విశ్వపుత్రిక వీక్షణం “జ్ఞాపకాల గోడ”

రచన: విజయలక్ష్మీ పండిట్

 

అది చలికాలం.ఉదయం ఆరు గంటలకు  మదనపల్లెలో రైలు దిగి  నాగరాజు తెచ్చిన వ్యాన్లో మా అమ్మ వాళ్ళ ఇంటికొచ్చేప్పటికి ఏడుగంటలు కావస్తోంది. సూట్కేస్ ఇంట్లో పెట్టి నాగరాజు వెళ్ళాడు.

వెళ్ళేప్పటికి అమ్మ ,నాన్న సుజాత మేలుకొని ఉన్నారు. సుజాత వంటపనే కాకుండా అమ్మ నాన్నకు  సహాయం చేస్తుంది వాళ్ళ అవసరాలలో.

నేను గడపలో అడుగు పెట్టగానే ఇంట్లోనుంచి కాఫీ వాసన నా ముక్కుపుటాలలో దూరి నన్ను ఆప్యాయంగా ఆహ్వానించింది.

మా అమ్మ చేతి కాఫికి ప్రత్యేకమయిన రుచి.

వర్మ కాఫీవర్క్స్ కొట్టులో అప్పటికపిపుడు వేయించిన కాఫి గింజలు చికోరి కలిపి మిషన్ లో పొడి చేసి ఇస్తారు. ఆ కాఫీపొడి తెప్పించుకుని వాసన పోకుండా గట్టిమూతుండే ఒక స్టీల్ డబ్బాలో పెట్టుకుంటుంది మా అమ్మ.

ప్రొద్దున్నే లేవగానే మరిగే వేడి నీళ్ళు డికాషిన్ ఫిల్టర్ లోని కాఫీపొడిలో పోసి మూతపెడుతుంది. అమ్మ పండ్లు తోముకుని మొహం కడుక్కుని తల దువ్వుకుని, బొట్టు సరిచేసుకుని వంటింటిలోకి వచ్చేటప్పటికి పాలామె శకుంతల పాలు తెస్తుంది.

అమ్మ వాళ్ళు జర్సీ ఆవులను పెట్టుకోవడం మానేసిన తరువాత ఆమె వాళ్ళ ఇంటిలో ఆవులతో పాలు పిండి మాకు ఆవుపాలు తెస్తుంది ఉదయం ఆరు గంటలలోపు.

తాజాగా తెచ్చిన పాలు పొంగినాక తేరిన డికాక్షన్ లో పోసి, కాఫి చేసి రెండు గ్లాసులలో పోసుకుని హాల్లోకి వస్తుంది. మా అమ్మ తెచ్చే కాఫీగ్లాస్ కోసం కాచుకున్న మా నాన్నకిచ్చి, తాను ఇద్దరు కూర్చుని కాఫీ ఆస్వాదిస్తు తాగుతారు. బహుశ రోజు ఆ సమయంలో ఆ కాఫీ వాసనను పసిగట్టి ఆ సమయానికి సూర్యుడు మా వరండాలోకి వచ్చి తన కిరణాలతో ఫిల్టర్ కాఫీని ఆస్వాదిస్తున్నట్టు ఉంటాడు

***

రాత్రి ట్రైన్లో మెలకువతో నిద్ర లేనందున రాగానే అమ్మను నాన్నను పలకరించి , బాగున్నావా సుజాతా అని పలకరిస్తూ బాత్ రూమ్ లో కెళ్ళాను. పనులు ముగించుకుని త్వరగా బయటపడ్డాను అమ్మ చేతి కాఫీ కోసం.

చలికాలంలో ఆ కాఫి వెచ్చదనం ,రుచిని అన్నీ  మరచి నింపాదిగా బయటి ప్రకృతితో కలిసి కూర్చొని ఆ కాఫీతాగే క్షణాలను తాగుతూ ఆస్వాదించడం దినంలో ఒక మంచి సమయం.

ఢైనింగ్ టేబుల్ దగ్గర నేను అమ్మ కూర్చొని మాట్లాడుతుంటే సుజాత కాఫీ గ్లాసు నా కందించింది. కాఫీ గ్లాసు తీసుకుని ఒకసారి సిప్ చేసి కాఫీ గొంతులో మెల్లగా దిగుతుంటే కాఫి గ్లాసు టేబుల్ మీద పెట్టాను. నాకు

ఎదురుగా ఉన్న డైనింగ్ హాలు గోడ మీదకు పాకాయి నా చూపులు.

నాకు ఎదురుగా మా అమ్మమ్మ ఫోటో. ఆ ఫోటోకు కుడివైపున మా మేనమామ ఫోటో. వెనుతిరిగి చూశాను అటువైపు గోడపై మా నాన్నమ్మ ఫోటో. ముగ్గరివి బస్ట్ సైజు పెద్ద ఫోటోలు. ముగ్గురు ఈ ప్రపంచాన్ని వీడారు. మా అమ్మమ్మ చనిపోయినప్పుడు నా వయసు దాదాపు నాలుగు ఐదు సంవత్సరాల మధ్య, మా నాన్నమ్మ చనిపోయనపుడు నేను నా మొదటి పాపకు గర్భంతో వున్నాను. మా మేనమామ మా పెండ్లి అయిన రెండు సంవత్సరాల తరువాత చనిపోయారు హర్ట్ అటాక్ తో.

అప్పుడప్పుడు ఆ ఫోటోలు మన్మల్ని మా నాన్నమ్మ, అమ్మమ్మలతో, సెలవుల్లోమా మేనమామ ఇంట్లో గడిపిన రోజులు గుర్తు చేస్తుంటాయి.

