అన్నమయ్య ఆధ్యాత్మికానందలహరి – 39

విశ్లేషణ: టేకుమళ్ళ వెంకటప్పయ్య

ఒక దొంగకు ఒక పాపాత్మునికి తల్లియైన స్త్రీ ఎవరికీ తన మొహం చూపలేక ఒంటరిగా మసలుతున్న రీతిని మనం గత జన్మలనుండి తెచ్చుకున్న పాపపుణ్యాలు రహస్యంగా ఖర్చవుతూనే ఉంటాయి అని ప్రభోదిస్తున్నాడు అన్నమయ్య ఈ కీర్తనలో.

కీర్తన:
పల్లవి: ముచ్చుగన్నతల్లి చేరి మూలకు నొదిగినట్టు
తెచ్చినసంబళమెల్ల దీరుబో లోలోనె ||ముచ్చు||

చ.1.దప్పముచెడినవానితరుణి కాగిట జేరి
అప్పటప్పటికి నుస్సురనినయట్టు
వొప్పయినహరిభక్తివొల్లని వానియింటి
కుప్పలైనసంపదలు కుళ్ళుబో లోలోనె ||ముచ్చు||

చ.2.ఆకలిచెడినవాని అన్నము కంచములోన
వోకిలింపుచు నేల నొలికినట్లు
తేకువైనహరిభక్తి తెరువుగాననివాని
వేకపుసిరులు కొంపవెళ్ళుబో లోలోనె ||ముచ్చు||

చ.3.వొడలుమాసినవాని వొనరుజుట్టములెల్ల
బడిబడినే వుండి పాసినయట్టు
యెడయక తిరువేంకటేశు దలచనివాని
అడరుబుద్ధులు పగలౌబో లోలోనె ||ముచ్చు||
(రాగం: శ్రీరాగం, సం.1. సంకీ.240)

విశ్లేషణ:
పల్లవి: ముచ్చుగన్నతల్లి చేరి మూలకు నొదిగినట్టు
తెచ్చిన సంబళమెల్ల దీరుబో లోలోనె

తల్లి కుమారులను కంటుంది గానీ వారి కర్మ ఫలములను కనలేదు గదా! వారి వారి పూర్వ జన్మ కర్మానుసారం వారి జీవనం సాగుతూ ఉంటుంది. అయితే ఒక దొంగకు జన్మిచ్చానని ఆ తల్లి ఆవేదన పడని రోజంటూ ఉండదు. ఆమె ఆ అవమాన భారంతో బయటి ప్రపంచానికి కనబడకుండానే బ్రతుకు వెళ్ళదీస్తున్న రీతిన మనం గత జన్మనుండి తెచ్చుకున్న పాప పుణ్యాల మూట మనకు తెలియకుండానే రహశ్యంగా ఖర్చు అవుతూ ఉంటుంది కదా అంటున్నాడు అన్నమయ్య.

చ.1. దప్పము చెడినవాని తరుణి కాగిట జేరి
అప్పటప్పటికి నుస్సురనినయట్టు
వొప్పయిన హరిభక్తివొల్లని వానియింటి
కుప్పలైన సంపదలు కుళ్ళుబో లోలోనె

దర్పము లేక గొప్పదనము కోల్పోయిన వాని ఇల్లాలు భర్త కౌగిటిలో ఉన్నను ఆమెకు సంతృప్తి అనేది ఉండదు. ఉస్సూరంటూ నిట్టూర్పులు విడుస్తూనే ఉంటుంది. హరిభక్తి లేని వాని యింట ఎంత సంపద ఉన్నప్పటికీ వృధానే! ఉన్నసంపదంతా కుళ్ళిపోతూ ఉంటుంది అనగా వృధా అయిపోతూ ఉంటుంది. దానివలన వానికి గానీ గృహానికి గానీఎ జరిగే మేలు ఏమీ ఉండదు.

చ.2. ఆకలిచెడినవాని అన్నము కంచములోన
వోకిలింపుచు నేల నొలికినట్లు
తేకువైనహరిభక్తి తెరువుగాననివాని
వేకపుసిరులు కొంపవెళ్ళుబో లోలోనె
ఆకలిచెడిన వాడు తిన్న అన్నం కంచంలోనే కక్కుకుంటాడు. వాడికి వేళకు తిననందువల్ల అన్నం లోనకు వెళ్ళదు. అన్న హితవు ఉండదు. శ్రీహరిని కానని వానికి ఇంటిలో ఎంత సిరిసంపదలున్నా వాడెంత కోట్లకు పడగెత్తిన ఆగర్భ శ్రీమంతుడైనా వృధానే! వాడికి శ్రీహరి ధ్యాస కలగనంత వరకూ ఎన్ని సంపదలున్న వృధానే అంటున్నాడు.

చ.3. వొడలుమాసినవాని వొనరుజుట్టములెల్ల
బడిబడినే వుండి పాసినయట్టు
యెడయక తిరువేంకటేశు దలచనివాని
అడరు బుద్ధులు పగలౌబో లోలోనె

అన్నివిధముల చెడిపోయి సర్వబ్రష్టుడైన వానిని చుట్ట పక్కాలు ప్రక్క ప్రక్కనే ఉన్నా కూడా దూరంగా ఉంచుతారు గదా! అలాగే శ్రీవేంకటేశ్వరుని తలచని వానికి వాని బుద్ధియే వానికి శతృవౌతుంది అంటున్నాడు. శ్రీనివాసుని స్మరణ చేయని వానికి వాని బుద్ధే వాడికి మరణశాసన మౌతుందని ప్రబోధనం చేస్తున్నాడు అన్నమయ్య.

ముఖ్యమైన అర్ధాలు ముచ్చు = దొంగ; సంబళము = ఆహారము; దప్పము = దర్పము, గౌరవము, గొప్పదనము; కాగిట జేరి = కౌగిట చేరి; ఉస్సురనినయట్టు = ఉసూరుమని బ్రతుకు వెళ్ళబుచ్చినట్లు; కుళ్ళుబోలేలేనె = కుళ్ళిబోతుంది గదా అన్న అర్ధంలో; ఓకిలింపు = వాంతి, క్రక్కుట; తేకువ = ధైర్యము, మెలకువ; తెరువు = మార్గము, దారి; వేకపు సిరులు = గర్భ సిరులు, ఆగర్భ శ్రీమంతులు అన్న అర్ధంలో వాడిన మాట; ఒడలు మాసిన వాడు = సర్వ విధముల అధోగతి పాలైన వాడు; ఒనరు = కలిగియున్న; బడి = వెంబడి; పాయుట = వదలిపెట్టుట; యెడయక = ఎడఁబాటులేక; అడరు = వర్ధిల్లు, వ్యాపించు, కలుగు.
-0o0-

అన్నమయ్య ఆధ్యాత్మికానందలహరి – 37

విశ్లేషణ: టేకుమళ్ళ వెంకటప్పయ్య


ఈ త్రిభువనాలలో శ్రీహరిని మ్రొక్కని వారెవరు? మునులు, ఋషులు నీకై ఎన్నో సంవత్సరములు కఠోర దీక్షతో తపమాచరించారు. కొందరు సప్త ఋషులలో స్థానం సంపాదించారు. కొందరిని రకరకాల పరీక్షలకు గురి చేస్తావు. కొందరిని వెంటనే అక్కున చేర్చుకుని కైవల్యం ప్రసాదిస్తావు. ఏదైనా వారి జన్మ కర్మలు పరిపక్వం కానిదే మోక్షం రాదు గదా స్వామీ! మానవులనే కాదు జగత్తులో ఉన్న అన్ని జంతువుల ఎడ ప్రేమ చూపిస్తావు. నీవు జగత్పాలకుడవు శ్రీనివాసా! అంటూ ప్రార్ధిస్తున్నాడు అన్నమయ్య.

కీర్తన:
పల్లవి: తగు మునులు‌ ఋషులు తపములు సేయఁగ
గగనము మోచియుఁ గర్మము దెగదా ॥పల్లవి॥

చ.1 ధరణీధర మందరధర నగధర
చిరకౌస్తుభధర శ్రీధరా
కరిఁగాచితి కాకముఁ గాచితి నీ-
కరుణకుఁ బాత్రము గలదిదియా ॥తగు॥

చ.2 భవహర మురహర భక్తపాపహర
భువన భారహర పురహరా
కవిసిన వురుతను గద్దను మెచ్చితి-
వివల నీదయకు నివియా గురుతు ॥తగు॥

చ.3 శ్రీవేంకటపతి శేషగరుడపతి
భూవనితాపతి భూతపతి
గోవుల నేలితి కోఁతుల నేలితి
పావనపుఁ గృపకుఁ బాత్రము లివియా ॥తగు॥
(రాగం: ధన్న్యాసి, సం.2. సంకీ.315)

విశ్లేషణ:
పల్లవి: తగు మునులు‌ ఋషులు తపములు సేయఁగ
గగనము మోచియుఁ గర్మము దెగదా
మునులు, ఋషులు ఎన్నో సంవత్సరాలనుండి తపమాచరించగా మోక్షం ప్రసాదించావు. ఆకాశాన్ని ఎత్తగలిగిన, అంటగలిగిన సామర్ధ్యం ఉన్నవారైనా వారి వారి జన్మ కర్మ బంధం పరిపక్వం కానిచో వారికి కైవల్యం ప్రసాదించవు.

