బాల్యం కురిపించిన హాస్యపు జల్లులు

రచన: సి.ఉమాదేవి

మనసుకు రెక్కలు తొడిగి జ్ఞాపకాల వలను తడిమినపుడు వెలువడే అనేక సంఘటనలు చిరస్మరణీయమైన మధురానుభూతులు. ఒకనాటి కుటుంబ వ్యవస్థను, అనుబంధాలను, ఆనాటి కట్టుబాట్లను మనముందుంచి, మన మనోవల్మీకములో నిక్షిప్తమైన మన చిన్ననాటి జ్ఞాపకాలను సైతం తోడి మనకందిస్తారు మన్నెం శారద. విభిన్నకళలలో ప్రవేశంగల రచయిత్రి ఆ కళలను నేర్చుకునే క్రమంలో వచ్చిన అడ్డంకులను తనదైన కళాస్ఫూర్తితో అధిగమించి కళలకే తన జీవిత ధ్యేయంగావించుకున్న కళారాధకురాలు.
ఫేస్ బుక్ లో చక్కని చిత్రాలతో అందరినీ అలరించి ఆహ్లాదపరచే మన్నెం శారద చిగురాకు రెపరెపలు పేరిట తన అల్లరి చేష్ఠల హాస్యవల్లరిని బాల్యపు తూగుటుయ్యలలో వూపి మరీ అందించిన రసగుళికలనవచ్చును.
చిత్రలేఖనం, నృత్యం, రచనా నైపుణ్యం ఒకే వ్యక్తిలో నిబిడీకృతమై కళావిపంచిని మీటగలిగిన రచయిత్రి ఈ రచనలో తన అనుభవాల పరంపరను మనోజ్ఞంగా చిత్రిక పట్టడం ఆనందకేళిగా భాసిస్తుంది.
పదిహేడు సంవత్సరాలకే నవలను రచించి ముఖచిత్రాన్ని కూడా చిత్రించడం అబ్బురమనిపిస్తుంది.పద్దెనిమిది సంవత్సరాల వయసులో మధువని అనే కథల పుస్తకంలో శాపగ్రస్తుడు అనే కథ ప్రచురించబడటమే కాదు రచయిత గణేశ్ పాత్రో వీరి రచనపై తన అభిప్రాయాన్ని వెల్లడిస్తూ రచయిత్రి రచనా శైలి బాగుందని, భవిష్యత్తులో గొప్ప రచయిత్రి కాగలరని దీవనలందించడం ముదావహం. వీరి రచనలు, ఇంటర్వ్యూలు ప్రతి పత్రికలోను ప్రచురింపబడేవి.అయితే వారిలోని నమ్రత, వారిని నిగర్విగా నిలబెట్టిన వైనం అభినందనీయం.
చిన్ననాటి చిలిపి అల్లర్లను అక్షరీకరించమని చెల్లెలు ఇందిర, స్నేహితురాళ్లు కోరిన కోరికను చిగురాకు రెపరెపలుగా మాలిక పత్రికలో ప్రచురించారు. బాల్యానికి నగిషీలు చెక్కిన నవ్వులు, కన్నీళ్లు కలగలిసిన రచయిత్రి అనుభవాలు పాఠకుల కళ్లను తడుపుతాయి. తన చిలిపి చేష్టలను తన అన్వేషణలో భాగంగా భావించుకున్న రచయిత్రి తల్లికి దెబ్బలద్వారా దగ్గరయాననడం ఆమెలోని సమవర్తిని దర్శింపచేస్తుంది. అయితే ఆనాటి కుటుంబ వ్యవస్థలో ఆడపిల్ల పెంపకంలో అనుక్షణం ఉలిక్కిపడే తల్లులున్న సమాజంలో వారి తల్లి మందలింపులో పొడచూపిన భయమే ఎక్కువనిపిస్తుంది.
కాకినాడలో పుట్టిన పాప పెరుగుతూ అల్లరిని పెంచి పోషించడం వెనుకనున్న అమాయకత్వం పసిపిల్లల నైజాన్ని తేటతెల్లం చేస్తుంది. పెద్దయాక అన్నను కోరి మరీ జగన్నాథపురంవైపు అడుగులు వేసిన రచయిత్రి మనసున సుళ్లు తిరిగిన జ్ఞాపకాల కెరటాలు ఆమె మనసునే కాదు మనల్ని కూడా పట్టి కుదుపుతాయి.ఎందుకంటే సమాంతరంగా మన బాల్యం మనల్ని రొదపెట్టి అందులోకి లాక్కుంటుంది.
ఇక వీరి చిలిపి పనులకు ప్రారంభం చనిపోయిన బల్లికి శాస్త్రోక్తంగా మరణానంతర కార్యక్రమాలన్నీ చేసి కడకు కాకులకు పిండప్రదానం వరకు అన్నీ జరిపించడం నవ్వు పుట్టించినా,జంతువులు మరణించినపుడు చెత్తకుండీలలోకి విసిరెయ్యడంకాక భూమిలో పాతిపెట్టడం మంచిదేమోననిపిస్తుంది.
అప్పారావు మామయ్యపై కోపాన్ని కారంలో ఇసుక కలిపి తీర్చుకోవడం, సైకిలు సీటు కత్తిరించడం వెనుక చిన్న పిల్లలకు నచ్చచెప్పే రీతిలోకాక కోపగించుకోవడం పిల్లలలో రగిలిన ఆవేశంలో మరో కోణం చూస్తాం.
సర్కస్ చూసి అదే తీరున రెండు అప్పడాల కర్రలపై పీటవేసి దానిపై చిన్నగా కదలుతుంటే జరిగిన గోల, నవ్వుల కేరింతలకు నజరానా.మరో సంఘటనలో చిలుకను పట్టుకునే వైనంలో గాయాలపాలైనా,పెద్దల కంటపడకుండా జామ చెట్టెక్కి దాక్కున్నా చివరకు జ్వరం బారిన పడటం అయ్యో అనిపిస్తుంది. కారుని తాళ్లతో బంధించిన నాటు పడవలపైకెక్కించి ఆ కారులో సంతోషంతో వేసిన గెంతులు గుండె ఝల్లుమనిపించే జ్ఞాపకమే!
మాస్టారి పిలకకు దారంకట్టి కిటికీకి కట్టినా అక్క మందలింపుతో పశ్చాత్తాపం పొంది గురువులను,పెద్దలను అల్లరి చేయడం మానేసానంటారు. జట్కా ఎక్కి గుర్రం కళ్లాలను లాగినపుడు ఆ వేగానికి భయమేసినా దారిలోని జామచెట్టు జట్కానాపడం ప్రమాదానికి గురికానివ్వదు. మామయ్య తుపాకీపై ట్రిగ్గరును నొక్కేలోపుల మరచిపోయిన తన పిస్టలు కోసం వెనుతిరిగిన మామయ్య కోపానికి గురికావడం, తిరిగి అదే మామయ్య అలిగిన శారదకు అన్నం తినిపించడం బంధాల బాంధవ్యాలకు చక్కటి ఉదాహరణే!అయితే ఆ మామయ్య మరణించినపుడు వెళ్తే అత్తయ్య,మామయ్య పిల్లలు, ‘ అంత అల్లరి చేసిన శారద ఇన్ని భావాలను తన రచనలలో ఎంత బాగా రాస్తుంది’ అని చెప్పడం రచయిత్రికే కాదు మనకు గుండె బరువవుతుంది.
ఇక నారు అడిగితే ఇవ్వని వారింటినుండి నారును దొంగతనంగా తెచ్చుకోవడం, ఆనాటి నటుడు వేమూరి గగ్గయ్యను చిన్ననాటే నాటకంలో కలుసుకోవడం, దేవుడి కోసం ఇంట్లోనే తపస్సు చేయడం వంటివి బాల్యపు రహదారిలో ఎదురుపడిన చక్కని విశేషాలే కదా!ఐదవ ఏటనుండి తొమ్మిదేండ్ల చిరు ప్రాయందాకా చేసిన చిలిపి పనులు నా బంగారు బాల్యంగా వ్రాసాను తప్ప ఘనకార్యాలు కాదు, ఇవన్నీ గాలికి ఊగుతూ సయ్యాటలాడే చిగురాకు రెపరెపలని ముగించిన శారదగారికి మనసారా అభినందనలు.

మనసుకు చికిత్స, మనిషికి గెలుపు

సమీక్ష: సి. ఉమాదేవి

ఆరోగ్యాన్ని మించిన వరంలేదు. అనారోగ్యం కబళించినపుడు మనిషిలో భయం, నిరాసక్తత, జీవించాలనే తలపు సన్నగిలడం పొడసూపుతాయి. అన్నిటికన్నా ముఖ్యంగా క్యాన్సర్ సోకిందని తెలియగానే మనిషికన్నా ముందు మనసు వణుకుతుంది. వైరాగ్యంతో జీవితేచ్ఛను వారే బలవంతంగా తుంచివేయాలని చూస్తారు. మన సమాజంలో ఎవరినైనా క్యాన్సర్ కాటువేసిందని తెలియగానే ఎన్నాళ్లు బ్రతుకుతారో ఏమో అనే సందేహం ప్రశ్నగా బాధిస్తూనే ఉంటుంది. క్యాన్సర్ కు గురైన వ్యక్తికి మీరందివ్వాల్సింది ఓదార్పు కాదు. వాళ్లల్లో జీవనస్ఫూర్తి నింపి క్యాన్సర్ పై పోరాడే దిశగా ధైర్యాన్ని నింపాలి. క్యాన్సరును జయించి జీవిస్తున్నవారి గురించి వారికి తెలియచేయాలి. వారికందవలసిన వైద్యంలో ఏమాత్రం అలసత్వానికి చోటివ్వకూడదు. మందులను క్రమం తప్పకుండా అందించాలి. కీమోథెరపీ, రేడియోథెరపీకి వారిలోని భయాందోళనలను తగ్గించి వైద్యానికి సహకరించేటట్లు చేయడంలో కుటుంబసభ్యులకే కాదు డాక్టర్ల పాత్రకూడా ఎంతో ఉంది. ఒక డాక్టరుగా డా. సునీత మూలింటి వైద్యానికి మందులు, థెరపీలతో పాటు క్యాన్సర్ బారిన పడ్డ వ్యక్తులకు మనోధైర్యాన్ని నింపి వారి సమస్యలకు కుటుంబంలోని వ్యక్తివలె వారి మనసులకు చికిత్స చేసి, వారిలోని భయాలను పారద్రోలి వారిని వైద్యానికి సుముఖులను చేస్తారు. క్యాన్సర్ సోకిన ఎందరో వ్యక్తులకు ధైర్యాన్ని, స్థైర్యాన్ని అందించిన వ్యక్తి. కాంటినెంటల్ హాస్పిటల్ లో డాక్టరుగా, హెడ్ ఆఫ్ ది డిపార్ట్ మెంట్ గా విధులు నిర్వహిస్తూ ఎందరో క్యాన్సర్ కు గురైనవారిని ఆరోగ్యవంతులుగా నిలబెట్టడంలో వారి ఆత్మీయతాస్పర్శ అవగతమవుతుంది. డాక్టరుగా చికిత్స అందించడమే కాదు అనారోగ్యంతో బాధపడుతున్నవారిపట్ల ఆర్ద్రత, సహానుభూతితో వారి మనసులకు సాంత్వన కలిగిస్తారు.
క్యాన్సర్ కు గురైన ఎందరినో పరీక్షించి, వారి మనసును తొలిచే భయాందోళనలను పారద్రోలి వారి ఆరోగ్య విజయాన్ని, వారు వైద్యానికి స్పందించే తీరును గెలుపుకిరణాలపేరిట నిజ జీవిత గాథలను మన ముందుకు తెచ్చి ఎందరికో స్ఫూర్తి నింపిన ప్రతి అక్షరం వెనుక తన వృత్తిధర్మానికి అంకితమైన తీరు ఆచరణీయం, అభినందనీయం.
‘ క్యాన్సర్ ఓడింది, ప్రేమ గెలిచింది’ మనసుకు ఊరటనిచ్చిన నిజజీవిత కథనం. నిశ్చితార్థం జరిగిన తరువాత అమ్మాయిలో క్యాన్సర్ లక్షణాలు బయటపడుతాయి. అబ్బాయి తల్లి పెండ్లిని రద్దు చేసుకోమని కొడుకును పోరుతుంది. కాని జీవితాంతం పెండ్లయినా మానేస్తాను అని తల్లికి తన అభిప్రాయాన్ని ధృడంగా చెప్పడమేకాక తన కాబోయే భార్యకు వెన్నంటి సహాయ సహకారాలందించి ఆమెను డాక్టరు సునీత పర్యవేక్షణలో ఆరోగ్యవంతురాలవడానికి తోడ్పాటు నందివ్వడం మానవత్వానికి పరాకాష్ఠ. సునీతగారు కేవలం ఒక డాక్టరుగానే కాక అబ్బాయి తల్లి మనసును మార్చి వారిరువురి పెళ్లికి మార్గం సుగమం చేస్తారు. మరో జీవిత కథా చిత్రణ ‘ఈ అమ్మ గెలిచింది. ’అమ్మప్రేమకు హద్దుల్లేవని, పిల్లలకోసం తానెలాగైనా బ్రతకాలని క్యాన్సర్ ను జయించిన ఓ అమ్మ కథనం మాతృప్రేమకు నిరూపణగా నిలిచింది. బతకాలన్న సంకల్పమే క్యాన్సరును తరిమికొట్టే మొదటి సూత్రం.
ఎమ్సెట్ పరీక్షలు దగ్గరపడిన తరుణంలో సోకిన క్యాన్సర్ జీవితానికే పరీక్షవడం ఆ విద్యార్థి చదువుకోవాలనే తపనను ఏమాత్రం సడలించలేకపోయింది. నొప్పి తెలియని మందులు తీసుకుంటే నిద్ర వస్తుందని చదివే అవకాశాన్ని హరిస్తుందని మథనపడటం వెనుక అతని దీక్షా సమరం వెల్లడవుతుంది. అంతిమ విజయం ఆ విద్యార్థిదే అవుతుంది. క్యాన్సరును జయించి జీవితంలో ఇంజనీరుగా స్థిరపడటం వెనుక ఉన్నది కూడా మనోబలమేనన్నది నిర్వివాదాంశం.
హమ్మయ్య! మీరు నవ్వినారంటే నేను బాగున్నట్టే అని డాక్టరుపైనున్న నమ్మకాన్ని వినిపించిన వ్యక్తి డాక్టరు చెప్పినట్లు విని తన క్యాన్సర్ జబ్బును జయించడం ‘నువ్వే కావాలి’ అని చెప్పిన వాస్తవ జీవనంలో పేషంట్ డాక్టరు మధ్యనున్న ఆప్యాయతను పారదర్శకం చేసింది. ఇదే కోవలో క్యాన్సరుకు గురైన వ్యక్తి జీవితంపై ఏమాత్రం ఆసక్తి కనబరచక బ్రతికి ఏమి చేయాలనే నిస్పృహనుండి తన చల్లని చిరునవ్వుతో, చక్కని మాటలతో మానసిక ధైర్యాన్ని నింపి వైద్యానికి సహకరించే విధంగా తోడ్పాటునందించడం డా. సునీతగారి లోని మానవతకు పరాకాష్ఠ.
‘ఈ పాపం ఎవరిది’ నిజంగా మనసును వ్యధాభరితం కావిస్తుంది. డాక్టరు ప్రాణాన్ని కాపాడాలనుకుంటారు. దీనికి క్యాన్సరుకు గురైన వ్యక్తి సంసిద్ధత అవసరం. అయితే కుటుంబసభ్యుల ఆత్మీయత, వారిచ్చే సహకారం జబ్బుపడ్డ వ్యక్తికి కొండంత బలాన్నందిస్తుంది. అయితే అదే లోపమై భర్తే సాడిస్టుగా మారితే ఆ ఇల్లాలి వేదనకు పరిష్కారమెవరివ్వగలరు?చివరకు మరణమే ఆమెకు విముక్తిగా మారిన వైనం తలచుకున్నపుడు డాక్టరుగారికే కాదు మన కళ్లు తడుస్తాయి. ‘నిన్ను వదిలి నేను పోలేనులే’ అని భార్యకు వైద్యం చేయించి కాపాడిన భర్తే చివరకు అదే క్యాన్సరుతో మరణించడం అతడి భార్యను ఆవేదనకు గురిచేయడమే కాదు అటు డాక్టరునే కాక ఇటు పాఠకులను ఆవేదనకు గురిచేస్తుంది. ఏదియేమైనా మనిషి క్యాన్సర్ వ్యాధికి గురైనపుడు కావలసినది వైద్యులందించే ధైర్యము, కుటుంబసభ్యుల సహకారము, అన్నిటినీమించి తమ మనసుకు అందిన చికిత్సకు అనుకూల దృక్పథంతో ఒప్పుకుని శరీరాన్ని వైద్యానికి సిద్ధపరిస్తే క్యాన్సరును జయించవచ్చు. ఈ నేపథ్యమే గెలుపు కిరణాలు రూపొంద డానికి కారణమై, క్యాన్సరుకు గురైన మనిషిని గెలుపు దిశగా నడిపిస్తాయని ఆశిద్దాం. డా. సునీత మూలింటిగారికి మనసా నమామి.