ఆ ఫోటోలో ఉన్న మా అమ్మమ్మ మా అమ్మ. వాళ్ళను అయిదు మందిని పెంచిన అమ్మ.

మా అమ్మకు ముగ్గురు అక్కలు ఒక అన్న. మా అమ్మ చిన్నపుడే సొంతమమ్మ  చనిపోయింది.

మా ముత్తాతలు ముగ్గురు. ఆ కాలంలో వారిది  చిన్న సంస్థానం. విజయ నగర రాజుల కాలంనుండి శిస్తు వసూలు , ఇతర ప్రజా పనులు , రైతుల బాగోగులు చూడడం. ఆ ముగ్గురుకి మా అమ్మమ్మ ఒక్కతే కూతురు ఆ సంస్థానానికి వారసురాలు.

మా అమ్మమ్మకు పెండ్లి అయిన ఆరు నెలలకే భర్త చనిపోవడంతో వారసులు లేక ఆ సంస్థానానికి మా మేనమామ దత్త పుత్రుడిగా ఆ సంస్థానానికి వారసుడయ్యాడు.

తెల్లగా, ఎంతో ఆప్యాయత నిండిన పలుచని మొహముతో, లేత పసుపుకు ఆకుపచ్చ అంచు కంచిపట్టు చీరతో, మెడలో పగడాల దండతో , కొంగు కుడిబుజము మీదకు కప్పు కుని ఉన్న ఆ ఫోటో చూస్తూ అమ్మ నడిగాను“ అమ్మా ఆ ఫోటోలో బొజ్జమ్మవ్వకు ఆ ఫోటో తీసినపుడు ఎంత వయసు “అని.

అమ్మ రెండు నిమిషాలాగి బహుశ డెబ్బయి ఇయిదు సంవత్సరాలు ఉంటుందేమో ..,

ఆ కాలంలో మీ అమ్మమ్మ పుట్టిన తేదీ, జాతకం రాసినారు కాని భద్రంగా దాచిపెట్టడం ఎక్కడుంది..,అవన్ని చేతులు మారి మాసిపోయి ఎటుపోయాయో.” అని ఆగి మరలా…,

“మీ అమ్మమ్మ ఆ సంస్థానంలో మా ముగ్గురు తాతలకు ఒకటే ముద్దుల కూతురు. ఆమె పుట్టినపుడు ప్రసూతి గదినుండి బయటికి నిమ్మకాయ విసిరినారట. జ్యోతిష్యులు ఆ నిమ్మకాయ బయట పడగానే ఆమె పుట్టిన ఘడియలను లెక్కగట్టి ఆమె జాతకం రాశారంట”. అని ఆగి  “జాతకం లో రాసినట్టు పెండ్లి అయిన ఆరు నెలలకు భర్త చనిపోయారు..”అన్నది అమ్మ.

తన పుట్టింటి సంస్థానం విషయాలు కథలు కథలుగా చెప్పేది మా అమ్మ మాకు సందర్భాలను బట్టి .

అమ్మ లేచి “నేను స్నానం చేసి వస్తాను పాప విజయా” అని వెళ్ళింది.

మా పిల్లలకు పాపలు పుట్టినా, మా అమ్మకు మాత్రం ఎప్పటికి మేము పాపలం బాబులం.

నేను అమ్మ పద్దతిలో నా కూతుర్ల పేరు ముందు పాప పెడుతుంటాను అప్పుడప్పుడు.

మావారు “మన పాపలకు పాపలిప్పుడు నీవేమో ఇంకా పాప అంటున్నావు”అని ఆట పట్టిస్తారు.

“అది అంతేలేండి మన అమ్మలు ముని మనవళ్ళు, మనవరాళ్ళు పుట్టినా మనలను పాప, నాయనా, బాబు అని పిలుస్తారు. మనమున్నంతకాలము మన పిల్లలు మనకు పిల్లలే మన కుటుంబ వ్యవస్థలో” అని సమర్థించుకుంటాను.

మా అమ్మమ్మ, మా మేనమామ ఫోటోలు చూస్తూన్న నన్ను నా ఎదురుగా వున్న ఆ జ్ఞాపకాలగోడ టైమ్ మెషిన్ లాగ అమాంతం నన్నునా బాల్యం జ్ఞాపకాల తోటలోకి తీసుకెళ్లి దించిందని గ్రహించలేదు.

***

అది మా అమ్మమ్మ ఊరు కలిచెర్లలో నేను పుట్టిన ఇల్లు. నా చైతన్యం ఆ ఇంటిలో నన్ను ఇదు సంవత్సరాల పిల్లను చేసి నడిపిస్తూ ఉంది. మా అక్క నేను మా బాల్యంలో తిరుగాడి ఆడి పాడి గడిపిన లోగిలి. నేను సాక్షినై చూస్తున్నాను.

ఇంటి ముందు వత్తుగ అల్లుకున్న నిత్యమల్లి పందిరి. రెండివైపుల ఎరుపు, తెలుపు ముద్దగన్నేరు చెట్లు , కనకాంబరం, మాసుపత్రి, మరువము, నేలమీద అల్లుకున్న ఆ ఆకుల సువాసనలు. పందిరి క్రింద రాలిన ఆకులు పూలపై నడుచుకుంటూ వరండా దాటి నాలుగు ఏనుగుతలల స్థంబాలతో నిలిపిన హాలులోకి వెళ్ళాను. హాలులో ఈశాన్యం మూల తెల్లని పెద్ద కృష్ణుని విగ్రహం నడుము మీద చేతులు పెట్టుకుని నవ్వుతూ నన్ను పలకరిస్తున్నట్టు. మా అమ్మకు ఇష్టమయిన శ్రీకృష్ణ విగ్రహం. పక్కన రెండు పెద్ద గదులు, వెనకల , వంటిల్లు, దినుసుల నిల్వ గది,ఆ గదిలో వ్రేలాడుతు మూడు పెద్ద ఉట్టెలు వెన్న నెయ్యి పాత్రలను పెట్టడానికి.

