కాంతం సంఘసేవ

రచన: మణికుమారి గోవిందరాజుల

 

 

కాంతానికి దిగులెక్కువయింది. ముఖ్యంగా “స్వచ్ఛ్ భారత్ వుద్యమం “ప్రాజెక్ట్ ఫెయిల్ అయిన దగ్గరనుండి తాను దేశానికి యేమీ చేయలేక పోతున్నాను అన్న బాధ యెక్కువయ్యి అన్నం కూడా సయించడం లేదు.

వూహ తెలిసినప్పటి నుండి కూడా కాంతానికి సొసైటీకి యేదో ఒకటి చేసి మాతృదేశానికి తన వంతు సేవ అందించాలనేది చాలా గాఢమైన కోరిక. అదేమి చిత్రమో యేది చేద్దామన్నా యేదో ఒక అడ్డంకి వచ్చేది. యెవరికన్నా చెప్తే నవ్వుతారేమో అని భయంతో కూడా తన ఆలోచనలు తనలోనే పెట్టుకునేది. యెవరింటికన్నా వెళ్ళి రెండు రోజులు వుండడం జరిగితే మాత్రం  వాళ్ళ ఇంట్లొ పనివాళ్లకి రూపాయో అర్థ రూపాయో ఇచ్చి వచ్చేది. కొద్దిగా మొహం దీనంగా పెట్టి యేదన్నా వాళ్ళ అవస్ధలు చెప్పారంటే ఇక ఇంతే సంగతులు. తండ్రి యేమన్నా కొనుక్కోమని ఇచ్చిన పదో పరకో వాళ్ళ చేతుల్లో పెట్టి వచ్చేసేది. . . యేమయ్యాయే డబ్బులు అని నాన్న యెప్పుడూ అడిగేవాడు కాదు.

ఒకసారి యేమయిందంటే ….  కాంతం అప్పుడు ఆరో ,   యేడో చదువుతున్నది. బాబాయివాళ్ళ ఇంట్లో పెళ్ళికి కుటుంబ సమేతంగా వారం ముందుగా వెళ్ళారు. వాళ్ళది పల్లెటూరు ఇంటి నిండా నౌకర్లు చాకర్లు బోల్డుమంది.

కాంతానికేమో యెక్కడికన్నా వెళ్ళగానే పనివాళ్ళెవరా? యెక్కడున్నారా?యెంతమంది వున్నారా? అని వెతుకుతాయి కళ్ళు. అలా పనివాళ్ళకోసమై వెతకటానికో ఫ్లాష్ బ్యాక్ వుంది

మన కాంతానికి విపరీతమైన పుస్తకాల పిచ్చి. స్కూల్లో జాయిన్ చేయగానే ఆమె వయసు వాళ్ళు అ ఆ లు చదివే స్టేజ్ లోనే వుంటే మన కాంతం ఒకటో తరగతి చదివేసి స్కూల్లో చదవడానికి యేమీ లేక యే పుస్తకం దొరికితే అది చదవడం మొదలు పెట్టింది. అదిగో అప్పుడే యజమానులు పనివాళ్ళను బానిసలుగా చూడడం,  లేదా సరిగా చూడకపోవడం,   అలాంటి కథలు యెక్కువగా చదివింది. దానితో వాళ్ళకు యేమన్నా చేయాలని వాళ్ళ కళ్ళల్లో ఆనందం చూడాలని ఓ…. . ఫీల్ అయి పోతుండేది.

సరే మళ్ళీ పెళ్ళి కొద్దాము. వెళ్ళగానె కాంతం తండ్రి,   పిన్ని పిల్లలూ,  బాబాయి పిల్లలూ అలా పిల్లలందరికీ తలా ఒక అయిదు రూపాయలు,   నోట్లు కాకుండా చిల్లర ఒక చిన్న గుడ్డ సంచిలో వేసి ఇచ్చి ఆ పెళ్ళికి అక్కడ వున్న నాలుగు రోజులూ పెద్ద వాళ్ళను ఇబ్బంది పెట్టకుండా అయిసు ఫ్రూట్లు,  జీళ్ళు కొనుక్కమని ఇచ్చాడు. ఆయనకదో సరదా. పిల్లలందరూ ఆయన్ని ఓ. . పొగిడేసి యెగిరి గంతులేసారు. ఆ రోజుల్లో అయిదు రూపాయలంటే మాటలు కావు కదా.  ఆ డబ్బుల్ని చూడగానే. చిన్ని కాంతానికి ఒకటర్థమయింది అవన్నీ అక్కడ వున్న పని వాళ్ళకే సరిపోతాయని. మరి తనెలా యేమి కొనుక్కోవాలి?కాంతం బుజ్జి బుర్ర ఆలోచనలతో వేడెక్కింది.

ఇంతలో అందరూ పొలోమంటూ  జీళ్ళు కొనుక్కోడానికి బయల్దేరుతూ కాంతాన్ని కూడా లాక్కు పోయారు. ఇందులో కాంతానికి ఇంకో అలవాటు కూడా వుంది. అందరి దగ్గరా డబ్బులున్నాయి కదా?యెవరిది వాళ్ళు కొనుక్కోవచ్చు కదా?కాని దుకాణం దాకా  వెళ్ళేసరికి కాంతం లోనిఅతి మంచితనం నిద్ర లెస్తుంది. లేచింది వూర్కోకుండా కాంతాన్ని వుక్కిరి బిక్కిరి చేస్తుంది. . ఫైనల్ గా వాళ్ళు కొనుక్కున్న వాటికి కూడా తనే డబ్బులిచ్చేస్తుంది. అందరికీ తెలుసా సంగతి. అందుకే వాళ్ళు రావే అంటూ లాక్కెళ్తారు.

సరే మొత్తం యాభై పైసలు పోగా నాలుగు రూపాయల యాభై పైసలున్న గుడ్డ సంచిని జాగ్రత్తగా గౌను జేబులో పెట్టుకుని దాన్ని పిన్నీసుతో గౌనుకి జత చేసింది. ఈ తతంగమంతా పూర్తయ్యి తలెత్తి చూసేసరికి యెవ్వరూ కనపడలేదు. వుసూరుమంటూ ఒక్కత్తే పెళ్ళింటికొచ్చింది. మధ్యాహ్నసమయం . పెద్దలందరూ కునుకు తీస్తున్నారు. చేసేదేమీ లేక పెరటి దొడ్డి గడపమీద కూర్చుని తన వంతు జీడి ని నెమ్మదిగా తినసాగింది. ఇంతలో అటుగా వెళ్తున్న పాలేరు “యేంది! కాంతమ్మగోరూ! ఒక్కరే జీళ్ళు తింటున్నారు?మాకేదండో” అనడిగాడు.

“అయ్యో! వెంకాయ్! నేనెంగిలి చేసేసాను. పోనీలే నీకో అయిదు పైసలిస్తాను. కొనుక్కొ యేం?” అని తను తింటున్న జీడి పక్కన పెట్టి జాగ్రత్త గా పిన్నీసు తీసి,  సంచీని బయటికి తీసి అందులో నుండి అయిదు పైసలు తీసి వెంకాయ్ కిచ్చింది.

“అమ్మాయిగోరెంత మంచోరో?” మెచ్చుకుని వాడెళ్ళి పోగానే మళ్ళీ సంచీ ప్రాసెస్ అంతా పూర్తి చేసి తన జీడి తీసుకుని తలెత్తేసరికి అక్కడ పని చేస్తున్న పాలేర్లందరూ వలయాకారంగా నించుని వున్నారు.

“మాకేదండీ కాంతమ్మగోరూ?”అందరూ ఒక్కసారిగా అడిగారు. . ఇక ఆ తర్వాత చెప్పడానికి యేమీ లేదు.

మర్నాడు అందరూ ఐస్ఫ్రూట్స్ కొనుక్కోడానికి వెళ్తుంటే అడగడానికి అభిమానం అడ్డొచ్చి ఇంట్లోనే వుండిపోయింది పాపం.

జీళ్ళు కొనడానికి డబ్బుల్లేకపోయినా ఆ తర్వాత పాలెర్లు మంచి రాయల్ ట్రీట్మెంట్ ఇచ్చారు మన కాంతానికి. అది వేరు సంగతి.

ఇది ఒక వేపు. ఇంకోటేంటంటే వీధిలో,  సిగ్నల్స్ దగ్గరా,   రైల్వే స్టేషన్ల దగ్గరా అడుక్కునే వాళ్ళను చూస్తే వాళ్ళకు యేదో జ్ఞానబోధ చెయ్యాలన్న ఆరాటం పీ టీ ఉషలా వురుక్కుంటూ వస్తుంది హృదయంలో నుండి.

ఒకసారి హైదరాబాదు నుండి పూణే వెళ్తుంటే సీట్ల కింద ,  మధ్య ఒక పాత గుడ్డేసుకుని తుడుస్తూ ఒక కుర్రవాడు కనపడ్డాడు. పదేళ్ళుంటాయేమొ. పక్కన కూర్చున్న తన కొడుకు ఈడువాడే. వాడు హడావుడిగా తుడిచేసి ఆ గుడ్డని భుజం మీద వేసుకుని దీనమొహంతో అడుక్కోవడం మొదలు పెట్టాడు. ట్రైన్ పెద్ద రష్ గా లేదు. అక్కడక్కడా వున్నారంతే. వాడికి పెద్ద గిట్టుబాటు కావడం లేదు. మన కాంతం లోని మాతృహృదయం వువ్వెత్తున యెగసి పడింది. వాడిని తీసుకెళ్ళి తన కొడుకుతో పాటు చూసుకోవాలని ఆరాటపడింది. సరే వాడందరి దగ్గరా అడుక్కుంటూ కాంతం దగ్గరికి కూడా వచ్చి చేయి చాపాడు.

“బాబూ! నీ పేరేంటి?” అడిగింది ప్రేమగా.

“షారూఖ్ ఖాన్” జుట్టెగరేస్తూ చెప్పాడు. జాలిగా పెట్టిన మొహం యెక్కడికి పోయిందో.