నాకు నచ్చిన కధ -కేతు విశ్వనాధ రెడ్డిగారి కథ- రెక్కలు

రచన: అంబడిపూడి శ్యామసుందర రావు

రాయలసీమ నేపధ్యముగా కధలు వ్రాయటంలో పేరు పొందిన మార్క్సిస్టు కధకుడు విశ్వనాధరెడ్డిగారు తాను పుట్టి పెరిగిన ప్రాంతమును ప్రాతినిధ్యము వహిస్తూ, అక్కడి ప్రజల జీవితాలను చిత్రీకరిస్తూ, కధలు వ్రాయటము అయన ప్రత్యేకత. ఈయన 1939 జులై 10న కడప జిల్లా రంగరాయపురములో రైతు కుటుంబములో జన్మించాడు. కడప జిల్లాలోనే విద్యాభ్యాసము చేసి కడప జిల్లాలోని గ్రామాల నామాలను పరిశోధనాంశముగాతీసుకొని శ్రీ వెంకటేశ్వర విశ్వ విద్యాలయము నుండి డాక్టరేట్ పొందాడు. 1958లో ఆమె అనే కథతో సాహిత్య రంగ ప్రవేశము చేశాడు కధకు కమిట్ మెంట్ నేర్పిన ఈయన కధలు పలు భారతీయ, ఆంగ్ల జర్మన్ భాషలోకి అనువదింపబడ్డాయి.

