స్త్రీ ఎందుకు బానిసైంది? – ముళ్ళ కంచెల మూలాలు

రచన: జ్వలిత

భార‌తదేశానికి స్వాతంత్య్రం రాక ముందు, స్త్రీవాదం గురించిన ఆలోచ‌న భార‌త‌దేశంలో మొల‌కెత్త‌క ముందే 1942లోనే “స్త్రీ ఎందుకు బానిసైంది”. అనే ప్ర‌శ్న‌ను లేవ‌నెత్తి చ‌ర్చించి వివ‌ర‌ణనిచ్చారు “ఆత్మ గౌర‌వ ఉద్య‌మకారుడు” యాక్టివిస్ట్ ఈరోడ్ వెంక‌ట‌ప్ప రామ‌స్వామి పెరియార్‌.
వారు ఆంగ్లంలో రాసిన “Why were women Enslaved” ర‌చ‌న‌కు తెలుగు సేత ఎ.జి. య‌తిరాజులు చేయ‌గా ప్ర‌జాశ‌క్తి బుక్ హౌస్ వారు 2010లో ప్ర‌చురించారు. క‌వ‌రు పేజీతో క‌లిపి 52పేజీల పుస్త‌కం. ఇందులో మొత్తం ప‌ది అధ్యాయాలు ఉన్నాయి.

మొద‌టి అధ్యాయంలో “శీలం పాతివ్ర‌త్యం”
‘శీలం’ అనే ప‌దానికి నాశ‌నం లేనిది దృఢ‌మైన‌ది అనే నిఘంటు అర్థాలున్నాయి. కానీ, శీలం అనే ప‌దాన్ని కేవ‌లం స్త్రీల‌కు మాత్ర‌మే సంబంధించిన‌దిగా వాడ‌టాన్ని ప్ర‌స్తావిస్తారు ర‌చ‌యిత‌. ‘చెస్టిటీ’, ‘వ‌ర్జినిటీ’వంటి స‌మానార్థాల ప‌రిశీల‌న‌తో ఆడ మ‌గ క‌లియిక‌కు సంబంధంలేని ప‌రిశుభ్ర‌త‌, ప‌విత్ర‌త‌కే ఈ ప‌దానికున్న విస్తృతార్థంగా చెప్పారు. అయితే సంస్కృత భాషా ప‌దాల‌ను ప‌రిశీలించిన‌పుడు శీలానికి బానిస అనే భావం క‌లిగేట్లు వ్యాప్తి చేశార‌ని ర‌చ‌యిత త‌మ అభిప్రాయం వెలిబుచ్చారు. త‌మిళులు ప్రాచీన క‌వి తిరువ‌ళ్లువ‌ర్ ర‌చించిన ‘తిరుక్కుర‌ళ్’ వేదంగా ప‌విత్ర‌ ఉద్గ్రంథ‌గా భావిస్తారు. కాని మ‌హిళ‌ల ప‌ట్ల అందులోని అభిప్రాయాల‌ను తాను అంగీక‌రించ‌ను అంటారు పెరియార్‌. భ‌ర్త‌కు భార్య‌ బానిస‌నే భావాన్ని తిరువ‌ళ్ళువ‌ర్ అనేక ప‌ద్యాల‌లో వ్య‌క్త‌ప‌రిచాడంటారు. మ‌న భాష‌ల్లో “శీల‌వంతుడు”“ప‌త్నీవ్ర‌తుడు” అనే ప‌దాలు ప్రాచూర్యంలో లేక‌పోవ‌డానికి పురుషాధిక్య‌మే కార‌ణ‌మంటారు. యూర‌ప్ దేశాల్లో మ‌హిళ‌ల‌కు స్వేచ్ఛ ఉన్న‌ద‌నిపించినా అక్క‌డి రాజ శాస‌నాలు కూడా భ‌ర్త‌కు భార్య అణ‌గి ఉండాల‌నే ఆదేశిస్తాయ‌ని వివ‌రించారు.
స్వాతంత్రానికి ముందు భార‌త‌దేశంలో హిందూ వివాహ చ‌ట్టం లేనందువ‌ల్ల హిందూ పురుషుడు ఒక‌టి కంటే ఎక్కువ వివాహాలు చేసుకునేవాడు అని అనువాద‌కుడు వ్యాఖ్యానించారు. ఇప్పుడు చ‌ట్టం ఉన్నా బ‌హు భార్య‌త్వం మ‌న స‌మాజంలో ఇంకా కొన‌సాగుతూనే ఉందంటాను నేను. నిజ‌మైన స్త్రీ విముక్తి జ‌ర‌గాలంటే శీలం, పాతివ్ర‌త్య‌మ‌నే భావాలు న‌శించి స్త్రీ పురుషుల‌కు స‌మాన‌మైన శీలం సుస్థిరం కావాల‌న్నారు పెరియార్‌. నిర్బంధాల వ‌ల్ల‌, జ‌న్మ కార‌ణంగా వివ‌క్ష‌త వ‌ల్ల‌, బ‌ల‌వంతుడు బ‌ల‌హీనుడిని బాధించే ప‌రిస్థితి పోద‌న్నారు. నిర్బంధ శీలం, నిర్బంధ పాతివ్ర‌త్యాన్ని మించిన ఘోరం మాన‌వ స‌మాజంలో లేద‌ని వారి అభిప్రాయం.