“భలే వుంది నీ పేరు. సరే గాని ఇలా రోజూ అందరి దగ్గరా అడుక్కోవడం యెందుకూ?నాతో పాటు వస్తావా? నీకిలా అడుక్కునే పని తప్పుతుంది. చక్కగా నా కొడుకుతో పాటు స్కూల్ కి వెళ్ళొచ్చు. మంచిగా చదువుకుంటే బాగా సంపాయించుకోవచ్చు. అప్పుడెవ్వరినీ అడుక్కోవక్కరలేదు. ”భవిష్యత్తుని అందంగా చూపించింది.

వాడు యెగాదిగా చూసాడు కాంతాన్ని. పక్కన వున్న కాంతం కొడుకుని చూసాడు.   “నీ కొడుకేనా?”

“అవును”

“యెంత సంపాయిస్తడు?”

“అప్పుడే సంపాదన యేంటి?చదువుకుంటున్నాడు”

“మరి నేను నెలకు మూడువేలు సంపాయిస్త. నీ ఇంటికొస్తే యేమొస్తది?పని చేపించుకుంటవ్” షాక్ నుండి తేరుకుని చూసేటప్పటికి వాడు కనపడలేదు. పక్కనే వున్న కూతురు ఇచ్చిన మంచినీళ్ళను గట గటా తాగేసింది.

పోనీ అలా అయిందని వూర్కుందా?

ఒకసారి ఆటోలో యెక్కడికో వెళ్తున్నారు. సిగ్నల్ పడడంతో ఆగిన ఆటోల దగ్గరికి పిల్లలందరు వచ్చి అడుక్కోసాగారు. అలాగే వీళ్ళ ఆటో దగ్గరికి కూడా ఒక పిల్ల వచ్చింది.

“ఒక రూపాయుంటే ఇయ్యమ్మా” అని అడిగింది.

“ఈ రూపాయి లెక్కేంటి?”అడిగింది కాంతం.

“అట్టా డిసైడ్ చేసినం. ” నిర్లక్ష్యంగా చెప్పింది.

“ఎందుకని?”

“షాపులోళ్ళు అర్థరూపాయి తీసుకోవట్లేదు. ”

అంతకు ముందు జరిగిన సంఘటన గుర్తొచ్చి నిజమే కదా అనుకుంది అమాయకంగా.

ఒకరోజు హోటల్ నుండి బయటికి వచ్చి రోడ్డు దాటబోతుండగా ఒకామె వచ్చి చేయి చాపింది. పర్స్ లో నుండి చేతికి వచ్చిన ఒక కాయిన్ తీసి ఆమె చేతిలో వేసి ట్రాఫిక్ కాస్త తగ్గడంతో గబ గబా ముందుకు కదిలి రోడ్డు సగంలో కొచ్చేసరికి వెనక నుండి యెవరో పిలుస్తున్నట్లుగా అని పించి వెనక్కి చూసేసరికి ఇందాక చేయి చాపినామె వురుక్కుంటూ వచ్చింది.

“ఇదిగోమ్మో! నీ డబ్బులు. అర్థరూపాయి ఇస్తే ఎవడు తీసుకుంటరమ్మో?” కాంతం చేయి లాగి ఆ చేతిలో కాయిన్ పెట్టేసి వచ్చినంత వేగంగా వెళ్ళిపోయింది.

చుట్టూ హారన్ల మోతకి గాని తేరుకోలేకపోయింది.

“ఓ అమ్మో రూపాయి” మళ్ళీ గుర్తు చేసిందా పిల్ల.

పడుకున్న మాతృదేవత మళ్ళీ నిద్ర లేచింది.

“అలా కాదుగానమ్మా. చక్కగా నాతొ పాటు రా. మీ కోసం ప్రభుత్వమే కాక చాలామంది ఎన్నో చేస్తున్నారు. మా ఇంట్లో వుంచుకోవడమో లేక వాళ్ళ దగ్గరికి నిన్ను చేర్చడమో చేస్తాను. బాగా చదువుకోవచ్చు” ఎంతో దయగా చెప్పింది. కాదు చెప్పా ననుకుంది.

సిగ్నల్ ఇక ముప్పై సెకన్ల లోకి వచ్చింది. ఆ అమ్మాయికి నచ్చ చెప్పటానికి ఆటో దిగడానికి  రెడీ అయింది. ఈ లోపల

“ఒక్క రూపాయి ఇయ్యనీకి నూరు పెస్నలడగబట్టె . గీయమ్మంట నన్నుతోల్కెళ్ళి సదివిస్తదంట” అప్పుడే వచ్చిన ఇంకో పిల్లతో యెగతాళిగా చెప్తూ ఈ పిల్ల వెళ్ళిపోవడమూ,  సిగ్నల్ వచ్చి బయట పెట్టబోయిన కాలు లోపలికి లాక్కునే లోపల ఆటో ముందుకు కదలడమూ,  పక్కన కూర్చున్న మేనకోడలు . పకా పకా నవ్వడమూ అన్నీ ఏకకాలంలో జరిగాయి.

ఇన్ని జరిగినా ఇంకా కాంతం మనసు ఆరాటపడుతూనే వున్నది. యేదో చెయ్యాలనే ఆరాటం అణగటం లేదు. కాకపోతే ఒక్కటర్థమయింది. అడుక్కోటానికి వచ్చిన వాళ్ళకు యేదో చెప్పబోతే వినే ఓపిక వుండదు. వాళ్ళకు కావల్సింది . నువ్వేసావా లేదా అనే.

ఈ జ్ఞానోదయం కాగానె “అరె!నాకీ విషయం ఇంతవరకు తట్టలేదే” అని బోల్డు ఆశ్చర్యబోయింది. ఇక ఈసారి ఆ పొరబాటు అస్సలు చేయకూడదు. డబ్బులిచ్చి చెబ్దాము అని నిర్ణయించుకుంది.

ఆ వెంటనే కొన్నాళ్ళకి విజయవాడ వెళ్ళడానికి నాంపల్లి స్టేషన్ లో దిగడమేమిటి ఒకామె చంకలో ఒక పిల్ల, చేత్తో పట్టుకుని ఒక పిల్లడు, ఆమె చీర ఒక చేత్తో పట్టుకుని రెండో చేయి నోట్లో వేసుకుని ఇద్దరు పిల్లలు అందరూ కూడా అయిదేళ్ళలోపు వాళ్ళే వుండగా “అమ్మా పిల్లలకి ఆకలెస్తందమ్మా ,  ”అంటూ కాళ్ళకి అడ్డం పడింది.

ముందు అనుభవంతో ముందు జాగ్రత్తగా పర్సులో నుండి పది నోటు తీసి ఆమె చేతిలో పెట్టింది. అక్కడికి పనై పోయింది వెళ్ళొచ్చుగా అలా యెలా వెళ్తుంది? అందుకని డబ్బులుచ్చుకుని వెళ్తున్న ఆమెని ఆపి

“యేమమ్మా పిల్లలకి పెట్టడానికి లేదంటున్నావు. మరి ఇంతమందిని యెందుకు కన్నావు?ఒకళ్ళిద్దరితో ఆపొచ్చుగా?”అనునయంగా అడిగాననుకుంది.

వూహించలేదు ఆమెకంత కోపం వస్తుందని

“యేమమ్మో నువ్విచ్చిన పది రూపాయలతొనే నా పిల్కాయల్ని సాత్తానా?అయినా నువ్వెట్టా కన్నావో నేనట్టె కంటి. ఆ మాత్రం తెలీదా ఆడుదానివై వుండి?” పిల్లాడ్ని వదిలేసి చేయి తిప్పుకుంటూ అరిచింది.

సిగ్గుతో చచ్చినంత పనై ఇక మాట్లాడకుండా వెళ్ళి పోయింది కాంతం ఆమె ఇంకా వెనకాలనుండి యేమో అంటున్నా.

ఇన్ని అనుభవాలతో తల పండినా ఈ మధ్యే అయిన స్వచ్చ్ భారత్ ప్రాజెక్ట్ తో బొప్పి కట్టినా కాంతం ఆరాటం ఆగటం లేదు . యెవరన్నా సంఘ సేవ చేస్తున్న వాళ్ళను చూస్తుంటే ఆరాధన. వాళ్ళు అంత కరెక్ట్ గా అవసరం వున్న వాళ్ళని యెలా కని పెడతారో,   ఆ అవసరం సమయానికి యెలా తీర్చ గలుగుతున్నారో అని గొప్ప ఆశ్చర్యం. అందుకే అలాంటి వాళ్ళను కలిసినప్పుడు తనకు తోచిందేదో ఇస్తూ వుంటుంది.

*********************

“యేంటి కాంతం?అలా కామెడీ షో చూస్తున్నదానిలా మొహం సీరియస్ తో కూడిన దిగులుతో పెట్టుకుని కూర్చున్నావు?”అడిగాడు కనకం లోపలికి వస్తూ.

తన మనసులో వున్న ఆలోచన తన దిగులు అన్నీ చెప్పింది.

“కాంతం! వాళ్ళు చూస్తున్న ప్రపంచం వాళ్ళకు మనుషుల్ని నమ్మక పోవడం నేర్పింది. సడన్ గా ఆటోలో కూర్చుని వెళ్తూ నీతో పాటు రమ్మంటే యెలా రాగలరు?నిన్నెలా నమ్మడం?అందుకే నీతో పాటు రారు. వాళ్ళల్లో నమ్మకం కలిగించాలంటే వాళ్లను కలుస్తుండాలి. నీ మీద వాళ్ళకు నమ్మకం యేర్పడాలి. నువు వాళ్ళకు యేదో చేస్తావు అన్న ఆశ వాళ్ళకి రావాలి. ఇవ్వన్నీ ఆ క్షణంలో యేర్పడవు. దానికి చాలా డెడికేటేడ్ గా వర్కవుట్స్ చెయ్యాలి. అవి మనలాంటి సామాన్యుల వల్ల కాదు. అందుకే. అవి చేసేవాళ్ళకు మన వంతు చేయూత మనం ఇవ్వగలిగితే అదే మనం దేశానికి చేసే సేవ. ” వివరంగా చెప్పాడు కనకం

అర్థమయినట్లుగా తల వూపింది కాంతం.

మరునాడు పొద్దున్న టిఫిన్ల కార్యక్రమం అయ్యాక  పెద్ద క్యారేజి పట్టుకొచ్చి “పదండి” అన్నది కాంతం.