33 సంవత్సరాలు అధ్యాపక వృత్తిలో వుండి 1993లో ఉత్తమ అధ్యాపకుడిగా రాష్త్ర ప్రభుత్వము చేత సత్కారాన్ని పొందాడు అలాగే కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు పలు ఇతర పురస్కారాలను పొందిన రచయిత విశ్వనాధరెడ్డిగారు. అనేక విద్యా సాహిత్య సంస్థలతో సాన్నిహిత్యము ఉన్న రెడ్డిగారు కేంద్ర ప్రభుత్వ సంస్థ అయినా భారతీయ భాషల వికాస అభివృద్ధి ప్రచార మండలిలో తెలుగు భాష ప్రతినిధిగా వ్యవహరించారు.
అయన రచనలను పూర్తిగా ప్రాంతీయధోరణిలో చూడరాదు. ఎందుకంటే అవి ప్రాంతీయత మాత్రమే కాకుండా విస్తృతమైన అంశాలను కలిగి ఉంటాయి. ఈయన ఆధునిక కధకుడు ఈయన కధలలో ఆధునికతను నింపినది మార్క్సిజము. ఈయన కధలన్నీ ఆయనకు మార్క్సిజము పట్లగల అవగాహనను తెలియజేస్తాయి. ఈయన రచనల ఆశయము, స్త్రీలపట్ల, దళితులపట్ల, రైతుల పట్ల, శ్రామికులపట్ల, కార్మికులపట్ల గల గౌరవాన్ని సంస్కార దృష్టిని కలిగించటమే. ఈయన కధల్లో స్త్రీ పాత్రలు ధైర్యముగా పరిస్తుతులను ఎదుర్కొని పురుషాధిక్యాన్ని వ్యతిరేకిస్తాయి. కులమతాల పట్ల ధనస్వామ్యము పట్ల వ్యతిరేకత అసహనం ఈయన రచనలలో ప్రస్ఫుటంగా కనిపిస్తుంది. స్త్రీలను గౌరవించే సమాజము కావాలని కోరుకొనే రచయిత విశ్వనాధ రెడ్డిగారు.ఈయన కధలు కాలక్షేపానికి చదివే కధలు కాదు. ప్రతి కథా ఒక లక్ష్యముతో నడుస్తుంది. ప్రస్తుతము అయన కధలలో ఒకటైన,”రెక్కలు” గురించి ముచ్చటించుకుందాము.
ఈ కద నేపధ్యము చిన్నదైనా, పెద్దదైనా ఉద్యోగము చేసే ఆడవాళ్లు మగవాళ్ళనుంచి ఎదుర్కొనే సమస్యలను అంటే లైంగిక వేధింపులను ఒక మహిళా హోమ్ గార్డ్ పంకజము దృఢమైన మనస్తత్వముతో మగపురుగులను లెక్కచేయకుండా తన్ను తాను రక్షించుకునే సమర్ధత చూపించటం, చివరలో ఇచ్చే సందేశములో ఆడపిల్లలను సాకి రక్షిస్తున్నామనుకొనే తండ్రుల రెక్కల కంటే తమ్ము తాము కాపాడుకొనే ఆడపిల్లల రెక్కలే బలమైనవి చెపుతాడు. ఎందుకంటే అప్పుడైనా ఇప్పుడైనా ఆడపిల్లలు ముఖ్యముగా ఉద్యోగాలు చేసే ఆడవారు మగవారి నుండి ఎదురయే లైంగిక హింసలో ఎటువంటి మార్పు లేదు. ఈ కధలో పంకజము మాట తీరు, ఇతర అడ హోమ్ గార్డ్ ల పట్ల చూపే శ్రద్ద, ఎలక్షన్ ఆఫీసర్ ను సున్నితముగా దెబ్బతీసే విధానము, పాఠకులకు పంకజము పట్ల ఆరాధన భావాన్ని పెంచుతుంది
ఈ కధ 90 కి ముందు బ్యాలెట్ పేపర్ తో ఎన్నికలు జరిగేటప్పుడు ఎన్నికల సిబ్బందిని పోలింగ్ మెటీరియల్ తీసుకున్నాక, మట్టికొట్టుకు పోయిన ఎక్కడానికి కష్టముగా వుండే లారీలలో పోలింగ్ స్టేషన్లకు తరలించటము, ఒక పోలింగ్ స్టాఫ్ బృందంలో ఉండే మహిళా హోమ్ గార్డ్ పంకజము పట్ల అసభ్యముగా ప్రవర్తించాలని ప్రయత్నించే ప్రిసైడింగ్ అధికారి నాగేశ్వరరావును పంకజము ఎదుర్కొని బుద్ది చెప్పటంతో కధ ముగుస్తుంది. రచయిత పోలింగ్ బృందంలో అసిస్టెంట్ ప్రిసైడింగ్ ఆఫీసర్ గా ఉంటూ ప్రిసైడింగ్ ఆఫీసర్ ప్రవర్తన గమనిస్తూ పంకజనానికి మోరల్ సపోర్టుగా ఉంటూ ఉంటాడు. రచయిత ఉపాధ్యాయ వృత్తిలో ఉండి ఎన్నికల నిర్వహణలో అనుభవంతో వ్రాసిన కద ఇది.
పోలింగ్ సిబ్బందితో బయలుదేరిన లారీ పోలీస్ స్టేషన్ ముందు ఆగినప్పుడుఎలక్షన్ బందోబస్త్ కోసము నియమింపబడ్డ ముగ్గురు మహిళా హోమ్ గార్డ్ లు బ్యాగులు పుచ్చుకొని లారీ ఎక్కడానికి వెనక వైపుకు వస్తారు ముగ్గురు ఇంచుమించుగా పాతిక ఏళ్ల లోపు పెళ్లికాని ఆడపిల్లలే వీళ్ళను గమనించిన అసిస్టెంట్ ప్రిసైడింగ్ ఆఫీసర్ ఆడపిల్లల తండ్రిగా అలవాటుగా కీడెంచటము శంకించటం భయపడటం చేసాడు లారీ ఎక్కటానికి ఇబ్బంది పడుతుంటే ముసలి కానిస్టేబుల్ చిన్నప్పుడు చెట్లు లెక్కలేదా ఆలోచిస్తారు ఎక్కండి అంటే ఆ ముగ్గురిలో వెనక ఉన్న అమ్మాయి ముందుకొచ్చింది “నీకు తొందర ఎక్కువ కాలుజారి పడతావు స్టూలు తెచ్చుకొని ఎక్కచ్చుగా” అని కానిస్టేబుల్ సలహాయిస్తాడు. దానికి తొందరపాటు అమ్మాయి, “ఇదేమన్నా బాత్రూమా జారీ పడటానికి లారీ ఎక్కి మిగిలిన ఇద్దరు ఆడవాళ్ళ బ్యాగులు అందుకొని ఒకరి తరువాత ఒకరిని చెయ్యి పుచ్చుకొని ఎక్కించింది. అంతవరకూ నింపాదిగా కూర్చున్న ప్రిసైడింగ్ ఆఫీసర్ ఆడవాళ్ళ రాకతో వాళ్ళ దగ్గరకు జరిగాడు.
ఎక్కిన ముగ్గురిలో ఒక అనుమానల అమ్మాయికి ఇది తిమ్మ సముద్రము రూట్ యేన అన్న అనుమానము వచ్చింది. వెంటనే తొందరపాటు అమ్మాయి ,”నీ కెప్పుడు అనుమానాలే తీరా అక్కడికి వెళ్ళాక ఈ మాట అడిగితే నీ టోపీ లాక్కుంటారు జాగ్రత్త” అని సమాధానము ఇచ్చింది. తొందరపాటు అమ్మాయి కలుపుగోలుతనము చొరవ రచయితకు నచ్చింది ఆ అమ్మాయిది తొందరపాటుతనము అనిపించినా దృఢ మనస్తత్వములా అనిపించింది. ఆ అమ్మాయి ముఖము తీరులో ఆకర్షణ, కళ్ళలో తెలివి ధీమా కనిపించాయి ఆ అమ్మాయి,”మీరే పోలింగ్ స్టేషన్ సార్ ” అని అడిగింది అవకాశము కోసము ఎదురు చూస్తున్న ప్రిసైడింగ్ ఆఫీసర్ నాగేశ్వరరావు ,” మా ఇద్దరిది ఏరువ పాళెము నేను పిఓ ను ఈయన ఎపిఓ” అని జవాబిచ్చిన నాగేశ్వరరావును ఆ అమ్మాయి ఎగాదిగా చూసి ,”ఏరువ పాళెము హరిజనవాడేనా ?” అని అడిగి ముగ్గురిదీ ఒకే పోలింగ్ స్టేషన్ అని తెలుసుకొని మిగతా విషయాలు పోలింగ్ కు సంబంధించినవి పిచ్చాపాటి మాట్లాడుకున్నారు.
మొదటి పోలింగ్ స్టేషన్ కు చేరటానికి గంట పట్టింది అక్కడ పోలింగ్ సిబ్బందితో పాటు అనుమానాల ఆడపిల్ల దిగింది సందడి అమ్మాయి,”రూట్ ఆఫీసర్ గారు ఆ పిల్ల నోరులేంది మిగతా వాళ్లతో కాస్త జాగ్రత్తగా ఉండమని చెప్పండి” అని చెప్పింది. ఆ అమ్మాయి మిత్ర రక్షణ పద్దతి చూసి రచయిత ముచ్చట పడ్డాడు ఇంకా లారీలో మిగిలింది చివరి పోలింగ్ బూత్ కు చెందిన ముగ్గురే నెమ్మదిగా పిఓ నాగేశ్వరరావు ఆ అమ్మాయితో కబుర్లు మొదలుపెట్టాడు వినకూడదు అనుకుంటూనే రచయిత ఆమాటలన్నీ వింటున్నాడు ముందు తన చదువు ఉద్యోగమూ అష్టి పలుకుబడి అన్ని అడక్కుండా నే ఆ అమ్మాయికి చెప్పి ఆ అమ్మాయి కర్తవ్య దీక్షను పొగిడాడు ఆ అమ్మాయి కూడా చురకలు ఏమి వేయకుండా విన్నది. హరిజనవాడ పోలింగ్ బూత్ చేరేసరికి చీకట్లు ముసురు కుంటున్నాయి.
పోలింగ్ బూత్ చేరినాక పిఓ నాగేశ్వరరావు తన బ్యాగ్ తీసుకొని దిగితే ఎపిఓ మహిళా హోమ్ గార్డ్ సాయముతో ఎన్నికల సామాగ్రి దింపుకున్నాడు ఆ సందర్భములోనే మహిళాహోమ్ గార్డ్ తన పేరు పంకజము గా చెప్పింది పోలింగ్ బూత్ గా ఉన్న స్కూలు టీచరు ఇద్దరు పిల్లలతో రెండు లాంతర్లు తెచ్చి ఇచ్చి ఎన్నికల సామాగ్ర్రీ సర్ధించాడు సిబ్బంది సామగ్రి ఉన్న గదికి తలుపులున్నాయి. కిటికీల తలుపులు విరిగి ఉన్నాయి. వీళ్లంతా పనిచేస్తుంటే పిఓ నాగేశ్వరరావు తన పడకకు పిల్లలతో ఏర్పాట్లు చేయించుకుంటున్నాడు. స్కూలు గోడలమీద వ్రాసిన నీతి వాక్యాలలో స్త్రీలను గౌరవింపుము అన్న వాక్యాన్ని పంకజము చదివి అక్కడే నిలబడి ఉన్న టీచర్ ను మెచ్చుకుంది. ఆ టీచర్ ను పెట్రోమాక్స్ లైట్ అన్నా దొరకవా అని అడిగి లేదు అనిపించుకున్నారు. మిగతా ఏర్పాట్ల గురించి ఆ టీచర్ వీళ్ళకు చెప్పాడు రాత్రి భోజనాలకు కోడి కోయించానని ఆ టీచర్ చెపుతాడు. పిఓ నాగేశ్వరారావు తానూ వెజిటేరియన్ అని అంటాడు. మిగిలినవాళ్లు పట్టింపులు ఏమి లేవని చెపుతారు. పంకజము నాగేశ్వర రావును,”మీరు బ్రాహ్మలా ?”అని అడుగుతుంది. “కాదు మా ఇంట్లో అందరికి వెజిటేరియన్ అలవాటు” అని సమాధానము ఇస్తాడు.
ముఖము కడుక్కుని ఫ్రెష్ అయి చీరలోకి మారిన పంకజాన్ని పిఓ నాగేశ్వరరావు కళ్ళార్పకుండా తమకముతో చూడటాన్ని ఎపిఓ గమనిస్తాడు భోజనాల సందర్భముగా పంకజము కోడి ముక్క కొరుకుతు నాగేశ్వరరావును కదిలించింది,”కూటికి పనికిరాని బ్రాహ్మణ్యము వదిలించుకోవాలని మేము చూస్తుంటే అందులోకి కమ్మ బ్రామ్మలని, రెడ్డి బ్రామ్మలని మీరందరు జొరబడితే ఎట్లా సార్ ?”అని అంటుంది. ఆశ్చర్యపోయిన నాగేశ్వరరావు “”నువ్వు బ్రాహ్మిన్ వా ” అని ప్రశ్నిస్తాడు “. ఆ అక్షరాలా బ్రాహ్మణులమే అందులో వైఖానసులము, భారద్వాజస గోత్రము, ఇంటి పేరు సేనాధిపత్య చేసేడేమో రోజుకు పదిహేను రూపాయల కూలి వచ్చే హోమ్ గార్డ్”అని పడిపడి నవ్వుతు జవాబు చెప్పింది. ఈ రకమైన సంతోషకర వాతావరణములో పంకజము కబుర్లతో భోజనాలు ముగించారు. ఆ టీచర్ పంకజాన్ని రాత్రి అయన ఇంట్లో పడుకొని ఉదయానే రావచ్చు కదా అని అంటాడు. కానీ పంకజము ,”నాకేమి ఇబ్బంది ఉండదు లెండి ఇద్దరు సార్లు ఉన్నారు “అని మర్యాదగా అయన ప్రతిపాదనకు నో చెప్పింది పంకజము. ఈ విషయాన్ని అంత మాములుగా తీసుకోవటం రచయితను అంటే ఎపిఓ ను కొంత ఆశ్చర్యానికి గురిచేసింది పంకజాన్ని పిఓ నాగేశ్వరరావు మర్మముగా చూస్తున్నట్లుగా ఎపిఓ కు అనిపిస్తుంది.
రెండు బెంచీలను కలుపుకొని పిఓ నాగేశ్వరరావు పడుకున్నాడు ఆ తరువాత ఎపిఓ ఒక చివరగా పంకజము పడుకున్నారు కొంచము సేపటికి నాగేశ్వరరావు వెలుతురుంటే నాకు నిద్రపట్టదు అంటే అయన లాంతరును ఆర్పి వేసాడు. రెండవ లాంతరును బాగా తగ్గించి పంకజము వైపు ఒక మూల పెట్టాడు ఎపిఓ కు నిద్ర రావటము లేదు. బయట వినిపిస్తున్న తత్వాలను వింటు తన బాల్య స్మృతులను గుర్తుచేసుకుంటూ నిద్రలోకి జారాడు. ఇంతలో పంకజము గొంతు వినిపించింది “ఏం పిఓ సార్ నిద్ర రావటము లేదా? కొంపదీసి నన్ను మీ భార్యగా అనుకుంటున్నారా ? అని గదమాయించేసరికి “ప్లీజ్ పంకజము నెమ్మది “అని బ్రతిమాలే ధోరణిలోకి వచ్చాడు. ఎపిఓ లేచి టార్చ్ లైట్ వేస్తే నాగేశ్వరరావు పంకజం కాళ్ళ దగ్గర నిలబడి ఉన్నాడు “ఏం సార్ బయటకు ఏమైనా వెళ్లాలా ? అని అడిగితే ,”కొత్త చోటు కదా సరిగా నిద్రపట్టటము లేదు బయటకు వెళ్లి సిగరెట్టు తాగి వద్దామనుకున్నా. చీకట్లో తలుపు కనబడలేదు”అని అయోమయముగా నాగేశ్వర రావు సమాధానము ఇచ్చాడు. అది అబద్దమని తెలుస్తూనే వుంది. పంకజము అటు తిరిగి నిశ్చింతగా పడుకుంది. నాగేశ్వరరావు తన పడక దగ్గరకు వెళ్లి లాంతరు వెలిగించి బయటకు వెళ్లి ఐదు నిముషాలు బయట ఉండి లోపలికి వచ్చి పడుకున్నాడు. అంతా ప్రశాంతముగా నిద్రపోతున్నారని నిర్ణయించుకొని ఎపిఓ కూడా నిద్రలోకి జారుకున్నాడు.
తెల్లవారు ఝామున బోరింగ్ పంపు శబ్దముతో మెలకువ వచ్చి చూస్తే తలుపులు తెరచి ఉన్నాయి. పంకజము పిఓ ఇద్దరు లేరు. పంకజము గొంతు వినిపిస్తుంది ,”పిఓ సార్ ఇట్లా రావద్దు నేను స్నానము చేస్తున్నా. మీకు మర్యాద కాదు ఇటు రాకండి,”అని సీరియస్ గా చెప్పింది. ఎపిఓ ను చూసిన పిఓ ,”మీరు లేచారా? కడుపులో బాగాలేదు” అని బొంకాడు ఇద్దరు లాంతరు పుచ్చుకొని ఆరుబయలు మల విసర్జనకు వెళ్లి వచ్చేటప్పటికి పంకజము రెడీ అయి, ఏమి జరగనట్టు “మీరు కూడా తయారు అవ్వండి”అని చెప్పింది. మిగిలిన పోలింగ్ సిబ్బంది ఇద్దరు వచ్చారు. ఎనిమిది గంటలకు పోలింగ్ ను ప్రారంభించారు. ఓటర్లను చాకచక్యంగా పంపటంలో పంకజము విసుగు లేకుండా నవ్వుతు పనిచేసింది. పిఓ మొదట్లో బెట్టుచేసి దర్పము ప్రదర్శించినా ఎపిఓ మిగిలిన వాళ్ళ సహాయముతో పనులన్నింటిని చక్కగా నిర్వహించాడు. పది నిముషాల ముందే పోలింగ్ అపి ఫారాల పని పూర్తి చేద్దామని పిఓ అంటాడు. కానీ పంకజము లోపలికి వచ్చి కూలికి వెళ్లి వచ్చేవాళ్ళు ఉంటారు. అవసరమైతే వాళ్లకు స్లిప్పులు ఇచ్చి పోలింగ్ జరపాలి అని చెపితే మొదట్లో సణిగినా మెజారిటీ అభిప్రాయానికి తలఒగ్గక తప్పలేదు పిఓకు.
ఆరుగంటలకు పోలింగ్ ముగించి ఏడింటికల్లా అన్ని క్లోజ్ చేసి లారి కోసము ఎదురుచూస్తూ కూర్చున్నారు. ఆలస్యము అవుతుందని ఆ టీచర్ భోజనాలు ఏర్పాటు చేస్తానని అన్నము, చట్నీ మజ్జిగా తెప్పించాడు పిఓ నాగేశ్వర రావు,”పోలీస్ స్టేషన్లో మానభంగాలు ఉంటాయని వ్రాస్తున్నారు, ఆడపోలీసులు చాలకన ?” అని మాటల్తో పంకజముపై మెరుపుదాడి చేస్తాడు. ఈ ప్రశ్నకు ఎపిఓ బాధపడతాడు పంకజము భోజనము మధ్యలో లేస్తూ,”తెలుగు సినిమాల్లో అయితే మీ డైలాగు బాగుంటుంది సార్. నాకు అన్నము సహించటము లేదు. ఆ మాట అనే నోటితో మీరెట్లా అన్నము తినగల్గుతున్నారో రోజు “అని గంభీరంగా అంటుంది ఒక మహిళా పోలీస్ కాబట్టి ఆ మాట అనగలిగాడు. ఇంకా ఎవరితోనైనా ఆ మాట అనగలిగేవాడు కాదు. చావు దెబ్బ తిన్న పిఓ సైలెంట్ అయినాడు
రాత్రి పదకొండు గంటలకు రిసీవింగ్ కేంద్రానికి చేరినాక మెటీరియల్ అప్పజెప్పినాక పిఓ మాటవరసకు కూడా ఎవరితో చెప్పకుండా వెళ్ళిపోయాడు. పంకజము వీడ్కోలు చెప్పటానికి ఎపిఓ దగ్గరకు వచ్చింది. రచయితకు కళ్ళలో నీళ్లు తిరిగాయి,”ఈ ఉద్యోగమూ ఎందుకు చేస్తున్నావమ్మా “అని భాదతో అడుగుతాడు. “పదో తరగతి తప్పిన దానికి ఏ ఉద్యోగమూ వస్తుంది సార్. ఇంట్లో నామీద ఆధారపడి నలుగురు బ్రతుకుతున్నారు. నాన్న లేడు. ఎక్కడైనా ఎదో ఒకటి చెయ్యాలి కద సార్ ఎక్కడైనా ఆడవాళ్ళంటే అలుసే సార్”అని పంకజము జవాబిస్తుంది రచయిత “ఆ పిఓ వెధవ “అని పూర్తి చేయలేకపోతాడు “అదొక రకము ఊర కుక్క సార్. అదిలిస్తే పారిపోయే రకము. పిచ్చి కుక్కలు వెంట బడితే ఏమి చేస్తానని ఆలోచిస్తున్నారా?” అని నవ్వుతు అడుగుతుంది. దీనికి పంకజమే జవాబు చెపుతుంది. ఈ సమాధానము సమాజానికి కనువిప్పు కలిగించేది రచయితను ఆలోచనల్లో పడేసింది. “శరీరము వంపు సొంపులు తప్ప ఏది చూడని సంస్కారము మగవాళ్లలో ఉన్నంతకాలము బాధలైన ఇంతే. ఇంతకన్నా ఘోరమా కదా సార్ మీరైతే ఏమి చేస్తారో చెప్పండి ?'” అన్న ప్రశ్నకు రచయిత వణికిపోతాడు. ఎందుకంటే తన కూతుళ్లను ఇన్నాళ్లు కాపాడుతున్నాను అనుకుంటున్న రచయితకు తన రెక్కలు ఎంత బలహీనమో ఆ క్షణములో తెలిసింది. పంకజము నవ్వుతూ సెలవు తీసుకుంటుంది .
రామబాణము చెట్లు రాల్చిన పూల మధ్య చీకటిని చీల్చలేని కాంతి రేఖల మధ్య పంకజము టకటకా సాగిపోతుంది.

