ఒద్దిరాజు అపూర్వ సోదరులు

రచన: శారదాప్రసాద్

‘ఒద్దిరాజు అపూర్వ సోదరులు’ గా ప్రసిద్ధులైన సీతారామచంద్రరావు, రాఘవరంగారావు గార్లు సంస్కృతాంధ్ర పండితులు మరియు ప్రచురణ కర్తలు. ఒద్దిరాజు సీతారామచంద్రరావుగారు ఒద్దిరాజు సోదరులలో పెద్దవాడు. ఒద్దిరాజు రాఘవ రంగారావుగారు ఒద్దిరాజు సోదరులలో చిన్నవాడు. వీరికి సుమారు పది భాషలలో పాండిత్యం ఉంది. వీరి తల్లిదండ్రులు వెంకట రామారావు మరియు రంగనాయకమ్మలు. వీరు వరంగల్లు మండలం మానుకోట తాలూకా, ఇనుగుర్తి గ్రామ వాస్తవ్యులు. ఈ గ్రామం నుండే వీరు తెనుగు అనే పత్రికను నడిపారు. ఈ పత్రిక 1922 ఆగస్టులో 500 ప్రతులతో ఆరంభమై ఐదు సంవత్సరాలు తెలంగాణ ప్రజా చైతన్యానికి దోహదం చేసింది.
వీరు 1918లో విజ్ఞానప్రచారిణీ గ్రంథమాలను స్థాపించి విజ్ఞానదాయకమైన పుస్తకాలను ప్రచురించి తెలంగాణాలో విజ్ఞానవ్యాప్తికి తోడ్పడ్డారు. వీరు నిజాం కాలంలో తెలంగాణా ప్రాంతంలో సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవానికి దోహదం చేశారు. వీరు ఇంగ్లీషు, ఉర్ధూ, పారసీక, సంస్కృత భాషలు నేర్చారు. సంగీత సాహిత్యాలలో నైపుణ్యం సాధించారు. చరిత, విజ్ఞానశాస్త్రం, వైద్యం మొదలైన విషయాలను క్షుణ్ణంగా తెలుసుకున్నారు. వాటికి సంబంధించిన ఎన్నో వ్యాసాలను వ్రాశారు. తెనుగు పత్రిక మొత్తము 12 పేజీలను వీరు తమ రచనలతోనే నింపేవారు. నిజానికి వారు పరిశోధకులు, సంఘసంస్కర్తలు, రచయితలు, కవులు, విమర్శకులు, చిత్రకారులు, ప్రచురణకర్తలు, ముద్రాపకులు, సంపాదకులు, చర్మకారులు, కుట్టుపనివారు, సూట్‌ కేసులను తయారీ చేసినవారు, గృహనిర్మాతలు , వాస్తునిపుణులు, జ్యోతిష్కులు, ఆయుర్వేదం, హోమియోపతీ, అల్లోపతీలలో వైద్యులు, నూతన ఔషదాలను తయారు చేసినవారు, ఫార్మసీలను స్థాపించినవారు, శస్త్రచికిత్స జరిపినవారు. బియ్యం మిల్లు, నూనె మిల్లు, పిండిమరలు స్థాపించి నడిపినవారు. సబ్బులు, ఇంకులు, రకరకాల నూనెలు, రొట్టెలు తయారు చేసినవారు, పుస్తకాల బైండింగులు చేసినవారు, తాపీపని, వడ్రంగిపని చేసినవారు, పశువైద్యం తెలిసినవారు.
ఇన్నిరంగాలలో కృషి చేసినవారు ఇప్పటికీ లేరంటే అతిశయోక్తి కాదు. విజ్ఞాన ప్రచారిణీ గ్రంథమాల అనే ప్రచురణ సంస్థను ప్రారంభించి వందకుపైగా పుస్తకాలను ప్రచురించారు. ఒద్దిరాజు జంటకవులు రచించిన ప్రసిద్ధ కావ్యాలు కొన్ని–రుద్రమదేవి, తపోభంగం, శశ విషాణం, సౌదామినీ పరిణయం, సంధ్యారాగం, భక్తిసార చరితం, మిఠాయిచెట్టు, గ్రీకు పురాణ కథలు మొదలైనవే కాకుండా పౌఢ ప్రబంధం, నవలలు, భ్రమర, బ్రాహ్మణ సాహసము, స్త్రీ సాహసము, ప్రేమ ప్రవాహము, అవిగాక రవీంద్రుని ‘రెక్‌’ నవల అనువాదము, నౌకాభంగము, నిస్వార్ధ దరిద్రులు, నిరసనోపాఖ్యానం వంటి లఘు కావ్యాలు, నాటికలు ఇలా ఎన్నో చెప్పుకోవచ్చు. ఆశువుగా సంస్కృతంలో కవిత్వం చెప్పగల దిట్టలు వారు . వారు సంస్కృత, ద్రావిడ, ఆంధ్ర, హిందీ భాషలలో 1200 పైగా గ్రంథాలు రచించారట. ఫోటోగ్రఫీ, విద్యుత్తు చేతిపనులకు సంబంధించిన రచనలు సోదరకవుల బహుముఖ ప్రజ్ఞను చాటుతాయి. త్యాగరాజ ఉత్సవాలను జరిపేవారు. స్వయంగా వీణ, వయొలిన్‌, వేణువు నేర్చుకున్నారు. ఆయా వాయిద్యాల్ని వారే తయారు చేసుకునేవారట!ఒద్దిరాజు సోదరులు కలిసి ‘ఉపదేశ రత్నమాల, తిరుప్పల్లాండు, భక్తిసార చరిత్ర, సంస్కృత వ్యాకరణము రచించారు. వారు ‘తెనుగు’ పత్రిక నడిపే సమయంలో పత్రిక పైభాగాన ఇలా ప్రచురించేవారు.
తే. గీ. వార్తయందు జగము వర్థిల్లు తున్నది
యదియు లేనినాడ యఖిలజనులు
నంధకార మగ్నులగుదురు గావున
వార్త నిర్వహింప వలయు బతికి’