చ.1 ధరణీధర మందరధర నగధర
చిరకౌస్తుభధర శ్రీధరా
కరిఁగాచితి కాకముఁ గాచితి నీ-
కరుణకుఁ బాత్రము గలదిదియా
ఈ భూమండలాన్ని పాలించే నాధా! మందరపర్వతం ఎత్తినవాడా! అత్యంత అరుదైన కౌస్తుభమనే ఆభరణమును ధరించిన శ్రీధరా! ఏనుగును రక్షించావు. కాకినీ రక్షించావు. నీ కరుణకు పాత్త్రము గాని జీవి ఈ సృష్టిలో ఉన్నదా!

చ.2 భవహర మురహర భక్తపాపహర
భువనభారహర పురహరా
కవిసిన వురుతను గద్దను మెచ్చితి-
వివల నీదయకు నివియా గురుతు
ఓ శ్రీనివాసా! జనన మరణాలు లేనివారిగా చేయగల శక్తియుతుడా! మురాసురుని చంపిన ధీరుడా! ఈ భూమండలంపై ఉన్న జీవుల భారం వహించే వాడా! త్రిపురాసురుని జయించిన వాడా! నీకొరకు తపించిన ఉడుతను, గ్రద్దను మెచ్చి కైవల్యం ఇచ్చావు. నీదయకు గుర్తులు ఇవేనా స్వామీ!

చ.3 శ్రీవేంకటపతి శేషగరుడపతి
భూవనితాపతి భూతపతి
గోవుల నేలితి కోఁతుల నేలితి
పావనపుఁ గృపకుఁ బాత్రము లివియా
శ్రీవేంకటేశ్వరా! శేషవాహనం పైన శయనిస్తూ, గరుడవాహనం పైనా పయనిస్తూ, ఈ భూమండలానికి అధిపతిగా ఉన్నావు. సకల చరాచర భూతములను రక్షిస్తున్నావు. గోవులను కాచావు. కోతులతో తిరిగావు. నీ పావనమైన కృపకు అన్నీ నోచుకున్నాయి స్వామీ!

ముఖ్యమైన అర్ధాలు మోచు = తాకు, అంటు; కర్మము = కర్మ బంధములు; మందర ధర = మందర పర్వతాన్ని వీపుపై మోసినవాడా!; నగధర = గోవర్ధనగిరిని ఎత్తినవాడా!; కౌస్తుభధర = అత్యంత విలువైన కౌస్తుభ మణిని ధరించిన వాడా!; కరి = ఏనుగు; కాకము = కాకి; భవహర = భవబంధాలను ద్రెంచి జన్మలేకుండా చేసేవాడా!; మురహర = మురాసురుడిని సంహరించిన వాడా!; పురహర = త్రిపురాసురులను సంహరించిన వాడా!; వురుతను = ఉడుతను; గద్దను = గ్రద్దను; గురుతు = తార్కాణము; శేషపతి = ఆది శేషుడనే వాహనంపై పవళించే వాడా!; గరుడపతి = గరుడవాహనంపై విహరించే వాడా! పాత్రము = నీ కృపకు దగినవి.

-0o0-

అన్నమయ్య ఆధ్యాత్మికానందలహరి – 36

విశ్లేషణ: టేకుమళ్ళ వెంకటప్పయ్య

 

మానవుడు కన్ను, ముక్కు, చెవి, చర్మము, నోరు అనే పంచేంద్రియాలకు లోబడి వ్యవహరిస్తుంటాడు. కాలం గడిచే కొద్దీ వీటిపై వ్యామోహం పెరుగుతూ ఉంటుంది. వాటికి బానిసలై వ్యవహరిస్తాం. కానీ వీటిని ఎలా జయించాలి?  అని కీర్తనలోవాపోతున్నాడు అన్నమయ్య.

 

కీర్తన:

పల్లవి: ఎట్టు గెలుతు బంచేంద్రియముల నే

బట్టరానిఘనబలవంతములు

 

.1. కడునిసుమంతలు కన్నులచూపులు

ముడుగక మిన్నులు ముట్టెడిని

విడువక సూక్ష్మపువీనులు యివిగో

బడిబడి నాదబ్రహ్మము మోచె           ఎట్టు

 

.2. అదె తిలపుష్పంబంతనాసికము

కదిసి గాలి ముడెగట్టెడని

పొదిగి నల్లెడే పొంచుక నాలికె

మొదలుచు సర్వము మింగెడిని        ఎట్టు

 

.3. బచ్చెనదేహపుపైపొర సుఖమే

యిచ్చ బ్రపంచం బీనెడిని

చెచ్చెర మనసిది శ్రీవేంకటేశ్వరు

దచ్చి తలచగా దరిచెరెడిని                 ఎట్టు

(రాగం: కన్నడగౌళ, సం.3. సంకీ.47)

 

 

 

విశ్లేషణ:

పల్లవి: ఎట్టు గెలుతు బంచేంద్రియముల నే

బట్టరానిఘనబలవంతములు.

హయ్యో! శ్రీనివాసా! నేను పంచేంద్రియాలను ఎలా జయించగలను? ఇవి పట్టి బంధించ వీలుకాకున్నది. ఇవి నానాటికీ నన్ను వశం చేసుకుని ఆడిస్తూ ఉన్నవి.

 

.1. కడునిసుమంతలు కన్నులచూపులు

ముడుగక మిన్నులు ముట్టెడిని

విడువక సూక్ష్మపువీనులు యివిగో

బడిబడి నాదబ్రహ్మము మోచె  

కన్నులు చిన్నవైనా చాలా గొప్ప వాడిగా ఉన్నవి. వీటి పస ఏమాత్రం తగ్గక ఆకాశాన్ని తాకుతూ ఉన్నాయి. చెవులు ఎంత సూక్ష్మమైన చిన్న శబ్దజ్ఞానాన్నైనా విడిచిపెట్టడంలేదు. వెంటనే అందిస్తున్నవి. ఇవి నాదబ్రహ్మమైన సర్వేశ్వరుని అంశగలవైనప్పటికీ వాటికి ఇష్టం వచ్చిన శబ్దాన్ని మాత్రమే అవి గ్రహిస్తున్నవి. భగన్నామము విన ఇచ్చగించుటలేదు అని అన్యాపదేశంగా చెప్పడం.

 

.2. అదె తిలపుష్పంబంతనాసికము

కదిసి గాలి ముడెగట్టెడని

పొదిగి నల్లెడే పొంచుక నాలికె

మొదలుచు సర్వము మింగెడిని

ముక్కు చూడడానికి నువ్వు పుష్పమంత ఉంటుంది. ముక్కు గాలిని కూడా పన్నువలె కట్టించుకొంటూ ఉంటుంది. దానికి దగ్గరలో ఉన్న నాలుక పని చెప్పనక్కరలేదు. తనకు ఇచ్చ వచ్చినదానినల్ల ఎప్పుడూ మింగ్రుతూనే ఉంటుంది.

 

.3. బచ్చెనదేహపుపైపొర సుఖమే

యిచ్చ బ్రపంచం బీనెడిని

చెచ్చెర మనసిది శ్రీవేంకటేశ్వరు

దచ్చి తలచగా దరిచెరెడిని

ఇక రంగు రంగుల దేహముందికదా! ఇది పై పొరలో మాత్రమే స్పర్శజ్ఞానం కలిగి ఉంటుంది. కానీ దాని సుఖలాలత్వము, సుఖేచ్ఛ చూడాలంటే ప్రపంచాన్నే ప్రసవించేదానిలా ప్రవర్తిస్తూ ఉంటుంది. ఐదు ఇలా ఇష్టరీతిలో ప్రవర్తిస్తుండగా ఇక మనస్సు వాటికి సదా దాసోహమంటూ సహాయం చేస్తూ ఉంటుంది. కానీ మనస్సు శ్రీవెంకటేశ్వరుని ప్రయత్నపూర్వకంగా ధ్యానించి దగ్గరైతే అంతకు మించిన ఫలమేమున్నది అంటున్నాడు అన్నమయ్య.

ముఖ్యమైన అర్ధాలు   బట్టరాని = పట్టుకోవీలుగాని, బంధించలేని; బలవంతములు = బలీయమైనవి, విడిఫించుకోవీలులేని; ఇసుమంత = చాలా చిన్నవైన, ఇసుకరేణువంత; ముడుగక = సంకోచించక, ముట్టెడివి = తాకెడివి; వీనులు = చెవులు; మోచు = తాకు; తిలపుష్పము = నువ్వుపూవు (నాసికను నువ్వు పూవుతోను, సంపెంగ పూవుతోను పోల్చుట పరిపాటి); కదిసి  = దగ్గరగు; ముడిగట్టు  = అతిజాగ్రత్తగా దాచు; మొదలు  = కదులు; బచ్చెన  = పూత,వర్ణము; ఈనుట  = ప్రసవించుట; చెచ్చెర  = తొందరగా.

-0o0-

అన్నమయ్య ఆధ్యాత్మికానందలహరి – 35

అన్నమయ్య ఆధ్యాత్మికానందలహరి – 35

 

విశ్లేషణ: టేకుమళ్ళ వెంకటప్పయ్య

కీర్తనలో అన్నమయ్య వాదన బహు చిత్రవిచిత్రంగా ఉంటుంది. మనిషి యొక్క పాపపుణ్యాలకు కారణమైనది మనసు. మనస్సును నియంత్రించేది భగవంతుడే కదా!  అలాంటప్పుడు పాప పుణ్యాలను చేయించే బుద్ధిని  తప్పు మానవులది ఎలా అవుతుంది?  అందువల్ల ఆయన్నే అడగాలి. మనం చనిపోయాక మన పాపపుణ్యాల చిట్టా చిత్రగుప్తునిచే            చదివించి యమధర్మరాజు శిక్షించే పద్ధతిని ప్రశ్నిస్తున్నాడు అన్నమయ్య. చిత్తగించండి.