NALEDI – ఒక బుజ్జి ఏనుగు కథ.

రచన: చక్రధర్

ఈ ప్రపంచంలో మనుషులతో పాటు ఎన్నో రకాల జంతువులు పక్షులు కీటకాలు సూక్ష్మజీవులు సముద్ర జీవులు ఉన్నాయి. దగ్గరగా ఉండి గమనిస్తే ప్రతి జీవి చేసే జీవన పోరాటం వాటి సాంఘికజీవనం ఆ జీవనంలో
ఎదురయ్యే సమస్యలు శారీరక మానసిక బాధలు అన్ని అందరికీ ఒకటే.
చూడటానికి భారీకాయులైనా మానసికంగా చాలా సున్నితమైన స్వభావం కలిగినవి ఏనుగులు. ఇవి శాకాహారులు. అనాదిగా మనిషితో స్నేహంగా ఉంటూ అతనికి ఎన్నో విధాల సాయపడిన జీవులు.
ముఖ్యంగా భారీ వస్తువుల రవాణా లో, యుద్ధాల్లో ‘గజదళం’ గా సాయపడిన ఏనుగులు, తర్వాతి కాలంలోగుళ్ళల్లో మూలవిరాట్టును ఊరేగించడానికి గుడి ఆస్థాన జంతువులుగా ఉంటున్నాయి. భారతీయ
సంస్కృతిలో ఏనుగు ని వినాయకుడు గా పూజిస్తారు.
ఆఫ్రికాలో బోట్స్వానా లో అబూ క్యాంప్ అనేది ఒక ఏనుగుల సఫారీ క్యాంప్ . సర్కస్ లో నుంచి, జూ లలోనుంచి, ఇంకా వివిధ ఇతర భయంకరపరిస్థితుల్లోంచి వచ్చిన ఏనుగులని అక్కడ పరిరక్షిన్తుంటారు. వాటి
శారీరక మానసిక స్థితిగతులను పరీక్షించి తిరిగి వాటిని ఆటవిక జీవనం కొనసాగించే దిశగా పనిచేస్తుంటారు.
ఆ క్యాంపులో కిటి అనే ఒక అనాధ ఏనుగు గర్భవతిగా ఉండి నేడో రేపో ప్రసవం అన్నట్టుగా ఉంటుంది. పర్యవేక్షణకి ఇద్దరు డాక్టర్లు వస్తారు. పుట్టబోయే ఏనుగు కోసం నలేదీ అనే పేరును సెలెక్ట్ చేస్తారు. రోజూఎదురు చూస్తున్న కిటి మాత్రం ప్రసవించదు. అలా 13 రోజులు గడిచిన తర్వాత 14వ రోజు రాత్రి ఒక బుజ్జి ఏనుగు పిల్లకి జన్మనిస్తుంది. చిన్ని తొండంతో కాళ్ళు కొట్టుకుంటూ నెలేదీ ఈ ప్రపంచంలోకి వస్తుంది.
కాసేపు అటు ఇటు దొర్లి మెల్లిగా లేచి నిలబడుతుంది. సహజ మాతృత్వంతో కిటి నలేదీని అక్కున చేర్చుకుంటుంది.
చిన్ని తోకనీ తొండాన్ని అటూ ఇటూ తిప్పుతూ బుడిబుడిగా నడుస్తున్న ఆ ఏనుగు పిల్లని చూసి అందరూ ముచ్చట పడతారు. చాల సంతోషంగా ఫీల్ అవుతారు. గత 20 సంవత్సరాలుగా అదే క్యాంపు లో పనిచేస్తున్న ఒకతను అది తన కూతురు లాంటిదని చెప్పుకొస్తాడు. అతని జీవితమంతా ఏనుగులతో పెనవేసుకు పోయింది మరి.
అలా ఏనుగుల సమూహంలోకి కొత్తగా నలేదీ చేరుతుంది. మిగతా ఏనుగులు కూడా దాన్ని బాగానే స్వీకరిస్తాయి. రోజు పొద్దున్నే ఏనుగులని అలా అడవిలో తిప్పడం సాయంత్రానికి మళ్ళీ క్యాంప్ చేరుకోవడం
జరుగుతుంటుంది. అలా ఆ ఏనుగులకి ఆటవిక వాతావరణాన్ని అలవాటు చేసి మెల్లిగా అడవులలో వదిలేస్తారు.
నలేదికంటే ముందే కిటి కి లోరటో అనే ఆడ ఏనుగు ఉంటుంది. నలెడి తన అక్కయ్య, మిగత సహచరులతో కలిసి హాయిగా ఉంటుంది.
అంతా సవ్యంగా ఉంది అనుకున్న సమయంలో హటాత్తుగా కిటి కి అనారోగ్యం సంభవించడం జరుగుతుంది. డాక్టర్ల ప్రయత్నాలు ఫలించక కిటీని కోల్పోవాల్సి వస్తుంది. అక్కడ సిబ్బందికి ఎంతో ప్రీతిపాత్రమైన కిటి
లేకపోవడం చాలా బాధాకరంగా ఉంటుంది అది చనిపోయిన విషయం వాళ్ళు నమ్మలేరు అడవి నుంచి తిరిగి వస్తుందేమో అని ఎదురు చూస్తున్నట్టుగా ఉంటారు.
ఆరు వారాల్లోనే బుజ్జి నలేది తల్లిని కోల్పోయి అనాధగా మారిపోతుంది. ఒంటరిదై పోతుంది. దాని మనసులో బాధ ఊహించరానిది. మరిచిపోలేని ఆ బాధ నుంచి అది బయట పడుతుందని ఎదురుచూస్తుంటారు సిబ్బంది.
సర్కస్ నుంచి రిస్క్ చేయబడిన ఏనుగు కేతీ తనకంటూ బిడ్డ లేకున్నా అక్కడుండే మిగతావాటికి అమ్మలాంటిది. నలేది మెల్లగా కేతీ దగ్గరకు చేరుకుంటుంది. కేతీ కూడా నలేదిని అక్కున చేర్చుకుని పాలు ఇస్తుంది. బిడ్డ లేకుండానే పాలు ఉండటం వల్ల సరిపోయినంత పాలు ఉండవు. ఆ పాలలో పోషక విల్లువలు కూడా చాల తక్కువగా ఉంటాయి. కొద్దిరోజుల్లోనే బక్కపడిపోయిన నలేదీన్ని చూసి సిబ్బందికి అర్థమైపోతుంది దానికి కావలసిన పాలు పోషకాలు అందట్లేదని. అప్పుడు దానికి ఆహారం అందించడమే సమస్య అవుతుంది. తల్లిపాలు తప్ప తాగని ఆ చిన్ని కూన సీసా పాలు ముట్టదు. సిబ్బంది చేసిన అన్ని ప్రయత్నాలు విఫలమవుతాయి. మరోవైపు తన బిడ్డ కాదు గనక కేతి నెలేదీ ని పెద్దగా పట్టించుకోదు. దాంతో శారీరకంగా,
మానసికంగా నెలెదీ చిక్కిపోతుంది. దాని కాపాడాలంటే దాన్ని గుంపు నుంచి వేరుచేసి పాలు తాగించే ప్రయత్నం చేయడం ఒక్కటే మార్గం అని సిబ్బందికి అనిపిస్తుంది. నలేదీ తీసుకుపోతుంటే మిగతా ఏనుగులు అరుస్తూ అడ్డుపడుతూ అభ్యంతర పెడతాయి, ముఖ్యంగా నెలేదీ అక్కయ్య. కాని ఎలాగోలా నలేదీ ని జీప్ లో ఎక్కించుకొని వేరే చోటుకి తీసుకెళతారు.
కొత్తగా తీసుకొచ్చిన ప్రదేశంలో ఆ చిన్న ఏనుగు నిలబడలేదు. ఏడుపు, అరుపులు, బాధ ఆక్రందన. కానీ సిబ్బంది నిస్సహాయులు. దాన్ని ఎలా పాలు తాగేట్టు చేయాలో వాళ్ళకీ తెలిదు. కాని దానికి తల్లి ప్రేమా కావాలని, అలాంటి ప్రేమని అందించగలిగితే అది పాలు తాగి బతికే అవకాశం ఉన్నదని భావిస్తారు. దాంతోనే సాంతం గడపడం, తనతోపాటే ఉంటున్నారన్న భావన కలిగించడం చేయాలి. అందుకే వాళ్లు అన్ని ప్రయత్నాలు చేస్తారు. దాన్ని ప్రేమగా చూస్తారు ఆడుకుంటారు. దాంతోపాటే రాత్రి పడుకుంటారు తాను
ఒంటరిని అన్న భావన కలిగిన మరుక్షణం అది చనిపోతుంది అని సిబ్బందికి తెలుసు. అలా దానితో ఒక అనుబంధం ఏర్పరచుకుంటే తప్ప అది మామూలు కాలేదు. దానికి కూడా మెల్లిగా వాళ్ళు తనవాళ్ళే అనే భావన కలుగుతుంది. వాళ్ళ మీద తన ప్రేమని చూపుతుంది. మెల్లిగా పాలు తాగటం మొదలు పెడుతుంది.
ఇహ సిబ్బంది ఆనందానికి అంతు లేదు. ఇలా ఆఫ్రికాఖండంలో ఇలా అనాధలై తల్లి ప్రేమ లేక చనిపోతున్న చిన్న ఏనుగులు ఎన్ని ఉన్నాయో అనేది ఆలోచనకి వస్తుంది ఆ సిబ్బందికి. ఆ పాయింట్ ని తమ రిసెర్చ్ లో పెట్టుకుంటారు. అలా రోజు నలేదీ పాలు పట్టటం,.. అలా తిప్పుకొని రావటం, ఆట పాటలటో దాన్ని మామూలుగా చేస్తారు.
అది ఇప్పుడు అందంగా ఆరోగ్యంగా తయ్యారవుతుంది. ఇప్పుడ మళ్లీ దాని ఇదివరకటి గుంపులో వదిలేయాలి. దానికోసం ఒక పథకం వేస్తారు. ఏనుగులు కొత్తవాటిని తమ గుంపులోకి తొరగా అంగీకరించవు. కానీ నలేదీ నాలుగు నెలలుగా గుంపు నించి వేరు అయింది కనక .. దాన్ని గుంపులోకి అంగీకరించటం అంత సులభం కాదు. మెల్లిగా నలేదీకి ఒక్కో ఏనుగుతో కలిపిస్తారు. మొదట్లో అక్క లోరటో, నలేదిని చూసి
దగ్గరికి రాదు. ఎదో వింత జంతువుని చూసినట్టు చూస్తుంది. కానీ రెండో రోజు, రసిక అనే మరో ఏనుగుతోకలిసి వచ్చి… నలేదిని గుర్తిస్తుంది. అలా అన్ని ఏనుగులు మెల్లిగా నలేదిని తమలో కలుపుకుంటాయి.
తొండముతో ఒకరిని ఒకరు రాసుకుంటూ ప్రేమని తెలుపుకుంటాయి. ఇదంతా వాటికీ మనకీ ఒక గొప్ప భావోద్వేగ సంఘటన.
అలా గుంపులో కలిసిన నలేది నేర్చుకోవలసింది చాలా ఉంది. ఏది తినాలి ఏది వదిలేయాలి, ఏయే జంతువులూ హానికరం, వేటితో సమస్య ఉండదు లాంటి విషయాలు ఎన్నో నేర్చుకోవాలి. గుంపు విడిచి దూరంగా వెళ్ళకుండా చూసుకోవాలి. తన అక్కయ్యల సంరక్షణలో.. నలేది హాయిగానే ఉంటుంది. కుంటల్లోజలకాలు, చిన్న జంతువులని తరుముతూ ఆడుకోవటం.. తొండం ఉపుతూ అటు ఇటు పరుగులు. మొదటి సంవత్సరం గడిచి బర్త్ డే జరిపిస్తారు సిబ్బంది. కొవ్వత్తి ఊదేసి కేకు తింటుంది నలేది. అంతా సవ్యంగా ఉంది అనుకున్న సమయంలో ఎదో అనారోగ్యంతో ఏమి తినకుండా తాగకుండా కనిపిస్తుంది. అజీర్తి, మలబద్దకం అనుకుని మందులిస్తారు. కానీ రోజులు గడుస్తున్న పరిస్థితుల్లో మార్పు రాదు. రోజురోజుకీ బలహీన పడిపోతుంది. సర్జరీ చేయటం వల్లే బ్రతికే ఛాన్స్ ఉంది. అది కూడా చాలా తక్కువ శాతం
అంటాడు డాక్టరు. డాక్టర్లు సర్జరీ కి ఏర్పాటు చేస్తారు. అందరిలోనూ ఏదో ఆందోళన, భయం. ఎం జరుగుతుందో.. చిన్నారి నలేది బతుకుతుందా లేదా ? స్వంత కూతురికి ఆపరేషన్ అయినంతగా బెంగ పడుతుంటారు.
అనస్తీషియా ఇవ్వటం అనేది మనుషులకైనా … జంతువులకైనా కొంచం ప్రమాదకరమే. కోమాలోకి వెళ్లిపోవచ్చు. కొంతం అటు ఇటు అయితే ప్రాణం పోవచ్చు. నలేదీకి అనస్తీషియా ఇస్తారు. నలేదీ శ్వాస క్రమంగా సన్నబడుతుంది. ఆక్సిజన్ పెడతారు. వివిధ రకాల మందులు వేస్తారు. మరో వైపు గుండె కొట్టుకోటానికి అదుముతుంటారు. కాని నలేదీ చడీచప్పుడు కాకుండా పడుంటుంది. అలా కొంత ప్రయత్నం తరవాత ఒక పెద్ద శ్వాస తీస్తుంది. అందరు సంతోషించి.. ఆపరేషన్ మొదలెడతారు. దాని పొట్ట నించి.. రెండు మీటర్ల పొడవున్న palm ఆకులు( ఈత జాతి) బయట పడతాయి. అది పొట్టలో చిక్కుకు పోయినందువల్లే నలేదీ అనారోగ్యం పాలైంది. ఆపరేషన్ తో దాని తీసివేస్తారు. చిన్న ఏనుగులు ఆ ఆకులని ఎక్కువగా తింటే
జీర్ణించుకోలేవు. అందుకే నలేదీకి ప్రమాదం సంభవించింది. కాని సకాలంలో గుర్తించి ఆపరేషన్ చేయటం వల్ల బతకగలిగింది. ఆపరేషన్ నించి కోలుకునే వరకు నలేదీని అడవుల్లోకి పోనివ్వరు. కానీ సాయంత్రం కాగానే
తన సహచరులు రాగానే …మళ్ళీ ఆటలు పాటలు. !!
ఒక్క ఏనుగును బతికించు కోవటానికి ఇంత కష్టమయింది. ఇలా ఏనుగులు సహజంగా జీవించడానికి ఎన్నోఅవరోధాలు ఎదుర్కోవాల్సి ఉంటుంది. అంతరించిపోతున్న అడవులు ఒకవైపు సమస్య అయితే, దంతాల
కోసం ఏనుగుల చంపేసే స్వార్థ మనుషులు మరోవైపు. కాని ఆఫ్రికా నిండా..ఆ మాటకొస్తే ప్రపంచం మొత్తం మీద దంతాల కోసం చంపపడుతున్న ఏనుగులు ఎన్నో. తుపాకులతో కాల్చి, సైనేడ్ నీళ్ళు తగించి, విషం
పూసిన బాణాలు వేసి ప్రతి రోజు ఏనుగుల్ని చంపుతూనే ఉన్నారు. నలేదీ లాంటి ఎన్నో పిల్లలని అనాధలని చేస్తూనే ఉన్నారు. ప్రతి పదిహేను నిమిషాలకి ఒక ఏనుగును కోల్పోతున్నాం. అలా సంవత్సరానికి 25వేల
నుంచి 30 వేల ఏనుగుల వరకు చనిపోతున్నాయి. మనం ఇంట్లో గర్వంగా పెట్టుకునే ఒక ఏనుగు దంతపు బొమ్మ వెనక ఒక ఏనుగు శవం ఉన్నట్టు లెక్క. ఆఫ్రికా అడవుల్లో ప్రతి కిలోమీటరు కు ఒక ఏనుగు శవం
కనపడుతోందంటే ఎంత దారుణం జరుగుతుందో ఆలోచించుకోవచ్చు. ఇప్పటికైనా మానవజాతి మేలుకొని ఏనుగు దంతాల వినియోగం నిలిపేసి , ఏనుగుల్ని చంపటం ఆపేయకపోతే .. భూమ్మీద ఏనుగు అనే అందమైన భారీ జంతువు ఉనికి మరిచిపోవాల్సి వస్తుంది.