ప్రక్కన భోజనాల హాలు. భోజనాల హాలులో మా తాతలు కూర్చొని భోచేసే పెద్ద పీటలు మూలల్లో వెండి నగిషీతో .భోజనాల గది దిగగానే వెనకల పది అడుగుల దూరంలో మూడు అడుగుల ఎత్తు ఉన్న తులసి కోట. నాలుగు వైపుల దీపపు గూళ్ళతో .ఇంటి ముఖద్వారం నుండి కనిపిస్తుంది.

వెనకల చేదబావి, కుడి వైపు పెద్ద స్నానాల గది.అందులో దాదాపు ఆరడుగుల పొడవు ,మూడడుగుల వెడల్పు, నాలుగడుగుల ఎత్తు వున్న నీళ్ళతొట్టి. లోపలికి తెరిచిన పెద్ద వేడి నీళ్ళు కాచుకొనే అండా. బయట నుండి కట్టెలు ,పొట్టు,తుంగలు పెట్టి నీళ్ళు కాచే పొయ్యి.

ఆటునుండి నేను పక్కన ఒక అర్థ ఎకరా అంత పశువులను కట్టే కొటం , గడ్డి, కట్టెలు, తుంగలు ఉన్న స్థలం లోకి నడిచాను.

ఆ ప్రహరీ గోడ ప్రక్కన మునగ, కరివేపాకు , టెంకాయ చెట్లు. అక్కడ మూల వున్న పేడ దిబ్బ ప్రక్కన అమ్మ నాటించిన రామ బాణం చెట్లు గుబురుగా తీగలు సాగి మునగ చెట్టెక్కి బాగా విస్తరించాయి. చిన్న కాడతో తెల్లని బాణం లాగా పొడుచుకొచ్చిన పెద్ద రామబాణం మెుగ్గలు. మా అమ్మమ్మ ఆదేశం ప్రకారం ఆ మొగ్గలను సాయంత్రం నాలుగయిదు గంటలకు మా యింట్లో ఉండే రామన్న గోడమీద కెక్కి కోయాలి అవి విడిగి పోకముందే. అవి కోసేప్పుడు చిన్ని చిన్ని పూల మేదరి బుట్టలు పట్టుకుని నేను మా అక్క క్రింద నిలుచుండే వాళ్ళం. ఆ కోసిన మొగ్గలను మా బుట్టలోకి వేసేవాడు రామన్న. కొంచెం నిండగానే హాలులోకి వెళ్ళి అమ్మమ్మ ముందు చాపమీద పోసేవాళ్ళం. దాదాపు ఒక కేజి మొగ్గలు కాసేవి.

అమ్మమ్మ రెండు రెండు మొగ్గలను చాపమీద పేర్చేది. సాయంత్రం నాలుగు గంటలకు ఇద్దరు పని అమ్మాయిలు , అప్పుడప్పుడు మా అమ్మ మొగ్గలు కట్టడం మొదలు పెట్టి రెండు గంటలపాటు ముగించేవారు.

కట్టిన మొగ్గలను వెడల్పు వెదురు బుట్టలో తడిగుడ్డ పరచి అందులో కట్టిన మాలలను పెట్టి తడి గుడ్డ కప్పి పెట్టేది అమ్మమ్మ.

సాయంత్రం ఏడు గంటల సమయానికి విచ్చుకుని రామబాణం పూల పరిమళం ఇల్లంతా చుట్టి వేసేది. సాయంత్రం మా అక్కకు , నాకు రెండు జడలు వేసి అడ్డంగా రెండు జడలను కలుపుతు ఒకొక్క మూర మాకు పూలు పెట్టేది మా అమ్మమ్మ.

దేవుని పటాలకు, అమ్మకు తీసిపెట్టి, వంటమనిషి రెడ్డేమ్మకు, పనిపాప వసంతకు, మిగిలిన పూలను ఆ వీధిలో వారికి రోజుకు నాలుగయిదు ఇండ్లకు ఇచ్చి పంపేది. మరచిపోలేని రామబాణం పువ్వులు.

ఒడిలో పోసుకుంటూ ఆడుకున్న జ్ఞాపకాలు ముసురుకున్నాయి ఆ పరిమళంతో పాటు.

అటు నుండి ఇంటిని ఆనుకుని ఉన్న మిద్దె మెట్లు ఎక్కాను. మిద్దెపైకి ఎక్కాక నా చూపులు ఎడమవైపుకు మళ్ళాయి.

దాదాపు నాలుగు వందల గజాలదూరంలో ఆ వీధికి కుడి మలుపులో మా మేనమామ ఇల్లు. అది దాదాపు మూడుఎకరాల స్థలం. నాలుగు వైపుల దాదాపు నలభై యాభై అడుగుల ఎత్తు గల రాతి ప్రహరీ కోటగోడలు. గోడలపై కొనలోఇనప బాణాలు. అటువైపు వీధిలోనుండి ఇంటిలోకి పెద్ద ఇనుప గేటు. చిన్న సంస్థానంలోని హంగులతో పెద్ద వరండ.

