అన్నమయ్య ఆధ్యాత్మికానందలహరి – 29

విశ్లేషణ: టేకుమళ్ళ వెంకటప్పయ్య

“అర్ధము పురుషార్ధములలో నుత్తమము. అర్ధవంతుడు న్యాయము దప్పక మరియే ఉపాయము చేతనైనను ద్రవ్యము సంపాదించవచ్చును” అంటాడు పరవస్తు చిన్నయసూరి తన నీతిచంద్రికలో. అలాగే అన్నమయ్య ఆ ధనాన్ని గురించి మరొక విషయం చెప్తున్నాడు. ఆపదలలో ఉపయోగపడకుండా వున్న ధనం ఎవరికోసం? అని ప్రశ్నిస్తున్నాడు ఈ కీర్తనలో అన్నమయ్య. ఆ వివరాలేమిటో ఈ కీర్తనలో చూద్దాం.

కీర్తన:
పల్లవి: అక్కర కొదగని యట్టి అర్ధము
లెక్కలెన్ని యైనా నేమి లేకున్న నేమిరే

చ.1. దండితో దనకు గాని ధరణీసు రాజ్యంబు
యెండె నేమియది పండే నేమిరే
బెండు పడ గేశవుని బేరుకొనని నాలికె
వుండనేమి వుండకుండ నేమిరే ॥ అక్కర ॥

చ.2. యెదిరి దన్ను గానని యడపుల గుడ్డికన్ను
మొదల దెరచెనేమి మూసెనేమిరే
వెదకి శ్రీపతి సేవ వేడుక జేయని వాడు
చదివెనేమి చదువు చాలించె నేమిరే ॥ అక్కర ॥

చ.3. ఆవల నెవ్వరు లేని అడవిలోని వెన్నెల
కావిరి గాసెనేమి కాయకున్న నేమిరే
శ్రీవేంకటేశ్వరుని జేరని ధర్మములెల్ల
తోవల నుండెనేమి తొలగిన నేమిరే ॥ అక్కర ॥
(రాగము: ముఖారి; ఆ.సం.రేకు: 92; సం.1, కీ.456)

పల్లవి: అక్కర కొదగని యట్టి అర్ధము
లెక్కలెన్ని యైనా నేమి లేకున్న నేమిరే
మానవులారా! వినండి మనదగ్గర ఎంత ధనం ఉన్నప్పటికీ మనకు అవసరమైనప్పుడు అది మనకు అక్కరకు రావాలి కదా! అలా కానప్పుడు ధనం ఎంతవున్నా ఉపయోగశూన్యమే కదా! అసలు లేకపోయినప్పటికీ ఉపయోగం ఏమీ ఉండదు అని అర్ధాన్ని గూర్చిన గొప్ప సత్యాన్ని ప్రబోధిస్తున్నాడు అన్నమయ్య.

చ.1. దండితో దనకు గాని ధరణీసు రాజ్యంబు
యెండె నేమియది పండే నేమిరే
బెండు పడ గేశవుని బేరుకొనని నాలికె
వుండనేమి వుండకుండ నేమిరే
దేశాన్ని పరిపాలించే చక్రవర్తికి లేక మహారాజుకు ధనం దండిగా ఉండాలి. అలా కాకపోతే ఆ రాజుగారికి ఏమి ఉపయోగం ఉండదు కదా! బలహీనుడైన మానవుడు కేశవుని నామం జపించి రక్షణ పొందాలి అలా కాని నాడు ఆ నాలుక ఉంటే ఏమిటి? లేకపోతే ఏమిటి? చెప్పండి అంటున్నాడు.

చ.2. యెదిరి దన్ను గానని యడపుల గుడ్డికన్ను
మొదల దెరచెనేమి మూసెనేమిరే
వెదకి శ్రీపతి సేవ వేడుక జేయని వాడు
చదివెనేమి చదువు చాలించె నేమిరే
విరోధులను ఎదిరించడానికి కండ్లు కావాలి. దానికి ఉపయోగించనటువంటి కన్నులు ఉంటే ఏమిటి? లేకపోతే ఏమిటి? అలాగే శ్రీపతిని కన్నులతో వెదకి వెదకి పట్టుకుని సేవించగలగాలి. అలా చేయని వాడు ఎన్ని శాస్త్రాలు చదివినా ఉపయోగం ఏమిటి? చెప్పండి అంటున్నాడు అన్నమయ్య.

చ.3. ఆవల నెవ్వరు లేని అడవిలోని వెన్నెల
కావిరి గాసెనేమి కాయకున్న నేమిరే
శ్రీవేంకటేశ్వరుని జేరని ధర్మములెల్ల
తోవల నుండెనేమి తొలగిన నేమిరే
ఎటువంటి మనుష్య సంచారంలేని అడవిలో ఎంత పున్నమి వెన్నెలలు కాస్తే మాత్రం ఉపయోగం ఏమిటి? ఎవరికి ఉపయోగం? ఆ వెన్నెల చీకటిని తొలగించినా ఏమీ ఎవరికీ ఉపయోగం ఉండదు కదా! మానవుడు ఏ ధర్మ శాస్త్రాలు చదివినా పురాణాలు చదివినా దానికి పరమార్ధం ఏమిటి? చదివినది ఏ చదువైనప్పటికీ అది శ్రీవేంకటేశ్వరుని దరికి జేరే మార్గం నేర్పాలి. అలా కానప్పుడు మన జీవనంలో ఎన్ని వేదాలు, ధర్మాలు, శాస్త్రాలు పురాణాలు చదివితే నేమిటి? చదవకపోతే నేమిటి? అన్నీ వృధానే కదా! అని ఉద్బోధిస్తున్నాడు అన్నమయ్య.