“యెక్కడికే?” అడిగాడు కనకం.

“మీరేగా వాళ్ళల్లో నమ్మకం కలిగించాలన్నారు? అందుకే సిగ్నల్ దగ్గర పిల్లలకి వంట చేసి క్యారేజి సర్దాను. వాళ్ళకి పెట్టొద్దాము పదండి” హుషారుగా కదిలింది కాంతం.

తీసుకెళ్ళిన క్యారేజి అన్నం సరిపోక వాళ్ళందరు కాంతం మీద పడుతున్న సీను వూహించుకున్న కనకం కళ్ళు తిరిగి ఢామ్మని పడిపోయాడు.

 

****************

 

 

డే కేర్..

రచన: మణికుమారి గోవిందరాజుల

“ వర్ధనమ్మా డే కేర్” లోపలికి వస్తూ ఆ బోర్డుని ఆప్యాయంగా చూసుకుంది సరళ . వర్ధనమ్మ సరళ తల్లేమో అనుకుంటే పప్పులో కాలేసారన్నమాటే. . అత్తగారిని తల్చుకుని మనసులోనే దండం పెట్టుకుంది.
ఆ రోజు వర్ధనమ్మా డే కేర్ వార్శికోత్సవం. అందుకే డే కేర్ అంతా చాలా హడావుడిగా వుంది .
లోపలికి వెళ్ళి మధ్య హాలులో నిల్చుని చుట్టూ చూసింది. . అత్తగారు నవ్వుతూ చూస్తున్నట్లు అనిపించింది. చిన్నగా ఆఫీసు రూంలోకి వెళ్ళి కూర్చుంది.
మధ్యలో పెద్ద హాలు. హాలు నానుకుని లోపలి వరకు వరుసగా పది గదులు ఒక్కొక్క గదిలో ఇద్దరు పెద్దవాళ్ళు వుండడానికి చక్కటి యేర్పాట్లు. పరిశుభ్రమైన వాతావరణం. . ఇంతలో శైలి శారద లోపలికి వచ్చారు.
“ అమ్మా! యేమాలోచిస్తున్నావు?బామ్మ గుర్తొచ్చిందా? నాన్నా చూడు ప్రతి సంవత్సరం బామ్మ పోయిన రోజు అమ్మని వోదార్చేసరికి మాకు తల ప్రాణం తోకకి వస్తుంది. ” వాళ్ళకి కూడా కళ్ళల్లో నీళ్ళు తిరిగాయి.
“మీకేమి తెలుసే మా ఇద్దరి అనుబంధం?ఇంతమంది పెద్దవాళ్ళు చల్లగా వుండమ్మా అని దీవిస్తున్నారంటే అది మీ బామ్మ వల్లే కదే?
“బాబోయ్! అమ్మా మొదలు పెట్టకు. పద పదబయట అందరూ యెదురు చూస్తున్నారు. మిగతా బ్రాంచెస్ నుండి రాగలిగిన వాళ్ళు వచ్చారు” తొందర చేశారు శారదా శైలి. ఇద్దరూ కూడా యెంత పని వున్నా ఈ రోజు మటుకు తప్పని సరిగా ఇంటికి వస్తారు.
బయట గార్డెన్ యాభైమంది హాయిగా కూర్చోవడానికి వీలుగా వుంది. కూతుళ్ళతో భర్తతో గార్డెన్ లోకి వచ్చేసరికి అందరూ వచ్చి కుర్చీల్లో కూర్చుని వున్నారు. అప్పటికే అల్లుళ్ళిద్దరూ యేర్పాట్లన్నీ చేసి వుంచారు. సరళ ఒక్కొక్కరి దగ్గరికి వెళ్ళీ ప్రేమగా పలకరీంచి వచ్చి తను కూడా ఒక కుర్చీలొ కూర్చుంది.
శారద, శైలి, అల్లుళ్ళు దివాకర్, వేణు వాళ్ళ ఫ్రెండ్స్ అందరూ కలిసి పెద్దవాళ్ళందరితో కొన్ని గేమ్స్ ఆడించారు. ఆ తర్వాత వడ్డనలు జరిగాయి. తినగలిగే వాళ్ళు తింటుండగా సొంతంగా తినలేని వాళ్ళకి కేర్ టేకర్స్ తినిపించారు.
వాళ్ళందరినీ చూస్తుంటే మనసు తృప్తిగా అనిపిస్తున్నది. . “ఈ యేర్పాటు వల్ల మేము అన్నీ యెంజాయ్ చేయగలుగుతున్నాము. మేము రిలాక్స్ అయి వచ్చాక మా పెద్దవాళ్ళని ఇంకా ప్రేమగా చూసుకోగలుగుతున్నాము” అని ఇక్కడ పెద్ద వాళ్ళని దింపిన వాళ్ళ పిల్లలు చెప్తుంటే తమ ఆనందం కోసం అత్తగారు పడిన తాపత్రయం గుర్తొచ్చింది.