ఆ వరండాలో పులిచర్మంతో ఈజీ చెయిర్ లాంటి పెద్ద  కుర్చీ. మా మేనమామ నరసింహారెడ్డి కూర్చుంటారు ఆ కుర్చీలో.ప్రక్కన కొన్ని కుర్చీలు .

మా మామ మంచి వేటగాడు. రెండు పులులను వేటాడి చంపినారు. ఒక పులిని బాకరాపేట అడవిలో పులి తారసపడితే వేటాడి చంపి కారు డిక్కులో వేసుకుని వచ్చారు.అపుడు వా స్నేహితురాళ్ళతో బడినుంచి ఇంటికి వస్తూ మా మేనమామ కారులో వెనకల తెరచిన డిక్కీ లో పులిని చూసి మేము భయపడిపోయిన సీను నా కనులముందు మెదిలింది. నేను మూడో ,నాలుగో తరగతి చదువుతున్నానప్పుడు మదనపల్లిలో. మా అమ్మమ్మ చనిపోయిన తరువాత మా చదువులకోసం మదనపల్లె లోమా నాన్న (B.A. Hons. L.L.B.) లాయర్ గా మదనపల్లెలో ప్రాక్టీసు పెట్టారు.

మా మేనమామ ఇంట్లో లోపల దాదాపు నాలుగు పెద్ద హాలులు , ఆరు రూములు, కొంచెం విడిగా పెద్ద వంటిల్లు , దానికి ఆనుకుని పెద్ద స్టోర్ రూము. వంటగది ప్రక్కన పెద్ద భోజనాల గది పది మందికి పెద్ద డైవింగ్ టేబుల్ .ముఖద్వారానికి ఎదురుగావెనుక ఆరడుగుల ఎత్తు తులసి కోట.ఆ తులసి బృందాలనానికి మూడు వైపుల చుట్టూ దీపాలు పెట్టడానకి దీపపు గూళ్ళ తో ఐదడుగుల ఎత్తు గోడలు. దీపావళి, కార్తీక పౌర్ణమి పండుగలు,రాములవారి , పోలేరమ్మ తిరునాళ్ళ రోజులలో వెలుగుతాయి అన్ని దీపాలు.

ఆ బృందావనానికి ప్రక్కన వర్తులాకారంలో పెద్ద దేవుని గది. ఆ కోటగోడలకు లోపల ఒక మూల దాదాపు నలబై అడుగుల ఎత్తు నాలుగు పెద్ద రూముల లాంటి గెరిసెలు ధాన్యాలు పోసి నిల్వకు. మిద్దె ఎక్కి ఆ గరిసెలలోకి వడ్లు పోసేవారు.

ఆ ఇంటికి ముందు యాబై అడుగుల దూరంలో దాదాపు వందమంది పట్టే పెద్ద చావుడి ఉంది. మా తాతలు రైతులతో, ఇతర ఆఫీసుల నుండి వచ్చే సిబ్బందితో ఆ చావిడిలో మాట్లాడేవారు. ఆ పెద్ద చావిడిపై నుండి తిరనాళ్ళప్పుడు తప్పెటలు , కీలుగుఱ్ఱాలు,నెమలి నాట్యము, మాకు చూపెట్టేవాళ్ళు. పీర్ల పండగప్పుడు

పైనుండి తీపి మిఠాయిలు చల్లేవాళ్ళము. మా మేనమామ ఒక పీరును చేయించారు.

మా అమ్మమ్మ ఉన్న ఇంటికి ఎడమ వైపు సందు మలుపులో ఒక చావిడి. ఎవరు బయటి ఊరువాళ్ళు వచ్చినా అక్కడ ఉచిత భోజనము తినమని దండువారా వేయించేవాళ్ళట.

మా మామ వాళ్ళ ఇంటి ముందు కుడి వైపుకు ఐదారు వందల గజాల దూరంలోమా తాతలు కట్టించిన శ్రీరాములవారి దేవాలయం. అమ్మతో అప్పుడప్పుడు గుడికి వెళ్ళేవాళ్ళం.

గుడికి దగ్గరే మేము వెళ్ళిన బడి. పక్కా గదులతో ప్రాథమిక పాఠశాల.

మిద్దె పైన నా చూపులు కలియతిరిగి ఆ పరిసరాలను జ్ఞాపకం చేసుకున్నాక క్రింద ఇంటి లోపలికి వచ్చాను.

మా అమ్మమ్మ హాలులో చాపపైన కూర్చొని వెండి తట్టలో వేడి అన్నంలో తన కుడిచేతి నిండ నెయ్యి పోసి, వట్టి పప్పు కలిపి, దానిలో పప్పు చారుపై తేట వేసి కలిపి మా ఇద్దరిని పిలిచింది .

ఇద్దరం వెళ్ళి అమ్మమ్మ ముందు కూర్చున్నాము. ఒక ఖాళి గిన్నెలోకి నీరు పోస్తూ మా చేతులు కడిగింది. తరువాత మాకు చేతి ముద్దలు పెడుతూంటే ఇద్దరం తింటున్నాము.

అంతలో మా అమ్మ స్నానం ముగించుకుని దేవుని గదిలోకి వెళుతూ “ఎన్ని రోజులు ఉంటావమ్మా, మరలా ఎప్పుడు నీ హైదరాబాదు ప్రయాణం” అని అడగటంతో ఆ కాలంలో అమ్మమ్మ చేతి ముద్దలు తింటున్న జ్ఞాపకాలను నెమరువేసుకుంటున్న నన్ను ఈ కాలంలోకి తెచ్చి దింపింది ఆ జ్ఞాపకాల గోడ.