కీర్తన:

పల్లవి: అతని నడుగవో చిత్రగుప్త నాయందలి యౌఁగాము లన్నియును

అతఁడే మీ కుత్తరము చెప్పెడిని యన్నిటికిని మముఁ దడవకుమీ

 

.1. కరచరణాదులు నాకుఁ గల్పించిన యతఁడే

గరిమల నా వుభయకర్మసంఘములకుఁ దాఁ గర్తా

సరుగఁ బ్రాణము లొసఁగి చైతన్య మతఁడే

పరగఁగ నాయపరాధంబులు పరిహరించఁ గర్తా          అత॥

 

.2. రమణతో ననుఁ బుట్టించి రక్షించే యతఁడే

అమరఁగ నన్ను వహించుక నా వళుకంతయుఁ దీర్చఁగఁ దాఁ గర్తా

ప్రమదమున నాయంతరాత్మయై పాదుకొన్నయతఁడే

మమతల మీలోకము చొరకుండా మాటలాడుకొనఁ దానే కర్తా          అత॥

 

.3. యెప్పుడుఁ బాయక దాసునిఁగా నేలుకొన్న యతఁడే

తప్పక యిహముఁ బరమునిచ్చి వొరులు దడవకుండఁ జేయగఁ గర్తా

చెప్పఁగ నాపాలి దేవరా శ్రీవేంకటేశుఁ డతఁడే

అప్పణిచ్చి మిము సమ్మతి సేయుచు నటు మముఁ గావఁగఁ దానే కర్త         అత॥

(రాగం: లలిత, సం.2. సంకీ.294, రాగిరేకు 161-2)

 

విశ్లేషణ:

 

పల్లవి: మనిషిచేసే మంచిచెడులన్నిటికీ మనస్సే కారణం. మనస్సును నియంత్రించేది భగవంతుడే కదా! మనిషి మరణించాక యమధర్మరాజు చిత్రగుప్తునిచే మన మంచి చెడ్డల చిట్టా విప్పి చదివించి శిక్షలు వేయడం ఏమి న్యాయం? శ్రీవెంకటేశ్వరుడు మన బుద్ధులను నియంత్రిస్తున్నాడు కనుక ఆయననే అడగాలి విషయాలు మమ్ము విచారించవద్దు అనే క్రొత్త వాదన వినిపిస్తున్నాడు అన్నమయ్య.

 

.1. కరచరణాదులు నాకుఁ గల్పించిన యతఁడే

గరిమల నా వుభయకర్మసంఘములకుఁ దాఁ గర్తా

సరుగఁ బ్రాణము లొసఁగి చైతన్య మతఁడే

పరగఁగ నాయపరాధంబులు పరిహరించఁ గర్తా

నాకు కాళ్ళు చేతులు సర్వ అంగములను ఇచ్చినది భగవంతుడే కదా! నా కర్మలకు సైతము ఆయనే కర్త కదా! నా సంచిత, ఆగామి కర్మలన్నీ ఆయన అధీనమే కదా! నా ప్రాణములను నిత్య చైతన్యవంతం కలిగించేది సర్వేశ్వరుడే కదా! మరి నా అపరాధములు పరిహరించే కర్తవ్యం కూడా ఆయనదే కదా! నా పాపములను పరిహరణ చేయకుండా నన్నే పాపిగా దోషిగా నిలబెట్టడం ఏమిటి దేవా? ఇందులో నా దోషం ఇసుమంతైననూ లేదు.

 

.2. రమణతో ననుఁ బుట్టించి రక్షించే యతఁడే

అమరఁగ నన్ను వహించుక నా వళుకంతయుఁ దీర్చఁగఁ దాఁ గర్తా

ప్రమదమున నాయంతరాత్మయై పాదుకొన్నయతఁడే

మమతల మీలోకము చొరకుండా మాటలాడుకొనఁ దానే కర్తా

          నను చక్కగా పుట్టించేది, రక్షించేది శ్రీహరే కదా! నాకు సంబంధించిన మంచి చెడ్డలను చూసుకునే బాధ్యత వహించినట్టే కదా! నాకు సంబంధించిన అన్ని వ్యవహారములకు ఆయనే కర్తయై ఉన్నాడు. నా అంతరాత్మలో నెలకొన్న పరంధాముడే మీతో మాట్లాడు కుంటాడు. సరైన ధర్మం ఏమిటో అధర్మం ఏమిటో ఆయంకు తెలియనివి కాదు కదా! అన్నిటికినీ ఆయనే కర్త అంటున్నాడు అన్నమయ్య.

 

.3. యెప్పుడుఁ బాయక దాసునిఁగా నేలుకొన్న యతఁడే

తప్పక యిహముఁ బరమునిచ్చి వొరులు దడవకుండఁ జేయగఁ గర్తా

చెప్పఁగ నాపాలి దేవరా శ్రీవేంకటేశుఁ డతఁడే

అప్పణిచ్చి మిము సమ్మతి సేయుచు నటు మముఁ గావఁగఁ దానే కర్త

 

 

            పరంధాముడు మమ్ము ఎన్నడూ విడచిపెట్టడు. మా మంచిచెడ్డలన్నీ ఆయనే కాచుకుని ఇహపర సుఖాలను ప్రసాదిస్తాడు.ఇతరులు బాధలనందకుండా తనను నమ్ముకున్న భక్తులు దు:ఖించకుండా చూసుకునే కర్త ఆయనే కదా! నా పాలి దైవమైన శ్రీవేంకటేశ్వరుడు మిమ్ములను సద్భుద్దిగల వారుగా చేస్తాడు. తానే అన్నిటికీ కర్తృత్వం వహించి మీరు తనకు దాసులుగా ఆత్మార్పణము చేసే విధంగా చూసుకొంటాడు. కనుక శ్రీహరిని త్రికరణసుద్ధిగా నమ్మితే పై విధంగా అన్నివిధాలా మనలను రక్షిస్తాడు మోక్షగాములను చేస్తాడు అని ప్రబోధిస్తున్నాడు అన్నమయ్య.

 

ముఖ్యమైన అర్ధాలు    ఔగాములు  = మంచిచెడ్డలు; తడవకుమీ! = వెదకవద్దు సుమా! అనగా మాకు సంబంధం లేని విషయంలో మా జోళికి రావద్దు అని చెప్పడంకరచరణాదులు = కాళ్ళు, చేతులు మొదలైన అవయవములు; ఉభయ కర్మములు = సంచిత,ఆగామి అనే కర్మలు; సరుగ = వర్ధిల్లు, వృద్ధిపొందు; పరగు = ప్రసరించు; పరిహరణ = ఛేదనము, విచ్ఛేదనము, సంభేదము; రమణ = మనోజ్ఞత, అందము; వళుకు = తగవు, కయ్యము, పోట్లాట; ప్రమదముఆనందము, సంతోషము; పాదుకొన్న = నెలకొన్న; పాయక = విడువక; సమ్మతిజేయు = అంగీకరించు, ఆమోదించు; అప్పణ = ఉత్తరువు, సెలవు.

-0o0-

అన్నమయ్య ఆధ్యాత్మికానందలహరి – 34

విశ్లేషణ: టేకుమళ్ళ వెంకటప్పయ్య

అన్నమయ్య శ్రీనివాసునికి ప్రశ్నల వర్షం కురిపిస్తున్నాడు. స్వామీ నీలీలలు మాకు ఎన్నటికీ అర్ధం కావు. ఒకడు నిన్ను నిరంతరం కీర్తిస్తూనే ఉంటాడు. కానీ మరొకనికి సులభంగా కైవల్య పధం దక్కుతుంది. కొందరు భక్తులను అష్టకష్టాల పాలు చేస్తావు. మరొకరికి చిటికెలో సద్గతులు కలిగిస్తావు. ఏమిటి నీ మాయ మా లాంటి సామాన్యులు ఎలా అర్ధం చేసుకోవాలి అంటూ అడుగుతున్నాడు.

కీర్తన:

పల్లవి: పాటెల్లా నొక్కచో నుండు; భాగ్య మొక్కచోనుండు
యీటు వెట్టి పెద్దతనా లెంచబనిలేదు

చ.1. సరవి గలకాలము జదువుచుండు నొకడు
గరిమ నీ క్రుప నిన్ను గను నొకడు
ధర బ్రయాసముతోడ దపముసేయు నొకడు
శరణుచొచ్చి నీకు జనవరౌ నొకడు॥ పాటెల్లా ॥

చ.2. వొక్కడు మోపుమోచు నొక్కడు గొలువు సేయు
వొక్కడు పొగడీ త్యాగ మూరకే యందు
వొక్క డాచారము సేయు నొక్కడూ మోక్షముగను
యెక్కడా నీకల్పన సేయవచ్చును ॥ పాటెల్లా ॥

చ.3. భావించ నటుగాన ఫలమెల్లా నీ మూలము
యేవలనైనా నీవు యిచ్చితేగద్దు
జీవులు నిన్నెఋఅగక చీకటి దవ్వగనేల
శ్రీవేంకటేశ్వర నిన్ను సేవించేదే నేరుపు ॥ పాటెల్లా ॥
(రాగం: రామక్రియ, సం.2. సంకీ.182, రాగిరేకు 141-4)

విశ్లేషణ:
పల్లవి: పాటెల్లా నొక్కచో నుండు; భాగ్య మొక్కచోనుండు
యీటు వెట్టి పెద్దతనా లెంచబనిలేదు
అన్నమయ్య పదాలు కానీ ఉపమానాలు కానీ ఒకంత కొరుకుడు పడవు ఎందుకంటే ఒక పదానికి అనేక అర్ధాలు ఉంటాయి. తాను ఏ అర్ధంలో వాడాడో చాలా నిశితంగా పరిశీలిస్తే గానీ బోధ పడదు. నానాపాట్లు,పొట్టకూటికి తిప్పలు పడేవాళ్ళు ఒకరైతే, ధన ధాన్యాలు భోగ భాగ్యాలు మరోచోట ఉంటాయి. అలాంటి సమయాల్లో తొందరపడి ఎవరి గొప్పదనాన్ని కానీ ఎవరి లేమి తనాన్ని గురించి గానీ విమర్శించ తగదు. శ్రీనివాసుని ప్రతి కార్యానికి ఓ అర్ధం ఉంటుంది ఒక పరమార్ధం ఉండి తీరుతుంది. అదేమిటో తెలుసుకోలేము అదే విష్ణు మాయ అంటునాడు అన్నమయ్య.