****************

“ పిల్లలు యెటన్నా బయటికి వెళ్దాం అంటున్నారండీ” భర్త జనార్ధన్ కి బట్టలిస్తూ చెప్పింది సరళ.
”ఇవాళ కుదరదు మీటింగ్స్ వున్నాయి”. చొక్కా గుండీలు పెట్టుకుంటూ చెప్పాడు జనార్ధన్.
“ ఈ రోజు కాదు. వాళ్ళకు క్రిస్మస్ సెలవులిచ్చారు కద . యెటన్న వెళ్దాము అంటున్నారు. ”
“ బుద్దుందా పిల్లలకి?వాళ్ళకు లేకపోయినా నీ బుద్ధేమయింది అడిగినపుడు? మళ్ళీ నా దాక తెచ్చావు మాటర్ ని? అమ్మనొదిలి యెలా వెళ్తామనుకున్నారు?”
“అయ్యబాబోయ్ ! నేను చెప్పానండీ బాబూ…ఒక్కసారి నాన్నతో చెప్పు. . అన్నీ నువ్వే చెప్పేస్తావు అని వెంటపడ్డారు. సరే నాదేమి పోయింది?చెప్తే పోలా అని చెప్పానంతే. ఇక మీ తండ్రీకూతుళ్ల ఇష్టం. . . ”
“ కుదరదులే. అమ్మ నొదిలి వెళ్ళలేము కదా?పోనీ పిల్లలు నువు వెళ్ళి రాండి. అమ్మను నేను చూసుకుంటాను. ”
“మీరు లేకుండా మేమెక్కడికి? అంత అర్జెంట్ యేమీ లేదు. . మన పిల్లలు అర్థం చేసుకునే వాళ్ళే. ”
అంతటితో ఆ సంభాషణకి పుల్ స్టాప్ పడింది. చాటు నుండి అంతా వింటున్న పిల్లలకి బోల్డు నిరాశ కలిగింది.
“చీ! నాన్న యెప్పుడూ ఇంతే. . యెక్కడికి వెళ్దామన్న వద్దంటారు. ” బామ్మంటే ప్రాణమైనా అందరూ వెళ్తారు తాము యెక్కడికీ వెళ్ళట్లేదని చిన్నది శైలి నిరాశగా అంది.
“మరి బామ్మని వదిలేసి యెలా వెళ్తాము? ఒక్కర్తీ యెలా వుండగలదు? అందుకే నాన్న వద్దంటున్నారు. పోనీలే మన సెలవులు ఇక్కడే యెంజాయ్ చేద్దాము. ”పెద్దరికంగా చెల్లెల్ని ఓదార్చింది శారద.
వాళ్ళ మాటలు వింటూ దగ్గరికి వెళ్తే యేమని ఓదార్చాలో తెలీక పిల్లల్ని తప్పించుకుని వంట ఇంట్లోకి వెళ్ళింది సరళ.
వర్ధనమ్మకి జనార్ధన్ ఒక్కడే కొడుకు. తల్లి అంటే జనార్ధన్ కి చాలా ప్రేమ గౌరవాలు వున్నాయి. జనార్ధన్ కి అయిదు సంవత్సరాలప్పుడు తండ్రి చనిపోతే తల్లి కళ్ళల్లో పెట్టుకుని పెంచింది. పెద్దగా వెనక ఆస్తులు లేవు. చిన్న ప్రైవేట్ స్కూల్లో టీచరు వుద్యోగం చేస్తూ కొడుకుని చదివించింది జనార్ధన్ కూడా తల్లి కష్టాన్ని అర్థం చేసుకున్నవాడే. అందుకని బుద్దిగా డిగ్రీ వరకు చదువుకుని బ్యాంక్ పరీక్షలు రాసి ఆఫీసరుగా వుద్యోగం సంపాదించుకుని తల్లి చూపించిన అమ్మాయిని పెళ్ళి చేసుకుని ఇద్దరు అమ్మాయిలకు తండ్రయ్యాడు. వర్ధనమ్మ పాతకాలం మనిషైనా భావాలు మటుకు ఆదర్శణీయం. ఇప్పటి అత్తగార్లలా ఆమెకి కొడుకు గురించిన అభద్రతా భావం యేమీ లేదు. కొడుకుని కొంగుకి కట్టేసుకుంటుందని కోడలు గురించిన అనుమానమూ లేదు.
పెళ్ళై ఇంటికొచ్చిన కోడలిని కూర్చో బెట్టుకుని ”అమ్మా! సరళా మనిద్దరం బాగుంటే వాడు సంతోషపడతాడు. వాడి సంతోషమే మన ఆనందం. కన్నవారినీ, తోడబుట్టిన వారినీ వదిలి వచ్చావు. భార్యాభర్తలు సర్దుకుని మసలడం యెంత అవసరమో అత్తా కోడళ్ళు కూడా సర్దుకోవడం అంత అవసరం. చాలా సమస్యలు మాట్లాడుకోవడం వల్ల పరిష్కారమవుతాయి. యే సమస్య వచ్చినా మన మధ్యే పరిష్కారం అవ్వాలి. నా వల్ల నీకు యే మాత్రం అసౌకర్యం కలిగినా నాకే చెప్పు. నేను అర్థం చేసుకుంటాను. అలాగే నీ వల్ల నాకు యేమన్న ఇబ్బంది అనిపిస్తే నీకే చెప్తాను అర్థం చేసుకో, ఆలోచించు. అంతే కాని నీ గురించి నేనెవరికో చెప్పి నా బాధ తీర్చుకుని వాళ్ళ దగ్గర సానుభూతి పొందడం నేను నా కొడుకుని అవమానించడమే. ఆనందంగా వుందాము కలిసి” అనునయంగా చెప్పింది. సరళకు చాలా సంతోషమనిపించింది.
“అలాగే అత్తయ్యా. . తప్పకుండా మీరన్నట్లే వుందాము.” అని మాట ఇవ్వడమే కాకుండా అలానే వుంది కూడాను.
వర్ధనమ్మ కూడా యే విధంగానూ కొడుకు కోడలు జీవితంలో ఇన్వాల్వ్ అయ్యేది కాదు. అడిగితేనే సలహా చెప్పేది. పెద్దది కాబట్టి తన మాటే నెగ్గాలనే ఆరాటం ఆమెకి లేదు. కరెక్టే అనిపిస్తే చిన్నదైనా కోడలి మాట వినేది. దాంతో అత్తగారంటే గౌరవం యెక్కువయ్యింది సరళకు. ఒక ఆరునెలలు గడిచేసరికి అత్తాకోడళ్ళా తల్లీ కూతుళ్ళా అనేట్లు అయ్యారు ఆ అత్తకోడళ్ళు. ఇంటి మహలక్ష్మిలా వచ్చిన కోడలితో ముందుగా మంచిగా వుండవలసింది అత్తగారు. ఆప్యాయంగా అక్కున చేర్చుకునే అత్తగారుంటే కోడళ్ళు నెత్తిన పెట్టుకుంటరనే వాక్కుకి ఈ అత్త కోడళ్ళే వుదాహరణ.
కోడలిగా ఆ ఇంటికి సరళ వచ్చి పదిహేనేళ్ళు అయింది. ఇన్నేళ్ళు గడిచిన వాళ్ళు అప్పుడెలా వున్నారో ఇప్పుడూ అంతే. చిన్న యాక్సిడెంట్ లో నడుము విరిగి మంచాన చేరింది వర్ధనమ్మ. తల్లిలా చేరదీసిన అత్తగారికి తనే తల్లయింది సరళ. తన గురించి కోడలు యెక్కడికీ కదలకుండా అయిందని బాధపడుతుంది వర్ధనమ్మ.
వర్ధనమ్మ లేవలేదనే కాని చెవులూ కళ్ళూ బాగా పని చేస్తాయి. పక్క గదిలో మనవరాళ్ళిద్దరూ మాట్లాడుకున్న మాటలు ఆవిడ విననే విన్నది.
“యేమయ్యా!ఒక్క కొడుకునిచ్చి హడావుడిగా యేదో పనున్నట్లు వెళ్ళావు. ఇంకా కొంతకాలం వుండి ఇంకోళ్ళని ఇవ్వొచ్చుగా?” యెదురుగా గోడమీదున్న మొగుడిని విసుక్కున్నది.
“శైలీ, శారదా! యేమి చేస్తున్నరమ్మా?”కేకేసింది మనవరాళ్ళని.
“వస్తున్నాము బామ్మా!” మాటతో పాటే ఇద్దరూ లోపలికి వచ్చారు. సెలవులు కాబట్టి ఇది వాళ్ళ ముగ్గురికీ ఆడుకునే టైము. రోజూ ఈ టైముకు బామ్మతో పచ్చీసో, అష్ట చెమ్మో లేదంటే పేకాటొ , అంతాక్ష్యరొ యేదో వొకటి బామ్మని కూర్చోబెట్టి ఆడుతారు మనవరాళ్ళిద్దరూ.
వస్తూనే ఇద్దరు చెరో వేపునుండి బామ్మ భుజాల కింద చేతులేసి నెమ్మదిగా పైకి లాగి కూర్చో బెట్టారు. ”మా బంగారాలే. . యెంత బాగా కూర్చోబెడుతున్నరో. ” పిల్లలిద్దరినీ ముద్దు చేసింది.
“బామ్మా! ఈ రోజు యేమి ఆడదాము?” పెద్దది అడిగింది.
“ ఈ రోజు అష్టా చెమ్మా ఆడదాము . . గ్యారంటీగా ఈ రోజు నేనే గెలుస్తాను. ”
“రోజూ యేదో మమ్మల్ని గెలవనిస్తున్నట్లు?”
“పోనీ లేవే చిన్నది” చిన్న మనవరాలిని వెనకేసుకొచ్చింది .
ఇంతలో భర్తని ఆఫీసుకు పంపి సరళ కూడా వచ్చింది ఆడుకోవడానికి.
ఒక అరగంట ఆరోగ్యకరమైన నవ్వులు పువ్వులై విరిసాయి.
చిన్న పిల్లలనుకుంటారు కాని పిల్లలు తల్లిని ఇతరులు యెలా గౌరవిస్తున్నరనేది చాలా బాగా గమనిస్తుంటారు. తల్లితో బామ్మ యెంత బాగా వుండేదీ. తల్లి బామ్మని యెంత బాగా గౌరవిస్తున్నదీ చూస్తుండ బట్టి పిల్లలు బామ్మతో యెంతో హాయిగా వుంటారు. పెద్దవాళ్ళ ప్రవర్తనే పిల్లలకి సంస్కారం నేర్పిస్తుంది. దానికి తోడు వర్ధనమ్మ పిల్లలతో యెంతో ప్రేమగా వుంటుంది. తానెప్పుడూ పిల్లల్ని కోప్పడదు. తల్లి కోప్పడితే అడ్డం పోదు. కాని సమయం వచ్చినప్పుడు తల్లి మాట యెందుకు వినాలో చాలా అనునయంగా చెప్తుంది. అందుకే పిల్లలకు బామ్మంటే ప్రాణం.
“అమ్మా! ఆకలేస్తున్నది. ” ఇద్దరూ ఒక్కసారి అడిగారు.
“అత్తయ్యా! కాసేపు నడుము వాల్చండి. శారదా బామ్మని పడుకోబెట్టండి. ఈ లోపు నేను అందరికీ కారప్పూస ఇక్కడికే తెస్తాను” చెప్పి లోపలికి వెళ్ళింది. సరళ. మళ్ళీ పిల్లలిద్దరూ బామ్మని జాగ్రత్తగా పడుకోబెట్టారు. ఈ లోపు సరళ అందరికీ కారప్పుస , మిఠాయి తెచ్చిపిల్లలిద్దరికీ చెరో ప్లేట్ ఇచ్చింది.
“అక్కకి యెక్కువ ఇచ్చావు. ” శైలి పేచీ మొదలు పెట్టింది.
“తింగరి బుచ్చీ. యేదో పేచీ పెట్టంది నీకు తోచదా?కావాలంటే డబ్బాలు తెచ్చి నీ దగ్గర పెడతాను. ప్రస్తుతం నోర్మూసుకుని తిను”
“నోర్మూసుకుని యెలా తింటారేం?”కిసుక్కున నవ్వింది శైలి.
మనవరాలి మాటలకు హాయిగా నవ్వుకుంది వర్ధనమ్మ.
“అత్తయ్యా మీరు కూడా తింటూ వుండండి నేను కాఫీ తెస్తాను. ”అత్తగారి చేతికి దగ్గరగా ప్లేట్ పెట్టింది సరళ.
“ఇప్పుడేమీ తినలేను కానీ కాస్త కాఫీ ఇవ్వు చాలు” వర్ధనమ్మకు నడుము పడిపోయిందే కాని మిగతా యే ప్రాబ్లమ్స్ లేవు. అయినా కాని ఆహారం విషయంలో చాలా మితంగా వుంటుంది.
వంట ఇంట్లోకి వెళ్ళి తనకి అత్తగారికి కాఫీ తెచ్చేలోగానే పిల్లలు తినేసి వాళ్ళ ఆటలకి వెళ్ళిపోయారు.
“టీవీ పెట్టనా అత్తయ్యా?” వర్ధనమ్మ నోట్లో కాఫీ పోస్తూ అడిగింది.
“వద్దులే కానీ సరళా నేనొకటి చెప్తాను విను. పిల్లలిద్దరూ సరదా పడుతున్నారు. నన్నెవరి దగ్గరన్నా వుంచి మీరొక్క నాలుగు రోజులు యెటన్నా వెళ్ళి రాండి”
“యెవరి దగ్గర వుంటారత్తయ్యా?” చిరునవ్వుతో అడిగింది
“నిజమేనే . . వెధవ జీవితం. . నేనూ ఒక్కదాన్నే. మీ మామగారూ ఒక్కరే. . నీ దురదృష్టం మీ ఆయనా ఒక్కడే. ఇప్పుడే మీ మామగారిని అరుస్తున్నా ఇంకోళ్ళని ఇవ్వకుండా యెందుకెళ్ళావని” నవ్వింది వర్ధనమ్మ. ఇద్దరున్నట్లయితే కాస్త నీకు వెసులుబాటు వుండేది” నిట్టూర్చింది. ”వెధవ ప్రాణం పోనన్నా పోదు. . వచ్చిన పని అయిపోయింది. ఇంకా యెందుకు చెప్పు?”
“అత్తయ్యా యెందుకు బాధపడతారు? యెన్నాళ్ళు వుంటామనేది మన చేతుల్లో లేదు కదా?మా వల్ల మీకేమన్నా బాధ కలుగుతున్నదా? తప్పని దానికి తల వంచాలని మీరే కదా చెప్పారు?ఇప్పుడు మన చేతుల్లో యేమీ లేదు. . వీలైనంతవరకు ఆనందంగా వుండడం తప్ప” మృదువుగా అత్తగారిని వోదార్చింది.
కోడలి ప్రేమకు కళ్ళు చెమర్చాయి . “సరళా ఒక్క నాలుగు రోజులు మీరెటన్నా వెళ్ళొస్తే నా ప్రాణం హాయిగా వుంటుందే. . నన్నెవరన్నా ఒక నాల్రోజులు వుంచుకుంటె బాగుండును. పిల్లలకు లాగే పెద్ద వాళ్ళకు కూడా డే కేర్ వుంటే బాగుండేది. ”
“డే కేర్ అంటే పొద్దున వెళ్ళి సాయంత్రం రావడం. . నాల్రోజులుండడం కాదు అత్తమ్మా” వెక్కిరించింది.
“నాకు తెలుసు లేవే. వాళ్ళే అవసరమైతే వుంచుకునేట్లన్నమాట. ” “ అయినా సరళా అలాంటిది నువ్వే ఒకటి మొదలు పెట్టొచ్చు కదే?”
“యేమి మాట్లాడుతున్నారు?అదంతా అయ్యే పని కాదు. చూద్దాం లేండి అత్తయ్యా! పడుకోండి. . ”
“పడుకోవడం కాదు. నిజంగానే చెప్తున్నాను. అలాంటిది ఒకటి స్టార్ట్ చేసావనుకో . . అప్పుడు నన్ను చూసుకోవడానికి వాళ్ళుంటారు కాబట్టి మీరు కావాలన్నప్పుడు యెటన్నా వెళ్ళొచ్చు”
ఒక్క పూట యెక్కడికన్నా వెళ్తే తనను వొంటరిగా వదిలి తిరగడానికి వెళ్ళిందని గోల గోల చేసే అత్తగార్లున్న ఈ రోజుల్లో తమని యెక్కడికైనా పంపి సంతోష పడాలనే అత్తగారి ఆరాటానికి మనసు ఆర్ద్రమయింది సరళకు.
“మీరు చెప్పేది వినటానికి బాగుంది అత్తయ్యా . ప్రాక్టికల్ గా చాలా కష్టం. . మీ అబ్బాయి కూడా వచ్చాకా ఆలోచిద్దాము లెండి”అప్పటికి సర్ది చెప్పి వంట చేయడానికి వెళ్ళింది