 

*****

 

 

 

విశ్వపుత్రిక వీక్షణం – కలల రెక్కలు

రచన: విజయలక్ష్మీ పండిట్
సాయంకాలం మిద్దెపైన వాకింగ్ చేస్తూంది విరజ.
టప్ మని శబ్దం రావడంతో వెనుతిరిగి చూసింది.
రెక్కతెగి రక్తం కారుతూ పడివుంది ఒక పావురం. ఒకరెక్కతో ఎగరడానికి ప్రయత్నిస్తూంది.  కాని వీలుకాక రెక్కను టపటపలాడిస్తూ శరీరాన్ని లాగుతూంది కష్టపడి.  క్రిందపడిన రక్తం చుక్కల పై తెగిన రెక్కను క్రిందలాగుతూ పోవడంతో ఎఱ్ఱగా రక్తం గీతలు పడ్డాయి.
“అయ్యో పాపం ఎట్లా తెగింది నీ రెక్క “ అంటూ విరజ పావురాన్ని చేతుల్లోకి తీసుకుని రెక్కను నిమురుతూ చుట్టు చూసింది.  మిద్దెపైని టి.  వి ఆన్టెన్నాకు వేలాడుతూంది గాలిపటానికి కట్టి ఎగరవేతలలో పోటీలలో ఎదుటి గాలీపటాలను తెంపే “మాన్జా “ అది.  గట్టి దారానికి గాజుపెంకుల పొడిని గమ్ములో కలిపి పూసి ఆరబెట్టి అమ్ముతారు గాలిపటాలు ఎగరేసే సంక్రాంతి సీజన్లో.
“గోడమీద ఎగురుతూ వచ్చిందేమో పాపం ఆ మాన్జా చుట్టుకుని తెంపింది రెక్కను” అనుకుంది విరజ. మాన్జాకు అంటుకున్న రక్తంమరక  సాక్షం చెప్పింది .
మాన్జా వల్ల జరిన ప్రమాదాలను విన్నప్పుడు చదివినపుడు,మనుషుల ఆనందాలకోసం మతిమాలిన చేష్టలలో మాన్జా ఒకటని ఎప్పుడో నిర్దారించుకుంది విరజ.
పావురాన్ని చేతిలో పట్టుకుని గబగబ క్రిందికి ఇంటిలోకి వెళ్ళి ఫస్టెయిడ్ బాక్స్ తీసుకుని రెక్కలపైని గాయాన్ని డెటాల్ తో తుడిచి ఆయింట్మెంట్ రాసి రెక్కను దగ్గరకుచేర్చి గాజు క్లాత్తో కట్టుకట్టింది.
విరజ చేతిలో చిక్కిన పావురం ప్రమాదాన్ని ఎదుర్కొంటున్న ప్రాణి బాధ, భయం చూచనగా కనుగుడ్లు తిప్పుతూంది.  కట్టుకట్టి కిచన్ బాల్కనిలో ఒకమూల పావురాన్ని దింపి తినడానికి గింజలు ఒక ప్లాస్టిక్ గిన్నెలో వేసి, ఇంకో  గిన్నెలో తాగడానికి నీళ్ళుపెట్టి లోపలికొచ్చి కిటికీలో నుండి చూసింది.
పావురం అటు ఇటు చూస్తూ ఎవరు లేరని నిర్దారించుకుందేమో నీళ్ళ గిన్నెదగ్గరి కెళ్ళి మెడ వంచి నీళ్ళుతాగింది.  మెల్లగా గిన్నెల చుట్టు ఒకసారి తిరిగి నేలపై చతికిలబడింది.
“పాపం నొప్పిగుందేమో తెగిన రెక్క” అనుకుంటూ లోపలికెళ్ళి తన పనిలోకి మళ్లింది విరజ.
విరజకు మాటిమాటికి, తెగిన రెక్కతో పైకెగరలేక  కుంటుకుంటూ నీరసంగా నడుస్తున్న పావురం మదిలో మెదులుతూంది.  ” కావాలన్న చోటిక స్వేచ్ఛగా ఎగిరిపోలేని అవిటితనం రెక్కలు తెగిన పక్షికి” అనుకుంది విరజ.
అప్పుడు అనూహ్యంగా విరజ రెండురోజులనుండి దిగాలు మొగముతో తిరుగుతున్న కూతురు దీపికను ఆ పావురంతో పోల్చుకుంటూంది.