ముఖ్యమైన అర్ధాలు: అక్కరకొదగని = అవసరార్ధం ఉపయోగ పడని; అర్ధము = ధనము; ధరణీశుడు = రాజు; దండి = ఎక్కువగా; యెండెనేమి = లేకపోవడం; పండెనేమి = ఉంటే ఏమిటి?; బెండుపడు = ఏ ఆధారంలేనటువంటి; బేరుకొను = పేరు స్మరించడం; అడపుల = కన్నుపెట్టి చూడడం; కావిరి = నలుపు, చీకటి అన్న అర్ధంతో వాడబడినది; తోవల = మానవుని జీవన రహదారిలో.
-0o0-

అన్నమయ్య ఆధ్యాత్మికానందలహరి – 27

విశ్లేషణ: టేకుమళ్ళ వెంకటప్పయ్య

సంసార పూరితులైన జనావళికి ఈ మాయను దాటి కైవల్యం పొందడానికి శ్రీహరి ఒక్కడే దిక్కు మరి ఇంక వేరే దారి లేనే లేదు అంటున్నాడు అన్నమయ్య ఈ కీర్తనలో.

కీర్తన:
పల్లవి: శ్రీపతి యొకడే శరణము మాకును
తేప యితడె మఱి తెరగేది

చ.1. ఆసలు మిగులా నాతుమ నున్నవి
యీసులేని సుఖ మెక్కడిది
చేసినపాపము చేతుల నున్నది
మోసపోనిగతి ముందర నేది ॥ శ్రీపతి॥

చ.2. కోపము గొందుల గుణముల నున్నది
యేపున నిజసుఖ మిక నేది
దీపనాగ్ని తో దిరిగెటి దేహము
పై పై విరతికి బట్టేది ॥ శ్రీపతి॥

చ.3. పంచేంద్రియముల పాలిటబడు ఇది
యించుక నిలుకడ కెడ యేది
యెంచగ శ్రీ వేంకటేశ్వరు డొకడే
పంచినవిధులను పాలించుగాక॥ శ్రీపతి॥
(రాగము: లలిత; ఆ.సం.రేకు:299; సం.3, కీ.573)

పల్లవి: శ్రీపతి యొకడే శరణము మాకును
తేప యితడె మఱి తెరగేది

పూర్వం విదేహరాజుకు ఈ మాయను దాటి కైవల్యం పొందడానికి వచ్చిన సందేహ నివృత్తికై హరి అనే ముని ఇలా వివరించాడు “సర్వభూత మయుడైన సరసిజాక్షు డాతడే, తన యాత్మ యందుండు ననేడు వాడు, శంఖ చక్ర ధరుడంచు జానెడు వాడు, భక్తి భావాభిరతుండు వోభాగవతుండు” అని చెప్తూ ఇంకా ఆ శ్రీమహా విష్ణువు “వర్ణాశ్రమ ధర్మంబుల నిర్ణయ కర్మల జెడక నిఖిల జగత్సంపూర్ణుడు హరి యను నాతడే, వర్ణింపగ భాగవతుడు వసుధాధీశా!” అని చెప్పగా విదేహుని సందేహం తీరింది. కాని హరి నామ స్మరణం, ఆ కథామృత సేవనం కావాలనిపించి మళ్ళీ యిలా అడిగాడు. “గజరాజ వరదు గుణములు, త్రిజత్పావనము లగుటదేట డంగాసుజన మనో రంజనముగా విజితేన్ద్రియ వినగనాకు వేడుక పుట్టెన్” అని ఆ విషయం ఏమిటో చెప్పమని అడిగాడు. అప్పుడు “అంతరిక్షుడు” అనే మౌనివర్యుడు పరబ్రహ్మ మనగా, పరతత్త్వ మనగా బరమ దయాళువగు నీశ్వరుడన, గృష్ణు దన జగద్భరితుడు నారాయణుండు దా వెలుగొందున్” అని చెప్పి అవ్యక్త నిర్గుణ పరబ్రహ్మంలో తనకు విపర్యయం గా జన్మించిన జ్ఞానమే “మాయ” యనీ చెప్తాడు. ఆ మాయ చేతనే ఆయన ఈ జగత్తును నిర్మిస్తాడు. ఆయన మాత్రం నిశ్చింతుడు. మాయ కూడా ఆత్మలో లీన మవుతుంది. “పంచ భూతాదిక జీవులను సృష్టించేది ఆ మాయయే! లయించేదీ అదే” అన్నాడు మహర్షి. మరి ఆ మాయను దాటే ఉపాయం చెప్పమన్నాడు రాజు. దానికి “ప్రబుధుడు” అనే మహర్షి “శరీరమే నిత్యం అనే భావనతో జీవులు దుఖంలో మునిగిపోతారు. తమ్ము తాము తెలుసుకోరు. అనిత్యమైన పాంచభౌతిక దేహంకోసం అనేక అగచాట్లు పడుతూ ఉంటారు. విరక్తి మార్గం అవలంబించరు. సద్గురువును పొంది భూతదయ, హరికదామృతపానం, బ్రహ్మచర్య, సాధు సంగమం, సజ్జన మైత్రి, వినయ,శుచిత్వ, క్షమ, మౌనం, వేదార్ధ వివేచనం, అహింస, ద్వంద్వవిసర్జనం చేసి ఈశ్వరుని సర్వగతునిగా భావించాలి .గృహారామక్షేత్ర కళత్రపుత్రా విత్తాదులను శ్రీహరికి అర్పణ చేయాలి. పరమాత్మను తప్ప దేనినీ చూడ రాదు” అని వివరించి సందేహ నివృత్తి చేస్తారు మహర్షులు.
ఇలా ఎన్నివిధాల మనం వేద వేదాంగాలను వెదకినప్పటికీ హరికదామృతపానం, సాధుసంగమం, సజ్జన మైత్రి, వినయ,శుచిత్వ, క్షమ, మౌనం, వేదార్ధ వివేచనం, అహింసలే కైవల్యానికి పరమావధులని తెలుస్తోంది. వాటిలో అతి సులభమైనది హరికీర్తనము. ఆయన్ను కీర్తిస్తూ ఆయన శరణు పొందితే చాలు. మనకు వేరే మరే మార్గమూ అవసరం లేదు. కైవల్యము సిద్ధించి తీరుతుంది అని నమ్మికతో నివేదిస్తున్నాడు అన్నమయ్య.