********************
వర్ధనమ్మ విషయాన్ని వదిలి పెట్టలేదు. సాయంత్రం కొడుకు రాగానే మళ్ళీ మొదలు పెట్టింది. జనార్ధన్ కూడా అదే అన్నాడు ప్రాక్టికల్ గా చాలా కష్టమని. కాని వర్ధనమ్మ చెప్తూనే వుంది. యెన్నడూ దేనికీ బలవంతం చేయని అత్తగారు ఇన్ని సార్లు చెప్తుంటే వినగా వినగా సరళకు కూడా అది చాలా మంచి ఆలోచన అనిపించింది.
“నిజమే! ఇలా యెంత కాలం వుండగలం?అత్తయ్య చెప్పినట్లు డే కేర్ స్టార్ట్ చేస్తే అత్తయ్యకీ కాలక్షేపం. వుద్యోగాలకి వెళ్ళాల్సొచ్చి పెద్దవాళ్ళని ఇంట్లో పెట్టి వెళ్ళలేకా, వుద్యోగం మానలేకా అవస్థపడే వాళ్ళకి ఇది మంచి అవకాశం”భర్తని వొప్పించింది.
అత్తాకోడళ్ళిద్దరూ కలిసి చిన్న ప్రకటన తయారు చేశారు
“ దంపతులు వుద్యోగం చేస్తున్నారా?మీ పెద్ద వాళ్ళని ఇంట్లో వదిలి వెళ్ళలేని పరిస్థితా?ఇదిగో పరిష్కారం. “వర్ధనమ్మా డే కేర్” మీ పెద్దవాళ్ళని వుదయం మా చెంత వదలండి. సాయంకాలం మీతో తీసుకెళ్ళండి.”
“మీ దంపతులు పిల్లలతో విహార యాత్రలకి వెళ్ళాలనుకుంటున్నారా?ఇంట్లోని పెద్దవాళ్ళని మీతో తీసుకు వెళ్ళలేని పరిస్థితా?ఇదిగో పరిష్కారం”వర్ధనమ్మా డే కేర్”
వారం రోజుల వరకు మీ పెద్దవాళ్ళు మా సంరక్షణలో ప్రశాంతంగా వుంటారు. మీరు మీ యాత్రని ఆనందంగా పూర్తి చేసుకుని మీ వాళ్ళని ఇంకా ప్రేమగా చూసుకోండి. . ”
పెళ్ళికి వెళ్ళాలన్నా, యే ఫంక్షన్ కి వెళ్ళాలన్నా మీ వాళ్ళని భారంగా తలచకండి. ఆ భారం మాకొదిలి మీరు హాయిగా వుండండి”
దీన్ని వాట్సఅప్ ద్వారా ఫ్రెండ్స్ కి పంపి వాళ్ళ ఫ్రెండ్స్ కి పంపమన్నారు. పిల్లలు కూడా వుత్సాహంగా తమ ఫ్రెండ్స్ కి వాట్సప్ చేసి వాళ్ళ పేరెంట్స్ కి చూపించమన్నారు.
విచిత్రంగా అనూహ్య స్పందన వచ్చింది.
సొంత ఇల్లే కాబట్టి ముందున్న పెద్ద హాల్లో అరడజను మంచాలేసి పక్కన మందులు పెట్టుకోవడానికి వీలుగా చిన్న టేబుల్స్ యేర్పాటు చేసింది. ఆలోచన వర్ధనమ్మది. ఆచరణ సరళది. . మధ్య మధ్య అవసరమైన సలహాలు ఇస్తూ జనార్ధన్ కూడా బాగా యెంకరేజ్ చేసాడు. ఒక డాక్టర్ ని, ఒక లీగల్ ఆఫీసర్ ని నెల జీతం మీద మాట్లాడుకున్నారు. రిజిష్టర్ చేయించి ఒక శుభ ముహూర్తాన సెంటర్ ని ప్రారంభించారు. తను లేవలేదన్న సంగతి కూడా మర్చిపోయి వుత్సాహ పడిపోయింది వర్ధనమ్మ. మొదటి రోజు ఒక్కరే వచ్చారు. ఆ రోజు ఆవిడకీ , వర్ధనమ్మకీ కూడా బోలెడు టైం పాస్. నెల తిరిగేసరికి సంఖ్య అయిదుకి పెరిగింది. మంచి పనివాళ్ళు దొరకడం వల్ల అలసట అనిపించడం లేదు. . ఒక్కో రోజు యెవ్వరూ రారు ఒక్కో వారం వూపిరాడకుండా వుంటారు. అందుకని ఇద్దరు వంటవాళ్ళని కూడా పెట్టుకుంది. కొద్దిగా అలవాటయ్యి అంతా బాగుంది అనుకున్నాక వర్ధనమ్మ కొడుకు వెంటపడి అందర్నీ విహారయాత్రకి పంపింది.
వెళ్ళొచ్చిన మనవరాళ్ళ మొహాల్లో ఆనందం చూసాక బామ్మకి తృప్తిగా అనిపించింది. ఇద్దరూ పోటీ పడి విశేషాలు చెప్తుంటే సంతోషంగా విన్నది.
“సరళా నేననుకున్నది నెరవేరిందే. నా మనవరాళ్ళ సంతోషం చూడలేనేమో అనుకున్నాను. యెందుకీ జీవితం అని బెంగ పడ్డాను. ఇక పర్వాలేదే. ”
చిన్నపిల్లలా తానే వెళ్ళొచ్చినంతగా సంబరపడ్డారు. అత్తగారి సంతోషం చూసి తాను కూడా హ్యాపీగా ఫీలయింది సరళ.
తన కళ్ళ ముందే సెంటరు దిన దినాభి వృద్ది చెందడం చూసి ఆ తర్వాత అయిదు సంవత్సరాలకి హాయిగా దాటిపోయింది వర్ధనం.
“మనం మనుషులం. యెన్నో కోరికలుంటాయి. పిల్లకు యెన్నో ఆశలుంటాయి. పెద్దవాళ్ళ వల్ల అవి తీరడం లేదంటే ఆ పెద్దవాళ్ళు యెప్పుడు పోతారా అని యెదురుచూసే సందర్భం వస్తుంది . అలా కాకుండా చిన్న చిన్న సరదాలు తీరుతుంటే మనసు తృప్తిగా వుంటే పిల్లలు కూడా పెద్దవాళ్ళమీద ప్రేమ పెంచుకుంటారు. ఇక్కడ పిల్లలు పెద్దవాళ్ళను వదిలించుకోవడం లేదు. కొద్దిగా బ్రేక్ తీసుకుంటున్నారు. అంతే. రెట్టింపు వుత్సాహంతో , ప్రేమతో తమ వాళ్ళని చూసుకుంటున్నామని వారు చెప్తున్నారు కూడాను” వృద్దాశ్రమాలు రావడం ఒక దౌర్భాగ్యం కదా అని ఒకరడిగిన ప్రశ్నకు సమాధానం ఇచ్చేది వర్ధనమ్మ…. .