****
విరజకు కూతురు గీతిక మదిలో మెదిలింది.
ఎప్పుడూ చలాకీగా ఎగురుతూ గెంతుతూ ఆనందగా ఉండే గీతిక అలా దిగాలుగా ఉండడానికి కారణం పైచదువులకు అమెరికాకు పంపలేనని వాళ్ళ నాన్న నికార్సిగా చెప్పడం.
“నీకున్న అకడమిక్ రికార్డ్ కు కాంపస్ సెలక్షన్ లో జాబ్ తప్పక వస్తుంది నీకు .  అమెరకాలో ఎమ్ . ఎస్. చేయడమవసరమా” అని అమెరికాలో ఎమ్ . ఎస్ . చేయాలన్న గీతిక ప్రతిపాదనను వాళ్ళ నాన్న విశ్వనాథ్ కొట్టి  పారేయడంతో గీతిక కలల రెక్కలు కుంచించుకపోయి మనసును నిరాశ, నిస్సత్తువ ఆవరించాయి.
వాళ్ళ నాన్న అమెరికాకు వద్దనడానికి కారణం కూతురు పైని అతిగారాబం. అక్కడ ఏమికష్టాలు పడాల్సి వస్తుందో గారాల కూతురు అనే సగటు నాన్నలకుండే భయం కారణం కాని. . ,పంపే స్తోమత లేక కాదు అని విరజకు, గీతికకు తెలుసు.
గీతిక చిన్నప్పటి నుండి వీలయినంతవరకు పై చదువులు చదివి తరువాత తనకిష్ట మయిన జాబ్ లో చేరి స్థిరపడిన తరువాతనేపెండ్లి చేసుకోవాలనే నిర్ణయించుకున్నట్టు వాళ్ళ అమ్మ విరజతో అంటుండేది.
అకడమిక్ గా మంచి తెలివితో గోల్డ్ మెడల్స తెచ్చుకున్న వాళ్ళమ్మ విరజ, వాళ్ళ నాన్నపట్టుదలకు కట్టుబడి పెండ్లి చేసుకోవడంతో పైచదువులు చదివి లెక్చరర్ గా జాబ్ చేయాలన్న  విరజ కలల రెక్కలు తెగి రాలిపోయాయి అనే ఆలోచన, బాధ గీతక మనసులో నాటుకుంది.
“చదువుకున్న అమ్మనాన్నలు కూడా ఆడపిల్లలు ప్రపంచాన్ని చూడాలి,కాలానుగుణంగా వారి మనసు, ఆలోచనలు పెరగాలి అనే ఆలోచనలు కాకుండా. . , ఎంతసేపు ఆ మూసలో పోసిన పిల్లల భవిష్యత్ ప్లాన్స వేసుకుంటూ వుండిపోతారు”. . అంటుంది గీతిక వాళ్ళ నాన్న అమ్మతో.
విరజకు కూతురి వాదన నిజమనిపించింది.
విరజ వాళ్ళ నాన్న మెదిలాడు మనసులో.
విరజ గ్రాడ్యుఏట్ అవగానే ఎమ్.  ఎ.  చేస్తానని అడిగింది వాళ్ళ నాన్నను.  అప్పటికే విరజకు పెండ్లి
సంబంధం చూసిన వాళ్ళ నాన్న రామకృష్ణ రావు  . . ,”మంచి సంబంధం, అబ్బాయి విశ్వనాథ్ కు మంచిచదువు, ఉద్యోగం,అందం, సాంప్రదాయమైన తెలిసిన కుటుంబం .  నిన్నుకోరి చేసుకుంటానన్నాడు . పైచదువులెందుకు కావాలంటే పెళ్ళయినాక మీ ఆయన్ను ఒప్పించుకుని పైచదువులు చదువుకో “ అని తనపెళ్ళి చేసేయడం, ఇదు సంవత్సరాలలో ఇద్దరు పిల్లలను కనడం జరిగి పోయింది.  వాళ్ళపెంచడంతో తన పైచదువు  మూలపడింది.
తను పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ పాసయి లెక్చరర్ ఉద్యోగం చేయాలన్న తన కలను నిజంచేసుకోలేకపోయింది విరజ.
గీతిక అమెరికాలో యం. యస్ . చేయాలన్న కోరికను విరజ సమర్తించింది.
“నాన్నతో చెప్పి వొప్పించంమ్మా” అని వాళ్ళమ్మతో మొరపెట్టుకుంది గీతిక.
విరజకు భర్త విశ్వనాథ్ ను ఒప్పించడం ఒక పరీక్షనే. విరజ ధైర్యస్తురాలు.  కూతురు అమెరికా చదువు గురించి విశ్వనాథ్ కున్న భయాలు విరజకు లేవు. తనూ పైచదువు చదవలేకపోయానన్న బాధ అనుభవించింది కాబట్టి కూతురు గీతిక మనసును అర్థంచేసుకుంది.
“మగవాళ్లకు ఆ అనుభవం లేదు కదా . కొడుకుల చదువుకిచ్చే ప్రాముఖ్యతను కూతురు చదువుల కిచ్చేవారు కాదు.  వయసొస్తూనే ఆడపిల్ల పెండ్లి ధ్యాస పట్టుకుంటుంది తల్లితండ్రలకు”అనుకుంది విరజ .
ఈ తరం ఆడపిల్లలుకు బయటి ప్రపంచం ఎక్సపోసర్ ఎంతో అవసరం అని విరజ ఆలోచన.  ఈ తరం యువతకు,ముఖ్యంగ ఆడపిల్లలకు కూడా అన్ని విషయాలలో; చదువులు, ఉద్యోగాలు,పెండ్లిళ్ళు, వైవాహిజీవితం విషయాలలో నిర్దిష్ట మయిన కోరికలు,ఆలోచనలున్నాయి. అవి సాధించుకోవాలనే పట్టుదల కూడా మెండుగా ఉంది.  యువత ఆలోచనా ధోరణిలో తరాల అంతరాలు చాల ప్రస్పుటంగా కనిపిస్తున్నాయి.
తమ తరం ఆడపిల్లల్లా తల్లితండ్రుల, అన్నతమ్ముల,భర్తల మాటలకు తలవంచి జీవితాలను గడిపేసే రకంగా లేరు ఈ తరం ఆడపిల్లలు.
యువత చదువుతో పాటు ప్రపంచంలో, ప్రజల ఆలోచనా ధోరణులలో వస్తున్న మార్పులను గమనిస్తున్నారు.  ఈ తరం ఆడపిల్లకు పెండ్లే పరమావధి కాదు. జీవితంలో ఆత్మవిశ్వాసంతో, ఆర్థిక స్వాంతంత్రంతో, తనజీవితాన్ని, కుటుంబాన్ని తమ పిల్లలను రాబోయే తరానికణుగుణంగా పెంచుకోవడం అనే భహుముఖ కర్తవ్యాలు ముందున్నాయి ఆడపిల్లలకు.