చ.1. సరవి గలకాలము జదువుచుండు నొకడు
గరిమ నీ క్రుప నిన్ను గను నొకడు
ధర బ్రయాసముతోడ దపముసేయు నొకడు
శరణుచొచ్చి నీకు జనవరౌ నొకడు
స్వామీ నీ చిత్ర విచిత్రాలు చెప్పనళవి కావు. ఒకడు జీవితాంతం వేదవేదాంగాలు, భగవద్గీత క్రమంగా, పారాయణం చేస్తూనే ఉంటాడు. అతనికి ఏమీ ఒరగదు. కానీ మరొకడు చిటికెలో నీకృపకు పాత్రుడౌతాడు. ఒకడు నీ కృపకై ప్రయాసపడి భయంకర అరణ్యాలలో తపస్సు కొనసాగిస్తూ ఉంటాడు. ఇంకొకడు జనం మధ్యనే తిరుగుతూ జనంలో ఉంటూ నీకు శరణు శరణు అంటూ సులభంగా తరిస్తాడు. సులభమైన మార్గాలు ఉండగా కష్టతరమైన మార్గాలు ఎందుకని బోధిస్తున్నావా! ఏమిటి స్వామీ! అని ప్రశ్నిస్తున్నాడు అన్నమయ్య.

చ.2. వొక్కడు మోపుమోచు నొక్కడు గొలువు సేయు
వొక్కడు పొగడీ త్యాగ మూరకే యందు
వొక్క డాచారము సేయు నొక్కడూ మోక్షముగను
యెక్కడా నీకల్పన సేయవచ్చును
ఓ శ్రీపతీ! ఒకడు బరువులు మోసుకుంటూ బాధలతో జీవనం సాగిస్తూ ఉండగా మరొకడు రాజు గారి కొలువులో కష్టించి పని చేస్తూ ఉంటాడు. మరొకడు సులభంగా అక్కడే చేరి వారిని పొగిడేస్తూ హాయిగా కాలం గడిపేస్తూ ఉంటాడు. వానికా కష్టమెందుకో తెలియరాదు. వీనికీ సుఖమునకు కారణమూ తెలియరాదు. ఒకడు యజ్ఞ యాగాదులతో పవిత్ర జీవనం గడుపుతూ ఉంటాడు. ఇంకొకడు అవేమీ లేకుండా త్యాగబుద్ధితో పరోపకార పరాయణత్వంతో ఉంటాడు. ఒకడు అతి సులభంగా మోక్ష పధం చేరుకుంటాడు. ఏమిటి స్వామీ నీ కల్పన? అగోచరంగా ఉంది. ఈ వ్యవహారం ఎంత ఆలోచించినా అంతుబట్టనిది కదా!

చ.3. భావించ నటుగాన ఫలమెల్లా నీ మూలము
యేవలనైనా నీవు యిచ్చితేగద్దు
జీవులు నిన్నెఋఅగక చీకటి దవ్వగనేల
శ్రీవేంకటేశ్వర నిన్ను సేవించేదే నేరుపు
స్వామీ! బాగా ఆలోచించి చూసినట్లైతే సుఖఫలమైనా, కష్టఫలమైనా నీవు ప్రసాదించినదే కదా! ఏ జీవికైనా నీవిచ్చినదే దక్కుతుంది. దానికి జన్మ జన్మల కర్మఫలంపై ఆధారపడి ఉంటుందేమో! మరి ఎందుకు ఈ మానవులు దేనికోసమో నిరంతర ఆరాటపోరాటాల మధ్య జీవనం గడుపుతూ ఉంటారు? ఎంత వెర్రితనం వారికి? ఎందుకా అనవసరమైన ప్రాకులాటలు. వారు అవన్నీ వదలి నీ శరణుజొచ్చి నిన్ను సేవించవచ్చుగదా? అదే అవసరమైన కార్యం. వారికి వలసిన నైపుణ్యం. మిగత కార్యాలనీ వృధా వృధా అంటున్నాడు అన్నమయ్య.
ముఖ్యమైన అర్ధాలు పాటు = శ్రమపడడం; ఈటు = నిరర్ధకం, శూన్యం; సరవి = క్రమము, వరుస; గరిమ = ఘనము, గొప్ప; ధర = భూమి; జనవరి = జనులలో కలిసి తిరుగువాడు, వారిని కనిపెట్టుకుని ఉండే వాడు. (తలవరి అనగా గ్రామములో అందరికీ కాపలా ఉండు వాడు అని అర్ధము); చీకటి త్రవ్వగనేల? = ఉపయోగం లేని పనులు చేసేవారిని అనే మాట. ఆ పనులవలన ఏ ప్రయోజనము చేకూరదు అన్న భావనతో వాడిన మాట.
-0o0-

అన్నమయ్య ఆధ్యాత్మికానందలహరి – 32

విశ్లేషణ: టేకుమళ్ళ వెంకటప్పయ్య

“బాలస్తావత్‌ క్రీడాసక్తః – తరుణస్తావత్‌ తరుణీ సక్తః – వృద్ధస్తావత్‌ చింతాసక్తః – పరమే బ్రహ్మణి కో పినసక్తః” ఈ దేహాన్ని గురించి, దాని యదార్థ తత్వాన్ని గురించి తెలుసుకోలేని సామాన్యులు జీవితాన్ని ఎలా వ్యర్థం చేసుకుంటున్నారో ఆది శంకరులు తెలిపిన శ్లోకమిది. ‘మోహముద్గరం’ గా పేరొందిన 31 శ్లోకాల ‘భజగోవిందం’లోని ఏడో శ్లోకం యిది. మానవుడు.. బాల్యంలో ఆటపాటల మీద ఆసక్తితో ఉంటాడు. యౌవనంలో స్త్రీల పట్ల ఆసక్తి కలిగి ఉంటాడు. వృద్ధాప్యంలో చింతలతో సతమతమౌతుంటాడు. అంతే తప్ప.. పరమోత్కృష్టమైన మానవ జన్మ లభించినా ఆ పరమాత్మ యందు ఆసక్తి చూపేవారెవరూ ఉండరుగదా అని దీని అర్థం. అలాగే అన్నమయ్య “మోక్షమురుచి గానదు ముందర నుండఁగాను” అంటాడు ఈ కీర్తనలో. ప్రతి ఒక్కరి తపనా, తాపత్రయం ఆనందంగా బతికేందుకే.. జీవితమంతా ఆనందంగా ఏలోటు లేకుండా కష్టాలు రాకుండా బతకాలనే అందరూ కోరుకుంటారు. కాని అందరికీ అనుకున్నట్టుగా అన్ని సమకూరి ఆనందంగా ఉండటం అంటే జరగనిపని. అందుకే తమకు దక్కని వాటిపై దేనికైనా రాసిపెట్టి ఉండాలి, అదృష్టం ఉండాలి అని సరిపెట్టుకుంటుంటారు. కాని అదంతా కర్మ సిద్ధాంతంపై ఆధారపడి ఉన్నదని తెలియక అందని వాటికే ఆరాట పడుతూ ఉంటారు. అన్నమయ్య ఆ విషయమే చెప్తున్నాడు ఈ కీర్తనలో చూడండి.

కీర్తన:
పల్లవి: బాపురే నీమాయ భ్రమయించీ జీవులకు
దాపున నున్నదేకాని దవ్వలకుఁ జొరదు

చ.1. మోక్షమురుచి గానదు ముందర నుండఁగాను
సాక్షియై జగమిది చవి చూపఁగా
దీక్షకుఁ జొరదు మరి దేవ నీపై భక్తి లేదు
దక్షులై యాలుబిడ్డలు దండనుండఁగాను॥బాపు॥

చ.2. జ్ఞానమితవు గాదు సంగడి నుండదుగాన
నానాయోనులమేను ననిచుండఁగా
ఆనకమై వైరాగ్యమంట దలవాటులేక
కానఁబడ కర్మములు గాసిఁ బెట్టఁగాను॥బాపు॥

చ.3. మంచిదని నీ తిరుమంత్రము దలఁచుకోదు
పంచేంద్రియములాత్మ బలిశుండఁగా
యెంచుకొని శ్రీవేంకటేశ నీకే శరణని
అంచల నీదాసులైతే నన్నిటా గెలిచిరి॥బాపు||
(రాగం: గౌళ, సం.4.సం.25, రాగిరేకు 344-2)

విశ్లేషణ:
పల్లవి: బాపురే నీమాయ భ్రమయించీ జీవులకు
దాపున నున్నదేకాని దవ్వలకుఁ జొరదు

ఓ దేవాది దేవా! ఎంతటి మాయలలో మమ్ము ముంచి, భ్రమలకు గురిచేసి, తేలుస్తున్నావయ్యా! శ్రీనివాసా! బాపురే! నాలాంటి సామాన్యులకు ఈ మాయను జయించడం సాధ్యమేనా? అది మా వెన్నంటి నడుస్తున్నది. ఎంత ప్రయత్నించినప్పటికీ దూరంగా వెళ్ళడంలేదు. ఇక మా గతేమిటి? మమ్ము రక్షించే వారెవరు? అంటూ పరి పరి విధాల వాపోతున్నాడు అన్నమయ్య.