అది వారి ఔన్నత్యాన్ని ప్రదర్శిస్తోంది. బహుముఖ ప్రతిభావంతులు, తెనుగు పత్రికా సంపాదకులు ఒద్దిరాజు సోదరులు తమ పత్రికలో చాలా చక్కని వ్యాసాలు రచించారు. ఆ రోజుల్లో వారు తెనుగు పత్రిక కోసం రచించిన సంపాదకీయాలలో తేట తెనుగు తీయదనం తొణికిసలాడేది. ఎక్కడా కఠిన పదాలు లేకుండా సామాన్యమైన పత్రికా పాఠకుడికి సైతం అర్థమయ్యే వచన రచన ఈ సోదరుల ప్రత్యేకత. ఒద్దిరాజు సీతారామచంద్రరావు గారు 2. 4. 1887న జన్మించి తమ 75వ సంవత్సరం 28. 1. 1956న పరమపదించారు. వారి అనుజులు ఒద్దిరాజు రాఘవ రంగారావు గారు 4. 4. 1894న జన్మించి 17. 5. 1973న తమ ఎనభైవ యేట దివంగతులైనారు.
ఈ బహుముఖ ప్రజ్ఞావంతులకు నా స్మృత్యంజలులు!

ఆదర్శ మహిళా శాస్త్రవేత్త మేరీక్యూరీ

రచన: శారదాప్రసాద్

(మేరీక్యూరీ దంపతులు)

రెండు సార్లు నోబెల్‌ బహుమతి పొందిన మేరీక్యూరీ తన అద్వితీయ ప్రతిభాపాటవాలతో రేడియంను కనుగొన్న గొప్ప శాస్త్రవేత్త . రెండు శాస్త్రాల్లో నోబెల్‌ బహుమతి అందుకున్న అరుదైన ఘనత అమెకే దక్కింది. 1903 ఫిజిక్స్‌లోను, 1911లో కెమిస్ట్రీలోను నోబెల్‌ బహుమతులు పొంది సరికొత్త చరిత్రను సృష్టించింది. 1857లో ఒక బానిస దేశంగా ఉన్న పోలండ్ లో ఒక సామాస్య కుటుంబలో జన్మించింది మేరీక్యూరీ.