రెండ‌వ అధ్యాయం తిరువ‌ళ్ళువ‌ర్ – శీలం, పాతివ్ర‌త్యం
ఇందులో మొద‌టి అధ్యాయం పై వ‌చ్చిన ఒక లేఖ‌ను గురించి చ‌ర్చించారు పెరియార్ రామ‌స్వామి. ఏ కాలంలో ద‌ళితుల‌ను అంట‌రానివారిగా చేసి అప్పుడే బౌద్దికంగా వారిని ఎద‌గ‌టానిక‌వ‌స‌రమైన సాధ‌నాలు లేకుండా చేశారు. దీనిని చేసిన వారే మ‌హిళ‌ల‌కు జ్ఞానసంప‌ద‌కు అవ‌కాశం లేకుండా చేసి ద‌ళితుల‌ను స్త్రీల‌ను త‌క్కువ స్థాయి అని నిర్ణ‌యించారంటారు. ఈ అధ్యాయంలో అవ్వ‌యీర్‌ నీతి గ్రంథం“అత్తిచూడి” తిరువ‌ళ్లువ‌ర్ వేదం “తిరుక్కుర‌ళ్‌”లో స్త్రీల‌కు పూర్తి న్యాయం క‌లిగించలేదంటారు. పై ర‌చ‌యిత‌లిద్ద‌రిపై ఆర్య వ్య‌వ‌స్థ ప్ర‌భావం ఉందంటారాయ‌న‌. నాటి త‌మిళ క‌వి ‘కొంబ‌న్‌’ పై కూడా ఆర్య ప్ర‌భావం ఉంద‌న్నారు.
ఈ అధ్యాయం ముఖ్య ఉద్దేశం స్త్రీ పురుషుల హ‌క్కుల మ‌ధ్య తేడా ఎందుకుండాలి అనే అంశాన్ని వివ‌రించ‌డ‌మే. మాన‌వ జాతి ప్ర‌గ‌తికి స్త్రీ పురుషుల గుణ‌గ‌ణాలు, స్వ‌భావ ల‌క్ష‌ణాలు ఒకే విధంగా ఉండాలంటారు పెరియార్‌. కానీ, పురుషులు కృత్రిమంగా, స్వార్థ‌ప‌రంగా కుట్ర‌తో స్త్రీల‌ను బానిస‌లుగా చేసుకున్నార‌న్న‌ది మ‌రో ఆరోప‌ణ‌. గ‌ర్భ‌ధార‌ణ – పిల్ల‌లు క‌న‌డం లేనంత మాత్రాన పురుషుల‌కు ప్రేమాభిమానాలు శాంత స్వ‌భావం ఉండ‌వ‌ని అనుకోవ‌ల‌సిన ప‌ని లేదు. తిరువ‌ళ్ళువ‌ర్ చెప్పిన‌ట్టు ఎక్కువ మంది అంగీక‌రించిన త‌ప్పుడు అభిప్రాయాన్ని మ‌నం అంగీక‌రించాల్సిన అవ‌స‌రం లేద‌ని పెరియార్ వివ‌రించారు.

మూడో అధ్య‌యం – ప్రేమ‌
స్త్రీ పురుషుల మ‌ధ్య ఉన్న‌ట్టు చెప్పే ప్రేమ‌కు ప్ర‌త్యేక‌మైన స్వ‌భ‌వం లేదంటారు. ప్రేమలో స్నేహం, ఆశ‌, ఆద‌ర‌ణ వంటి భావాలే ఎక్కువ అని వివ‌రించారు.తొలిచూపు ప్రేమ వంటి ప్రేమ ఒక్క‌రికే సొంతం అనేది అబ‌ద్దం అని చెబుతూ, ప్రేమ గురించి ఉప‌న్యాసాలిచ్చే వారికి మాన‌వ ప్ర‌వృత్తులు తెలియ‌వ‌ని, ఒక వేళ స‌త్యం తెలిసిన ఏదో ఒక కార‌ణంతో అంగీక‌రించ‌ర‌ని అంటారు.ప్రేమ‌కు లేనిపోని గౌర‌వం విలువ ఆపాదించింద‌ని అంటారు పెరియార్ రామ‌స్వామి. ప్రేమ‌కు ప్ర‌తి భాష‌లోను అనేక ప‌ర్యాయ ప‌దాలున్నా అవ‌న్నీ ఆడ‌, మగ మ‌ధ్య స్నేహం, కామం, ఇచ్ఛ‌, ఆశ‌, ఉత్సుక‌త వంటి వాటినే తెలియ‌జేస్తాయి.
ఏ ప్రేమ‌యినా స‌రే త‌న స్వీయ ల‌క్ష్యం సాధించేందుకే కాని వేరే కార‌ణం లేదంటారు పెరియార్‌. మ‌న స‌మాజంలో స్త్రీల‌ను ద్వీతీయ శ్రేణి పౌరులుగా మార్చినందువ‌ల్ల త‌లెత్త‌క నేల‌చూపు స్త్రీలు ప‌తివ్ర‌త‌లు అనే భావాల‌ను న‌ర‌న‌రాల్లో నింపారు పురుషులు. అంతేకాని, జ‌నాల్లో నిర్జీవ‌, స‌జీవ ప్రాణుల ప‌ట్ల ఆక‌ర్ష‌ణ వంటిదే ప్రేమ‌. అయితే ప్రేమరాహిత్య‌మే అనేక అరాచ‌కాల‌కు కార‌ణం. ప్రేమ‌లో స్వార్థం ఉండ‌దు, విశ్వ‌ప్రేమ భావ‌న గురించి నాటి స‌మాజంలో తావు లేక‌పోవ‌చ్చ‌ని నా అభిప్రాయం.

నాలుగో అధ్యాయం – వివాహం నుండి విముక్తి
వివాహం, కుటుంబ జీవితం విష‌యంలో మ‌న దేశంలో అనేక అన్యాయాలు అఘాయిత్యాలు జ‌రుగుతున్న‌వ‌ని పెరియార్ రామ‌స్వామి వివ‌రిస్తారు. వివాహ వ్య‌వ‌స్థ మ‌హిళ‌ల‌ను మ‌గ‌వారికి బానిస‌లుగా చేయ‌డం కోస‌మే ఏర్ప‌డింది అంటారు. ప‌విత్ర‌మైన వివాహాలు, దేవ‌త‌లు చేసిన పెళ్ళిళ్ళు అంటూ వేల సంవ‌త్స‌రాల నుండి మ‌హిళ‌ల‌ను మోస‌పుచ్చుతున్నాము అంటారు. చెంగ‌ల్ ప‌ట్టు న‌గ‌రంలో జ‌రిగిన ఆత్మగౌర‌వ మ‌హాస‌భ‌లో విడాకులు తీసుకునే హ‌క్కు కావాల‌ని తీర్మానించినందుకు సంస్క‌ర‌ణ వాదులు వ్య‌తిరేకించార‌నీ, త‌రువాత దేశంలో ప‌లు రాష్ట్రాల‌తో పాటు ప్ర‌పంచంలో ప‌లు దేశాల్లోను విడాకులు తీసుకునే హ‌క్కును చ‌ట్టంగా చేసింది. ‘శీలం’ విష‌యంలో అనుమానంతో ఎంద‌రో భ‌ర్త‌లు త‌మ భార్య‌ల‌ను దారుణంగా చంపుతున్న‌ట్టు ఆనాడే వారు చెప్పారు. మ‌హిళ‌లు అభివృద్ధి చెందాలంటే మ‌నుషులుగా మాన‌వ‌హ‌క్కులు, ఆత్మ‌గౌర‌వంతో జీవించాలంటే, పురుషులు కూడా సంతోషం, నైతిక విలువ‌ల‌తో ఉండాలంటే విడాకుల హ‌క్కు కావాలంటారు. దైవికం, విడ‌దీయ‌లేనిది అనేది కేవ‌లం బూట‌క‌మంటారు. స్త్రీకి పురుషుడు, పురుషునికి స్త్రీ స‌హ‌చ‌ర్యం అత్యంత అవ‌స‌రం అయితే, అందులో ఉన్న అభ్యంత‌రాలు బాధ‌లు తొల‌గించుకోవ‌ల‌సిన క‌ర్త‌వ్యం జ్ఞాన సంప‌న్న‌డైన మ‌నిషిది అంటారు.