చ.1. మోక్షమురుచి గానదు ముందర నుండఁగాను
సాక్షియై జగమిది చవి చూపఁగా
దీక్షకుఁ జొరదు మరి దేవ నీపై భక్తి లేదు
దక్షులై యాలుబిడ్డలు దండనుండఁగాను

హాయిగా ఇహలోక సౌఖ్యాలను అనుభవించే వారికి మోక్షము యొక్క రుచి ఎలా తెలుస్తుంది. దీనిలోనే స్వర్గం ఉందనుకుంటూ చరిస్తుంటాము. భార్యవద్ద, బిడ్డలవద్దా మేము సమర్ధులము అన్ని కార్యాలను సాధించగలము అని నిరూపించుకోవడానికే మా జీవితం సరిపోతోంది. ఇక మోక్ష మార్గం త్రొక్కేదెన్నడు? మా మనసు మీ మీద దృష్టి మరల్పదు. మాయ అని తెలిసినా దానిలోనే కొట్టుమిట్టాడుతో జీవితాలను గడిపేస్తున్నాం. ఇదంతా నీ మాయ కాదా స్వామీ! చెప్పండి?

చ.2. జ్ఞానమితవు గాదు సంగడి నుండదుగాన
నానాయోనులమేను ననిచుండఁగా
ఆనకమై వైరాగ్యమంట దలవాటులేక
కానఁబడ కర్మములు గాసిఁ బెట్టఁగాను

ఋణానుబంధరూపేణా పశుపత్ని సుతాలయ: అన్నట్టు ఋణానుబంధంతో మరల మరల జన్మలెత్తుతూ ఉంటాము. మనుష్యులతో సంగడి (జతగా) జీవనం గడుపుతూ ఉంటాము. ఏ యోనికూపం లో జన్మిస్తే ఆ జీవితంపై మమకారం, ఆ జీవితంపై బ్రతకాలనే కాంక్ష తప్ప వేరొకటి కనిపించడంలేదు నాకు. జ్ఞానము, పుణ్యం వంటి మాటలు అసలు రుచించడంలేదు. అనేక కర్మ కాండల వలన మనసు బాధపడుతున్నప్పటికీ వైరాగ్యం అలవడడంలేదు. ఇదంతా కేవలం నీవు సృష్టించే మాయ కాదా స్వామీ! చెప్పండి అని ప్రశ్నిస్తున్నాడు అన్నమయ్య.

చ.3. మంచిదని నీ తిరుమంత్రము దలఁచుకోదు
పంచేంద్రియములాత్మ బలిశుండఁగా
యెంచుకొని శ్రీవేంకటేశ నీకే శరణని
అంచల నీదాసులైతే నన్నిటా గెలిచిరి

జీవితంలో ఒక్క సారి కూడా ఎంత ప్రయత్నించినప్పటికీ నీ తిరుమంత్రరాజమైన “ఓం నమో వేంకటేశాయ” అన్న మంత్రాన్ని ఉఛ్చరించలేకపోవడం ఏమిటి? మాయ కాదా? నా పంచేంద్రియాలు, జ్ఞానేంద్రియాలు.. ఆత్మను అధిగమించి ఉండడంవల్లనే ఇదంతా జరుగుతున్నదని తెలుసు. అయితే ఒకనాడు నన్ను కరుణతో చేరదీసావు. ఇప్పుడు నీవే శరణని ఆశ్రయించాను. నిన్ను గట్టిగా త్రికరణ శుద్ధిగా నమ్ముకున్నాను. దరిజేర్చే భారం నీదే! “అంచెలంచెలు లేని మోక్షము చాల కష్టమని” నా అరిషడ్వర్గాలను ఒక్కొక్కటిగా జయించుకుంటూ వస్తున్నాను. నీ దాసులు అన్నిటినీ అధిగమించినవారు. తండ్రీ! స్వామీ! నన్నూ నీ దాసుడిగా భావించు. నాగురించి నేనే వేరుగా చెప్పుకోవడం ఎందుకు. కరుణించు. మోక్షం ప్రసాదించు అని ఆర్తిగా వేడుకుంటున్నాడు అన్నమయ్య.

ముఖ్యమైన అర్ధాలు: బాపురే = ఆహా! అరెరే! అయ్య బాబో! అని ఆశ్చర్యాన్ని ప్రకటించే భావము; దాపున = దగ్గర; దవ్వల = దూరము; జొరదు = వెళ్ళదు; చవి = రుచి; దక్షులు = సమర్ధులు, అన్ని కార్యములను సక్రమంగా నిర్వర్తించగల వారు; దండ = అండదండగా నుండుట; జ్ఞానమితవు గాదు = జ్ఞానము ఇష్టపడటంలేదు; సంగడి = రెండు తాటిబొండులు ౙతగా కట్టిన తెప్ప, జత, సమీపము; గాసిబెట్టు = బాధపెట్టు; బలిశుండగా = ఆధిక్యంతో ఉండగా, వేరొక ధ్యాసను రానీకుండా ఉండడం; అంచెలు = మెట్లు, ఒక వరుసలో మోక్షమార్గాన్ని అధిరోహించడం అంచెలంచెల మోక్షము అంటారు.
-0o0-

అన్నమయ్య ఆధ్యాత్మికానందలహరి – 31

విశ్లేషణ: టేకుమళ్ళ వెంకటప్పయ్య

భగవంతుని సాన్నిధ్యంలో నిరంతరం నిలిచేందుకు, తరించేందుకు ఒక్కొక్కరిది ఒక్కో మార్గం. వాటిలో ముఖ్యమైన వాటిని నవవిధ భక్తులుగా పేర్కొన్నది భాగవత పురాణం. భగవంతుని లీలలను పాడుతూ, ఆడుతూ మైమరచి… తానను తానే కీర్తించుకుంటున్నానంతగా భగవంతునిలో లీనమవ్వడమే కీర్తనం. భారతదేశంలో భక్తి సామాన్యులకు మరింత చేరువయ్యేందుకు తోడ్పడిన ‘భక్తి ఉద్యమం’లో కీర్తనం ఒక ముఖ్య భాగమై నిలిచింది. భరతఖండంలో మీరా, తుకారాం, చైతన్య మహాప్రభు మొదలుకొని మన తెలుగునాట అన్నమయ్య, రామదాసు, త్యాగయ్య వరకూ భగవంతుని వేనోట కీర్తించి తరించినవారే. తొలి తెలుగు వాగ్గేయకారుడు అన్నమయ్య బాట అందరికీ మార్గదర్శకమైంది. అన్నమయ్య ఈ కీర్తనలో నాలుక పవిత్రం కావాలంటే ఉబుసుపోని పలుకులు, వాళ్ళ మీద వీళ్ళమీద చెప్పుకునే చాడీలు వద్దు అంటున్నాడు. శ్రీవేంకటేశ్వరుని బహువిధాల కీర్తించినప్పుడు మాత్రమే మనిషి జిహ్వ పవిత్రమౌతుంది అంటున్నాడు.

కీర్తన:
పల్లవి: పావనము గావో జిహ్వ బ్రదుకవో జీవుఁడా!
వేవేల కితని నింక వేమాఱునుం బాడి ||పల్లవి||

చ.1.హరినామములే పాడి అతనిపట్టపురాణి
ఇరవై మించినయట్టియిందిరం బాడి!
సరస నిలువంకలాను శంఖచక్రములఁ బాడి!
వరదకటిహస్తాలు వరుసతోఁ బాడి ||పావ||

చ.2.ఆదిపురుషునిఁ బాడి అట్టే భూమిసతిఁ బాడి
పాదములఁ బాడి నాభిపద్మముఁ బాడి
మోదపుబ్రహ్మాండాలు మోచే వుదరముఁ బాడి
ఆదరానఁ గంబు కంఠ మంకెతోఁ బాడి ||పావ||

చ.3.శ్రీవెంకటేశుఁ బాడి శిరసుతులసిం బాడి
శ్రీవత్సము తోడురముఁ జెలఁగి పాడి
లావుల మకరకుండలాలకర్ణములు పాడి!
ఆవటించి యితనిసర్వాంగములుఁబాడి ||పావ||
(రాగం:భూపాళం, సం.2.సం.359, రాగిరేకు 173)

పల్లవి: పావనము గావో జిహ్వ బ్రదుకవో జీవుఁడా!
వేవేల కితని నింక వేమాఱునుం బాడి

“కమలాక్షు నర్చించు కరములు కరములు;
శ్రీనాథు వర్ణించు జిహ్వ జిహ్వ;
సురరక్షకునిఁ జూచు చూడ్కులు చూడ్కులు;
శేషశాయికి మ్రొక్కు శిరము శిరము;
విష్ణు నాకర్ణించు వీనులు వీనులు;
మధువైరిఁ దవిలిన మనము మనము;
భగవంతు వలగొను పదములు పదములు;
పురుషోత్తముని మీఁది బుద్ధి బుద్ధి;

దేవదేవుని చింతించు దినము దినము;
చక్రహస్తునిఁ బ్రకటించు చదువు చదువు;
కుంభినీధవుఁ జెప్పెడి గురుఁడు గురుఁడు;
తండ్రి! హరిఁ జేరు మనియెడి తండ్రి తండ్రి”

అని పోతన మహాశయుడు సెలవిచ్చినట్లు మన జిహ్వను జిహ్వ అని పిలవాలంటే పరమాత్ముని శ్రీనాధుని వర్ణించి తీరాలి లేకపోతే అది నాలుకే కాదు. కేవలం పనికిమాలిన కబుర్లు చెప్పడానికి, తినడానికి మాత్రమే పనికి వస్తుంది. అందుకే అన్నమయ్య కూడా “ఓ జీవుడా! నీ జిహ్వతో శ్రీనివాసుని వేవేల కీర్తించి పావనం కారాదా! నీ నాలుకను పావనం చేసుకోరాదా! అని విన్నవిస్తున్నాడు.