చ.1. ఆసలు మిగులా నాతుమ నున్నవి
యీసులేని సుఖ మెక్కడిది
చేసినపాపము చేతుల నున్నది
మోసపోనిగతి ముందర నేది

మనకు ఆత్మలో ఎన్నో ఆశలు, మోహాలు సహజంగా దేహంలో మనలను అంటి ఉంటాయి. ఈ మాయా లోకంలో ఈర్ష్య అనేది లేకుండా సుఖమయ జీవనం సాగించడం దుర్లభం. ఆ ఈర్ష్యా గుణం వలననే మనం మన చేతులతో ఎన్నో పాపాలు చేస్తూ గొప్ప ఆపదలను మూటగట్టుకుంటూ ఉంటాము. మోసాలు తిరిగి తిరిగి చేస్తూనే ఉంటాము. ఇక ఈ పాపాల ప్రవాహానికి అడ్డుకట్ట ఎక్కడ? తరుణోపాయం మనకు గోచరించదు.

చ.2. కోపము గొందుల గుణముల నున్నది
యేపున నిజసుఖ మిక నేది
దీపనాగ్ని తో దిరిగెటి దేహము
పై పై విరతికి బట్టేది

మనకు ఆశాపాశాలు, వ్యామోహాలు ఉన్నంతవరకూ ఈ కోపం అనేది పోదు. ఇలా కృఒధంతో రగిలిపొయ్యే వారికి సుఖం ఉపశమనం అసలు ఉండదు కదా! జఠరాగ్ని(వైశ్వానరము) వంటి అరిషడ్వర్గాలతో కూడిన దేహంతో తిరిగే జీవులకు దేహం ఎప్పుడూ రగిలిపోతూ మసిలిపోతూనే ఉంటుంది. అప్పుడప్పుడూ తాత్కాలికంగా “కుక్క దాలిగుంట” తీరుగా తాత్కాలిక విరక్తి కలిగినప్పటికీ మళ్ళీ కొంత సమయం తర్వాత అన్నీ షరా మామూలుగానే వచ్చేస్తాయి దేహంలోకి. ఈ పై పై విరక్తులకు తగ్గి పరబ్రహ్మను గూర్చి స్థిరంగా ఆలోచించే సమయం వస్తుందా?

చ.3. పంచేంద్రియముల పాలిటబడు ఇది
యించుక నిలుకడ కెడ యేది
యెంచగ శ్రీ వేంకటేశ్వరు డొకడే
పంచినవిధులను పాలించుగాక

బ్రతుకంతా కన్ను, ముక్కు, నాలుక, చెవి, చర్మము అనే పంచేంద్రియముల అధీనంలో ఉంటుంది. నిత్యం క్రొత్త క్రొత్త సుఖాలను ఆశించే జీవులకు నిలకడ లేకుండా అంతులేని వ్యామోహాన్ని పిపాసను కలుగజేస్తూ ఉంటాయి. దీనికి అసలు కారణం ఏమిటి? తరుణోపాయం ఏమిటి? అనే విషయం తెలుసుకోవలసి ఉంది. మనం అన్నివిధాలా యెంచి నిలకడగా కాస్తా సుబుద్ధితో ఆలోచించి చూసినట్లైతే శ్రీవేంకటేశ్వరుడొక్కడే దిక్కు. ఆయన మనకు పంచి ఇచ్చిన విధులను సక్రమంగా నిర్వర్తించడమే మన విధి అని చెప్తున్నాడు అన్నమయ్య.
ముఖ్యమైన అర్ధాలు: శరణము = దిక్కు, ఆదుకునే నాధుడు; తేప = తెప్ప, ఏదైన దాటు సాధనము; ఆతుమ = ఆత్మ; ఈసు = ఈర్ష్య; గొందుల గుణములు = సంక్షోభించే గుణములు; ఏపున = ఎక్కువగా; దీపనాగ్ని = జఠరాగ్ని(వైశ్వానరము); విరతి = విరక్తి; ఇంచుక = కొంచెము; ఎంచగ = అన్నివిధముల చూడగా; పంచిన = మనకు ఇవ్వబడిన సుకర్మములు అనే అర్ధంతో ఇవ్వబడిన మాటగా యెంచదగును.
విశేషము: అన్నమయ్య ఇక్కడ ఒక వింత మాట “దీపాగ్ని” అని వాడడం జరిగింది. దీనిని అర్ధం కొంతమంది “బడబాగ్ని” గా భావిస్తే కొంతమంది “జఠరాగ్ని” గా భావించడం జరిగింది. సకల జీవుల దేహాలలో జఠరాగ్నినై ఆహారాన్ని జీర్ణం చేసే వాడు భగవంతుడు. దేహాన్ని గురించి అన్నమయ్య చెప్తూ ఉన్నప్పుడు “జఠరాగ్ని” అనే అర్ధం తీసుకోవడమే సమంజసంగా భావిస్తున్నాను. “అనియానతిచ్చె కృష్ణుడర్జునితో – విని యాతని భజించు వివేకమా|” అన్న కీర్తనలో కూడా అన్నమయ్య “దీపనాగ్నినై జీవదేహముల యన్నములు – తీపుల నరగించేటి దేవుడనేను” అంటాడు. అందువల్ల జఠరాగ్ని సరియైన అర్ధం అనుకుంటున్నాను. (విజ్ఞులు దీనిపై వ్యాఖ్యానిస్తే మరింత ప్రయోజనకరం)
-0o0-