మనదేశ మగపిల్లలు, ముఖ్యంగా విదేశాల లో చదివి ఉద్యోగాలు చేస్తున్న వాళ్ళు ఆ దేశాలలో ఆలుమగల జీవితాలను గమనించడం,సర్వెంట్స పెట్టుకోవడం కాస్టిలి కావడం, ఇద్దరు ఉద్యోగాలు చేయడం. . ,కారణాలు ఏమయినా కలిసి ఇంటి పనులలో పిల్లల పెంపకంలో,వంట పనులలో భార్యకు సాయం చేస్తున్నారు. యువతలోని ఈ మార్పుకు కారణం బయటి ప్రపంచంలో వారు పొందుతున్న అనుభవాలు, అవగాహన.
విరజకు ఆలోచిస్తే, మంచి చెడ్డలను బేరీజు వేస్తే” ఆడపిల్లలను విదేశాలలో చదువుల కోసం దూరంపంపుతున్నామే “ అనే భయాందోళనలక్కర లేదనిపిస్తుంది .
విదేశాలలో పైచదువుచదవడంవల్ల ప్రపంచ జ్ఞానం పెరుగుతుంది.  నలుగురితో ఎలా అడ్జస్ట అవ్వాలో నేర్చుకుంటారు. వాళ్ళ జీవితాలను వాళ్ళు మానేజ్ చేసుకోవడం జరుగుంది.  ఈ బిహేవియరల్ మార్పుల వలన ఆడపిల్లలు అనుకోని అవాంతరాలు,ప్రాబ్లంసును ఎదుర్కొనే ధైర్య స్తైర్యాలనిస్తుందని, వారి భవిష్యత్ ను తీర్చిదిద్దుకోవడానికి తోడ్పడుతుందని విరజ ఆలోచన.
అక్కడి ప్రజల జీవితం నుండి నేర్చుకోవాలసినవి చాలా ఉన్నాయి.  ప్రపంచంలో మార్పులను గమనిస్తూ,ఆ  ప్రజలతో జీవిస్తూ  నేర్చుకోవాల్సిందే కదా. . .  అనిపిస్తుంది విరజకు.   “ఎనెన్నో కలలల కంటూన్న ఆడపిల్లలకు జీవితాలలో శీగ్రంగా చోటుచేసుకుంటున్న మార్పుల పై అవగాహన లేనిపక్షంలో పరిస్తితులను ఎదుర్కోలేక జీవితం గాయాలపాలై,వారి కలలరెక్కలు తెగి,గాయపడిన పక్షిలా కుంటుతూ జీవితాన్ని గడపాలసిందే కదా. ?!” అని అనుకుంటోంది విరజ.
విరజ మనసు మాటి మాటికి స్వేచ్చగా ఎగిరే రెక్కలు తెగి మూలగెంతున్న పావురంతో గీతికను పోల్చుకుంటూంది.  కూతురిని నిస్సహాయంగా గెంతుతున్న పావురంతో పోల్చుకోవడాన్ని సహించలేకపోయింది విరజ మనసు.
“పావురానికి ఆ మాన్జా వల్ల పొంచివున్న ఉపద్రవం తెలియక కదా రెక్క తెగింది.  ఆడపిల్లలు అగసాట్ల పాలవడానికి కారణం వీరికి లోకజ్ఞానం లేకపోవడం, హానికరమైన మాన్జాను పోలిన అపాయకరమైన పెనుమార్పులు ప్రపంచప్రజల జీవితాలలో చోటుచేసుకుంటున్నాయన్న అవగాహన లేకపోవడం కదా “అని అనుకుంటూ . . ,”కూతురు గీతిక జీవితంలో ఏమి కష్టాల నెదుర్కోవలసి వస్తుందో” అని విరజ మనసు పరి పరి విధాలుగా ఆలోచించ సాగింది.
తుదకు ఏదో గుర్తుకొచ్చి ఒక కత్తెర తీసుకుని గబ గబ మిద్దెపైకి వెళ్ళింది.  టి. వి. ఆన్టెన్నాకు పొడవుగా వ్రేలాడుతున్న మాన్జాను కత్తిరించి తెచ్చి డస్ట్ బిన్లో పడేసింది.  ఇంకో పక్షి రెక్కలు తెగకూడదని తను మంచి పని చేశానని గాలి పీల్చుకుంది.
ఆ సంఘటనతో విరజ కూతురి విషయమై ఒక గట్టి నిర్ణయానికొచ్చింది.  అమెరకాలో చదువు పూర్తి చేసి ఆ సంవత్సరమే ఉద్యోగంలో చేరిన కొడుకు కార్తీక్ తో చెల్లెలు గీతిక అమెరకాలో పైచదువు విషయంలోతన అభిప్రాయాన్ని చెప్పి
మీ నాన్నను ఒప్పించదలచానని చెప్పింది.
కార్తీక్ కూడా చెల్లెలు గీతిక అభిప్రాయాలను, ఆలోచనలను సపోర్టు చేస్తాడు.
విరజ,వారంరోజులు వీలయి నపుడల్లా భర్తతో మంచిగా,ప్రేమతో కూతురు కలలు కన్న అమెరికాలో పైచదువులకు ఎందుకు పంపాలో, దానివల్ల గీతిక చదువుతో పాటు జీవితాన్ని కూడా ఎలా చదువగలుగుతుందో,ఆ అనుభవం వల్ల తన జీవితాన్ని మలుచుకొనే నేర్పరితనం కూడా గీతికకు పరోక్షంగా జరిగే లాభాలనూ ఉదాహరణలతో చెపుతూ భర్తను ఒప్పించింది
అమెరికాలో పై చదువుకు వాళ్ళ నాన్న ఒప్పుకోవడంతో ముడుచుక పోయిన గీతిక కలలరెక్కలు విశాలంగా విచ్చుకున్నాయి.
తన ఆనందానికి అవదులు లేవు. స్నేహితుకు ఫోన్ చేసింది. అమ్మ నాన్నను కౌగిలించుకొని ముద్దాడింది.
అన్న కార్తీక్ తో సంతోషాన్ని పంచుకుంది.  విశ్నానాథ్ కు కూతురిని ఆనందంగా చూడడంతో పెద్ద భారం
దిగినట్టయింది .
భార్య విరజ మాటలలో నిజం లేకపోలేదనే  భావన స్థిర పడింది అతనిలో.