చ.1. హరినామములే పాడి అతనిపట్టపురాణి
ఇరవై మించినయట్టియిందిరం బాడి!
సరస నిలువంకలాను శంఖచక్రములఁ బాడి!
వరదకటిహస్తాలు వరుసతోఁ బాడి

ఓ జిహ్వా! నిరంతరం శ్రీహరి నామాలను కీర్తించు. ఆయన పట్టపురాణి యైన ఇందిరను కీర్తించు. ఆ శ్రీహరి శంఖు చక్రాలను కీర్తించు. ఆయన కటిప్రదేశములో నున్న వరద హస్తాన్ని కీర్తించు. ఆవిధంగా కీర్తించి తరించమని మోక్షప్రాప్తిని పొందమని అన్నముని ఉద్బోధ.

చ.2. ఆదిపురుషునిఁ బాడి అట్టే భూమిసతిఁ బాడి
పాదములఁ బాడి నాభిపద్మముఁ బాడి
మోదపుబ్రహ్మాండాలు మోచే వుదరముఁ బాడి
ఆదరానఁ గంబు కంఠ మంకెతోఁ బాడి

ఆదిపురుషుడైన శ్రీమహావిష్ణువును ప్రార్ధిద్దాం. శ్రీదేవి, భూదేవి సమేతుడై శ్రీదేవి ఆయన పాదములను ఒత్తుతుండగా చూచి తరించి కీర్తిద్దాం. పదునాలుగు భువనభాండమ్ములను ఆనందంతో మోస్తున్న ఆదిదేవుని కీర్తిద్దాం. ఆదరంగా శంఖంవంటి కంఠముగల శ్రీనివాసుని చేరి కీర్తిద్దాం.

చ.3. శ్రీవెంకటేశుఁ బాడి శిరసుతులసిం బాడి
శ్రీవత్సము తోడురముఁ జెలఁగి పాడి
లావుల మకరకుండలాలకర్ణములు పాడి!
ఆవటించి యితనిసర్వాంగములుఁబాడి

శ్రీవేంకటేశ్వరుని మనసారా త్రికరణ శుద్ధితో కీర్తిద్దాం. ఆయన శిరసుపై ఉన్న తులసిమాలను కీర్తిద్దాం. విజృంభించి ఆయన వక్షస్థలంపై గల శ్రీవత్సము అనే పేరుగల పుట్టుమచ్చను కీర్తిద్దాం. ఆదేవదేవుని మకరకుండలములను గాంచి కీర్తించి తరిద్దాం. పొందికగా శోభించే ఆయన సర్వాంగాలను కీతించి తరిద్దాం రండి అని ప్రబోధిస్తున్నాడు అన్నమయ్య.

ముఖ్యమైన అర్ధాలు: పావనము = పవిత్రము; జిహ్వ = నాలుక; వేవేల = కొన్ని వేలసార్లు; ఇరవై = సుస్థిరమైన; మించిన = అతిశయించి నిలిచిన; ఇరువంకల = కుడియెడమలనున్న ఆయుధాలు; వరద కటి హస్తాలు = వరద హస్తము మరియూ కటిహస్తము; అంకె = సామీప్యము, వశము; కంబుకంఠము = శంఖము వంటి మెడ; ఉరము = వక్షస్తలము; మకరకుండలము = మొసలి ముఖము వంటి కర్ణభూషణము; ఆవటించు = పొందుపఱుచు, సేకరించు.

-0o0-

అన్నమయ్య ఆధ్యాత్మికానందలహరి – 29

విశ్లేషణ: టేకుమళ్ళ వెంకటప్పయ్య

“అర్ధము పురుషార్ధములలో నుత్తమము. అర్ధవంతుడు న్యాయము దప్పక మరియే ఉపాయము చేతనైనను ద్రవ్యము సంపాదించవచ్చును” అంటాడు పరవస్తు చిన్నయసూరి తన నీతిచంద్రికలో. అలాగే అన్నమయ్య ఆ ధనాన్ని గురించి మరొక విషయం చెప్తున్నాడు. ఆపదలలో ఉపయోగపడకుండా వున్న ధనం ఎవరికోసం? అని ప్రశ్నిస్తున్నాడు ఈ కీర్తనలో అన్నమయ్య. ఆ వివరాలేమిటో ఈ కీర్తనలో చూద్దాం.

కీర్తన:
పల్లవి: అక్కర కొదగని యట్టి అర్ధము
లెక్కలెన్ని యైనా నేమి లేకున్న నేమిరే

చ.1. దండితో దనకు గాని ధరణీసు రాజ్యంబు
యెండె నేమియది పండే నేమిరే
బెండు పడ గేశవుని బేరుకొనని నాలికె
వుండనేమి వుండకుండ నేమిరే ॥ అక్కర ॥

చ.2. యెదిరి దన్ను గానని యడపుల గుడ్డికన్ను
మొదల దెరచెనేమి మూసెనేమిరే
వెదకి శ్రీపతి సేవ వేడుక జేయని వాడు
చదివెనేమి చదువు చాలించె నేమిరే ॥ అక్కర ॥

చ.3. ఆవల నెవ్వరు లేని అడవిలోని వెన్నెల
కావిరి గాసెనేమి కాయకున్న నేమిరే
శ్రీవేంకటేశ్వరుని జేరని ధర్మములెల్ల
తోవల నుండెనేమి తొలగిన నేమిరే ॥ అక్కర ॥
(రాగము: ముఖారి; ఆ.సం.రేకు: 92; సం.1, కీ.456)

పల్లవి: అక్కర కొదగని యట్టి అర్ధము
లెక్కలెన్ని యైనా నేమి లేకున్న నేమిరే
మానవులారా! వినండి మనదగ్గర ఎంత ధనం ఉన్నప్పటికీ మనకు అవసరమైనప్పుడు అది మనకు అక్కరకు రావాలి కదా! అలా కానప్పుడు ధనం ఎంతవున్నా ఉపయోగశూన్యమే కదా! అసలు లేకపోయినప్పటికీ ఉపయోగం ఏమీ ఉండదు అని అర్ధాన్ని గూర్చిన గొప్ప సత్యాన్ని ప్రబోధిస్తున్నాడు అన్నమయ్య.

చ.1. దండితో దనకు గాని ధరణీసు రాజ్యంబు
యెండె నేమియది పండే నేమిరే
బెండు పడ గేశవుని బేరుకొనని నాలికె
వుండనేమి వుండకుండ నేమిరే
దేశాన్ని పరిపాలించే చక్రవర్తికి లేక మహారాజుకు ధనం దండిగా ఉండాలి. అలా కాకపోతే ఆ రాజుగారికి ఏమి ఉపయోగం ఉండదు కదా! బలహీనుడైన మానవుడు కేశవుని నామం జపించి రక్షణ పొందాలి అలా కాని నాడు ఆ నాలుక ఉంటే ఏమిటి? లేకపోతే ఏమిటి? చెప్పండి అంటున్నాడు.

చ.2. యెదిరి దన్ను గానని యడపుల గుడ్డికన్ను
మొదల దెరచెనేమి మూసెనేమిరే
వెదకి శ్రీపతి సేవ వేడుక జేయని వాడు
చదివెనేమి చదువు చాలించె నేమిరే
విరోధులను ఎదిరించడానికి కండ్లు కావాలి. దానికి ఉపయోగించనటువంటి కన్నులు ఉంటే ఏమిటి? లేకపోతే ఏమిటి? అలాగే శ్రీపతిని కన్నులతో వెదకి వెదకి పట్టుకుని సేవించగలగాలి. అలా చేయని వాడు ఎన్ని శాస్త్రాలు చదివినా ఉపయోగం ఏమిటి? చెప్పండి అంటున్నాడు అన్నమయ్య.

చ.3. ఆవల నెవ్వరు లేని అడవిలోని వెన్నెల
కావిరి గాసెనేమి కాయకున్న నేమిరే
శ్రీవేంకటేశ్వరుని జేరని ధర్మములెల్ల
తోవల నుండెనేమి తొలగిన నేమిరే
ఎటువంటి మనుష్య సంచారంలేని అడవిలో ఎంత పున్నమి వెన్నెలలు కాస్తే మాత్రం ఉపయోగం ఏమిటి? ఎవరికి ఉపయోగం? ఆ వెన్నెల చీకటిని తొలగించినా ఏమీ ఎవరికీ ఉపయోగం ఉండదు కదా! మానవుడు ఏ ధర్మ శాస్త్రాలు చదివినా పురాణాలు చదివినా దానికి పరమార్ధం ఏమిటి? చదివినది ఏ చదువైనప్పటికీ అది శ్రీవేంకటేశ్వరుని దరికి జేరే మార్గం నేర్పాలి. అలా కానప్పుడు మన జీవనంలో ఎన్ని వేదాలు, ధర్మాలు, శాస్త్రాలు పురాణాలు చదివితే నేమిటి? చదవకపోతే నేమిటి? అన్నీ వృధానే కదా! అని ఉద్బోధిస్తున్నాడు అన్నమయ్య.