శ్రమజీవన సౌందర్యం

రచన: మణికుమారి గోవిందరాజుల

“ప్రతి ఒక్కళ్ళూ కూడా తమ స్వార్ధం తాము చూసుకోకుండా కాస్త అందరికీ సహాయపడటం అలవాటు చేసుకోవాలి. ఒక వెయ్యి సంపాయించామంటే కనీసం ఒక్క రూపాయన్న యెవరి సహాయనికైనా ఇవ్వగలగాలి. యెన్నాళ్ళుంటామో తెలియని ఈ జీవితంలో మనం పోయాక కూడా మనల్ని జీవింపచేసేది అలా చేసిన సాయమే. సహాయం పొందిన వాళ్ళు మనని తల్చుకుంటే వాళ్ళ మనసుల్లో మనం జీవించి వున్నట్లే కదా?అదన్నమాట. నా వరకు నేనైతే యెవరికే సహాయం కావాలన్నా ముందుంటాను. అలా అని డప్పు కొట్టుకుంటున్నా అనుకునేరు. నాకు అస్సలు ప్రచారం ఇష్టం వుండదు. నేను నా ప్రతి పుట్టిన రోజుకు తప్పని సరిగా అన్నదానం చేస్తాను. యెప్పుడన్నా చెప్పానూ నీకు?అంతెందుకు?మొన్నటికి మొన్న పక్కవూరి గవర్నమెంట్ స్కూల్లో పిల్లలకు వర్షాకాలం వస్తున్నదని గొడుగులు రెయిన్ కోట్లు పంచి వచ్చాను. నీతో చెప్పానూ నేను. ?చెప్పా కదా నా కసలు ప్రచారం ఇష్టం వుండదని?” శాంతకుమార్ వాక్ప్రవాహం అలా సాగిపోతూనే వుంది.
వింటున్న కృష్ణమోహన్ ప్రణతిలకు చాలా బోరింగ్ గా వుంది. కాని ఇంటికొచ్చిన వాడిని నొప్పించడం ఇష్టం లేక మొహం మీద నవ్వు పులుముకుని వింటున్నారు. వీళ్ళు వింటున్నారు కదా అని శాంతకుమార్ విజృంభిస్తున్నాడు. అదే సమయంలో దేవుడిలా వచ్చాడు పాలవాడు బిల్లుకోసం.”హమ్మయ్య”అనుకుని లేచి వెళ్ళిపోయింది ప్రణతి
“ఇప్పుడే వస్తాను” తను కూడా యేదో పనున్నట్లుగా వెళ్ళాడు వెనకే వెళ్ళాడు కృష్ణమోహన్.
శాంతకుమార్ మనిషి మంచివాడే కాని ఒకటి చేస్తే పది చెప్పుకునే రకం. వీళ్ళ ఫ్లాట్స్ లోకి కొత్తగా వచ్చి వీళ్ళకు తగులుకున్నాడు. యెవరినీ నొప్పించలేని ఆ దంపతులు అతన్ని యెవాయిడ్ చేయలేకపోతున్నారు.
“మీతో ఒక విషయం చెప్పడానికే వచ్చాను. తొందరేమీ లేదు.”టీ పాయ్ మీద వున్న పేపర్ అందుకుంటూ చెప్పాడు శాంతకుమార్.
“హతోస్మి అనుకుని పాలవాణ్ణి పంపించి శాంతకుమార్ కి మళ్ళీ కాఫీ కలుపుకుని వచ్చింది ప్రణతి.
“యెంతైనా నీ కాఫీ తర్వాతే యెవరి కాఫీ అయినా . అధ్భుతహః” కాఫీని యెంజాయ్ చేస్తూ చెప్పసాగాడు.
“సంగతేంటంటే మొన్నటి వర్షాలకు వరంగల్ జిల్లాలోని ఒక కుగ్రామంలో రైతులకు తీవ్ర పంట నష్టం జరిగింది. చాలామంది రోజూ ఆహారం కోసం కూడా కష్ట పడుతున్నారు. పూరిళ్ళు కూడా చాలా వరకు కూలిపోయాయట. మీకు తెలుసు కదా యెవరికైన యేదైనా అవసరం అంటే నేను ముందుంటానని?(బాబోయ్! మళ్ళీ మొదలు పెట్టాడు”మనసులో భయపడ్డారు ఇద్దరూ)అయితే ఇది ఒక్కరి వల్ల అయ్యేది కాదు. అందుకని నేను కూడా ఒక ఆర్గనైజేషన్ తరపున వర్క్ చేస్తున్నాను. అందులో భాగంగా నా వంతుగా కొంత సొమ్ము కలెక్ట్ చేసి పంపాలి అని నిర్ణయించారు. మీరు కూడా మీ కంట్రిబ్యూషన్ ఇస్తే చాలా సంతోషిస్తాను. బహు సంతాన కుటుంబీకులు మీరు. మిమ్మల్ని అడగటం భావ్యం కాదని తెలిసినా మళ్ళీ చెప్పలేదంటారేమోనని చెప్తున్నాను. మీరు యెక్కువగా యేమీ ఇవ్వల్సిన పని లేదు. యెంత ఇచ్చినా పర్లేదు.”వుదారత చూపాడు
“యే వూరు?” అడిగాడు కృష్ణమోహన్.
చెప్పాడు శాంతకుమార్.
ఆశ్చర్యపోయాడు కృష్ణమోహన్ ఆ వూరి పేరు వినగానే.
“ఆ వూరా?అక్కడ అంత ఇబ్బందులేమీ వున్నట్లు లేవే?”
“మీకు ఇల్లు ఆఫీస్ తప్ప యేమీ పట్టదాయే. మీకెలా తెలుస్తుంది?”
“మీరెళ్ళి చూసారా?”
“నేనూ వెళ్ళలేదు. కాని నాకు అన్ని వేపులనుండి సమాచారం అందుతుంది. ఒక్కసారే వాళ్ళకు సహాయం చేయగలిగినప్పుడే వెళ్తే బాగుంటుంది కదా అని ముందు కలెక్షన్స్ మొదలుపెట్టాను. యేదైనా చెప్పడం కంటే చేయడం మంచిది కదా?నేనసలే చేతల మనిషిని.”అతిశయంగా అన్నాడు శాంతకుమార్.
మౌనంగా లోపలకు వెళ్ళి వెయ్యి రూపాయలు తెచ్చిచ్చాడు మోహన్.
“మోహన్ వెయ్యి అవసరం లేదు. మళ్ళీ ఇబ్బంది పడతావు. అయిదువందలు చాలు.”
“ పర్లేదులే. వుండనివ్వు.”అన్యమనస్కంగా చెప్పాడు మోహన్.
“సరే మరి వస్తాను. ఒకటి రెండు రోజుల్లో ఇది ముగించుకుని వీలైనంత తొందరలో అక్కడికి వెళ్తాను. వస్తానంటే నిన్ను కూడా తీసుకెళ్తాను.”
“సరే!” తల వూపాడు మోహన్.
*****************************
కృష్ణమోహన్ ప్రణతిలది అన్యోన్య దాంపత్యం. ఆ ఫ్లాట్స్ లో గత రెండు సంవత్సరాలుగా వుంటున్నారు. ఘట్కేసర్ దగ్గరలో ఇండిపెండెంట్ ఇల్లు తయారవుతున్నది. ఇప్పుడున్న వాళ్ళ ఇల్లు మధ్య తరగతి ఇల్లులా వుంటుంది. కానీ ఇంట్లోకి ప్రవేశిస్తూనే ఒక రకమైన ప్రశాంతత ఆవరించి దేవాలయంలోకి వచ్చామా అన్న భావన కలుగుతుంది ప్రతి ఒక్కరికి. పిల్లలు కూడా అందరూ బుద్దిమంతులు. ఈ రోజుల్లో వుండే వెర్రి వేషాలు యెవరిలోనూ కనపడవు. కానీ చదువులో మటుకు ముందుంటారు. వాళ్ళ ఇంట్లో యెప్పుడూ కూడా తలి దండ్రులకు పిల్లలకు మధ్య ఒక ఆహ్లాదకర వాతావరణం నెలకొని వుంటుంది. ఇద్దరు కలిసి ఒక సాఫ్ట్ వేర్ కంపెనీ రన్ చేస్తున్నారు. ఇద్దరూ యెంత బిజీగా వున్నా పిల్లలతో గడపటానికి యే బిజీ అడ్డు రాదు. చక్కటి క్వాలిటీ టైం గడుపుతారు పిల్లలతో. అంత కంపెనీ వున్నా పిల్లలు యెక్కువ కాబట్టి సాధారణ జీవితం గడుపుతున్నాడని అందరూ అనుకుంటారు. అందుకే అతనికి ఇంకో పేరుంది కుటుంబరావు అని. ఈ రోజుల్లో కూడా అయిదుగురు పిల్లల్ని అదీ ఆడపిల్లల్ని కంటారా యెవరన్నా అని అందరూ ఆశ్చర్యపోతుంటారు వాళ్ళను చూసి. యెవరేమన్నా ఆ దంపతులు పట్టించుకోరు మా పిల్లలే మా సౌభాగ్యం అనుకుంటారు.
**************************
శాంతకుమార్ వెళ్ళిపోయాక కొంతతడవు ఆలోచిస్తూ వుండిపోయాడు కృష్ణమోహన్. తరువాత యేదో నిశ్చయానికి వచ్చినట్లుగా”ప్రణతీ ! వూరెళ్దాం వస్తావా?”అడిగాడు వంటింటి దగ్గరగా వెళ్ళి.
“అర్జెంటుగా ఇప్పుడేమిటి?”ఆశ్చర్యపోయింది ప్రణతి.
“ఒకసారి వెళ్ళి చూడాలనిపిస్తున్నది . యేమంటావ్?”
“ఒక్క అరగంట టైం ఇవ్వు మోహన్ . వంట చెసిపెట్టేసి వస్తాను. పిల్లలు ఆకలికి ఆగలేరు.”
“సరే” అని చెప్పి హాల్లోకి వెళ్ళిపోయాడు మోహన్
అన్నట్లుగానే అరగంటలో టేబుల్ మీద అన్నీ సర్దేసి డ్రెస్ మార్చుకుని వచ్చింది ప్రణతి.
“మనీషా! మేము రాత్రికల్లా వచ్చేస్తాము. జాగ్రత్త. తలుపులేసుకుని ఇంట్లోనే వుండండి.”చెప్పి బయలుదేరారు ఇద్దరూ.
***********************
కారు వూళ్ళో ప్రవేశించగానే దిగి ఆ మట్టిని తాకి పరవశించిపోయాడు.
వుద్యోగరీత్యా హైదరాబాదులో వున్నా అతని మసెప్పుడూ ఆ వూరి చుట్టూతానే తిరుగుతూ వుంటుంది. జననీ జన్మభూమి కదా. .