ఐదో అధ్యాయం -త‌ప్పుకాని పున‌ర్వివాహం
పురుషుడు ఏఏ సంద‌ర్భాల్లో పున‌ర్వివాహం త‌ప్పు కాద‌ని భావించాలో పెరియార్ రామ‌స్వామి గారు వివ‌రించారు.
(1) భార్య మ‌ర‌ణించిన‌పుడు (2)భార్య వేరొక‌రితో లేచిపోయిన‌పుడు (3)భార్య దీర్ఘ రోగంతో ఉన్న‌పుడు (4) భార్య అజ్ఞానం, అహంకారంతో వివాహ బంధాన్ని గౌర‌వించ‌న‌పుడు (5) భ‌ర్త నిరాద‌ర‌ణ‌ను, హింస‌ను భ‌రించ‌లేక శాశ్వ‌తంగా పుట్టింటికి వెళ్ళిన‌పుడు (6)భ‌ర్త స్వ‌భావానికి వ్య‌తిరేకంగా న‌డుచుకునే భార్య నుండి విడిపోయిన‌పుడు (7) ధ‌నిక కుటుంబం నుండి వ‌చ్చిన భార్య భ‌ర్త‌ను తిర‌స్క‌రిస్తున్న‌పుడు. పై సంద‌ర్భాలేవి స్త్రీకి ఆ హ‌క్కును ప్ర‌క‌టించ‌లేదు. ఎవ‌రైనా వాదించేట‌పుడు శృతి, యుక్తి, అనుభ‌వం అనే మూడు అంశాల‌ను దృష్టిలో ఉంచుకోవాలంటారు.
పెరియార్ రామ‌స్వామి ఆధ్వ‌ర్యంలో నిర్వ‌హించిన ఆత్మగౌర‌వ ఉద్య‌మం ఆ బాధ్య‌త‌ల‌ను నిర్వ‌హించి స్త్రీ పురుషుల‌కు ఆనందాన్ని అందించి సామాజిక బంధాల నుండి విముక్తి క‌లిగించే ప్ర‌య‌త్నం చేసింద‌ని వివ‌రించారు. భార్య‌కు ఏ కారణంగా విడాకులు ఇవ్వ‌కుండా మ‌రో పెళ్ళి చేసుకోకూడ‌దు. ఇది ఆత్మ‌గౌర‌వ కార్య‌క‌ర్త‌లు త‌ప్ప‌క పాటించాలి అన్నారు. మ‌హిళ‌ల ప‌ట్ల స్త్రీ పురుషుల క‌ర్త‌వ్యాలు ఎలా ఉన్నాయో పురుషుల ప‌ట్ల స్త్రీల బాధ్య‌త‌లు కూడా అని చెప్పి అధ్యాయం ముగుస్తుంది.

ఆరో అధ్యాయం – వ్య‌భిచారం
‘వ్య‌భిచారం’ అనే ప‌దాన్ని సూక్ష్మంగా ప‌రిశీలిస్తే ఇది కుట్ర‌పూరితంగా మ‌హిళ‌ల‌ను క‌ల‌కాలం బానిస‌లుగా ఉంచేందుకు ప్ర‌యోగించ‌బ‌డిన‌ది అని స్ప‌ష్ట‌మ‌వుతుంది. మ‌హిళ‌ల అనైతిక‌త‌ను ప్ర‌శ్నిస్తూ పురుషుడిని నేర‌స్తునిగా చూడ‌టం లేదు.
శీలం పాతివ్ర‌త్యం, వ్య‌భిచారం అనే మాట‌లు స్వేచ్ఛా స‌మాన‌త్వం క‌ల‌గ‌ల‌సిన మాన‌వ జీవితానికి అవ‌స‌ర‌మైన‌వి. ఇవ‌న్నీ స్త్రీల‌కు పురుషుల‌కు స‌మానం. కానీ, అది జ‌ర‌గ‌డం లేదు. స్త్రీల‌ను భార్య‌ల‌ను ఆస్తులుగా ప‌రిగ‌ణిస్తూ మ‌హిళ‌లు త‌ప్ప‌ట‌డుగులు వేసిన‌ప్పుడు అతి భయంకరంగా శిక్షించింది సమాజం.

ఏడో అధ్యాయం వితంతు వివాహం: నాటి జనాభ లెక్కల ప్రకారం వితంతువుల సంఖ్య కింది విధంగా ఉన్నది
ఒక సంవ‌త్స‌రం వ‌య‌స్సు గ‌ల వితంతువులు 597
ఒక‌టి నుండి రెండు సంవ‌త్స‌రాల వ‌య‌స్సు గ‌ల వితంతువులు 494
రెండు నుండి మూడు సంవ‌త్స‌రాల వ‌య‌స్సు గ‌ల వితంతువులు 1,257
మూడు నుండి నాలుగు సంవ‌త్స‌రాల వ‌య‌స్సు గ‌ల వితంతువులు 2, 837
నాలుగు నుండి ఐదు సంవ‌త్స‌రాల వ‌య‌స్సు గ‌ల వితంతువులు 6, 707
ఐదు నుండి ప‌ది సంవ‌త్స‌రాల ప్రాయం గ‌ల వితంతువులు 85, 937
ప‌ది నుండి ప‌దిహేను సంవ‌త్స‌రాల ప్రాయం గ‌ల వితంతువులు 2, 32, 147
15 నుండి 20 సంవ‌త్స‌రాల లోపు వ‌య‌స్సు గ‌ల వితంతువులు 3, 96, 172
20 నుండి 25 సంవ‌త్స‌రాల లోపు వ‌య‌స్సు గ‌ల వితంతువులు 7, 42, 820
25 నుండి 30 సంవ‌త్స‌రాల లోపు వ‌య‌స్సు గ‌ల వితంతువులు 11, 63, 720
మొత్తం వితంతువుల సంఖ్య 26, 31, 788

దీనిని బ‌ట్టి వితంతు స‌మ‌స్య ఎంత తీవ్ర‌మైందో గ్ర‌హించి రాజ‌రామ్ మోహ‌న్ రాయ్‌, ఈశ్వ‌ర‌చంద్ర విద్యాసాగ‌ర్‌, సురేంద్ర‌నాథ్ బెన‌ర్జీ, వీరేశ‌లింగం పంతులు, గోవింద రాన‌డే వంటివారు కృషి చేశారు అంటారు. (వీరు జ్యోతిరావు పూలే ప్ర‌స్థావ‌న తేలేదు) వీరి మాట‌ల‌ను బ‌ట్టి పైన సంస్క‌ర్త‌లు స్త్రీల పై మాన‌వీయ‌త కాక హిందూ జ‌నాబా త‌గ్గ‌డం అనే దానికి ఎక్కువ ప్రాధాన్య‌త‌ను ఇచ్చిన‌ట్టు అర్థ‌మ‌వుతుంది.