ముఖ్యమైన అర్ధాలు: అక్కరకొదగని = అవసరార్ధం ఉపయోగ పడని; అర్ధము = ధనము; ధరణీశుడు = రాజు; దండి = ఎక్కువగా; యెండెనేమి = లేకపోవడం; పండెనేమి = ఉంటే ఏమిటి?; బెండుపడు = ఏ ఆధారంలేనటువంటి; బేరుకొను = పేరు స్మరించడం; అడపుల = కన్నుపెట్టి చూడడం; కావిరి = నలుపు, చీకటి అన్న అర్ధంతో వాడబడినది; తోవల = మానవుని జీవన రహదారిలో.
-0o0-

అన్నమయ్య ఆధ్యాత్మికానందలహరి – 27

విశ్లేషణ: టేకుమళ్ళ వెంకటప్పయ్య

సంసార పూరితులైన జనావళికి ఈ మాయను దాటి కైవల్యం పొందడానికి శ్రీహరి ఒక్కడే దిక్కు మరి ఇంక వేరే దారి లేనే లేదు అంటున్నాడు అన్నమయ్య ఈ కీర్తనలో.

కీర్తన:
పల్లవి: శ్రీపతి యొకడే శరణము మాకును
తేప యితడె మఱి తెరగేది

చ.1. ఆసలు మిగులా నాతుమ నున్నవి
యీసులేని సుఖ మెక్కడిది
చేసినపాపము చేతుల నున్నది
మోసపోనిగతి ముందర నేది ॥ శ్రీపతి॥

చ.2. కోపము గొందుల గుణముల నున్నది
యేపున నిజసుఖ మిక నేది
దీపనాగ్ని తో దిరిగెటి దేహము
పై పై విరతికి బట్టేది ॥ శ్రీపతి॥

చ.3. పంచేంద్రియముల పాలిటబడు ఇది
యించుక నిలుకడ కెడ యేది
యెంచగ శ్రీ వేంకటేశ్వరు డొకడే
పంచినవిధులను పాలించుగాక॥ శ్రీపతి॥
(రాగము: లలిత; ఆ.సం.రేకు:299; సం.3, కీ.573)

పల్లవి: శ్రీపతి యొకడే శరణము మాకును
తేప యితడె మఱి తెరగేది

పూర్వం విదేహరాజుకు ఈ మాయను దాటి కైవల్యం పొందడానికి వచ్చిన సందేహ నివృత్తికై హరి అనే ముని ఇలా వివరించాడు “సర్వభూత మయుడైన సరసిజాక్షు డాతడే, తన యాత్మ యందుండు ననేడు వాడు, శంఖ చక్ర ధరుడంచు జానెడు వాడు, భక్తి భావాభిరతుండు వోభాగవతుండు” అని చెప్తూ ఇంకా ఆ శ్రీమహా విష్ణువు “వర్ణాశ్రమ ధర్మంబుల నిర్ణయ కర్మల జెడక నిఖిల జగత్సంపూర్ణుడు హరి యను నాతడే, వర్ణింపగ భాగవతుడు వసుధాధీశా!” అని చెప్పగా విదేహుని సందేహం తీరింది. కాని హరి నామ స్మరణం, ఆ కథామృత సేవనం కావాలనిపించి మళ్ళీ యిలా అడిగాడు. “గజరాజ వరదు గుణములు, త్రిజత్పావనము లగుటదేట డంగాసుజన మనో రంజనముగా విజితేన్ద్రియ వినగనాకు వేడుక పుట్టెన్” అని ఆ విషయం ఏమిటో చెప్పమని అడిగాడు. అప్పుడు “అంతరిక్షుడు” అనే మౌనివర్యుడు పరబ్రహ్మ మనగా, పరతత్త్వ మనగా బరమ దయాళువగు నీశ్వరుడన, గృష్ణు దన జగద్భరితుడు నారాయణుండు దా వెలుగొందున్” అని చెప్పి అవ్యక్త నిర్గుణ పరబ్రహ్మంలో తనకు విపర్యయం గా జన్మించిన జ్ఞానమే “మాయ” యనీ చెప్తాడు. ఆ మాయ చేతనే ఆయన ఈ జగత్తును నిర్మిస్తాడు. ఆయన మాత్రం నిశ్చింతుడు. మాయ కూడా ఆత్మలో లీన మవుతుంది. “పంచ భూతాదిక జీవులను సృష్టించేది ఆ మాయయే! లయించేదీ అదే” అన్నాడు మహర్షి. మరి ఆ మాయను దాటే ఉపాయం చెప్పమన్నాడు రాజు. దానికి “ప్రబుధుడు” అనే మహర్షి “శరీరమే నిత్యం అనే భావనతో జీవులు దుఖంలో మునిగిపోతారు. తమ్ము తాము తెలుసుకోరు. అనిత్యమైన పాంచభౌతిక దేహంకోసం అనేక అగచాట్లు పడుతూ ఉంటారు. విరక్తి మార్గం అవలంబించరు. సద్గురువును పొంది భూతదయ, హరికదామృతపానం, బ్రహ్మచర్య, సాధు సంగమం, సజ్జన మైత్రి, వినయ,శుచిత్వ, క్షమ, మౌనం, వేదార్ధ వివేచనం, అహింస, ద్వంద్వవిసర్జనం చేసి ఈశ్వరుని సర్వగతునిగా భావించాలి .గృహారామక్షేత్ర కళత్రపుత్రా విత్తాదులను శ్రీహరికి అర్పణ చేయాలి. పరమాత్మను తప్ప దేనినీ చూడ రాదు” అని వివరించి సందేహ నివృత్తి చేస్తారు మహర్షులు.
ఇలా ఎన్నివిధాల మనం వేద వేదాంగాలను వెదకినప్పటికీ హరికదామృతపానం, సాధుసంగమం, సజ్జన మైత్రి, వినయ,శుచిత్వ, క్షమ, మౌనం, వేదార్ధ వివేచనం, అహింసలే కైవల్యానికి పరమావధులని తెలుస్తోంది. వాటిలో అతి సులభమైనది హరికీర్తనము. ఆయన్ను కీర్తిస్తూ ఆయన శరణు పొందితే చాలు. మనకు వేరే మరే మార్గమూ అవసరం లేదు. కైవల్యము సిద్ధించి తీరుతుంది అని నమ్మికతో నివేదిస్తున్నాడు అన్నమయ్య.

చ.1. ఆసలు మిగులా నాతుమ నున్నవి
యీసులేని సుఖ మెక్కడిది
చేసినపాపము చేతుల నున్నది
మోసపోనిగతి ముందర నేది

మనకు ఆత్మలో ఎన్నో ఆశలు, మోహాలు సహజంగా దేహంలో మనలను అంటి ఉంటాయి. ఈ మాయా లోకంలో ఈర్ష్య అనేది లేకుండా సుఖమయ జీవనం సాగించడం దుర్లభం. ఆ ఈర్ష్యా గుణం వలననే మనం మన చేతులతో ఎన్నో పాపాలు చేస్తూ గొప్ప ఆపదలను మూటగట్టుకుంటూ ఉంటాము. మోసాలు తిరిగి తిరిగి చేస్తూనే ఉంటాము. ఇక ఈ పాపాల ప్రవాహానికి అడ్డుకట్ట ఎక్కడ? తరుణోపాయం మనకు గోచరించదు.

చ.2. కోపము గొందుల గుణముల నున్నది
యేపున నిజసుఖ మిక నేది
దీపనాగ్ని తో దిరిగెటి దేహము
పై పై విరతికి బట్టేది

మనకు ఆశాపాశాలు, వ్యామోహాలు ఉన్నంతవరకూ ఈ కోపం అనేది పోదు. ఇలా కృఒధంతో రగిలిపొయ్యే వారికి సుఖం ఉపశమనం అసలు ఉండదు కదా! జఠరాగ్ని(వైశ్వానరము) వంటి అరిషడ్వర్గాలతో కూడిన దేహంతో తిరిగే జీవులకు దేహం ఎప్పుడూ రగిలిపోతూ మసిలిపోతూనే ఉంటుంది. అప్పుడప్పుడూ తాత్కాలికంగా “కుక్క దాలిగుంట” తీరుగా తాత్కాలిక విరక్తి కలిగినప్పటికీ మళ్ళీ కొంత సమయం తర్వాత అన్నీ షరా మామూలుగానే వచ్చేస్తాయి దేహంలోకి. ఈ పై పై విరక్తులకు తగ్గి పరబ్రహ్మను గూర్చి స్థిరంగా ఆలోచించే సమయం వస్తుందా?

