీవోరు కాదమ్మా.!
అంతుకే..నేనీ క్లాసులోనే కూకుంటా. అక్కడికెల్లను..” సేతులు తిప్పుతా వసపోసిన పిట్టలా సెప్పుకు పోతున్న కూతుర్ని సూత్తందే గానీ సరోజ్నీ..గంగాజలమ్మేస్టారే మనసులో మెదుల్తుంటే వంగుని కూతుర్ని నుదుట్న “ఉవ్వా.” అంటా ఇంత పొడుగున ముద్దెట్టింది.

తపస్సు – ఆఖరి మెట్టు పైనుండి.

రచన: రామా చంద్రమౌళి

ఇక్కడనుండి చూడు.. ఈ ఆఖరి మెట్టుపైనుండి
ముషాయిరా.. రాత్రిని కాల్చేస్తూ కాల్చేస్తూ
ఎలుగెత్తిన స్వరాలను మోసుకుంటూ గాలిలో .. ఒక దుఃఖజీర
ప్రక్కనే నిరంతరమై ప్రవహిస్తూ.. నది.. నిశ్శబ్దంగా –
ఔనూ.. శరీరంలోని ప్రాణం శబ్దిస్తుందా
పాదాలు ఒక్కో మెట్టు ఎక్కుతున్నప్పుడు
అందుకోవాలని అలలు పడే యాతన.. ఒక వియోగ జీవక్షోభ
గజల్‌ గాయని ఒక్కో వాక్యకణికను
యజ్ఞంలోకి సమిధగా అర్పిస్తున్నపుడు
అక్షరాలు.. అగ్నిబిందువులై తేలి వస్తూంటాయి గాలిలో
సముద్ర జలాలపై లార్క్‌ పక్షుల్లా –
భూమిలో విత్తనమైనా, పిడికిట్లో నిప్పైనా
ఎన్నాళ్ళు దాగుంటుంది
మొలకెత్తడం.. దహించడం అనివార్యం కదా –
అర్థరాత్రి దాటుతూంటుంది.. అంతా మత్తు.. స్వరమధురిమ మైకం
వజ్రా హారాలేవో తెగిపోతున్నట్టు

From the Last Step
Hey, look from here,
standing at this last step,
the wind that carried the
vibrating notes that sprang forth
from the ashes of last night’s mushaira.

A sorrowing streak eternally flows beside
a river in a silent flow. Yes, tell me,
if life flows humming in the body?
The waves struggle to capture the feet
negotiating the stairs upward, there
echoes a haunting melody of destitution.
When the ghazal singer offers each of
her lines as the chips to the holy fire,
the letters, like drops of fire, come
floating in the air like larks hovering
on the surface of the sea. How long
can the earth retain a seed in its womb?
How long can fire be held in one’s fist?