వస్తూనే మొదలు ఆ వూరికి పెద్దదిక్కుగ వున్న కృష్ణమోహన్ బాబాయి శంకరయ్య దగ్గరికి వెళ్ళారు ఇద్దరూ. దారిపొడుగూతా వీళ్ళ కారును చూసి గుర్తుపట్టి అందరూ నమస్కారాలు చేసి పలకరిస్తూనే వున్నారు.
“అయ్యో! నాకు కబురన్నా చేయలేదేమిటి?”వీళ్లను చూస్తూనే యెదురొస్తూ అడిగాడు శంకరయ్య.
“ అందరినీ ఒకసారి చూడాలనిపించింది. అప్పటికప్పుడు అనుకుని వచ్చేసాం బాబాయ్! ముందు చెప్తే ఇంకేమన్నా వుందా?”నవ్వుతూ కుర్చీలో కూర్చుంటూ అన్నాడు.
“యేదో వాళ్ళ అభిమానం లేరా? వద్దనకూడదు మరి.”
అప్పటికే శంకరయ్యతో మాట్లాడడానికి వచ్చి అక్కడ కూర్చున్న వారందరూ కూడా వీరిని చూసి వినయంగా లేచి నిలబడ్డారు.
“బాబాయ్! గ్రామంలో పరిస్థితి యెలా వుంది?మొన్నటి వర్షాలకు యెవరన్నా ఇబ్బంది పడ్డారా?ఒక వేళ అలాంటి పరిస్థితే వుంటే నాకెందుకు తెలియ చేయలేదు?మన ట్రస్ట్ లో ఫండ్స్ తక్కువయ్యాయా?”ప్రశ్నల మీద ప్రశ్నలు గుప్పించాడు కృష్ణమోహన్.
“అరే ! వుండరా బాబు. ఇప్పుడే వర్షాలు తగ్గాయనుకుంటే నువ్వలా ప్రశ్నల వర్షం కురిపిస్తే యెలా?నువ్వెందుకు అడుగుతున్నావో కాని, ఇక్కడ అందరూ బాగున్నారు. మొన్నటి వర్షాలకు కొంత ఇబ్బంది పడ్డ మాట వాస్తవమే అయినా వీళ్ళు వీళ్ళే సర్దుబాటు చేసుకుని విషయాన్ని నీ దాకా రానివ్వద్దన్నారు. రోడ్లు కొంత పాడైనా యువకులు కొంతమంది స్వచ్ఛందంగా బాగుచేసుకున్నారు. అయినా ప్రతి గ్రామానికి నీలాంటి వాడొక్కడుంటే చాలు రాష్ట్రం అన్నపూర్ణ పేరును సొంతం చేసుకుంటుంది.”
పరిస్తితి తాను విన్నట్లుగా లేనందుకు మనసులోని కలత తీరింది.”ఒక్కసారి అందరినీ కలిసి మేము బయలుదేరుతాము.”
“భోజనాల వేళ. స్వయంగా ఆది దంపతులే మా ఇంటికి వచ్చారు మరి . యెలా వదుల్తాము? యేమోయ్. . వడ్డించు మరి”లోపలికి చూస్తూ కేకేసాడు
***********************************************************************************
వూళ్ళో అందరినీ పలకరించుకుంటూ నెమ్మదిగా వెళ్ళసాగారు ఇద్దరూ. ఆ వూరిని చూస్తున్న కొద్దీ మనసంతా తృప్తితో నిండి పోతున్నది. పరిశుభ్రమైన రోడ్లు. యెక్కడా కూడా మురికి అన్నదే కనపడటం లేదు. ఓపెన్ డ్రైనేజ్ సిస్టం ఐనా చక్కగా పారేలా చేసిన యేర్పాట్లు. పిల్లలు ఆడుకోవడానికి అక్కడక్కడ చిన్న చిన్న పార్కులు. రోడ్డుకు ఇరువైపులా పెద్ద పెద్ద వృక్షాలు చల్లటి నీడనిస్తున్నవి. చిన్నప్పుడు చదివిన చందమామ కథలోని వూరిలా వుంది. అలా నడుస్తూ అందరినీ పలకరించుకుంటూ కాలనీకి చేరారు ఇద్దరూ.
కాలనీ మొదట్లోనె ఆర్చీ మీద రాసిన”శ్రమ జీవన సౌందర్యానికి స్వాగతం” అన్న అక్షరాలు సాదరంగా ఆహ్వానిస్తున్నాయి. వీరిని చూస్తూనే అందరూ తమ తమ పనులను ఆపేసి ఆనందంతో యెదురు వచ్చారు. వాళ్ళ పనులకు ఆటంకం కలిగించకూడదనుకుని అక్కడి నుండి వెంటనే తిరుగు ప్రయాణమయ్యారు. కృష్ణమోహన్ కి ఆ వూరిని చూసిన ప్రతిసారీ తన అన్ని సంవత్సరాల శ్రమఫలితం పుష్పించి విరగబూసి సుగంధాలు వెదజల్లుతున్నట్లుగా వుంటుంది.
నెలరోజులు గడిచిపోయాయి. మధ్య మధ్య వచ్చి వెళుతూనే వున్నాడు శాంతకుమార్. కానీ వూరెళ్ళే విషయం యేమీ యెత్తటం లేదు. అతన్ని టీజ్ చేయటానికి యెప్పుడెళ్దాం అంటున్నాడు కృష్ణమోహన్. యేదో చెప్పి తప్పించుకుంటున్నాడు శాంతకుమార్.
ఆరోజు ఆదివారం . యెప్పటిలాగే వచ్చి కాఫీ తాగుతూ ఛానెల్స్ మారుస్తున్నాడు శాంతకుమార్. సడన్ గా ఒక ఛానెల్లో మోహన్ ఫొటొ ప్రత్యక్షమైంది.”యేయ్! మోహన్! ఇదేంటి నీ ఫొటో టీవీలో వస్తున్నది చూద్దువు గాని రా”అని అప్పుడే లోపలికి వెళ్ళిన మోహన్ని కేకేసాడు. అదివిని పిల్లలు ప్రణతి అందరూ హాల్లోకి వచ్చారు. స్క్రీన్ మీద”శ్రమ జీవన సౌందర్యానికి స్వాగతం” అని రాసి వున్న ఆర్చ్ కనబడుతున్నది. చిన్నగా కాలనీ లోకి వెళుతున్నది కెమేరా.
“మా ఛానెల్ వాళ్ళం ఒక కొత్త వొరవడికి శ్రీకారం చుడుతూ ప్రజలకోసం శ్రమించి ప్రజల హృదయాల్లో నివాసం యేర్పరుచుకున్న వ్యక్తికి అవార్డ్ ఇవ్వదలిచాము. అందులో భాగంగా గత కొంత కాలంగా మా విలేకరి ఈ ప్రాంతాల్లో పర్యటించి తెలుసుకున్న వివరాల ప్రకారం ఇక్కడ అందరూ ముక్తకంఠంతో చెబుతున్న ఒకే ఒక్క పేరు కృష్ణమోహన్. ఈ కాలనీ ఇంత ఆరోగ్యంగా ఆనందంగా కళకళ్ళాడుతూ వుండడానికి, తాము పిల్లా పాపల్తో సుఖంగా వుండడానికి కృష్ణమోహన్ సారే కారణమని వారందరూ చెబుతున్నారు. ఈ కాలనీయే కాదు ఈ వూరి మొత్తాన్ని పరిశీలిస్తే మనం యే విదేశాల్లోనో వున్న అనుభూతి కలుగుతుంది. అంత సిస్టమేటిక్ గా అంత హాయిగా వున్నదీ గ్రామం. ఇంతకీ ఈ కృష్ణమోహన్ అన్న వ్యక్తి యెవరసలు?వివరాల్లోకి వెళితే…”చెప్పుకుంటూ పోతున్నది మైక్ పట్టుకున్న అమ్మాయి. చిన్నగా తల పక్కకి తిప్పి చూసాడు శాంతకుమార్. తలిదండ్రులిద్దర్నీ కావిటేసుకున్నట్లుగా పట్టుకుని వారిని కమ్ముకుని కూర్చున్నారు పిల్లలు. అందరి మొహాలు ప్రశాంతతతో వెలిగిపోతున్నాయి. తమ ఇల్లు గుర్తొచ్చింది. పొద్దున్న లేస్తూనే అరుపులు కేకలతో మొదలవుతుంది.
“ఇది అంతా ఒక్కరోజు కృషి కాదనీ తామందరినీ ఈ విధంగా తీర్చి దిద్దటానికి ఆయన చాలా శ్రమపడ్డారని, మొదట్లో తామసలు ఆయన మాట వినేవారం కాదనీ, బతిమాలి బెదిరించీ, అన్నపానాలు మానేసి తనమాట వినేట్లు చేసుకున్నారనీ వారు చెబుతున్నారు.
మొదటి నుండీ తమది చెప్పులు కుట్టే వృత్తి కాబట్టి తమచేత చెప్పుల పరిశ్రమ ఓపెన్ చేయించారని, తమ ఆడవారి చేత చిన్న చిన్న వస్తువులు తయారు చేయించి వాటిని మార్కెటింగ్ చేయించే మెళకువలు నేర్పించారని అన్నిటికంటే ముఖ్యంగా వంద శాతం అక్షరాస్యత తమ సొంతమని వారు గర్వంగా చెబుతున్నారు. మమ్మల్ని ఇంత తీర్చి దిద్దిన సారు మా వాడని చెప్పుకోవడాని మేము గర్విస్తున్నామని వారు చెప్పారు. గోరంత చేసి కొండంత చెప్పుకునే ఈ కాలంలో కొండంత చేసినా కూడా గోరంత చెప్పుకోవడానికి ఇష్టపడని వారున్నారంటే నమ్మలేము. కాని నమ్మక తప్పదు. మా ఛానెల్ నుండి ప్రప్రధమంగా “వుత్తమపౌరుడు” అవార్డుకి మిష్టర్ కృష్ణమోహన్ పేరు ప్రకటించటాన్ని మేమందరమూ యెంతో హర్షిస్తున్నాము.” మాట్లాడుకుంటూ పోతున్నది ఆ అమ్మయి.
ఆ మాటలు తనకు గుచ్చుకున్నట్లుగా అయ్యాయి శాంతకుమార్ కి.”యేంటి మోహన్ ఇదంతా?” మూగవోయిన గొంతు పెకలించుకుని అడగ్గలిగాడు. మోహన్ యేదో చెప్పబోయే లోగానె
ఆ వార్త చూసినట్లున్నారు ఫ్లాట్స్ లోని వాళ్ళంతా బిల బిల మంటూ వచ్చేసారు అభినందనలు తెలుపుతూ.