అన్నమయ్య ఆధ్యాత్మికానందలహరి – 26

 

 

విశ్లేషణ: టేకుమళ్ళ వెంకటప్పయ్య

 

భగవంతుని కరుణను గ్రహించలేక పోయాను. ఏవేవో అవసరం లేని వాటికి వెంపర్లాడాను. బాధలు కలిగినప్పుడల్లా, కోపం వచ్చినప్పుడల్లా నోటిదూల తీరేంతవరకూ ఎదురుగా ఎవరుంటే వాళ్ళను దూషించడమే పనిగా పెట్టుకున్నాను. ఇంతకాలం నా బ్రతుకు అడవి గాచిన వెన్నెల అయింది కదా అని ఆవేదన చెందుతూ కీర్తించిన గొప్ప ఆధ్యాత్మిక కీర్తన.

 

కీర్తన:

పల్లవి: ఇంతగాలమాయను యేడనున్నారో వీరు

వింతలై యడవిఁ గా సే వెన్నెలాయ బ్రదుకు  

 

.1.యేలేవారి దూరితి యెడరు వుట్టినవేళ

కాలమును దూరితిని కలఁగేవేళ

తాలిమిలేని వేళ తగుఁగర్మము దూరితి

యేలాగని కాచేవారి నెవ్వరిఁ గానము  ఇంత॥

 

.2.దైవమును దూరితి తమకించినట్టివేళ

కావించి నన్నే దూరితిఁ గాఁగినవేళ

సోవగాఁ గోపపు వేళ చుట్టాల దూరితిమి

యీవలఁ దోడైనవారి నెవ్వరిఁ గానము ఇంత॥

 

.3.పుట్టుగు దూరితిమి పోరానియట్టివేళ

కట్టఁగడ నెందువంకఁ గానమైతిమి

జట్టి శ్రీవేంకటేశుఁడు శరణంటేనే కాచె

యిట్టె యింతటివారు యెవ్వరును లేరు

(రాగము: రాయగౌళ; .సం.రేకు:260; సం.3, కీ.344)

 

పల్లవి: ఇంతగాలమాయను యేడనున్నారో వీరు

వింతలై యడవిఁ గా సే వెన్నెలాయ బ్రదుకు  

ఇన్నాళ్ళూ నాతో తిరిగి, నాతో బంధం పెంచుకొని నాతో ఉన్నవాళ్ళంతా ఏమయ్యారు? హయ్యో వేంకటేశ్వరా! నా బ్రతుకంతా అడవి గాచిన వెన్నెల చందాన తయారయింది కదా! ఏమి చెయ్యాలి.

 

 

.1.యేలేవారి దూరితి యెడరు వుట్టినవేళ

కాలమును దూరితిని కలఁగేవేళ

తాలిమిలేని వేళ తగుఁగర్మము దూరితి

యేలాగని కాచేవారి నెవ్వరిఁ గానము

ఏదైనా కష్టం వచ్చి నేను భంగపడినప్పుడల్లా నావల్లనే అవన్నీ జరిగాయని గుర్తించలేక, తెలుసుకోకుండా యజమానులను ఇష్టానుసారం నిందించాను. కష్టాలు చుట్టుముట్టిన వేళల్లో హయ్యో! నాకు కాలం కలిసి రావడంలేదే అని వాపోయాను. నేను ధైర్యం కోల్పోయిన వేళల్లో నా కర్మ ఇలా కాలిందని నన్ను నేనే నిందించుకున్నాను. ఏదో విధంగా నన్ను రక్షించే వారిని కనీసం గుర్తించనైనా గుర్తించలేకపోయాను భగవంతుడా ఏమిటీ మాయ?

 

 

.2.దైవమును దూరితి తమకించినట్టివేళ

కావించి నన్నే దూరితిఁ గాఁగినవేళ

సోవగాఁ గోపపు వేళ చుట్టాల దూరితిమి

యీవలఁ దోడైనవారి నెవ్వరిఁ గానము

ఏదైనా సమస్యలు వచ్చినప్పుడు ఇవన్నీ దేవుడే కలిగించాడని దైవ దూషణ చేశాను. ఒక్కోసారి ఏమీ చేత గాక నన్ను నేనే ఆత్మనింద కూడా చేసుకున్నాను. కోపాన్ని నిగ్రహించుకునే శక్తిలేక ఎదురుగా కొడుకులు, మనుమలు చుట్టాలు అందర్నీ ఎవరు కనిపిస్తే వారిని ఇష్టం వచ్చినట్టు నిందించాను. నాకు తోడు నీడగా నిలబడే వాడొకొడుంటాడని కనీసం గుర్తించనైనా లేదు కదా! ఓ భగవంతుడా! నన్ను ఎంత మాయలో భ్రమింపజేశావయ్యా!