ఎనిమిదో అధ్యాయం – ఆస్తి హ‌క్కు
ఈ అధ్యాయంలో ప్ర‌పంచంలో ఎక్క‌డా లేని విధంగా త‌ర‌త‌రాలుగా భార‌త‌దేశంలో రెండు ధారుణాలు కొన‌సాగుతున్నాయంటారు.
మ‌హాధారుణంలో మొద‌టిది:
దేశ ప్ర‌జ‌ల్లో ఒక భాగాన్ని అంట‌రానివారిగా ఊరికి దూరంగా జంతువుల క‌న్నా హీనంగా, ఎటువంటి భావోద్వేగాలు లేని ప్రాణులుగా చూడ‌డం.
రెండ‌వ‌ది: భార‌తీయ స్త్రీల‌ను పుట్టు బానిస‌లుగా, రెండో శ్రేణి పౌరులుగా, న‌డుస్తున్న శ‌వాలుగా ప‌రిగ‌ణించ‌డం.
మొద‌టి అంటే కుల వివ‌క్ష రూపుమాప‌నిదే స్వాతంత్య్ర పోరాటం స‌ముచితం, అంట‌రానిత‌నం తీవ్ర‌మైన జాతీయ స‌మ‌స్య‌, అది చిన్న‌దే ప‌ట్టించుకోన‌వ‌స‌రం లేదు అన‌డం మూర్ఖ‌త్వం.
మ‌హిళ‌ల‌ను బానిస‌లుగా భావించినంత కాలం మ‌నం బానిస బిడ్డ‌ల‌మే అని చెప్ప‌కోవాలంటారాయ‌న‌. జాతీయోద్య‌మ నాయ‌కులు దీనిని ప‌ట్టించుకోక పోయినా స్వ‌దేశీ సంస్థానాల‌లో కొన్ని సంస్క‌ర‌ణ‌లు చేశారు. మైసూరు, బ‌రోడా, క‌శ్మీర్‌, తిరువాన్కూర్ సంస్థానాల‌లో బ్రిటీష్ ఇండియా క‌న్నా సామాజిక సంస్క‌ర‌ణ‌లు వేగాన్నందుకున్నాయి.
బ్రిటీష్ ప్ర‌భుత్వం బాల్య వివాహాల‌ను నిషేధించే‘శార‌దా చ‌ట్టం’ చేసినా మ‌న జాతీయ నాయ‌కులు స‌హ‌క‌రించ‌క అది పూర్తిగా అమ‌లు కావ‌డం లేద‌న్నారు.
దేశంలో మార్పులు చోటు చేసుకోవాలంటే కేవ‌లం మ‌గ‌వారిపై ఆధార‌ప‌డితే ప్ర‌యోజ‌నం లేద‌నే స‌త్యాన్ని మ‌హిళ‌లు గ్ర‌హించాలి. త‌మ కోసం పురుషులు ఏమీ చేయ‌ర‌ని త‌మ‌కు తామే ఉద్య‌మాల్లో ముందుండాల‌ని గ్ర‌హించాలి అంటారు పెరియారు. మ‌హిళ‌లు మొద‌ట త‌ల్లిదండ్రుల నుండి, భ‌ర్త‌ల నుండి ఆస్తి హ‌క్కును సాధించేందుకు ఉద్య‌మించాలి అంటారు. ఆస్తి హ‌క్కు పొంద‌నంత వ‌ర‌కు బానిస‌లుగానే లెక్క‌. క‌నుక ఆస్తి హ‌క్కు కోసం, స‌మాన‌త్వం కోసం మ‌హిళ‌లు కృషి చేయాల‌న్నారు.

తొమ్మిదో అధ్యాయం – గ‌ర్భ‌నిరోధం
మొద‌టిసారి గ‌ర్భ‌నిరోధం గురించి మాట్లాడిన‌పుడు ఉలిక్కిప‌డిన స‌మాజం త‌రువాత కొంత మారింది. మ‌ద్రాసు శాస‌న‌స‌భ‌లో ప్ర‌జ‌ల మ‌ధ్య గ‌ర్భ నిరోధ ప్ర‌చారాన్ని విస్తృతం చేయాల‌ని చ‌ర్చించింది. అయితే, గ‌ర్భ నిరోధం గురించి ఇత‌రుల వాద‌న‌కు మ‌న వాద‌న‌కు తేడా ఉంది. ఆ తేడా అత్యంత ముఖ్య‌మైన‌ది. స్త్రీలు స్వేచ్ఛ పొందాలంటే గ‌ర్భ నిరోధం అవ‌స‌రం. న‌న్న‌డిగితే ప్రస్తుతం ఉన్న మ‌హిళ‌లు బిడ్డ‌ల‌ను క‌న‌డ‌మే మానెయ్యాల‌ని చెబుతాను. బిడ్డ‌ల‌ను క‌ని వారిని పెంచి పోషించ‌డంలోనే వారి శ‌క్తి సామ‌ర్థ్యాలు క‌రిగిపోతాయి అంటారు పెరియార్‌. అందుకు ఉదాహ‌ర‌ణ‌గా ఒక పురుషుడు నాకు న‌లుగురు పిల్ల‌లు. వారి పోష‌ణ‌కే నా స్వేచ్ఛ హ‌రించుకు పోతుందంటాడు. అదే ఒక మ‌హిళ అయితే ‘పిల్ల‌లు లేక‌పోతే ఏ బాయో ఏ నుయ్యో చూసుకొందును’అంటుంది.
దీనిని బ‌ట్టి స్త్రీ పురుషుల స్వేచ్ఛా స్వాతంత్య్రాలు సంతానోత్ప‌త్తి క‌ట్ట‌డి చేస్తుంది. మ‌హిళ‌లు మ‌రింత బందీలు, బాధ్యులు అవుతున్నారు. సామాన్యంగా మ‌హిళ‌లు ఉద్యోగాలు ఆస్తులు ఉండ‌నందువ‌ల్ల మ‌రింత‌గా పురుషుల‌పై ఆధార‌ప‌డి బ‌తుకుతున్నారు. అయితే, మ‌ద్రాసు రాష్ట్రంలో గ‌ర్భ నిరోధం గురించి రాష్ట్రమంతా విస్తృత ప్ర‌చారానికి ఏర్పాటు చేస్తామ‌న్న‌పుడు శాస‌న‌స‌భ‌కు మ‌హిళ‌ల త‌ర‌పున ఎన్నికైన డాక్ట‌ర్ ముత్తు ల‌క్ష్మి మాత్రం తీవ్రంగా వ్య‌తిరేకించారు. ఇది చాలా విచార‌క‌రం అని పెరియార్ ఆవేద‌న వ్య‌క్త ప‌రిచారు. మ‌ద్య నిషేద ప్ర‌చారం కంటే, అంటు రోగాల నిరోధ ప్ర‌చారం కంటే, గ‌ర్భ నిరోధ ప్ర‌చార‌మే అత్యంత ముఖ్య‌మ‌ని ఈ అధ్యాయంలో పెరియార్ వివ‌రించారు.