Geoffrey Luck, Ben Bowie దర్శకత్వం వహించిన ఈ డాక్యుమెంటరీ చిత్రం అద్బుత నేపథ్య సంగీతంతో ఆకట్టుకుంటుంది. చిన్నారి నలేదీ కథ అందరికీ నచ్చుతుంది. డాక్యుమెంటరీ చిత్రమే అయినా సినిమాకి
కావలసిన అన్ని భావోద్వేగాలు ఇందులో నిండుగా ఉన్నాయి. మొదటిసారి చూడగానే నలేదీతో మనం ప్రేమలో పడిపోతాం. ముచ్చటైన నలేదీ , దాని చిలిపి వేషాలు, జీవిత పోరాటం మనలో భావోద్వేగాలు నింపుతాయి. తద్వారా ఏనుగులు ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలు, మానవ జాతి స్వార్థం కూడా మనకి
తెలిసొస్తుంది. పిల్లలు, జంతు ప్రేమికులు తప్పకుండా చూడవలసిన చిత్రం . !!

జి. యస్. హాస్యకథలు / వదినగారి కథలు

రచయిత్రి; జి. యస్. లక్ష్మి
సమీక్ష/మాటామంతీ: మాలాకుమార్

నవరసాలల్లో హాస్యరసం ప్రాధానమైనది అని నా భావన. నవ్వు నాలుగు విధాల చేటు అన్నారు . కాని అన్ని సమయాలల్లో కాదు. అసలు నవ్వని వాడు ఒక రోగి, నవ్వటం ఒక భోగం అన్నారు జంధ్యాల. చక్కగా నవ్వుతూ ఉండేవాళ్ళను చూస్తే ఎవరికైనా మాట్లాడాలనిపిస్తుంది. అదే చిటచిటగా ఉంటే దూరంగా ఉందామనిపిస్తుంది. మనసు బాగాలేనప్పుడు, ఏదైనా చికాకు కలిగినప్పుడు మనసు మళ్ళించుకునేందుకు ఓ హాస్య నవలో, కథో చదవాలనిపిస్తుంది. ఆ కథ చదవగానే పెదవులపై ఓ చిరునవ్వు రావాలి. అందులోని హాస్య సంఘటనలు పదే పదే గుర్తొచ్చి పడీ పడీ నవ్వాలి. “పాపం బిక్కమొహం వేసాడు. “అని చదవగానే ఆ బిక్క మొహం కళ్ళ ముందు మెదలాడాలి. ఏదైనా సంఘటన హాస్యంగా ఉండవచ్చు. దానిని హాస్యంగా వ్రాయటం ఒక కళ. పత్రికలల్లో హాస్యకథ అని రాసినా ఆ కథ చదవగానే నవ్వు కాదు కదా పెదాలు కూడా విచ్చుకోవటం లేదు! కాని అదేమిటో తెలుగు లో అలాంటి హాస్య రచయతలు ఎక్కువగా లేరు. ఉన్న కొద్ది హాస్య రచయతలల్లో కి ఈ మధ్య తన హాస్య కథలతో దూసుకు వచ్చేస్తున్నారు జి. యస్. లక్ష్మి గారు. ఆరోగ్యం కోసం హాస్యం అంటూ , “జి. యస్. హాస్యకథలు / వదినగారి కథలు” పుస్తకాన్ని, మనసారా నవ్వుకోండి అని పాఠకులకు అందించారు.

జి. యస్ హాస్యకథలల్లో మొత్తం పదమూడు కథలు ఉన్నాయి. మొదటి కథ “అమ్మగారికి దండం పెట్టు” తో నవ్వటం మొదలుపెడితే ఇక ఆప కుండా నవ్వుకుంటూ పోవటమే మన పని. అయ్యో కథలన్నీ అప్పుడే ఐపోయాయా అనుకోకుండా , వెనక్కి తిప్పుతే గడుసు వదినగారు, అమాయకపు మరదలు కథలు కనిపించి అమ్మయ్య ఇంకాసేపు నవ్వుకోవచ్చు అనుకుంటాము. ఆ కథల గురించి నేను చెప్పటమెందుకు మీరే చదివి నవ్వుకోండి. పుస్తకము కొని చదువుకునే ముందు కొంచము రచయిత్రితో మాటా మంతీ.

 

1. మీకు రచనలు చేయాలనే కోరిక ఎప్పుడు కలిగింది?
జ) 1992 నుంచీ అప్పుడప్పుడు ఆకాశవాణిలో ప్రసంగవ్యాసాలు, నాటికలు, పాటలు ప్రసారమయ్యేవి. నా మొట్టమొదటికథ ఆ రోజుల్లోనే ఆంధ్రప్రభ వారపత్రికలో పడినా నేను రచనావ్యాసంగాన్ని సీరియస్ గా తీసుకున్నది 2002 నుంచే.
2. మీ హస్య కథల గురించి మాట్లాడుకునే ముందు, మీ నవల “ఒక ఇల్లాలి కథ ” గురించి చిన్న అనుమానము. మీ “ఒక ఇల్లాలి కథ” లో నాయిక స్వరాజ్యమును ముందు నుంచీ సాత్వికురాలిగా, తల్లికీ, భర్తకూ విధేయురాలుగా, అణుకువగా చూపించి, చివరలో తిరుగుబాటు చేయిస్తారు. నిజ జీవితంలో అలా మారటం సాధ్యమంటారా?
జ) ఒక ఇల్లాలి కథ లో నాయిక స్వరాజ్యం మనస్తత్వం మొదటినుంచీ తన గురించి కన్నా యితరుల గురించే యెక్కువ ఆలోచించే మనస్తత్వం. అందుకే పెద్దవాళ్ళ నిస్సహాయతను గుర్తించి రమణమూర్తి పెట్టిన షరతులకు లోబడి పెళ్ళి చేసుకుంది. పెళ్ళయాక ఆ యింటికే అంకితమయిపోయి, పుట్టింటినుంచి తను తెచ్చుకున్న బంగారంకూడా ఆడపడుచుని గొప్ప యింటిలో యివ్వడానికి తనంతట తనే యిచ్చేసింది. ఆఖరున కూడా తన తల్లీ, మేనత్తలకోసమే రమణమూర్తి దగ్గరకి వెడదామనుకుంది. కానీ, ఎప్పుడయితే మేనకోడలు స్రవంతి, ‘నువ్వు అలా వెడితే నిన్నే మాకు ఆదర్శంగా చూపిస్తారు’ అని చెప్పిందో అప్పుడు కూడా అదే మనస్తత్వంతో తనకోసం కాకుండా తన తరవాతి తరంవారికోసం తిరుగుబాటుకు నాంది పలికింది.
3. మీవి కొన్ని బ్లాగ్ పోస్ట్ లూ, ఒక కథ “అమ్మ మారిపోయిందమ్మా” మీ పేరు లేకుండా ఎవరో షేర్ చేసారు కదా!దానికి మీ స్పందన ఏమిటి?
జ) నా పేరు లేకుండా షేర్ అయినందుకు బాధగా అనిపించింది.
4. మీ కథ”అమ్మ మారిపోయిందమ్మా” కథ, దానితో పాటు మీరు పాపులర్ అయిపోయారు దానికి మీ స్పందన ఏమిటి?
జ) సంతోషంగా అనిపించింది.
5. మీకు రచనలు కాకుండా ఇంకా ఏ కళల్లోనైనా ప్రవేశం ఉందా?
జ) ప్రవేశం మాత్రమే వుంది.
6. రచయిత్రి రచన చేసేటప్పుడు దేనిని గుర్తు పెట్టుకోవాలి?
జ) తన చుట్టూ వున్న సమాజాన్ని గుర్తు పెట్టుకోవాలి. ఆ రచయిత చేసే రచన వల్ల సమాజంలో ఒక నేరస్తుడు మంచివాడుగా మారాలి కానీ, ఒక మంచివాడు నేరస్తుడుగా మారకూడదు.
7. రచనల్లో స్త్రీ పాత్రలను యెలా చిత్రీకరించాలి?
జ) స్త్రీలు కూడా మనుషులే. వారికి కూడా వ్యక్తిత్వం వుంటుంది. అటువంటి వ్యక్తిత్వం గలవారిగా చిత్రించాలని నా అభిప్రాయం.
8. ఇక హాస్య కథలు గురించి హాస్యకథలు రాయడానికీ, సీరియస్ కథలు రాయడానికీ మధ్యగల తేడా యేమిటో చెప్పండి.
జ) చాలా తేడా ఉందండీ. సీరియస్ కథలనబడే కరుణ రసాత్మక కథలూ, అణచివేత కథలూ, ఆకలి కథలూ, సమస్యలకు పరిష్కారాన్ని చూపించే కథలూ వంటివి రాస్తున్నప్పుడు ఆ రసం పండడానికి ఆ సన్నివేశాన్ని ఎంత ఎక్కువగా వర్ణించితే పాఠకులు అంత ఎక్కువగా ఆస్వాదిస్తారు.
కానీ, హాస్యకథలు రాసేటప్పుడు ఆ సన్నివేశాన్ని పండించడానికి అలా ఎక్కువగా రాస్తే ఆ హాస్యం పాఠకుడికి వెగటు పుట్టిస్తుంది. తక్కువగా రాస్తే ఆ హాస్యం పండదు. అందుకే హాస్యరసాన్ని చాలా బాలన్సెడ్ గా రాయాలి.
9. బాలన్సెడ్ గా అంటే? ఏమైనా జాగ్రత్తల్లాంటివి తీసుకోవాలా?
జ) అవునండీ. హాస్యం రాసేటప్పుడు అది ఎదుటి మనిషిలోని అవకరాన్నిగానీ, లోపాన్నిగానీ యెత్తి చూపించి పాఠకులని నవ్వించే ప్రయత్నం చెయ్యకూడదు. ఒక మనిషి అరటితొక్కమీద కాలేసి జారిపడినట్టు లాంటివి రాస్తే, అది ఎదుటి మనిషి పడే బాధని మనం హాస్యంగా తీసుకున్నట్టవుతుంది. అది పాఠకుడిలో ఉండకూడని గుణాన్ని మనం పైకి తీసుకొచ్చినట్టవుతుంది. అందుకే హాస్యరచయిత(త్రి) మరింత జాగ్రత్తగా రచనలు చెయ్యాలి.
10. “వదినగారి కథలు” లో వదినగారి గురించి అలా రాసినందుకు మీ వదినగారు ఏమీ అనుకోలేదా?
జ) హ హ. . చాలామంది అలాగే అడుగుతుంటారండీ. కానీ, నా వదినగారికథల్లో వదిన నేను సృష్టించిన పాత్ర. మా వదినలెవ్వరూ అలా లేరు. కొంతమంది మనుషులు వాళ్ళు చేసిన పని తప్పయినా సరే, తప్పని వాళ్లకి తెలిసినా సరే అస్సలు ఆ తప్పు ఒప్పుకోరు. పైగా వాళ్ళ మాటల చాతుర్యంతో ఆ తప్పుని ఒప్పుగా ఎంచక్కా దిద్దేస్తారు. దానికి చాలా తెలివితేటలూ, సమయస్ఫూర్తీ, వాక్చాతుర్యం లాంటివి కావాలి. అలాంటి పాత్ర సృష్టే ఈ వదిన. అందుకె ఈ వదినంటే నాకెంతో ఆరాధన.
11. మీరు ఇంకా ఏమైనా చెప్పదలచుకుంటే చెప్పండి.
జ. తప్పక చెపుతానండీ. ఇలా నా అభిప్రాయాలను పంచుకోవడానికి దోహదపడిన మీకూ, పత్రికా సంపాదకులకూ నా ధన్యవాదాలు.
లక్ష్మిగారు మీ అభిప్రాయాలను మాతో పంచుకున్నందుకు ధన్యవాదాలండి.