 

 

.3.పుట్టుగు దూరితిమి పోరానియట్టివేళ

కట్టఁగడ నెందువంకఁ గానమైతిమి

జట్టి శ్రీవేంకటేశుఁడు శరణంటేనే కాచె

యిట్టె యింతటివారు యెవ్వరును లేరు

 

ఇప్పుడు అన్ని ముగిసిపోయాయి. పోరాని కాలం సంప్రాప్తమయింది. కష్టాలలో నలిగే వేళ ఆసన్నమయింది. నా పుట్టుక ఎందుకు? ఆశ్చర్యం ఏమిటంటే తిట్టడానికి ఇప్పుడు ఎవ్వరూ కనబడడంలేదు. కానీ శ్రీవేంకటేశ్వరుడు ఎంత దయాళువు? శరణు అని ఒక్కమాట అనగానే నన్ను పూనికతో వెంటనే నిశ్చయించి రక్షించాడు. ఇంత ఘనమైన భగవంతుడు ఎక్కడా మనకు కనిపించడు. అట్టి శ్రీనివాసుని శక్తిని గమనించి భక్తితో శరణు కోరండి అని ఉద్బోధిస్తున్నాడు అన్నమయ్య.

 

ముఖ్యమైన అర్ధాలు: ఇంత కాలమాయను = ఇంత కాలం గడచినది; అడవిగాసే వెన్నెలాయె బ్రదుకు =  అడవిలో వచ్చిన వెన్నెల లాగా జీవితం ఎందుకూ పనికిరానిదైపోయిందని చెప్పడం;  ఎడరు = భంగం కలగడం, ఆపద కలగడం; కలగు = కష్టనష్టముల కాలము; కాగు = బాధపడు, తపించిపోవు; తాలిమి = ధైర్యము, కాచే వారు = కాపాడు వారు; తమకించు = బాధలలో చలించిపోవు; సోవగా = ఆగ్రహము రాగా; తోడైనవారు = అండదండగా ఉండేవారు; పోరానియట్టివేళ = సకలబాధలలో ఉన్నప్పుడు; కట్టగడ = చిట్టచివరకు.

 

విశేషము:  ఈ కీర్తనలో సరదాగా అన్నమయ్య “జట్టి శ్రీవేంకటేశ్వరుడు” అన్నాడు. జట్టి అనగా ఖరీదు కట్టడం అనీ, ఏదో ఒక వెల కట్టడం, మూల్యము, రొక్కము  అని అనేక అర్ధాలు నిఘంటువులలో ఉన్నాయి. కానీ జాగ్రత్తగా పరిశీలిస్తే ఇక్కడ… శరణు అనగానే వెనువెంటనే నిర్ణయం (కాపాడాలనే నిశ్చయంతో) తీసుకుని కాపాడాడు అని చెప్తున్నాడు అనిపిస్తోంది. కనుక “జట్టి” అంటే నిర్ణయం లేక నిశ్చయం అనే అర్ధం తీసుకొని వాడిన పదం అనిపిoచక మానదు. (విజ్ఞులు దీనిపై వ్యాఖ్యానిస్తే మరింత ప్రయోజనకరం)

-0o0-

అన్నమయ్య ఆధ్యాత్మికానందలహరి – 25

విశ్లేషణ: టేకుమళ్ళ వెంకటప్పయ్య

ఊరకనే ఉన్న శాస్త్ర గ్రంధాలన్నీ చదవడం ఎందుకు అందులో ఉన్నదంతా బుర్రలోకి ఎక్కించుకుని బాధపడడం ఎందుకు అని వ్యంగ్యంగా బోధిస్తున్నాడు అన్నమయ్య ఈ గీతంలో. ఇక్కడ మనం ఒక సంఘటనను గుర్తుచేసుకోవ్చ్చు. ఆదిశంకరులు ఓ రోజు దారిలో నడచి వెళ్తూ ఉండగా ఒక పండితుడు “డుకృంకరణే” అంటూ సంస్కృత వ్యాకరణం వల్లె వేస్తూ కనిపించాడు. మహాత్ములకున్న సహజమైన కనికరం వల్ల శంకర భగవత్పాదులు అతడ్ని సమీపించి ఇలా అన్నారు.”భజగోవిందం భజగోవిందం గోవిందం భజమూఢమతే! సంప్రాప్తే సన్నిహితే కాలే నహి నహి రక్షతి డుకృంకరణే!” ఇదే మాటలు మనం రామాయణంలో కూడా వినవచ్చు. మారీచుడు రావణుడితో చెప్పినట్లు ’కాలం కలిసిరాకపోతే పనికొచ్చే మాటలు ఎవరైనా చెప్పినప్పుడు మనకి నచ్చదు. నచ్చినా మనం వినలేం.’ అయితే ఈ పండితుడి పూర్వ జన్మ సుకృతం వల్లో, మరింకే కారణం చేతో శంకరులు చెప్పింది విని ఆయన కాళ్ళ మీద పడ్డాడు. అక్కడే ఉన్న ఓ చదునైన బండరాయి మీద కూర్చుని శ్రీ శంకరులు ఆతనికి మంత్రం, జ్ఞానమార్గం ఉపదేశించి ముందుకి సాగిపోయాడు. కాబట్టి ఎన్ని శాస్త్రాలు చదివామనే విషయం ముఖ్యం కాదు. అరిషడ్వర్గాలను అరికట్టగలిగామా? భగవంతుని సన్నిధి చేరడానికి మనం చేశే ప్రయత్నం ఏమిటనేది ముఖ్యం అంటాడు అన్నమయ్య ఈ గీతంలో.