ప‌దో అధ్యాయం – స్త్రీల విముక్తికి పురుషాహంకారం న‌శించాలి
పురుషస్వామ్య పితృత‌స్వామ్య స‌మాజంలో మ‌హిళ‌ల విముక్తిని మ‌హిళ‌లే సాధించుకోవాలి. పురుషుల‌పై ఆధార‌ప‌డ‌కూడ‌ద‌ని స్త్రీలు గ్ర‌హించాలి. ఈ ఉద్య‌మాల్లో పురుషులు భాగ‌స్వాముల‌యితే ఉద్య‌మ ల‌క్ష్య‌మే దెబ్బ తింటుంద‌న్న‌ది వారి అభిప్రాయం. స‌మాజంలో కొద్ది మంది ధ‌న‌వంతులైన కార‌ణంగా బ‌ల‌వంతులు అత్య‌ధికులైన బ‌ల‌హీనుల‌ను త‌మ గుప్పెట‌లో శాశ్వ‌తంగా ఉంచుకునేందుకు బ‌ల‌హీనుల విముక్తికి ప‌ని చేస్తున్న‌ట్లు న‌టిస్తారు. పిల్లులు ఎలుక‌లకు విముక్తి సాధిస్తాయా? న‌క్క‌ల వ‌ల‌న కోళ్ళ‌కు విముక్తి ల‌భిస్తుందా?అందుకే స్త్రీలు జాగ్ర‌త్త‌గా ఉండాలి అంటారాయ‌న‌.
మ‌గ‌త‌నం, పితృస్వామ్యం, పురుష‌హంకారం వంటి ప‌దాలు స్త్రీల‌ను బానిస‌లుగా నిర్ధారించేవి. మ‌రి పురుషాహంకారం ఉన్న పురుషులు స్త్రీ విముక్తికి కృషి చేయరు. వివేకం, జ్ఞానం, స్వేచ్ఛ‌, సాహ‌సం వంటి గుణాలు క‌లిగిన పురుషుల‌కు మాత్ర‌మే సొంత‌మ‌ని మ‌గ‌వారు భావిస్తారు అని ఆయ‌న తేల్చి చెప్పారు. హిందూ మ‌తం బోధించినది ఏమిటంటే స్త్రీలు పుట్టుక‌తో బానిస‌లు, వారు బాల్యంలో తండ్రి పైన, య‌వ్వ‌నంలో భ‌ర్త పైన‌, వృద్ధాప్యంలో కొడుకు య‌పైన ఆధార‌ప‌డాల‌ని శాసించింది. ఇంకా ఇటువంటి చాలా ప్ర‌స్తావించారు. చివ‌ర‌గా, “మ‌హిళ‌ల బానిస‌త్వం కేవ‌లం మ‌హిళ‌ల‌ను మాత్ర‌మే బాధించ‌దు. దీనివ‌ల్ల పురుషులు కూడా ఎన్నో బాధ‌ల‌కు లోన‌వుతారు. ఇది పురుషులు గ్ర‌హించ‌లేదు. స్త్రీలు త‌మ స్వేచ్ఛ కొరకు చిన్న చిన్న ప్ర‌య‌త్నాలు చేసిన అవి పురుషులకు ఇబ్బంది క‌లిగించ‌వ‌చ్చు. అయితే, గ‌ర్భ నిరోధ‌కం, ఆరోగ్య ర‌క్ష‌ణ‌, సంక్షేమ విష‌యాల‌లో మ‌హిళ‌లు ప్ర‌త్యేక శ్ర‌ద్ధ వ‌హిస్తే పురుషుల‌కు న‌ష్ట‌మేమీ లేదు. వాస్త‌వానికి పురుషులు కూడా మ‌త సాంప్ర‌దాయాల నుండి విముక్తి పొందాల్సిన అవ‌స‌రం ఉన్న‌ది” అనే పేరాతో పుస్త‌క‌ము ముగుస్తుంది.

పెరియార్ రామ‌స్వామి మాట‌ల్లో ప్ర‌చుర‌ణ‌క‌ర్త‌ల సూచ‌న మేర‌కు ఆ పుస్త‌కంలో ఏమున్న‌ది సంక్షిప్తంగా ముందు మాటల్లో రాశాన‌న్నారు. ముందు మాట చివ‌ర ఉన్న పేరు, తేది, స‌మాచారం..ప్రకారం జనవరి మొదటి తేదీ 1942 అని రాయబడింది.
ఇటువంటి చైతన్య వంతమైన పుస్తకం అందరూ చదవతగింది.