బాల్యంలో ప్రతిభావంతమైన విద్యార్థిగా గుర్తించబడినా పేదరికం వల్ల అనేక సంవత్సరాలపాటు ధనికుల ఇండ్లలో పిల్లల్ని చూసే సహాయకురాలుగా పనిచేసింది . 24సంల వయస్సులో కొంత డబ్బు పోగుచేసుకొని ఆస్ట్రియాలోని క్రాకో యూనివర్సిటీలో చేరబోతే మహిళలు సైన్సు చదవడానికి కుదరదనే నెపంతో ఆమె అభ్యర్ధనను తిరస్కరించారు. అప్పుడు ఫ్రాన్స్‌ రాజధాని పారిస్‌కు వెళ్లి అక్కడి సైన్స్‌ విద్యార్థినిగా చేరింది. చదువుపైనే మనసు కేంద్రీకరించి ప్రతిభావంతమైన విద్యార్థినిగా విజయం సాధించింది. ఆంటోనీ హెన్రీ బెకరెల్‌ రేడియో యాక్టివిటీని కనుగొని 1903లో నోబెల్‌ బహుమతిని ఫిజిక్స్‌లో పొందాడు. తన విద్యార్థి అయిన మేరీక్యూరీ, ఆమె భర్త పీరీక్యూరీతో కలసి తన అనన్యసామాన్య పరిశోధనకు ముగ్గురూ సంయుక్తంగా నోబెల్‌ బహుమతి పొంది చరిత్ర సృష్టించారు. అసలు అతను మేరీక్యూరీని కనుగొనడమే గొప్ప విజయం .
ఆమె గురువుని మించిన శిష్యురాలైంది. భర్తతో కలిసి కనీస వసతులు లేని లేబొరేటరీలో ప్రయోగాలు చేసింది. ఆమె తన భర్తతో కలిసి ప్రయోగాలు చేసి ‘పోలోనియం’ అనే కొత్త రేడియో ధార్మిక మూలకాన్ని కనుగొంది . మాతృదేశమైన ‘పోలెండ్‌’ మీద ప్రేమతో దానికి ‘పోలోనియం’ అని పేరు పెట్టింది. 1894లో ఆమెకు పియరీ క్యూరీ అనే ఫిజిక్స్‌ ప్రొఫెసర్‌తో పరిచయం ఏర్పడింది. ఆయనకు సొంత ప్రయోగశాల ఉండేది. ఒకే విధమైన భావాలు కలిగిన వారు అవటం వలన 1895లో వారి పరిచయం వివాహానికి దారితీసింది. అప్పటి నుండి ఆమె ‘మేరీ క్యూరీ’గా పిలవబడింది. పియరిక్యూరీ ప్రొఫెసర్‌గా పదోన్నతి పొందటం వలన, ఆయన స్థానంలో మేరీ క్యూరీని ఫిజిక్స్‌ డిపార్ట్‌మెంట్‌ హెడ్‌గా నియమించింది సోబర్న్‌ యూనివర్సిటీ. రేడియం కనుగొనగానే దాన్ని వైద్యశాస్త్రంలో చికిత్స నిమిత్తం వాడడం ప్రారంభించారు. రేడియంపై రాయల్టి పొందే అవకాశము ఉన్నప్పటికీ వారు రాయల్టి పొందలేదు. తాము సాధించిన ఫలితాలు సమాజం కోసం ఉపయోగ పడాలన్న ఆశయంతో, తమకు రాయల్టిలు అక్కర్లేదని ఆ దంపతులు ప్రకటించారు.