ప్రఖ్యాత రచయిత్రి మన్నెం శారదగారు చిత్రించిన ముఖ చిత్రముతో ఉన్న జి. యస్. హాస్య కథలు / వదినగారి కథలు అన్ని పుస్తక షాపులల్లోనూ దొరుకుతుంది. వందరూపాయిలకు కొనుక్కొని కడుపుబ్బ నవ్వుకోండి.

తుషార మాలిక లఘు సమీక్ష …!!

రచన: మంజు యనమదల

కవితలకు, కథలకు సమీక్షలు రాయడం అంటేనే చాలా కష్టమైన పని. సిరి వడ్డేగారు రాసిన త్రిపదలకు అది కూడా 1300 ల త్రిపదలకు నేను సమీక్ష రాయడమంటే సాహసం చేయడమే. అక్షరాలకు అందమైన పదభావాలను జత చేసి ముచ్చటైన మూడు వాక్యాల్లో త్రిపద కవితలను సిరి వడ్డే మనకు “తుషార మాలిక” తొలి త్రిపద సంపుటిగా అందించారు. ముందుగా వారికి నా ప్రత్యేక అభినందనలు.

ఒక్కో వాక్యానికి 20 అక్షరాలకు మించకుండా మూడు వాక్యాల్లో ముచ్చటైన కవితలను అందించిన తీరు చదువరులను ఆకట్టుకుంటుంది అనడంలో ఏమాత్రం సందేహం లేదు. ఇక తుషార మాలికలో మొదటి త్రిపదం జన్మనిచ్చిన అమ్మతోనే మొదలు. చరాచర సృష్టికి మూలం అమ్మ. ఆ అమ్మ ఒడి ఓనమాలతో మొదలై జీవిత పాఠాలు నేర్చుకునే వరకు చదువుల తల్లి శారదమ్మలా మనకు బాసటగా ఉంటుందని చెప్పడం. అమ్మని కూడా పసిపాపను చేస్తూ మనల్ని కొట్టి అమ్మ కూడా ఏడవడాన్ని ఎంత బాగా చెప్పారో..

అమ్మ కూడా పసిపిల్లనే …
నన్ను కొట్టి ,
తను ఏడుస్తోందేమిటో…అలా వెక్కి వెక్కి..!!

పాపాయి బోసి నవ్వులతో నేర్చుకోవడం మొదలైన అమ్మ చదువుకోవడంలో ఎప్పటికి నిత్యా విద్యార్థిగానే ఉందని చెప్పడంలో భావుకురాలి గొప్పదనం తెలుస్తోంది. జ్ఞాపకాల గురించి చెప్పినప్పుడు వాడని పున్నాగపూల పరిమళాన్ని వీడని జ్ఞాపకాల మడతలతో పోల్చడం, ఇష్టమైనవాళ్లు విసిరిన చిరునవ్వు ఎదను హత్తుకున్న అమ్మ చేతి స్పర్శతో పోల్చడం, పాపాయి అలిగి అన్నం తినకపోతే అన్నం తినని అమ్మ అలకని తన చిన్నతనంలో పోల్చుకుని చెప్పడం, నాన్నతో అనుబంధాన్ని జీవితపు అవినాభావ సంబంధంగా, గుప్పెడుగుండేలో ఒదిగిన ప్రేమ అమ్మానాన్నల స్పర్శగా అనుభూతించడం, మానవత్వాన్ని చాటిచెప్పేవి పల్లెలే అని, ప్రపంచాన్ని, పుట్టిన పల్లెటూరును తూకం వేస్తె అనుబంధాలకు తూనిక తమ పల్లెలే అని తేల్చి చెప్పడం, అనుభవ పాఠాలను నేర్పే జీవితాన్ని గురువుగా భావించడం, వెన్నెల్లో విహరిస్తున్నా మాటల అమృతాన్ని మదినిండుగా గ్రోలడంలో ఓ రకమైన తీయని విరహాన్ని చెప్పడం, మనసు కొలనులో స్వప్నసుమాలను, చేజార్చుకున్న స్మృతుల మూటల వేడుకులాటలు, రెప్పలా మాటున దాగిన కలల మంత్రంనగరి మర్మాన్ని ఛేదించడం, కాలాన్ని పట్టి ఆపేసిన జ్ఞాపకాల డైరీని, అల కల దూరాల తీరాలని, నిశీథి సుమాలను ఏరి వెన్నెల నవ్వులకివ్వడం, మది వేదన శిశిరాన్నిదాటి ఆశతో పోల్చడం, కలిసిన క్షణాలన్నీ అందెల మువ్వల నవ్వులే అని, దైన్యాన్ని దాటి ధైర్యాన్ని అందుకోవడం, మౌన ధ్యానంలో వరమైన ప్రేమని, విధి పంపకాలను అప్పగింతలుగా, హృదయపు తికమకలను, మనోనేత్రపు మనసును, ప్రక్రుతి, సనాతన ఆవర్తనాలను, సెలయేటి గలగలలు, మబ్బు గిన్నెలు తొలకరి వర్షపు పూలజల్లులను, ఆకులపై అలరాలే చినుకుల ముత్యాలను, పాత పరిచయాన్ని పడే పడే పలవరించడం, చిగురాకు సవ్వడిలో పూమొగ్గల పరిమళాన్ని ఆస్వాదించడం, తలపుల తాకిడిని పెనుగాలికి రాలిపోయే పూలతో పోల్చడం, నది నడకలను, రాకను, పోకను కూడా సంధ్యానాదంతో పోల్చడం చాలా చాలా బావుంది. కదిలే మేఘాలను, పొద్దుపొడుపుల అందాలను, చీకటి దుప్పటిలో వెన్నెల నక్షత్రాలను, జ్ఞాపకాల తుంపర్లను, ప్రేమలో విజయ కేతనాన్ని, ధీరత్వాన్ని జీవితంలో ఆటుపోట్లకు వెరవని మనసని చెప్పడం, పొగడ్త మంచిదికాదని, సాగర సంగమం జీవితమని, పున్నమి, కలువల అనుబంధాన్ని, కలల నిరీక్షణలో వేసారిన కనురెప్పలకు, రెప్పల పరదాలను వేయడం చాలా అద్భుతమైన భావం.

రెప్పల పరదాలను వేసేసాను…
కనుల సౌధానికి,
నీ కలలను గుట్టుగా దాచుకుందామనే..!!

ఇలాంటి ఎన్నో అద్భుతమైన త్రిపదలు ఈ సంపుటి నిండా పరుచుకుని మనలను ఆపకుండా చదివిస్తాయనడంలో సందేహం లేదు. అన్ని సమీక్షించడం కన్నా చదవడం బావుంటుంది. ఓ చక్కని తుషార మల్లికను అందించిన సిరి వడ్డేకి మరోసారి మనఃపూర్వక అభినందనలు.

అంతర్వాణి – సమీక్ష

సమీక్ష: నండూరి సుందరీ నాగమణి

‘అంతర్వాణి’ – శ్రీ కొసరాజు కృష్ణప్రసాద్ గారి కవితాసంపుటి పేరుకు తగినట్టే స్వగతంగా వ్రాసుకున్న కవితలతో కొనసాగుతుంది. చక్కని పద ప్రవాహంతో, లయతో సాగిన ఈ కవితలు అన్నీ విభిన్న కవితావస్తువులతో అలరించాయి.

‘మాతా పిత: నమామి’ అంటూ అమ్మానాన్నల తలచుకొంటూ, వారికి ప్రణామములు అర్పిస్తూ మొదలైన కవితా వాహిని, ఆద్యంతమూ చదువరుల మనసును ఆకట్టుకునే విధంగా కొనసాగింది. ‘వ్రాసితిని వ్రాసితిని’ అనే కవితలో తన కవితకు స్ఫూర్తి దాయకులైన కవులను – అలనాటి రాయల నుంచి, ఇటీవలి మహాకవి శ్రీశ్రీ వరకూ అందరినీ స్మరించారు. రైతు గొప్పదనాన్ని ‘కృషీవలుడు’ అనే కవితలోనూ, తెలుగు నేల ఘనతను ‘తెలుగుతల్లి’ కవితలోనూ, శిల్పి చేతిలో శిల్పంగాను, పెద్ద పెద్ద భవంతులకు పునాది గానూ నిలిచే ‘రాయి’ని ‘రాయి’ అనే కవితలోనూ చక్కగా వర్ణించారు. ‘భడవ’, ‘చిట్టితల్లి’ అనే కవితలలో తమ సంతానం గురించి పితృ వాత్సల్యంతో వారిద్దరినీ వర్ణించారు.

వచనకవితలు వ్రాసే కవులందరికీ అజ్ఞాత గురువు శ్రీశ్రీ గారే… ‘శ్రీశ్రీ’ అనే కవితలో వారిని స్మరించుకున్న తీరు, ‘అమ్మ’ కవితలో అమ్మ గురించి వ్రాసుకున్న రీతి అమోఘంగా ఉన్నాయి. ‘మంచోళ్ళవండే’ కవిత నేటి రాజకీయ నాయకులపై, రాజకీయ పరిస్థితులపై ఒక చక్కని వ్యంగ్యాస్త్రం.

ఇంత మంచి కవితాసంపుటిని రచించిన శ్రీ ‘కొసరాజు కృష్ణప్రసాద్’ గారిని, అందంగా అచ్చువేసిన మన జేవీ పబ్లికేషన్స్ అధినేత శ్రీమతి జ్యోతి వలబోజు గారిని అభినందిస్తూ, పుస్తకం అందుకొని చదివేద్దామా మరి!
***
నండూరి సుందరీ నాగమణి

కాఫీ విత్ కామేశ్వరి – సమీక్ష

రచన: నండూరి సుందరీ నాగమణి

కం.
కామేశ్వరితో కాఫీ
ఆమే చెప్పెను కబుర్ల నలవోకనిదే
గోముగ విహరించగనే
తామిక రండి, ముదమున తనివిని పొందన్!