“ఆదివాసి రాసిన ఆదివాసీ శ‌త‌కం”

స‌మీక్ష‌ : జ్వలిత

శ‌త‌కం అంటే మ‌న‌కు భ‌క్తి శ‌త‌కాలు, నీతి శ‌త‌కాలు, కొండొక‌చో శృంగార శ‌త‌కాలు గుర్తుకు వ‌స్తాయి. కానీ, అస్తిత్వ శ‌త‌కాలు అసలు లేవు అన‌వ‌చ్చు. కోసు ప్ర‌సాద‌రావు తూర్పు గోదావ‌రి జిల్లా, రంప‌చోడ‌వ‌రం మండ‌లం, బంద‌ప‌ల్లి ఆశ్ర‌మ పాఠ‌శాల ఉపాధ్యాయులు. “ఆదివాసీల‌” మీద శ‌త‌కం రాసిన వాళ్ళ‌లో మొద‌టివారై ఉంటారు. వృత్తిరీత్యా ఉపాధ్యాయులైన వీరు మొత్తం నాలుగు శ‌త‌కాలు ర‌చించారు. అవి (1) మాతృశ్రీ గండి పోశ‌మ్మ శ‌త‌కం, (2) శ్రీ షిర్డి సాయి శ‌త‌కం (3) శ్రీ రంప మ‌ల్లిఖార్జున శ‌త‌కం, (4) ఆదివాసి శ‌త‌కం, ఇంత‌కుముందు రాసిన మూడు ఆధ్యాత్మిక శ‌త‌కాలు అయితే జ‌న్మ‌తః ఆదివాసి అయిన‌వారు “ఆదివాసీల శ‌త‌కం” రాయ‌డం అభినంద‌నీయం. దీనిని వారి త‌ల్లి దండ్రుల‌కు అంకిత‌మిచ్చారు. ఆదివాసీల స్థితిగ‌తుల గురించిన సామాజిక అంశం పై రాసిన శ‌త‌కం ఇది. ఇందులో మొత్తం 108 ప‌ద్యాలున్నాయి. “మ‌కుటం ప‌ల్లెవాసి మాట పసిడి మాట”
శ‌త‌కం ప్రారంభానికి ముందు అల్లూరి సీతారామ‌రాజుకు నివాళి అర్పించారు. ముందు మాట‌లు రంప‌చోడ‌వ‌రం ఎమ్మెల్యే వంత‌ల రాజేశ్వ‌రి, బంద‌ప‌ల్లి ఎమ్‌పిటిసి కారం బాప‌న్న దొర‌,ఏజెన్సీ స‌ర్పంచుల అధ్య‌క్షుడు పండా రామ‌కృష్ణ‌, క‌ర్రా కార్తికేయ‌ శ‌ర్మ రాశారు.
మొద‌టి ఏడు భ‌ర‌త‌మాత గొప్ప‌త‌నం, రామాయ‌ణ, భార‌తాల ప‌ల్లెలు, పాడి పంట‌లు వంటి వానిని పొగిడారు. ఎనిమిద‌వ ప‌ద్యంలో ఆదివాసీల తెగ‌ల గురించి చెప్పారు. కోయ‌లు, వ‌ల్మీకి,కొండ‌రెడ్లు, భ‌గ‌త కొండ‌కాపు, కొండ దొర‌లు, కొండ క‌మ్మ‌ర‌లుంటార‌ని వివ‌రించారు.
తొమ్మిద‌వ ప‌ద్యంలో ఆదివాసి అంటే అమ‌లిన సంత‌తి అని మాయ మ‌ర్మాలు తెలియ‌ని వారిని నీతి ధ‌ర్మ‌మున‌కు క‌ట్టుబ‌డి ఉంటార‌ని వారి స్వ‌భావాన్ని వివ‌రించారు.
ఆదివాసీల‌లో చ‌ట్టాల తెలియ‌వు, న్యాయ‌స్థానాలు ఉండ‌వు. కోయ‌గూడెం పెద్ద‌లు గ్రామ పెద్ద‌గా న్యాయంతో తీర్పులు చెబుతుంటారు. వారికి విద్య అందుబాటులో లేద‌న్న విష‌యం ప‌ద‌కొండ‌వ ప‌ద్యంలో ఇచ్చి పుచ్చుకోవ‌డం వారి సంప్ర‌దాయం. “క‌లం కాగితం క‌ల‌లోన ఎరుగ‌రు” అంటారు.
“అడ‌విలోని బాట ఆదివాసుల వేట – గిరుల‌లోని పంట సిరులు ఇంట – వంట వార్పుల‌న్ని పంట చేల‌లోనంట” – అంటూ ఆదివాసీ ప్ర‌జ‌ల జీవన చిత్రాన్ని మ‌న ముందుంచుతారు.
పోడు వ్య‌వ‌సాయంలో ఆదివాసీల పంట‌ల గురించి వివ‌రించారు.
కొండ పోడు నందు కొర్ర‌, సామ‌లు, జొన్న‌, కంది వంటి ప‌ప్పు దినుసులు, అడ‌విలో దుంప‌లు, ఆకుకూర‌లు వారి పంట‌. చింత‌పండు, సీకాయ‌, చీపుర్లు, న‌ల్ల‌జీడి పిక్క‌లు, రెల్లి చెక్క‌,అడ్డ‌నార‌, తేనె మొద‌లైన వాటిని ఆదివాసీలు సేక‌రిస్తారు. కోవెల జిగురు, న‌ల్ల‌మ‌ద్ది చెక్క‌, చిల్ల పిక్క‌, ముసిడి గింజ‌లు, ఉసిరికాయ‌లు, ప్రిడెము, కొమ్ము కూర‌, వెదురు బియ్య‌ము,బ‌లుసు కూర‌, మాడి టెంక‌ల పులుసు, గొడ్డు కూర వంటి వంట‌కాలు వారి ఆహార దినుసుల గురించి చెప్పారు.
“చింత‌గింజ ప‌ప్పు చితికి జావ‌ను గాచి, గురుగు కూర నంజి ఆర‌గింతురు” అని వివ‌రిస్తారు. తాటి మొవ్వ‌కూర – తంగెడు గింజ‌లు – చీమ చింత‌కాయ‌, చేమ‌కూర – చింత చిగురు ప‌ప్పు, చేమ దుంప‌ల కూర‌, పుట్ట కొక్కు కూర‌, పూరేడు మాంస‌ము, జొన్న సామ అన్న‌ము, వెదురు కొమ్ము కూర రుచిని మాట‌ల్లో చెప్ప‌లేము అంటారు.
చింత‌కాయ పులుసు – సావిడేల పులుసు – సామ‌ల కూడు, ప‌చ్చిమిర‌ప‌కాయ ప‌చ్చ‌డి రుచులు, అడ‌వి దొండ దుంప‌, ఆదొండ‌కాయి, ఇసుక రాతి కూర‌, ఈత పండ్లు వంటి తిండి ప‌దార్థాలు వారి ఆహార‌పు అల‌వాటును తెలుపుతాయి.