కీర్తన:
పల్లవి: ఊరకే వెదకనేల వున్నవి చదువనేల
చేరువనె ఉన్నదిదె చెప్పరాని ఫలము

చ.1. కోపము విడిచితేనె పాపము దానే పోవు
దీపింప సుజ్ఞానము తెరు విదివో
లోపల మనిలుడై లోకము మెచ్చు కొరకు
పైపై గడిగితేను పావనుడౌనా ॥ ఊరకే ॥

చ.2. ముందరి కోరికవోతే ముంచిన బంధాలు వీడు
కందువ నాశ మానితే కైవల్యము
బొందిలోన నొకటియు భూమిలోన నొకటియు
చిందువందు చిత్తమైతే చేరునా వైకుంఠము ॥ ఊరకే ॥

చ.3. కాంతల పొందొల్లకుంటే ఘన దు:ఖమే లేదు
అంతరాత్మ శ్రీవేంకటాద్రీశుడు
అంతట మాటలె యాడి హరిశరణనకుంటే
దొంతినున్న భవములు తొలగునా వివేకికి॥ ఊరకే ॥
(రాగం: సామంతం; రేకు సం: 334, కీర్తన; 4-196)

విశ్లేషణ:
పల్లవి: ఊరకే వెదకనేల వున్నవి చదువనేల
చేరువనె ఉన్నదిదె చెప్పరాని ఫలము

ఓ భక్తులరా వినండి. ఊరకే ఎన్నెన్నో గ్రంధాలను చదవడం వాటిని ఒంటపట్టించుకోవడం బాధపడడం ఇవన్నీ ఎందుకు? మీకు చెంతనే ఉన్న గొప్ప విషయాన్ని మీరు గ్రహించలేకపోతున్నారు. చూడండి. శ్రీవేంకటేశ్వరుని ప్రార్ధించండి. కైవల్యమును పొందండి అని చెప్తున్నాడు.

చ.1. కోపము విడిచితేనె పాపము దానే పోవు
దీపింప సుజ్ఞానము తెరు విదివో
లోపల మనిలుడై లోకము మెచ్చు కొరకు
పైపై గడిగితేను పావనుడౌనా

కోపమును విడవండి. అరిషడ్వర్గాలను జయించే మార్గం ఆలోచించండి. కోపము విడినట్లైతే అన్ని పాపాలు తొలగిపోతాయి కదా! అప్పుడు గొప్పదైన జ్ఞానం దనతట అదే ప్రకాశిస్తుంది. మనసులో ఎన్నో కషలు, కార్పణ్యాలు, అసూయాద్వేషాలు అనే మలినాలను పెట్టుకుని వూరకే పైపైన కడుక్కుంటే పాపాలు సమసిపోతాయా? పావనుడివైపోతావా? లోపలి మలినాలు తొలగాలంటే శ్రీనివాసుని పాదాలు పట్టుకోండి అదే మీకు ముక్తి దోవ అని చెప్తున్నాడు అన్నమయ్య.

చ.2. ముందరి కోరికవోతే ముంచిన బంధాలు వీడు
కందువ నాశ మానితే కైవల్యము
బొందిలోన నొకటియు భూమిలోన నొకటియు
చిందువందు చిత్తమైతే చేరునా వైకుంఠము

ముందరి కోరికలు పోగొట్టుకొనండి. రాబోయే కాలంలో అలా ఉండాలి ఇలా ఉండాలి అంతులేని ధనం సంపాదించాలి అనే ధ్యాసను విడనాడండి. నరకానికి దారి తీసే మీ మీ బంధాలను వదలించుకోండి. అలాంటి ఆశలు నాశనమైతే తప్ప మీకు కైవల్యం లభించడు. మొదట ఈ లోకంలో ఉన్న కాంక్షలను విడిచిపెట్టేయండి. మనసులో ఒకటి ఉంటుంది. లోకం కోసం ఒకటి మాట్లాడుతూ ఉంటాము. ఇలాంటి చెదరిపోయిన మనస్సుతో మనం ఎప్పటికైనా వైకుంఠం చేరగలమా? ఆలోచించండి. త్రికరణశుద్ధిగా ఉండమని ప్రబోధన.

చ.3. కాంతల పొందొల్లకుంటే ఘన దు:ఖమే లేదు
అంతరాత్మ శ్రీవేంకటాద్రీశుడు
అంతట మాటలె యాడి హరిశరణనకుంటే
దొంతినున్న భవములు తొలగునా వివేకికి

స్త్రీ వ్యసనమే సర్వ దు:ఖాలకు కారణము. అదే ముఖ్యమైన దు:ఖకారణ హేతువు. మొదట దానిని విడనాడండి. అంతరాత్మలో శ్రీనివాసుని ప్రతిష్టించుకోండి. అన్ని విషయాలు ఆయన గురించి చెప్పుకుంటూ చివరకు ఆయనను శరణు పొందకపోతే ఒక కుండపై ఒక కుండ బోర్లించినట్ట్లున్న ఈ జన్మ పరంపరలు మనుష్యులకు తొలిగిపోతాయా? వివేకులై ఆలోచించండి. శ్రీవేంకటేశ్వరుని శరణని జన్మ రాహిత్యాన్ని పొందండి అని వినూతనంగా పిలుపునిస్తున్నాడు అన్నమయ్య.