‘కాఫీ విత్ కామేశ్వరి’ – అండ్ కబుర్లు… అదేనండీ, కామేశ్వరితో కాఫీ మరియు తను కమ్మగా చెప్పే కబుర్లు అన్న మాట! రోజుకో చక్కని అంశం తీసుకుని, వేడి వేడి ఆనంద్ సినిమాలాంటి కాఫీని తా(లా)గిస్తూ తన కబుర్లతో ఎక్కడెక్కడికో తీసుకుపోయి మళ్ళీ తీసుకువచ్చేస్తుంది కామేశ్వరి… ఒకటా రెండా, డెబ్భై ఏడు కాఫీ ఉదయాలు… అక్కడక్కడ మధ్యాహ్నాలు… ఎప్పుడైనా ‘ఛాయ్ విత్ చెంగల్వల’ అంటూ సాయంత్రం కబుర్లూను…
పుస్తకం గురించి మాట్లాడుకునే ముందు రచయిత్రి గురించి ఓ నాలుగు మాటలు… ‘నేను రచయిత్రిని సుమా!’ అని గర్వంగా అనుకోదు, మన సొంత అక్కలా ఆప్యాయత పంచుతుంది… పిల్లల్లో పాపాయి, పెద్దల్లో అక్కాయి కామేశ్వరి చెంగల్వల. ఈమెతో నాకున్న తీయని అనుబంధం మమ్మల్ని ఆత్రేయపురం అందాలలో విహరింప జేసింది… ఆనందపుటంచులలో నిలిపింది… పాపికొండల పరిష్వంగంలో పరవశించేలా చేసింది… చూసే ప్రతీ దృశ్యాన్ని, కలిగిన ప్రతీ భావనను, చెప్పాలనుకున్న ప్రతీ మాటను అందంగా, ఎదుటివారి మనసుకు హత్తుకునేలా అక్షరీకరించటం అందరికీ సాధ్యం కాదు… అదిగో అలాంటి విషయాల్లో అందెవేసిన చేయి మన కామేశ్వరిది. తాను వ్రాసిన ‘కాఫీ విత్ కామేశ్వరి’ అనే (కథల వంటి) కబుర్ల పుస్తకాన్ని ఎంతో అందంగా, సరియైన సమయానికి అచ్చొత్తించి మనకి అందించిన మన జ్యోతి అనగా జేవీ పబ్లికేషన్స్ అధినేత శ్రీమతి జ్యోతి వలబోజు ఎంతైనా అభినందనీయురాలు.
ఇక పుస్తకం విషయం లోనికి వచ్చేద్దాం. ఇంచుమించుగా అన్ని అధ్యాయాలూ ఒక మంచి, కమ్మని, తీయని గీతంతో శుభారంభంగా ప్రారంభించింది. చెప్పే విషయాలు ఎన్నో, ఎన్నెన్నో… బాహుబలి సినిమా గురించి, మగవారి వంటల గురించి, కార్మిక సంక్షేమం గురించి, మనసుతీరా పంచే నవ్వుల గురించీ, మనసైన జంటల గురించీ, అమ్మ గురించీ, అంత్యాక్షరి గురించీ… ఏదీ వదలలేదు కామేశ్వరి… ఎంతో చక్కగా కళ్ళకు కట్టేలా, మనసుకు పట్టేలా వివరించారు…
మనం మర్చిపోయిన ఉత్తర రచన, అప్పటి తరానికి ఇప్పటి తరానికీ ఆలోచనలలోనూ, ఆచరణలోనూ ఉన్న వ్యత్యాసం, అప్పటి పండుగ వాతావరణం, ఇప్పటి ప్లాస్టిక్ తరుణం – వీటిగురించి చదువుతూ ఉంటే మనసు స్పందించక మానదు. కాలం చాలా వేగంగా మారిపోతోంది అనటానికి మన తరమే సాక్ష్యం.పూలజడలూ, పట్టు పరికిణీలు, రంగవల్లులూ, గొబ్బెమ్మలూ, పండుగలూ గతంలోకి వెళ్ళిపోయి దాక్కున్నాయి. ఈ విషయాన్ని ఎంతో హృద్యంగా చెప్పారు రచయిత్రి.
వేసవి కాలంలో ఆవకాయ పచ్చళ్ళ గురించీ, ఈనాటి అత్తల్నీ, మొగుళ్ళనీ, కోడళ్ళు పెట్టే ఆరళ్ళ గురించీ, ఓర్చినమ్మకు తేటనీరని ఎంతో ఒద్దికగా కాపురాలు చేసిన చేస్తున్న చెల్లెళ్ళ గురించీ (వారి చెల్లెలు పద్మ పొందిక నాకూ తెలుసు మరి!), చిట్టి మనవరాళ్ళ జళ్ళ గురించీ, వీధి వీధికీ వెలిసిన కూరల కూడళ్ళ గురించీ – కామేశ్వరిగారు వ్రాసిన విషయాలు చదివి తీరాల్సిందే, మళ్ళీ మళ్ళీ మననం చేసుకోవలసిందే…
ఈ రచయిత్రి చాలా నిజాయితీగా తన పొరపాట్లను ఒప్పేసుకుంటారు… తాను పని చేయకుండా, కర్ర పెత్తనం చేసే విషయంలో; అమాయకత్వం, అల్లరి వలన బాగా లావుగా ఉండేవారి మీద జోకులు వేసుకోవటం లాంటివి… చాలా ముచ్చట వేసింది నాకైతే… ఎంత మంది ఉన్నారు ఇలా తెలియక, చిన్నతనం కొద్దీ అలా అనుకునే వాళ్లమంటూ మనతో మనసు పంచుకొనే వారు? అందుకే ఈమె ఆత్మీయతకు వ్యక్తిగతంగా కూడా దాసోహం!
అలాగే అప్పుడెప్పుడో చిన్నతనంలో ఎవరైనా పడిపోతేనో, వాళ్లకి ఏమన్నా జరిగితేనో [అప్పటికి మన పగ వాళ్ళన్న మాట] ‘అచ్చిగచ్చిగ’ అని కసిగా ఏడిపించటం – అసలు ఈ మాట ఎంత మందికి తెలుసో నాకు తెలియదు కానీ మేము చిన్నప్పుడు చాలా చాలా విరివిగా వాడేవాళ్ళం ఈ పదాన్ని… మళ్ళీ ఇన్నాళ్ళకి, ఈ పుస్తకంలో చదివాను ఈ పదం… ఆహా, ఎంత చక్కని, తీయని నోస్టాల్జియా?
ఇప్పుడిక కామేశ్వరి గారి రచనా శైలి గురించి… చక్కని భాష, అలవోకగా చదివింప జేసే పదాల పొందిక, వేగం ఈమెకు వాణి ఇచ్చిన వరం. పుస్తకం తెరవడమే ఆలస్యం., మీరు చదవరు, పుస్తకమే చదివింపజేస్తుంది… ఇంత చక్కని పుస్తకాన్ని రచించిన శ్రీమతి కామేశ్వరి చెంగల్వల గారికి, నా మన:పూర్వక ధన్యవాదాభినందనలు!
మరి ‘మహారాణీ కామేశ్వరీదేవి’ గారి ఈ మంచి పుస్తకాన్ని చదివేయటానికి మీరు సిద్ధమేనా? వచ్చేయండి!
***

కొత్త కథలు – సమీక్ష

రచన: ఎమ్మెస్వీ గంగరాజు

అలనాటి మేటి తారకలు, శాంతా రంగస్వామి, పూర్ణిమా రావు, అంజుమ్ చోప్రా, డయానా ఇడుల్జీ మొదలగు వారూ, ఈనాటి తారకలు మిథాలీ, దీప్తీ, మంధానా, హర్పీత్, జూలన్ మొదలగు వారూ కలసి అద్భుతంగా ఆడుతూ అలరిస్తున్న క్రికెట్ మాచ్ ని వీక్షిస్తూంటే కలిగే అనుభూతి లాంటిదే, నిన్నా. మొన్నటి మేటి రచయిత్రులూ, నేటి వర్ధమాన రచయిత్రుల కలాల నుండి జాలువారిన ఈ 33 “కొత్త కథలు” కదంబాన్ని అవధరించడంలో కలుగుతుంది అని చెప్పక తప్పదు. క్రొత్త పాతల మేలు కలయిక అంటే ఇదేనేమో!

అలనాటి తారకలు పరుగుల వరదలు కురిపించకపోయినా వారి లేట్ కట్ లూ, స్క్వేర్ కట్ లూ ప్రేక్షకులను అలరించినట్లే, సీనియర్ రచయిత్రుల కథలలో ఉండి ఉండీ మెరిసిన తళుకులు పాఠకులను అలరించి తీరుతాయి.

దొరికిన అవకాశాన్ని చక్కగా అందిపుచ్చుకుని ప్రతిభను ప్రదర్శించిన జూనియర్ ఆటగాళ్ళ(ఆటగత్తెల)కు మల్లె వర్ధమాన రచయిత్రులు తమ ప్రతిభ ప్రదర్శించారు కథలలో.

నాలుగో, అయిదో కథలు కాస్త నిరుత్సాహం కలిగించినా కథలు భేషుగ్గా ఉన్నాయనే చెప్పాలి. మొత్తం మీద ‘సినారె’ బెనిఫిట్ మాచ్ ని – అదేనండీ, సంస్మరణ కథా సంకలనాన్ని – రక్తి కట్టించేలా చేశారు నిర్వాహకులు వంశీ రామరాజు గారు!

రచయిత్రులచే విరచితమవ్వడం వలన కాబోలు ఎక్కువ శాతం స్త్రీ పాత్రల ప్రాధాన్యత గలవే! ఉదా:
శృతి (శృతి అనకూడదు, శ్రుతి అనాలనుకోండి.) కథ”దుష్ట రక్షణ”.ఈ కథలో శ్రుతి ఏదో ఆధారం చూపించి నిందితునికి శిక్ష పడేలా చేస్తుంది అని చివరి వరకూ ఆశించిన పాఠకుడికి కాస్త నిరాశ కలుగుతుంది), రమ్య(నెల పొడుపు కథ.’కథని పూర్తిగా అరటి పండు ఒలిచి పెట్టినట్టు చెప్పేస్తే పాఠకుడిని చిన్న చూపు చూసి నట్టే అవుతుంది. అతడి ఊహకి కూడా కొంత విడిచి పెట్టాలి.’ అంటాడు సుప్రసిద్ధ కథకుడు చెహోవ్!నిజమే! అయితే, ఈ కథలో రమ్య ఆశయం ఎలా నెరవేరుతుందో పూర్తిగా పాఠకుని ఊహకి విడిచి పెట్టేశారు రచయిత్రి. అంతా పాఠకుడే ఊహించుకుంటే ఇక కథకులెందుకు?), ఇందిర(పెండ్లి అంటే ఇది), జానకి(పొద్దు తిరుగుడు పువ్వు), మాలతి(ఉత్తరం), వెంకట లక్ష్మి(స్వాభిమానం), చైతన్య(చైతన్య), జయ(గోడలు కదిలాయ్), ప్రణీత(ఈ ప్రశ్నకు బదులు ప్రశ్న కాదు), ప్రియాంక(పేరు), వైజయంతి, మారియా(మానవత్వపు స్పర్శ), సుజాత(విచక్షణ), ధార(వేగు చుక్క పొడిచింది కథ- సామాజికంగా ఇది పరిష్కారం కాదేమోనని పించింది) , ప్రవల్లిక(అమ్మా, నాన్న – ఒక పెళ్ళి), సావిత్రి(ఆలంబన), సుమ(నిర్లక్ష్యం వెల).

కొన్ని కథలు పురుష పాత్రలకూ ప్రాధాన్యత ఇచ్చాయి. ఉదా:
శేఖర్(ఇది కథ కాదు), కొడుకు(వచ్చే జన్మకైనా),వంశీ మాధవుడు, రాజారావు(ప్రేమంటే భయం ఎందుకు?),రామకృష్ణారావు(హుండీ).

సెంటిమెంట్ ప్రధానంగా కలవి – పాత సామాన్లు, వెన్నెల పుష్పాలు. విలక్షణమైన కథ”ఇద్దరు”. ‘మనిషి జాడలు’ లో రచయిత్రి ఒక క్రొత్త విషయం చెప్పారు. కారు ఓనర్లకుపయోగ పడవచ్చు. ఆర్ద్రతతో కూడిన కథ ‘బడుగు నీడ’. తమాషా కథ “శ్రద్ధగా పని నేర్చుకో నాన్నా”(పొత్తూరి విజయలక్ష్మిగారి బ్రాండు! “మైక్రో ఫైనాన్స్” లోని కష్టాలు తెలిపే కథ. మంచి సెటైర్ తో కూడిన కథ “తెలుగు రాని దానివని దిగులు చెందకు.”.

33 రచయిత్రులను ఏక ధాటిగా చదవడం ఒక చిత్రమైన అనుభవం. చివరగా, క్రికెట్ పరిభాషలో ప్రారంభించాం కాబట్టి అదే ఒరవడిలో ముగింపు పలుకుదాం!”ఉత్తరం”, “స్వాభిమానం”, “ప్రేమంటే భయం ఎందుకు?”, “హుండీ” కథలు సెంచరీలతోనూ, “ఇది కథ కాదు”, “”అమ్మ, నాన్న – ఒక పెళ్ళి”, అర్థ సెంచెరీలతోనూ అలరించాయని స్వాభిప్రాయం!

“ఆదివాసి రాసిన ఆదివాసీ శ‌త‌కం”