(16 నుండి 22) వ‌ర‌కు చెప్పారు.
గుంట‌రోలు, తిర‌గ‌లి వంటి వ‌స్తు స‌ముదాయ‌ము పండుగ రోజు ఆనందం గురించి “ప‌ర్వ‌దిన‌ము నాడు ప‌డుచులంద‌రు గూడి – ఆట‌లందు రేల పాట‌లందు – ఆడి పాడి గెలిచి ఆనంద మిత్తురు” అంటారు.
తాటి క‌ల్లు, విప్ప‌సార విందులో తాటితేగ‌ను మిర్చిరోట‌లో దంచి నంజుకుంటూ త‌న్మ‌య‌త్వం చెందుతార‌ని
విందుల్లో ఆడ మ‌గ తేడ లేకుండ ‘క‌ల్లు’ను సేవించి ఆర‌గిస్తార‌ని, పండుగ‌లు ఉత్స‌వాల్లో ప‌ట్నంవాసులు ఆదివాసీ మ‌హిళ‌ల‌ను మోసం చేయ‌డం. ఆదివాసీల గూడెంల‌లో జీవ‌నం గుడిసెల
31 ప‌ద్యంలో.. త‌లుపులేని ఇండ్లు, తాటాకుల గుడిసెలు – ఉట్టి మీద కూడు ఉల‌వ‌చారు – అగ్గి నెగ‌డు ఇంట ఆల మంద‌లు తోడ‌.
అడ‌వుల‌లో నివాస‌ముండే వీరికి అగ్ని నెర‌డు 360 రోజులు వెలుగుతూనే ఉంటాయి. అడ‌వి జంతువులు జ‌న ఆవాసాల‌కు రాకుండా ఉండేందుకు ఇవి ర‌క్ష‌ణ నిస్తాయి.
32 ప‌ద్యంలో.. మొల‌కు గోచిపెట్టి, త‌ల‌కు పాగా చుట్టి – చెవిని అడ్డ చుట్ట, చేతి విల్లు, చంక‌లోన క‌త్తి
33 ప‌ద్యంలో.. “ముక్కుకు అడ్డ‌ పూస‌, మురుగులు, క‌డియాలు – ప‌చ్చ‌బొట్టు, నుదుట ఏడుబులందు – చెవికి పోగులుండు, శిగ తోడ చెలికాడు” అంటూ స్త్రీ, పురుషుల అలంకారం గురించి చెప్పారు.
34 ప‌ద్యంలో.. పెండ్లి చూపులేదు పెద్ద‌లే కుదిరించు – వెర్రిదైన, మూతి మొర్రియైన – త‌ల్లిదండ్రులాజ్ఞ త‌ప్పలే గిరిజ‌నులే అంటారు.
57 ప‌ద్యంలో.. ఏటి చెలిమ‌ల తాగు నీరు సేక‌ర‌ణ గురించి చెప్తూ మ‌ట్టికుండ వంటి మాయి జీవిత‌మ‌ని నైరాశ్య చెందారు.
40 ప‌ద్యంలో.. చీమగుడ్ల కూర‌? అన్నారు. చొడి, గంటె జావ, జొన్న కూడు, ప‌న‌స తొన‌లు వంట గురించి చెప్పారు.
అడ‌వి దున్న‌ల కొమ్ముల‌తో త‌ల‌పాగా త‌యారుచేసి దానికి నెమ‌లీక లుంచి కొమ్ము డోలు ఆట గురించి
41 ప‌ద్యంలో.. మూఢ భ‌క్తి గిరిజ‌నుల‌ది శివ‌భ‌క్తులు అంటారు.
48 ప‌ద్యంలో.. చెట్టుకు, పుట్ట‌కు నియ‌మ నిష్ట‌ల‌తో పూజ చేసే వీరికి పాప‌భీతి కూడా ఎక్కువ.
44 ప‌ద్యంలో.. ప్ర‌కృతి దేవ‌త‌ల‌కు కొత్త పంట‌ను ఫ‌ల‌హారంగా కొర్ర‌, సామి, కంది, చిక్కుడు వండి స‌మ‌ర్పిస్తారు.
45 ప‌ద్యంలో.. వాన‌ల కోసం పాడే పాట “గుమ్మి టీ”లు అవి చాలా మ‌ధురంగా
46 ప‌ద్యంలో.. భూదేవి పండుగ పేరుతో కోళ్ళ‌ను, పందుల‌ను కోసి పండుగ‌
47 ప‌ద్యంలో.. కోలాట పండుగ‌ల‌కు కోళ్ళు, మేక‌లు కోసి వ‌రాల‌డుగుతారు.
48 ప‌ద్యంలో.. మామిడాకు తోర‌ణాలు క‌ట్టి మంకెన పూలు దూప‌దీపాల‌తో మేక‌పోతును బ‌లిస్తారు.
52 ప‌ద్యంలో.. వేట స‌మ‌యంలో దూల‌గొండి దెబ్బ, దోమ‌కాటుకు రోగాల‌తో వైద్య సౌక‌ర్యం లేక బాధ‌ప‌డ‌తారు.
53-56 ప‌ద్యంలో.. నాటు వైద్యులు, మంత్ర‌గాళ్ళు మోసం చేస్తారు.
57 ప‌ద్యంలో.. భూత వైద్యుల‌ను న‌మ్మారు. ఇప్పుడు ఆంగ్ల వైద్యుల‌కు అల‌వాటు ప‌డ్డారు అంటారు.
63 పద్యంలో. కొమ్ము దాస‌రి చెట్టు కొమ్మ పై కూర్చుని పాట‌లు పాడి బిక్ష పెట్ట‌క పోతే ప‌డి చ‌స్తాన‌ని బెదిరిస్తాడ‌ని వివ‌రించాడు.
64 పద్యంలో. అడ‌వి గిరిజ‌నుల హ‌క్కు కాని, అట‌వీ శాఖ అవినీతి వారిని దోచుకున్నదంటారు.
66-68 వ‌ర‌కు ప‌ద్యాల‌లో…. గిరిజ‌నుల అలంకారాల గురించి, స‌హ‌జంగా నిష్క‌ల్మ‌షంగా ఉంటార‌ని, వారి అమాయ‌క‌త‌ను వివ‌రిస్తే
68 ప‌ద్యంలో మ‌న్నె ప్రాంతంలో ప‌ని చేసిన ఉపాధ్యాయులకు వంద‌నాలు స‌మ‌ర్పిస్తారు.
69-70 పద్యంలో.. ఇప్పుడు మెరుగైన ప‌రిస్థితిని వివ‌రిస్తూ పాఠ‌శాల‌లు వెలిసి, విద్య నేర్చిన గిరిజ‌నులు చ‌ట్ట స‌భ‌ల‌కు చేరార‌ని,