ముఖ్యమైన అర్ధాలు: చేరువ = చెంత, సమీపంలో; దీపించు = ప్రకాశించు, ప్రసిద్ధమై యుండు; సుజ్ఞానము = మంచి జ్ఞానము, అవసరమైన విద్య; మనిలుడై = కల్మషము గల అన్న అర్ధం తో చెప్పబడినదని నా భావన. పావనుడు = పాపము బొందని వాడు; ముందరి కోరిక = భవిష్యత్తుకు సంబంధించిన కోరికలు; ముంచిన = పాపకర్మలతో నిండిన; కందువ = మాలిన్యముగల, పాపపూరితములైన; బొంది = మనిషి లోపల; చిందువందు = చెల్లచెదురుగా ఉండు; ఒల్లకుంటే = వదలిపెట్టకపోతే; దొంతినున్న భవములు = మనకు సంప్రాప్తించబోయే జన్మలను కుండలు ఒకదానిపై ఒకటి బోర్లించి ఉన్న స్థితో పోల్చి చెప్పడం.
విశేషము: అన్నమయ్య ఈ కీర్తనలో “మనిలుడై” అన్న పదాన్ని ఉపయోగించాడు. మనిలుడు అనే పదానికి నిఘంటువులలో అర్ధం కనబడలేదు. బహుశ: మలినుడు అనే అర్ధంలో వాడి ఉండవచ్చు. ఇంకాస్తా లోతుగా చూస్తే మనికుడు అనే పదానికి రూపాంతరమా అనిపిస్తూ ఉన్నది. జి.యన్.రెడ్డి గారి

నిఘంటువులో పరవశుడు, పరవశ్యుడు, పరాధీనుడు అనే అర్ధాలు ఉన్నై. అన్నమయ్య “మనికుడై” అనేదానికి “మనిలుడై” అని కూడా అని వుండవచ్చు. అంటే పరాధీనుడైన మనసుగల వాడిని లోకము మెచ్చదు అని చెప్పడం అన్నముని భావన అయిఉండవచ్చునని కూడా అనిపిస్తూ ఉన్నది.

-0o0-

అన్నమయ్య ఆధ్యాత్మికానందలహరి – 21

విశ్లేషణ: టేకుమళ్ళ వెంకటప్పయ్య

ఈ సృష్టిలోని సమస్త జీవరాసులను, బ్రహ్మాండాలను సృష్టించేది పరంధాముడే కదా! ఆ శ్రీహరి సృష్టించిన పదార్ధాలనే.. అంటే… అది లడ్డయినా..వడలయినా..చక్కెర పొంగలయినా… స్వామికి “నైవేద్యం సమర్పయామి” అంటూ నివేదిస్తూ ఉంటాము. ఎంత విచిత్రమో కదా! సమస్తo సృష్టించే ఆ దివ్య లీలా మానుష విగ్రహధారికి ఆ పదార్ధాలనే మనం తయారు చేసిన వస్తువుల్లాగా గొప్పకు పోతూ స్వామికి పెడుతూ ఉంటాము. నీ సొమ్మ్ము నీకే ఇవ్వడం..పైగా అదేదో మా సృజన అయినట్టు సంబరపడ్డమూ…. నాకు చాలా సిగ్గుగా ఉంది సుమా! “నీవే సేసిన చేత నీవే చేకొనుటింతే…ఈవల నీ సొమ్ము నీకే యియ్య సిగ్గయ్యీనయ్యా!” అంటున్నాడు ఈ కీర్తనలో అన్నమయ్య. ఆ వివరమేమిటో తెలుసుకుందాం.

కీర్తన:
పల్లవి: నీవే సేసిన చేత నీవే చేకొనుటింతే
ఈవల నీ సొమ్ము నీకే యియ్య సిగ్గయ్యీ నయ్యా!
చ.1. ఆలుబిడ్డలఁగని యటు దన మగనికి
సీలాన సమర్పణము నేయవలె నటయ్యా,
తాలిమి బుణ్యాలు సేసి దైవమా నే నీకు
యే లీల సమర్పించే విందుకే నవ్వు వచ్చీనయ్యా! ॥ నీవే ॥
చ.2. అంకెల గన్నకొడు కటు దమ తండ్రికిని
తెంకి నీ వాడవని తెలుపఁగవలె నటనయ్యా,
నా లోపల నున్న లక్ష్మీశ నే నీకు
పొంకపు నీ బంటనన్న బునరు క్తయ్యీ నయ్యా! ॥ నీవే ॥
చ.3. తన నీడ యద్దములోఁ దానె యటు చూచి
పనివడి ఊరకే భ్రమయువలె నటయ్యా,
అనుగు శ్రీ వేంకటేశ! ఆతుమలోనున్న నిన్ను
గని మని శరణంటిఁ గడఁ బూజించనేలయ్యా! ॥ నీవే ॥
(రాగం: గుండక్రియ; ఆ.సం.సం.2; 188వ రేకు; కీ.సం.444)

విశ్లేషణ:
పల్లవి: నీవే సేసిన చేత నీవే చేకొనుటింతే
ఈవల నీ సొమ్ము నీకే యియ్య సిగ్గయ్యీ నయ్యా!
పరంధామా! శ్రీనివాసా! నేను చేసే పనులనీ కూడా నీ ప్రేరణ వలన కలిగినవే కదా! నీ వస్తువులను నీవే తీసుకుంటున్నావు. కానీ యితరులు నీకు ఇవ్వవలసిన పని ఉన్నదా! మేము నీకు ఇవ్వడం నీవు గ్రహించడం అంతా ఒట్టి మాయ. అది నైవేద్యమైనా….కైంకర్యమయినా…..నిలువుదోపిడి అయినా అన్నీ నీవే సృష్టిస్తున్నావు. నీ సొమ్మును నీకే సమర్పించవలసి వస్తున్నందుకు నాకు చాలా సిగ్గుగా ఉన్నది నారాయణా! ఏమిటిది? అంటూ స్వామికి తన మాటలు నివేదన చేస్తున్నాడు అన్నమయ్య.