చ.3. పంచేంద్రియముల పాలిటబడు ఇది
యించుక నిలుకడ కెడ యేది
యెంచగ శ్రీ వేంకటేశ్వరు డొకడే
పంచినవిధులను పాలించుగాక

బ్రతుకంతా కన్ను, ముక్కు, నాలుక, చెవి, చర్మము అనే పంచేంద్రియముల అధీనంలో ఉంటుంది. నిత్యం క్రొత్త క్రొత్త సుఖాలను ఆశించే జీవులకు నిలకడ లేకుండా అంతులేని వ్యామోహాన్ని పిపాసను కలుగజేస్తూ ఉంటాయి. దీనికి అసలు కారణం ఏమిటి? తరుణోపాయం ఏమిటి? అనే విషయం తెలుసుకోవలసి ఉంది. మనం అన్నివిధాలా యెంచి నిలకడగా కాస్తా సుబుద్ధితో ఆలోచించి చూసినట్లైతే శ్రీవేంకటేశ్వరుడొక్కడే దిక్కు. ఆయన మనకు పంచి ఇచ్చిన విధులను సక్రమంగా నిర్వర్తించడమే మన విధి అని చెప్తున్నాడు అన్నమయ్య.
ముఖ్యమైన అర్ధాలు: శరణము = దిక్కు, ఆదుకునే నాధుడు; తేప = తెప్ప, ఏదైన దాటు సాధనము; ఆతుమ = ఆత్మ; ఈసు = ఈర్ష్య; గొందుల గుణములు = సంక్షోభించే గుణములు; ఏపున = ఎక్కువగా; దీపనాగ్ని = జఠరాగ్ని(వైశ్వానరము); విరతి = విరక్తి; ఇంచుక = కొంచెము; ఎంచగ = అన్నివిధముల చూడగా; పంచిన = మనకు ఇవ్వబడిన సుకర్మములు అనే అర్ధంతో ఇవ్వబడిన మాటగా యెంచదగును.
విశేషము: అన్నమయ్య ఇక్కడ ఒక వింత మాట “దీపాగ్ని” అని వాడడం జరిగింది. దీనిని అర్ధం కొంతమంది “బడబాగ్ని” గా భావిస్తే కొంతమంది “జఠరాగ్ని” గా భావించడం జరిగింది. సకల జీవుల దేహాలలో జఠరాగ్నినై ఆహారాన్ని జీర్ణం చేసే వాడు భగవంతుడు. దేహాన్ని గురించి అన్నమయ్య చెప్తూ ఉన్నప్పుడు “జఠరాగ్ని” అనే అర్ధం తీసుకోవడమే సమంజసంగా భావిస్తున్నాను. “అనియానతిచ్చె కృష్ణుడర్జునితో – విని యాతని భజించు వివేకమా|” అన్న కీర్తనలో కూడా అన్నమయ్య “దీపనాగ్నినై జీవదేహముల యన్నములు – తీపుల నరగించేటి దేవుడనేను” అంటాడు. అందువల్ల జఠరాగ్ని సరియైన అర్ధం అనుకుంటున్నాను. (విజ్ఞులు దీనిపై వ్యాఖ్యానిస్తే మరింత ప్రయోజనకరం)
-0o0-

అన్నమయ్య ఆధ్యాత్మికానందలహరి – 26

 

 

విశ్లేషణ: టేకుమళ్ళ వెంకటప్పయ్య

 

భగవంతుని కరుణను గ్రహించలేక పోయాను. ఏవేవో అవసరం లేని వాటికి వెంపర్లాడాను. బాధలు కలిగినప్పుడల్లా, కోపం వచ్చినప్పుడల్లా నోటిదూల తీరేంతవరకూ ఎదురుగా ఎవరుంటే వాళ్ళను దూషించడమే పనిగా పెట్టుకున్నాను. ఇంతకాలం నా బ్రతుకు అడవి గాచిన వెన్నెల అయింది కదా అని ఆవేదన చెందుతూ కీర్తించిన గొప్ప ఆధ్యాత్మిక కీర్తన.

 

కీర్తన:

పల్లవి: ఇంతగాలమాయను యేడనున్నారో వీరు

వింతలై యడవిఁ గా సే వెన్నెలాయ బ్రదుకు  

 

.1.యేలేవారి దూరితి యెడరు వుట్టినవేళ

కాలమును దూరితిని కలఁగేవేళ

తాలిమిలేని వేళ తగుఁగర్మము దూరితి

యేలాగని కాచేవారి నెవ్వరిఁ గానము  ఇంత॥

 

.2.దైవమును దూరితి తమకించినట్టివేళ

కావించి నన్నే దూరితిఁ గాఁగినవేళ

సోవగాఁ గోపపు వేళ చుట్టాల దూరితిమి

యీవలఁ దోడైనవారి నెవ్వరిఁ గానము ఇంత॥

 

.3.పుట్టుగు దూరితిమి పోరానియట్టివేళ

కట్టఁగడ నెందువంకఁ గానమైతిమి

జట్టి శ్రీవేంకటేశుఁడు శరణంటేనే కాచె

యిట్టె యింతటివారు యెవ్వరును లేరు

(రాగము: రాయగౌళ; .సం.రేకు:260; సం.3, కీ.344)

 

పల్లవి: ఇంతగాలమాయను యేడనున్నారో వీరు

వింతలై యడవిఁ గా సే వెన్నెలాయ బ్రదుకు  

ఇన్నాళ్ళూ నాతో తిరిగి, నాతో బంధం పెంచుకొని నాతో ఉన్నవాళ్ళంతా ఏమయ్యారు? హయ్యో వేంకటేశ్వరా! నా బ్రతుకంతా అడవి గాచిన వెన్నెల చందాన తయారయింది కదా! ఏమి చెయ్యాలి.

 

 

.1.యేలేవారి దూరితి యెడరు వుట్టినవేళ

కాలమును దూరితిని కలఁగేవేళ

తాలిమిలేని వేళ తగుఁగర్మము దూరితి

యేలాగని కాచేవారి నెవ్వరిఁ గానము

ఏదైనా కష్టం వచ్చి నేను భంగపడినప్పుడల్లా నావల్లనే అవన్నీ జరిగాయని గుర్తించలేక, తెలుసుకోకుండా యజమానులను ఇష్టానుసారం నిందించాను. కష్టాలు చుట్టుముట్టిన వేళల్లో హయ్యో! నాకు కాలం కలిసి రావడంలేదే అని వాపోయాను. నేను ధైర్యం కోల్పోయిన వేళల్లో నా కర్మ ఇలా కాలిందని నన్ను నేనే నిందించుకున్నాను. ఏదో విధంగా నన్ను రక్షించే వారిని కనీసం గుర్తించనైనా గుర్తించలేకపోయాను భగవంతుడా ఏమిటీ మాయ?

 

 

.2.దైవమును దూరితి తమకించినట్టివేళ

కావించి నన్నే దూరితిఁ గాఁగినవేళ

సోవగాఁ గోపపు వేళ చుట్టాల దూరితిమి

యీవలఁ దోడైనవారి నెవ్వరిఁ గానము

ఏదైనా సమస్యలు వచ్చినప్పుడు ఇవన్నీ దేవుడే కలిగించాడని దైవ దూషణ చేశాను. ఒక్కోసారి ఏమీ చేత గాక నన్ను నేనే ఆత్మనింద కూడా చేసుకున్నాను. కోపాన్ని నిగ్రహించుకునే శక్తిలేక ఎదురుగా కొడుకులు, మనుమలు చుట్టాలు అందర్నీ ఎవరు కనిపిస్తే వారిని ఇష్టం వచ్చినట్టు నిందించాను. నాకు తోడు నీడగా నిలబడే వాడొకొడుంటాడని కనీసం గుర్తించనైనా లేదు కదా! ఓ భగవంతుడా! నన్ను ఎంత మాయలో భ్రమింపజేశావయ్యా!

 

 

.3.పుట్టుగు దూరితిమి పోరానియట్టివేళ

కట్టఁగడ నెందువంకఁ గానమైతిమి

జట్టి శ్రీవేంకటేశుఁడు శరణంటేనే కాచె

యిట్టె యింతటివారు యెవ్వరును లేరు

 

ఇప్పుడు అన్ని ముగిసిపోయాయి. పోరాని కాలం సంప్రాప్తమయింది. కష్టాలలో నలిగే వేళ ఆసన్నమయింది. నా పుట్టుక ఎందుకు? ఆశ్చర్యం ఏమిటంటే తిట్టడానికి ఇప్పుడు ఎవ్వరూ కనబడడంలేదు. కానీ శ్రీవేంకటేశ్వరుడు ఎంత దయాళువు? శరణు అని ఒక్కమాట అనగానే నన్ను పూనికతో వెంటనే నిశ్చయించి రక్షించాడు. ఇంత ఘనమైన భగవంతుడు ఎక్కడా మనకు కనిపించడు. అట్టి శ్రీనివాసుని శక్తిని గమనించి భక్తితో శరణు కోరండి అని ఉద్బోధిస్తున్నాడు అన్నమయ్య.

 

ముఖ్యమైన అర్ధాలు: ఇంత కాలమాయను = ఇంత కాలం గడచినది; అడవిగాసే వెన్నెలాయె బ్రదుకు =  అడవిలో వచ్చిన వెన్నెల లాగా జీవితం ఎందుకూ పనికిరానిదైపోయిందని చెప్పడం;  ఎడరు = భంగం కలగడం, ఆపద కలగడం; కలగు = కష్టనష్టముల కాలము; కాగు = బాధపడు, తపించిపోవు; తాలిమి = ధైర్యము, కాచే వారు = కాపాడు వారు; తమకించు = బాధలలో చలించిపోవు; సోవగా = ఆగ్రహము రాగా; తోడైనవారు = అండదండగా ఉండేవారు; పోరానియట్టివేళ = సకలబాధలలో ఉన్నప్పుడు; కట్టగడ = చిట్టచివరకు.

 

విశేషము:  ఈ కీర్తనలో సరదాగా అన్నమయ్య “జట్టి శ్రీవేంకటేశ్వరుడు” అన్నాడు. జట్టి అనగా ఖరీదు కట్టడం అనీ, ఏదో ఒక వెల కట్టడం, మూల్యము, రొక్కము  అని అనేక అర్ధాలు నిఘంటువులలో ఉన్నాయి. కానీ జాగ్రత్తగా పరిశీలిస్తే ఇక్కడ… శరణు అనగానే వెనువెంటనే నిర్ణయం (కాపాడాలనే నిశ్చయంతో) తీసుకుని కాపాడాడు అని చెప్తున్నాడు అనిపిస్తోంది. కనుక “జట్టి” అంటే నిర్ణయం లేక నిశ్చయం అనే అర్ధం తీసుకొని వాడిన పదం అనిపిoచక మానదు. (విజ్ఞులు దీనిపై వ్యాఖ్యానిస్తే మరింత ప్రయోజనకరం)

-0o0-