71-72 పద్యాలలో పోడుసాగు వ‌ద‌లి పొలాలు సంపాదించారు. భ‌ల్లూక వేట మాని విద్య నేర్చారు.
73-74 పద్యాలలో గిరిజ‌న పురుషులు ముడి పెట్టిన సిగ‌లు క‌త్తిరించి. చ‌క్క‌గా క్రాపులోకి వ‌చ్చి, ఆదివాసి స్త్రీలు మూడ బార‌ల చీర రైక లేకుండేవారు. ఇప్పుడు నిండైన వ‌స్త్రధార‌ణ‌తో ఆనందంగా క‌నిపిస్తున్నారంటారు.
75 పద్యంలో పంట పొలాల్లో కూలీలుగా ఉండే ఆదివాసీలు చ‌ట్ట స‌భ‌ల్లో ప‌ద‌వులు పొందార‌ని,
76 పద్యంలో.. నాటు మంత్ర‌సానుల నైపుణ్యాన్ని చెప్తే
77-78 పద్యాలలో.. గ్రామ దేవ‌త‌ల పూజ‌లు గంగ జాత‌ర‌ల్లో శివ‌మూ వారు బ్ర‌హ్మ విష్ణువుల‌ను పూజిస్తున్నార‌ని అంటారు. బ్రాహ్మ‌ణీకం జొర‌బ‌డిన‌ద‌ని చెపుతారు ప‌రోక్షంగా.
79-80 పద్యాలలో.. ఆదివాసీల బంధు ప్రేమ‌ను – ప‌ట్నాల‌కు వ‌ల‌స వెళ్ళ‌టాన్ని గురించి చెప్తారు.
85 పద్యంలో.. నాగ‌రిక‌త ఎంత నేర్చినా గిరిజన‌ సంస్కృతిని మ‌ర‌వ‌ద్ద‌ని హెచ్చ‌రిక చేస్తారు.
83-84 ప‌ద్యాల‌లో ఆదివాసీల‌పై వ‌ల‌స మ‌తాల‌ ప్ర‌భావం, హితం లేని మ‌తం. మ‌తం పేర ఉగ్ర‌వాదం వ‌ద్దంటారు.
81-82 పద్యాలలో.. ఆదివాసీల‌కు విద్య ప్రాధాన్య‌త చెప్పారు. బాల గిరిజ‌న విద్యార్థి విద్య నేర్చి ఉద్యోగి యై తిరిగి రావాల‌ని ఆశించేవారు.
86 పద్యంలో.. పితృ స్వామ్యాన్ని ప్ర‌శ్నిస్తే.
87 పద్యంలో.. విద్య, ఇత‌ర అభివృద్ధి ప‌థ‌కాల గురించి చెప్తారు.
88 పద్యంలో.. గిరిజ‌నాభివృద్ధి కోసం ఏర్ప‌డ్డ ITDA ను ఎంతో ఉప‌యోగ‌ప‌డిందంటూనే
89 పద్యంలో.. గిరిజ‌నేత‌ర ఉద్యోగులు ITDAలో ఉంటున్న సంగ‌తి
90 పద్యంలో.. ITDAలో అవినీతిని ప్ర‌శ్నిస్తే వ‌చ్చే బ‌దిలీ భ‌యం గురించి చెప్పారు.
91 నుండి 108 ప‌ద్యాల వ‌ర‌కు ఉత్త‌రాలు క‌నుమ‌ర‌గ్వ‌డం చిన్న పిల్ల‌ల‌పై సెల్లు ప్ర‌భావం, పెరిగిన సాంకేతిక ఫాక్స్ వ‌చ్చి టెలిగ్రామ్‌లు అంత‌రించిన సంగ‌తి
సెల్ ప్ర‌భావంతో, మాతృ భాష గొప్ప‌ద‌న్న మ‌మ్మీ డాడీల భాష‌, ప‌ర‌భాష వ్యామోహ‌, ఆరోగ్య‌క‌ర ఆహార నియ‌మాలు, ధూమ‌పాన‌, మ‌ద్య‌పాన అన‌ర్థాలు, బాల్యం గొప్ప‌త‌నం, దానాల్లో అన్న‌, విద్య‌, ర‌క్త దానాల గురించి , పేద‌రికం – త‌ల్లిదండ్రులను నిర్ల‌క్ష్యం చేసే సంతానం, నైతిక విలువ‌లు వ్య‌క్తిగ‌త క్ర‌మ‌శిక్ష‌ణ‌ల‌ను చెప్పి చివ‌రి ప‌ద్యంలో అమ్మ ప్రేమ‌తో ముగించారు.
66 పద్యంలో.. ప‌ద్యాలు ఆదివాసీల గురించి మిర్చి (26) చికెను (27) ఫారెష్టు (64) టెంటు – టేబుళ్ళు (65) ఐటిడిఏ – (88) ట్రైబ‌ర్ – నాన్ ట్రైబ‌ల్ (89) ప్రాజెక్టు (90) సెల్లు ఫోన్ (92, 93, 94) ఫాక్స్ – టెలిగ్రామ్ (94) మ‌మ్మీ డాడీ – ఆంటీ అంకుల్ (96) కాఫీ టీ – (100)
15-20 ప‌ద్యాల‌లో ప‌దాలు ఆంగ్ల ప‌ద ప్ర‌యోగం చేశారు.
అయితే ఆదివాసీల‌పై జ‌రుగుతున్న జులుంను గురించి ఎక్క‌డా ప్ర‌స్తావించ‌లేదు. (ప్ర‌భుత్వానిదైనా – ప్ర‌జా ప్ర‌తినిధుల‌దైనా)
మందుల కంపెనీలు త‌మ మందుల‌కు (ఉత్ప‌త్తుల‌కు) గిరిజ‌నుల శ‌రీరాల‌ను శాంపీళ్ళుగా (ప్ర‌యోగాల‌కు) ఉప‌యోగించ‌డం గురించి ఎక్క‌డా ప్ర‌సావించ‌లేదు. అంటే వివాదాస్ప‌ద అంశాల జోలికి పోకుండా శ‌త‌కాన్ని పూర్తి చేశారు. దీనిని ఆగ‌స్టు – 2016లో ప్ర‌చురించారు. గిరిజ‌న నృత్యాల ఒక గిరిజ‌నుడు విలంబుల‌ను ప్ర‌యోగిస్తూ ఉన్న ముఖ చిత్రంతో ఉన్న ఈ శ‌త‌కం అంద‌రికీ ఆద‌ర్శం. త‌మ త‌మ అస్తిత్వాల‌తో రాయ‌వ‌ల‌సిన సంద‌ర్భంలో ఇటువంటి శ‌త‌కాలు రావ‌డం ఆహ్వానించ‌ద‌గిన అంశం. కోసు ప్ర‌సాద‌రావు త‌మ ఆదివాసి తెగ‌ల గురించి మ‌రిన్ని ర‌చ‌న‌లు చేస్తార‌ని ఆశిద్దాం.