చ.1. ఆలుబిడ్డలఁగని యటు దన మగనికి
సీలాన సమర్పణము నేయవలెనటయ్యా,
తాలిమి బుణ్యాలు సేసి దైవమా నే నీకు
యే లీల సమర్పించే విందుకే నవ్వు వచ్చీనయ్యా!
భార్య సంసారము చేసి తన ప్రాతివ్రత్యం నిరూపించుకుంటే చాలదా! మరలా బిడ్డలను కనడం అనేది ఎందుకు? ఒక వేళ బిడ్డలు కలిగినా వారంతా ఆయనకు చెందినవారే కదా! ఈ బిడ్డలను నీకు సమర్పిస్తు న్నాను అని ఆమె భర్తకు ప్రత్యేకముగా చెప్పవలెనా? దేవా! అదేరీతిలో… నేను సాగించే పుణ్యకార్యములన్నీ కూడా నీ ప్రేరణతోనే చేస్తున్నాను అన్న విషయం నీకు తెలిసినదే కదా! ఆ కార్యాలు అన్నీ కూడా నీకు చెందినవే తప్ప నావి కానే కావు. నీవు నాకు ఇచ్చిన పుణ్యాలను మరల నీకే నేనెట్లు సమర్పింపగలను? నా సంకల్పాలను కార్యరూపం ధరించేందుకు ఊతము నువ్వే కదా! నీవి నీకే ఇచ్చే ఈ మా వింత చేష్టలకు నాకు నవ్వు గలుగుతున్నదయ్యా! అంటున్నాడు అన్నమయ్య.

చ.2. అంకెల గన్నకొడు కటుదమ తండ్రికిని
తెంకి నీ వాడవని – తెలుపఁగవలె నటనయ్యా,
నా లోపల నున్న లక్ష్మీశ నే నీకు
పొంకపు నీ బంటనన్న – బునరుక్తయ్యీ నయ్యా!
తండ్రిగారి వద్ద ఉన్న కొడుకు అస్తమానం ఆయనతో నేను నీ కొడుకును అంటూ పలుమార్లు చెప్పుకోవలసిన పని ఏముoది? నా హృదయములో సదా కొలువై నన్నేలుతున్న లక్ష్మీపతీ! నేను నీకు పొందికైన సేవకుడనని మళ్ళీ పదే పదే వేరుగా చెప్పుకొనవలసిన అవసరం ఉంది అంటారా? అలా చెప్పుకోవడం పునరుక్తి దోషమే కదా!

చ.3. తన నీడ యద్దములోఁ – దానె యటు చూచి
పనివడి ఊరకే – భ్రమయువలె నటయ్యా,
అనుగు శ్రీ వేంకటేశ! – ఆతుమలోనున్న నిన్ను
గని మని శరణంటిఁ – గడఁ బూజించనేలయ్యా!
స్వామీ! శ్రీనివాసా! ఇది ఎలావుందో తెలుసా? నా నీడను అద్దములో చూచుకొని నేనే ఎవరో మరొకరు ఆ అద్దంలో ఉన్నారని భ్రమపడడం లా ఉంది. ఇది తగునా ? ఓ శ్రీహరీ! శ్రీ వేంకటేశ్వరా! నా అత్మలో నీవున్నావు. అది సత్యం. నిన్ను జూచి పరమానంద భరితుడనై నీకు నేను శరణాగతుడనైనాను అన్నది నిజం. మరల మళ్ళీ ప్రత్ర్యేకించి నీవెక్కడో ఉన్నావని తలుస్తూ నీకు పూజపునస్కారాలు చేయవలెనా? నేనే నువ్వు! నువ్వే నేను! కనుక ఆ అవసరం ఉన్నదా? అంటూ అన్నమయ్య జీవులు ఎన్నటికీ స్వతంత్రులు కారనీ, అన్నీ దేవుని ప్రేరణతో జరిగేవేననీ, అందరి హృదయకమలాలలో ఉన్న శ్రీహరి ఆ పరమాత్ముడొక్కడే! కాబట్టి ఎల్లప్పుడూ సద్భావనతో సేవించి జీవులు తమ జీవితాలని సార్ధకము గావించుకొనాలని అన్నమయ్య నివేదిస్తున్నాడు.

ముఖ్యమైన అర్ధాలు:
సీలాన = శీలనిరూపణ;
తాలిమి = క్షమ, ధైర్యము;
అంకెల = వశము;
తెంకి = స్థానము, సుస్థిరము;
లంకె = లంకియయొక్క రూపాంతరము, లెంక, సేవకుడు;
పొంకపు బంటు = పొందికగల శిష్యుడు; పునరుక్తి = ఒకే మాట మళ్ళీ చెప్పడం;
పనివడి = తెలిసి తెలిసీ, కావాలని;
అనుగు = ముఖ్యుమైనటువంటి.

-0o0-