అందరూ కూడా పట్టు బట్టారు ఆ వూరి విశేషాలు చెప్పాలనీ, అక్కడికి తీసుకెళ్ళాలనీ.
“సరే లంచ్ అయ్యాక బయల్దేరుదాము. ఒక్కమాట చాలా మందికి కార్లున్నాయి కాబట్టి అందరూ కార్లు తీయండి. పట్టినంతవరకు వెళ్ళిపోదాం”చెప్పాడు కృష్ణమోహన్. సంతోషంగా వొప్పుకున్నారు అందరూ.
*********************************************************************************
వాహనాలన్నీ స్పీడ్ గా ఒకదాని తర్వాత ఒకటి వచ్చి ఆగాయి. అప్పటికే విషయం తెల్సిన కాలనీ వాళ్ళు వచ్చిన వాళ్ళందరికీ రాత్రి భొజనాల యేర్పాట్లు చేసి వుంచారు. రాత్రి యెనిమిది గంటలయింది. వెన్నెల పుచ్చపువ్వులా విరగబూస్తున్నది. అందరికీ కాలనీలో వున్న ఖాళీ స్థలంలో మంచాలు, కుర్చీలు, చాపలుయెలా వీలైతే అలా వేసి వుంచారు. అక్కడ చేస్తున్న మూన్ లయిట్ డిన్నర్ అందరికీ యెంతో నచ్చింది. ఒకళ్ళిద్దరు టీవీ ఛానెళ్ళ వాళ్ళు కూడా వచ్చారు.
“వూరు యెంతో అందంగా వుంది. ఇదంతా చేయటానికి మీరు పడ్డ శ్రమ, వేసిన పథకాలు చెప్పండి” అందరూ కృష్ణమోహన్ని డిమాండ్ చేసారు.
“చెప్పటానికి యేమీ లేదు. నాకు చిన్నతనం నుండీ కూడా ఈ ఆర్ధిక అసమానతలు అర్థమయ్యేవి కాదు. యెందుకిలా అనుకునేవాణ్ణి. అందుకే నాకు చేతనైంది చేశాను. అయితే ఒక్కటి. యెవరికైనా ఒకరోజు అన్నం పెడితే సరిపోదు. ఆ అన్నం సంపాయించుకునే మార్గం తెలియచేయాలి అనేదాన్ని నేను నమ్ముతాను. అదే వీరందరూ కూడా నేర్చుకున్నారు.” సింపుల్ గా తేల్చేసాడు.
అందరూ డిసప్పాయింట్ అయ్యారు. ఇంతలో కాలనీ వాసుల్లోని ఒక పెద్దాయన లేచి”మా శంకరయ్య సార్ ని చెప్పమనండి. మీకు అన్నీ సక్కంగ తెలుస్తాయి” అని చెప్పాడు.
అందరూ శంకరయ్యను చుట్టుముట్టారు.
“మాకు యెన్ని సార్లు చెప్పుకున్నా తనివి తీరదు. అవడానికి కృష్ణమోహన్ మా అన్నకొడుకే అయినా నాకు గురువుగారు. ఇప్పుడు మనం వున్న ఈ ప్రదేశమంతా వీరి పూర్వీకులదే. ఒట్టి బంజరు భూమి. చిన్నతనంలో వీరందరితో తిరుగుతున్నారని వీరి తల్లితండ్రులు కృష్ణమోహన్ ని చదువులకు విదేశాలకు పంపేసారు. కాని యెప్పుడు సెలవులకు ఇంటికొచ్చినా వూరంతా చుట్టొస్తుండేవారు. ఆ తర్వాత చదువు పూర్తి చేసుకుని ఇంటికి చేరుకున్న మోహన్ కి ఇక్కడి పరిస్తితులు చాలా బాధ కలిగించాయి.”
అక్కడినుండి శంకరయ్య చెబుతున్నట్లుగా కాకుండా గతంలోకి వెళ్ళి తాము చూస్తున్నట్లుగా అనుభూతి చెందసాగారు శ్రోతలు.
“వూళ్ళో వున్న పరిస్తితులు చూసి నాకెందుకు అనుకోలేకపోయాడు కృష్ణమోహన్. అదే సమయంలో వూళ్ళో స్థలాలను ఆక్రమించారని కింద తరగతి వాళ్ళని వెళ్ళగొట్టారు వూళ్ళోని పెద్దవాళ్ళు. తండ్రితో పోట్లాడి బంజరు భూమిలో వాళ్ళకు నివాసాలు యేర్పాటు చేసాడు. కాని ఒకసారి వెళ్ళి చూసేసరికి అపరిశుభ్రత ఆకలి వాళ్ళను ఆక్రమించుకుని వున్నాయి. ఇంట్లో వున్న వెండి బంగారాలు అమ్మి వాళ్ళ ఆకలి తాత్కాలికంగా తీర్చినా ఇలా యెన్నాళ్ళు అన్న ప్రశ్న అతన్ని వేధించసాగింది. ఒక రోజు అందర్నీ కూర్చో బెట్టుకుని చెప్పాడు
“మీ అందరినీ నేనొక్కడిని యెంతోకాలం పోషించలేను. కాని మీ అంతట మీరు హాయిగా బ్రతికే యేర్పాటు నేను చేస్తాను. అందుకు మీరు మీకు సహకరించుకోవాలి. ఒక ఆరునెలలు చూస్తాను. యెంతో కొంత ప్రగతి కనపడాలి. లేదంటే మిమ్మల్ని వదిలేసి వెళ్ళిపోతాను”బెదిరించాడు.
కాని నిరక్షరాస్యత, బద్దకం, సోమరితనం ఆక్రమించుకుని వున్న వాళ్ళు తిండికి వచ్చేవాళ్ళు కాని పనికి పారిపోయేవాళ్ళు. బెత్తం పట్టుకుని వాళ్ళ వెనకాల పడి వాళ్ళను ఒక దారిలో పెట్టడానికి చాలాకాలం పట్టింది. ఒకసారి మాటవినడం మొదలయ్యాక ఇక వెనక్కి చూసుకోలేదు. వీరందరూ కూడా తమకోసం సారు పడుతున్న శ్రమను గుర్తించారు. ఆయన వెళ్ళిపోతే ఇక తమ గురించి పట్టించుకునే వారు వుండరన్న సత్యం గ్రహించారు. ప్రతి వాళ్ళలోను యేదో ఒక ప్రతిభ దాగి వుంటుంది. తమలోని ఆ ప్రతిభను వారు గుర్తించేట్లుగా చేసాడు మోహన్. తర్వాత మోహన్ గ్రామంలోని యువకులను కూడగట్టుకుని పరిసరాల పరిశుభ్రత, చెట్లు నాటడం మీద అవగాహన కల్పించాడు. చిన్నపిల్లలకు చదువు నేర్పే బాధ్యత ఆ యువకులకు అప్పగించాడు. మొదలు గ్రామం లోని పెద్దవాళ్ళు తమ పిల్లలను పాడు చేస్తున్నాడని ఆగ్రహించినా జరుగుతున్న అభివృద్దిని చూసి తాము కూడా గ్రామాభివృద్దిలో భాగస్వాములయ్యారు.
బంజరు భూమిలో పంటలు పండవు కాబట్టి చెప్పులు కుట్టే వాళ్ళందరినీ ఒక చోట చేర్చి ముడిసరుకుని వాళ్ళకు అందచేసి కుటీర పరిశ్రమలు పెట్టించి ఆదాయం యేర్పాటు చేసాడు. ప్రభుత్వం చుట్టూ కాళ్ళరిగేలా తిరిగి మంచినీటి పథకానికి శాశ్వత రూపకల్పన చేసాడు.”
“ ఇవన్నీ చెప్పుకోవడానికి చాలా సులభంగా వున్నాయి. కాని యెన్ని నిద్రలేని రాత్రులు గడిపారో నాకు తెలుసు. వీరి దిగులుతోనే తలిదండ్రులు దాటిపోయారు. అప్పుడే ప్రణతి వీరి భావాల పట్ల ఆకర్శితురాలై కావాలని కోరి పెళ్ళి చేసుకుంది. తమకు పిల్లలు వద్దనుకుని రకరకాల ప్రమాదాల్లో అనాధలైన ఆ పిల్లలను దత్తత చేసుకున్నారు. ఒక్కొక్కళ్ళది ఒక్కో గాధ. దారానికి కట్టిన పూవుల వలె ఒక్క చోట చేరి దేవుని మెళ్ళోని మాలలయ్యారు. ఇప్పుడు ఇక్కడ వీరంతా స్వయం సమృద్దిని సాధించారు. అందుకే వారు ధైర్యంగా పిల్లల చదువులకోసం హైద్రాబాద్ వెళ్ళిపోయారు. అయినా కూడా వారి ఆదాయం లో ఇరవై శాతం ఇక్కడి ట్రస్ట్ కి పంపుతారు . మేమందరమూ కూడా మా ఆదాయం లోఇరవై శాతం ట్రస్ట్ కి ఇస్తాము. యే బ్యాంకుల నుండి మేము లోన్ తీసుకోము. యెవరికి పెట్టుబడి కావాల్సినా అందులోనుండి తీసుకుని మళ్ళీ తీర్చేయాలి. తెలుసా ఇప్పుడు మా వుత్పత్తులు మేము వేరే దేశాలకు యెగుమతి చేస్తున్నాము కూడా. ఇక గ్రామ పరిశుభ్రత గురించి చెప్పాలంటే దాని ఆవశ్యకతను గ్రామ ప్రజలు అర్థం చేసుకున్నారు. ఆచరిస్తున్నారు. ముఖ్యంగా శ్రమించడంలోనే అందం , ఆనందం వున్నదని మేము తెలుసుకున్నాము.”
ఒక మంచి సినిమా చూస్తున్నట్లుగా నిశ్శబ్దంగా వింటూ వుండి పోయారు అందరూ. చెప్పడం ఆపగానే కరతాళ ధ్వనులు మిన్ను ముట్టాయి.
“నన్ను క్షమించు మోహన్…నేను చెప్పేవాడిని అయితే నువు చేతల వాడివి”అభినందించాడు శాంతకుమార్ మోహన్ ని.
ఆప్యాయంగా ఆలింగనం చేసుకున్నాడు మోహన్.
మనసంతా విశాలమవుతుండగా కొత్త ప్రపంచంలోకి వెళ్ళాలని వువ్విళ్ళూరుతూ తిరుగు ప్రయాణం అయ్యారు అందరూ. .

*****