*****

పదిరోజుల తరువాత పావురం రెక్క గాయం మాని కొంచెం కొంచెం ఎగరడం మొదలు పెట్టింది .  విరజకు కోలుకుని ఎగరడానికి ప్రయత్నం చేస్తున్న పావురాన్ని చూసి చాల సంతోషంగా ఉంది ఒక మూగజీవికి మరలా జీవితానిచ్చాననే తృప్తితో.
అమెరికాకు వెళ్ళడానికి కావాల్సిన క్వౌలిఫికేషన్లను,ముందుపనులన్ని స్నేహితురాళ్ళతో కలిసి చేసుకుని మంచి యూనివర్సిటీ లో సీటు కూడా సంపాదించుకుంది గీతిక .
వాళ్ళనాన్న సుముఖంగా లేకపోవడంతో ఆగిపోయిన ప్రయాణానికి డేట్ ఫిక్స్ చేసుకుంది.
అదే యూనివర్సిటీలో సీటువచ్చిన ఇద్దరు స్నేహితులతో కలిసి వెళ్ళడానకి గీతిక అన్ని సర్దుకుంది విరజ సలహా సహాయంతో.
రాజీవ గాంధి ఇంటర్నేషనల్ ఏయిర్పోర్టులో ఇంటర్నేషనల్ టర్మినల్ యువతతో, దిగులుతో కూడిన ఆనందంతో జాగ్రత్తలు చెపుకుంటూ,
వీడ్కోలు చెప్పే తల్లి తండ్రులతో కోలాహలంగా ఉంది.
ఒకవైపు ఎమ్.  ఎస్.  చదవడానికి అమెరికాకు వెళుతున్నాననే ఆనందం, మరో వైపు ఎప్పుడూ అమ్మ నాన్నలను వదిలి దూరంగా ఉండని గీతిక మనసును కంట్రోల్ చేసుకుంటూ ఇద్దరు స్నేహితురాళ్ళతో సెక్యూరిటీ చెక్ వైపు నడుస్తూ కండ్లుతుడుచుకోవడం విరజ,విశ్వనాథ ల చూపులను తప్పించుకోలేకపోయింది.
సెక్యూరిటీ చెక్ ముగించుకుని చేయి ఊపుతూన్న కూతురును చూస్తూన్న విరజ, విశ్వనాథ్ ల మనసులు బరువెక్కాయి.  ఇటువైపుకు తిరిగి కండ్లుతుడుచుకుంటున్న భార్య బుజం పై చేయివేశాడు విశ్వనాథ్ . రాని నవ్వును మొహంపై పులుముకుంటూ . . , ”నాకు ధైర్యం చెప్పి నీవు ఏడుస్తున్నావా. . విరీ”. . అన్నాడు ఓదార్పుగా .  ఇద్దరు ఇంటికి తిరిగి వచ్చారు .  కూతురు గీతిక లేక ఇల్లు ఉసూరుమనిపించింది వారికి .
అయినా కూతురి కోరిక నెరవేరి కలలరెక్కలతో తాను ఏర్పరుచుకున్న లక్ష్యం వైపు ఆకాశంలో విమానంలో ఎగిరి వెళుతూందనే ఆనందంతో మనసును సంభాలించుకుంది విరజ.
విరజకు పావురం గుర్తుకు వచ్చి . . ,”గీతిక వెళ్ళే పని ఒత్తిడిలో ఈ రోజు పావురానికి గింజలు వెయ్యలేదు
కదా”అని అనుకుంటూ బాల్కనీలోకి వెళ్ళింది .  చిందిపోయిన గింజలతో, గిన్నెలో మిగిలిన నీళ్ళతో
ఆ బాల్కని ఖాళీగా ఉంది.
“గాయం మానింది, నిస్సహాయత తొలిగింది, మానిన రెక్కలతో ఎగిరిపోయింది పావురం “ అనుకుంటూ సంతోషంగా లోపలికి నడిచింది విరజ.
విశ్వనాథ్ మాటలు,”జాగ్రత్త నాన్నా గీతు. . ,చేరిన వెంటనే ఫోన్ చేయి, మెసేజ్ ఇవ్వు రోజు ఫేస్ టయిములో మాట్లాడు” అని ఫ్లైట్ టేకాఫ్ కు ముందు కూతురుతో చెపుతున్న భర్త విశ్వనాథ్ మాటలు వినింది.  భార్యను, పిల్లలను అమితంగా ప్రేమించే విశ్వనాథ్. . , కూతురు ఎడబాటును ఎట్ల తట్టుకుంటారో అని కొంచెం దిగులు పడింది విరజ.

***\\\***\\\****