ప్రపంచంలోనే అత్యంత భయంకరమైన వ్యాధిగా పరిగణింపబడిన క్యాన్సర్ కు ఇది చక్కటి చికిత్సా విధానాన్ని కూడా అందించింది. 1906వ సంవత్సరంలో దురదృష్టవశాత్తు ఒక యాక్సిడెంట్‌లో ఆమె భర్త మరణించాడు. మేడమ్‌ క్యూరీ భర్త మరణంతో క్రుంగిపోయింది . ధైర్యాన్ని తెచ్చుకొని భర్త ఆశయాలను కొనసాగిస్తూ ముందుకు నడిచింది . ఆమె భర్త స్థానంలో ఆమెను ప్రొఫెసర్‌గా నియమించింది సాబర్న్‌ యూనివర్శిటి. ఆమె ప్యారిస్‌ యూనివర్శిటీలో 1914లో ఏర్పడిన రేడియం లేబోరేటరీకి డైరెక్టర్‌గా నియమింపబడింది క్యూరీకి అమెరికాలోని ఆమె సన్నిహితులు, ఇతర శాస్త్రవేత్తలు, పూర్వ విద్యార్థులు కలిసి 50వేల డాలర్లను ప్రోగుచేసి అప్పటి అమెరికా అధ్యక్షుడు హూవర్‌ చేతుల మీదుగా ఆమెకు అందజేశారు. తన పిల్లలను జాతి రత్నాలుగా తీర్చిదిద్దగలిగింది మేడమ్‌ క్యూరీ. ఇద్దరు కూతుళ్లలో పెద్ద కూతురైన ఐరిన్‌ క్యూరీ, మొదటి ప్రపంచ యుద్ధకాలంలో తల్లికి రేడియో గ్రాఫర్‌గా, నర్స్‌గా పనిచేసింది. ఆమె ప్యారిస్‌ యూనివర్శిటీ నుండి సైన్స్‌లో డాక్టరేట్‌ సాధించింది. ఆమె భర్త ఫ్రెడరిక్‌ జోలియట్‌తో కలిసి ‘పోలోనియం’ నుండి వెలువడే ఆల్ఫాకణాల మీద పరిశోధన చేసింది. కృత్రిమ రేడియో ధార్మికత మీద న్యూక్లియర్‌ ఫిషన్‌ మీద ఆమె పరిశోధనలకు 1935లో రసాయన శాస్త్రంలో నోబెల్‌ బహుమతిని అందుకున్నారు.

1948వ సంవత్సరంలో ఫ్రాన్స్‌కు మొట్టమొదటి న్యూక్లియర్‌ రియాక్టర్‌ను నిర్మించిపెట్టింది. రెండవ కూతురైన ‘ఈవ్‌ అమెరికా’కు చెందిన ‘లెబేస్సీ అనే సోషల్‌ వర్కర్‌’ను పెళ్లి చేసుకుంది. ఇద్దరూ సామాజిక సమస్యలపై పోరాడి మంచిపేరు తెచ్చుకున్నారు. లెబేస్సీ ఐక్యరాజ్య సమితిలోని యునైటెడ్‌ నేషన్స్‌ చిల్డ్రన్‌ ఫండ్‌కు డైరెక్టర్‌గా అద్భుత సేవలు అందజేసినందుకు 1965లో అతనికి నోబెల్‌శాంతి బహుమతి లభించింది. అలా తన పిల్లలను ఉన్నత స్థానంలో నిలబెట్టింది మేడమ్‌ క్యూరీ. రేడియో ధార్మిక పదార్థాలతో ప్రమాదం అని తెలిసి కూడా మేడమ్‌ క్యూరీ తన పరిశోధనలలో రేడియో ధార్మిక పదార్థాలతో అతి సమీపంగా ప్రయోగాలు చేయడం వలన ఆమెలోని తెల్లరక్తకణాలు దెబ్బతిని ఆమెను బ్లడ్‌ కేన్సర్‌ వచ్చింది. 1914 ప్రపంచ యుద్ధంలో మేరీక్యూరీ ఎక్స్‌రే పరిశోధనల వల్ల ఆమె ఆరోగ్యం పూర్తిగా దెబ్బతింది. మేడమ్‌ క్యూరీ జూలై 4, 1934న మరణించారు. కేన్సర్‌ బారి నుండి ప్రపంచాన్ని రక్షించాలని ఆమె చేసిన ప్రయోగాలకు, ఆమె అందించిన స్ఫూర్తికి మరణం లేదు. రేడియం కనుగొనడం ద్వారా మానవజాతికి ఎనలేని సేవచేసిన క్యూరీ తన ప్రాణాలను కూడా రేడియం పరిశోధనకే అంకితం చేసింది . మేరీక్యూరీ జీవితం మహిళలకే కాకుండా సర్వ మానవాళికి స్ఫూర్తిదాయకం!