స‌మీక్ష‌ : జ్వలిత

శ‌త‌కం అంటే మ‌న‌కు భ‌క్తి శ‌త‌కాలు, నీతి శ‌త‌కాలు, కొండొక‌చో శృంగార శ‌త‌కాలు గుర్తుకు వ‌స్తాయి. కానీ, అస్తిత్వ శ‌త‌కాలు అసలు లేవు అన‌వ‌చ్చు. కోసు ప్ర‌సాద‌రావు తూర్పు గోదావ‌రి జిల్లా, రంప‌చోడ‌వ‌రం మండ‌లం, బంద‌ప‌ల్లి ఆశ్ర‌మ పాఠ‌శాల ఉపాధ్యాయులు. “ఆదివాసీల‌” మీద శ‌త‌కం రాసిన వాళ్ళ‌లో మొద‌టివారై ఉంటారు. వృత్తిరీత్యా ఉపాధ్యాయులైన వీరు మొత్తం నాలుగు శ‌త‌కాలు ర‌చించారు. అవి (1) మాతృశ్రీ గండి పోశ‌మ్మ శ‌త‌కం, (2) శ్రీ షిర్డి సాయి శ‌త‌కం (3) శ్రీ రంప మ‌ల్లిఖార్జున శ‌త‌కం, (4) ఆదివాసి శ‌త‌కం, ఇంత‌కుముందు రాసిన మూడు ఆధ్యాత్మిక శ‌త‌కాలు అయితే జ‌న్మ‌తః ఆదివాసి అయిన‌వారు “ఆదివాసీల శ‌త‌కం” రాయ‌డం అభినంద‌నీయం. దీనిని వారి త‌ల్లి దండ్రుల‌కు అంకిత‌మిచ్చారు. ఆదివాసీల స్థితిగ‌తుల గురించిన సామాజిక అంశం పై రాసిన శ‌త‌కం ఇది. ఇందులో మొత్తం 108 ప‌ద్యాలున్నాయి. “మ‌కుటం ప‌ల్లెవాసి మాట పసిడి మాట”
శ‌త‌కం ప్రారంభానికి ముందు అల్లూరి సీతారామ‌రాజుకు నివాళి అర్పించారు. ముందు మాట‌లు రంప‌చోడ‌వ‌రం ఎమ్మెల్యే వంత‌ల రాజేశ్వ‌రి, బంద‌ప‌ల్లి ఎమ్‌పిటిసి కారం బాప‌న్న దొర‌,ఏజెన్సీ స‌ర్పంచుల అధ్య‌క్షుడు పండా రామ‌కృష్ణ‌, క‌ర్రా కార్తికేయ‌ శ‌ర్మ రాశారు.
మొద‌టి ఏడు భ‌ర‌త‌మాత గొప్ప‌త‌నం, రామాయ‌ణ, భార‌తాల ప‌ల్లెలు, పాడి పంట‌లు వంటి వానిని పొగిడారు. ఎనిమిద‌వ ప‌ద్యంలో ఆదివాసీల తెగ‌ల గురించి చెప్పారు. కోయ‌లు, వ‌ల్మీకి,కొండ‌రెడ్లు, భ‌గ‌త కొండ‌కాపు, కొండ దొర‌లు, కొండ క‌మ్మ‌ర‌లుంటార‌ని వివ‌రించారు.
తొమ్మిద‌వ ప‌ద్యంలో ఆదివాసి అంటే అమ‌లిన సంత‌తి అని మాయ మ‌ర్మాలు తెలియ‌ని వారిని నీతి ధ‌ర్మ‌మున‌కు క‌ట్టుబ‌డి ఉంటార‌ని వారి స్వ‌భావాన్ని వివ‌రించారు.
ఆదివాసీల‌లో చ‌ట్టాల తెలియ‌వు, న్యాయ‌స్థానాలు ఉండ‌వు. కోయ‌గూడెం పెద్ద‌లు గ్రామ పెద్ద‌గా న్యాయంతో తీర్పులు చెబుతుంటారు. వారికి విద్య అందుబాటులో లేద‌న్న విష‌యం ప‌ద‌కొండ‌వ ప‌ద్యంలో ఇచ్చి పుచ్చుకోవ‌డం వారి సంప్ర‌దాయం. “క‌లం కాగితం క‌ల‌లోన ఎరుగ‌రు” అంటారు.
“అడ‌విలోని బాట ఆదివాసుల వేట – గిరుల‌లోని పంట సిరులు ఇంట – వంట వార్పుల‌న్ని పంట చేల‌లోనంట” – అంటూ ఆదివాసీ ప్ర‌జ‌ల జీవన చిత్రాన్ని మ‌న ముందుంచుతారు.
పోడు వ్య‌వ‌సాయంలో ఆదివాసీల పంట‌ల గురించి వివ‌రించారు.
కొండ పోడు నందు కొర్ర‌, సామ‌లు, జొన్న‌, కంది వంటి ప‌ప్పు దినుసులు, అడ‌విలో దుంప‌లు, ఆకుకూర‌లు వారి పంట‌. చింత‌పండు, సీకాయ‌, చీపుర్లు, న‌ల్ల‌జీడి పిక్క‌లు, రెల్లి చెక్క‌,అడ్డ‌నార‌, తేనె మొద‌లైన వాటిని ఆదివాసీలు సేక‌రిస్తారు. కోవెల జిగురు, న‌ల్ల‌మ‌ద్ది చెక్క‌, చిల్ల పిక్క‌, ముసిడి గింజ‌లు, ఉసిరికాయ‌లు, ప్రిడెము, కొమ్ము కూర‌, వెదురు బియ్య‌ము,బ‌లుసు కూర‌, మాడి టెంక‌ల పులుసు, గొడ్డు కూర వంటి వంట‌కాలు వారి ఆహార దినుసుల గురించి చెప్పారు.
“చింత‌గింజ ప‌ప్పు చితికి జావ‌ను గాచి, గురుగు కూర నంజి ఆర‌గింతురు” అని వివ‌రిస్తారు. తాటి మొవ్వ‌కూర – తంగెడు గింజ‌లు – చీమ చింత‌కాయ‌, చేమ‌కూర – చింత చిగురు ప‌ప్పు, చేమ దుంప‌ల కూర‌, పుట్ట కొక్కు కూర‌, పూరేడు మాంస‌ము, జొన్న సామ అన్న‌ము, వెదురు కొమ్ము కూర రుచిని మాట‌ల్లో చెప్ప‌లేము అంటారు.
చింత‌కాయ పులుసు – సావిడేల పులుసు – సామ‌ల కూడు, ప‌చ్చిమిర‌ప‌కాయ ప‌చ్చ‌డి రుచులు, అడ‌వి దొండ దుంప‌, ఆదొండ‌కాయి, ఇసుక రాతి కూర‌, ఈత పండ్లు వంటి తిండి ప‌దార్థాలు వారి ఆహార‌పు అల‌వాటును తెలుపుతాయి.
(16 నుండి 22) వ‌ర‌కు చెప్పారు.
గుంట‌రోలు, తిర‌గ‌లి వంటి వ‌స్తు స‌ముదాయ‌ము పండుగ రోజు ఆనందం గురించి “ప‌ర్వ‌దిన‌ము నాడు ప‌డుచులంద‌రు గూడి – ఆట‌లందు రేల పాట‌లందు – ఆడి పాడి గెలిచి ఆనంద మిత్తురు” అంటారు.
తాటి క‌ల్లు, విప్ప‌సార విందులో తాటితేగ‌ను మిర్చిరోట‌లో దంచి నంజుకుంటూ త‌న్మ‌య‌త్వం చెందుతార‌ని
విందుల్లో ఆడ మ‌గ తేడ లేకుండ ‘క‌ల్లు’ను సేవించి ఆర‌గిస్తార‌ని, పండుగ‌లు ఉత్స‌వాల్లో ప‌ట్నంవాసులు ఆదివాసీ మ‌హిళ‌ల‌ను మోసం చేయ‌డం. ఆదివాసీల గూడెంల‌లో జీవ‌నం గుడిసెల
31 ప‌ద్యంలో.. త‌లుపులేని ఇండ్లు, తాటాకుల గుడిసెలు – ఉట్టి మీద కూడు ఉల‌వ‌చారు – అగ్గి నెగ‌డు ఇంట ఆల మంద‌లు తోడ‌.
అడ‌వుల‌లో నివాస‌ముండే వీరికి అగ్ని నెర‌డు 360 రోజులు వెలుగుతూనే ఉంటాయి. అడ‌వి జంతువులు జ‌న ఆవాసాల‌కు రాకుండా ఉండేందుకు ఇవి ర‌క్ష‌ణ నిస్తాయి.
32 ప‌ద్యంలో.. మొల‌కు గోచిపెట్టి, త‌ల‌కు పాగా చుట్టి – చెవిని అడ్డ చుట్ట, చేతి విల్లు, చంక‌లోన క‌త్తి
33 ప‌ద్యంలో.. “ముక్కుకు అడ్డ‌ పూస‌, మురుగులు, క‌డియాలు – ప‌చ్చ‌బొట్టు, నుదుట ఏడుబులందు – చెవికి పోగులుండు, శిగ తోడ చెలికాడు” అంటూ స్త్రీ, పురుషుల అలంకారం గురించి చెప్పారు.
34 ప‌ద్యంలో.. పెండ్లి చూపులేదు పెద్ద‌లే కుదిరించు – వెర్రిదైన, మూతి మొర్రియైన – త‌ల్లిదండ్రులాజ్ఞ త‌ప్పలే గిరిజ‌నులే అంటారు.
57 ప‌ద్యంలో.. ఏటి చెలిమ‌ల తాగు నీరు సేక‌ర‌ణ గురించి చెప్తూ మ‌ట్టికుండ వంటి మాయి జీవిత‌మ‌ని నైరాశ్య చెందారు.
40 ప‌ద్యంలో.. చీమగుడ్ల కూర‌? అన్నారు. చొడి, గంటె జావ, జొన్న కూడు, ప‌న‌స తొన‌లు వంట గురించి చెప్పారు.
అడ‌వి దున్న‌ల కొమ్ముల‌తో త‌ల‌పాగా త‌యారుచేసి దానికి నెమ‌లీక లుంచి కొమ్ము డోలు ఆట గురించి
41 ప‌ద్యంలో.. మూఢ భ‌క్తి గిరిజ‌నుల‌ది శివ‌భ‌క్తులు అంటారు.
48 ప‌ద్యంలో.. చెట్టుకు, పుట్ట‌కు నియ‌మ నిష్ట‌ల‌తో పూజ చేసే వీరికి పాప‌భీతి కూడా ఎక్కువ.
44 ప‌ద్యంలో.. ప్ర‌కృతి దేవ‌త‌ల‌కు కొత్త పంట‌ను ఫ‌ల‌హారంగా కొర్ర‌, సామి, కంది, చిక్కుడు వండి స‌మ‌ర్పిస్తారు.
45 ప‌ద్యంలో.. వాన‌ల కోసం పాడే పాట “గుమ్మి టీ”లు అవి చాలా మ‌ధురంగా
46 ప‌ద్యంలో.. భూదేవి పండుగ పేరుతో కోళ్ళ‌ను, పందుల‌ను కోసి పండుగ‌
47 ప‌ద్యంలో.. కోలాట పండుగ‌ల‌కు కోళ్ళు, మేక‌లు కోసి వ‌రాల‌డుగుతారు.
48 ప‌ద్యంలో.. మామిడాకు తోర‌ణాలు క‌ట్టి మంకెన పూలు దూప‌దీపాల‌తో మేక‌పోతును బ‌లిస్తారు.
52 ప‌ద్యంలో.. వేట స‌మ‌యంలో దూల‌గొండి దెబ్బ, దోమ‌కాటుకు రోగాల‌తో వైద్య సౌక‌ర్యం లేక బాధ‌ప‌డ‌తారు.
53-56 ప‌ద్యంలో.. నాటు వైద్యులు, మంత్ర‌గాళ్ళు మోసం చేస్తారు.
57 ప‌ద్యంలో.. భూత వైద్యుల‌ను న‌మ్మారు. ఇప్పుడు ఆంగ్ల వైద్యుల‌కు అల‌వాటు ప‌డ్డారు అంటారు.
63 పద్యంలో. కొమ్ము దాస‌రి చెట్టు కొమ్మ పై కూర్చుని పాట‌లు పాడి బిక్ష పెట్ట‌క పోతే ప‌డి చ‌స్తాన‌ని బెదిరిస్తాడ‌ని వివ‌రించాడు.
64 పద్యంలో. అడ‌వి గిరిజ‌నుల హ‌క్కు కాని, అట‌వీ శాఖ అవినీతి వారిని దోచుకున్నదంటారు.
66-68 వ‌ర‌కు ప‌ద్యాల‌లో…. గిరిజ‌నుల అలంకారాల గురించి, స‌హ‌జంగా నిష్క‌ల్మ‌షంగా ఉంటార‌ని, వారి అమాయ‌క‌త‌ను వివ‌రిస్తే
68 ప‌ద్యంలో మ‌న్నె ప్రాంతంలో ప‌ని చేసిన ఉపాధ్యాయులకు వంద‌నాలు స‌మ‌ర్పిస్తారు.
69-70 పద్యంలో.. ఇప్పుడు మెరుగైన ప‌రిస్థితిని వివ‌రిస్తూ పాఠ‌శాల‌లు వెలిసి, విద్య నేర్చిన గిరిజ‌నులు చ‌ట్ట స‌భ‌ల‌కు చేరార‌ని,
71-72 పద్యాలలో పోడుసాగు వ‌ద‌లి పొలాలు సంపాదించారు. భ‌ల్లూక వేట మాని విద్య నేర్చారు.
73-74 పద్యాలలో గిరిజ‌న పురుషులు ముడి పెట్టిన సిగ‌లు క‌త్తిరించి. చ‌క్క‌గా క్రాపులోకి వ‌చ్చి, ఆదివాసి స్త్రీలు మూడ బార‌ల చీర రైక లేకుండేవారు. ఇప్పుడు నిండైన వ‌స్త్రధార‌ణ‌తో ఆనందంగా క‌నిపిస్తున్నారంటారు.
75 పద్యంలో పంట పొలాల్లో కూలీలుగా ఉండే ఆదివాసీలు చ‌ట్ట స‌భ‌ల్లో ప‌ద‌వులు పొందార‌ని,
76 పద్యంలో.. నాటు మంత్ర‌సానుల నైపుణ్యాన్ని చెప్తే
77-78 పద్యాలలో.. గ్రామ దేవ‌త‌ల పూజ‌లు గంగ జాత‌ర‌ల్లో శివ‌మూ వారు బ్ర‌హ్మ విష్ణువుల‌ను పూజిస్తున్నార‌ని అంటారు. బ్రాహ్మ‌ణీకం జొర‌బ‌డిన‌ద‌ని చెపుతారు ప‌రోక్షంగా.
79-80 పద్యాలలో.. ఆదివాసీల బంధు ప్రేమ‌ను – ప‌ట్నాల‌కు వ‌ల‌స వెళ్ళ‌టాన్ని గురించి చెప్తారు.
85 పద్యంలో.. నాగ‌రిక‌త ఎంత నేర్చినా గిరిజన‌ సంస్కృతిని మ‌ర‌వ‌ద్ద‌ని హెచ్చ‌రిక చేస్తారు.
83-84 ప‌ద్యాల‌లో ఆదివాసీల‌పై వ‌ల‌స మ‌తాల‌ ప్ర‌భావం, హితం లేని మ‌తం. మ‌తం పేర ఉగ్ర‌వాదం వ‌ద్దంటారు.
81-82 పద్యాలలో.. ఆదివాసీల‌కు విద్య ప్రాధాన్య‌త చెప్పారు. బాల గిరిజ‌న విద్యార్థి విద్య నేర్చి ఉద్యోగి యై తిరిగి రావాల‌ని ఆశించేవారు.
86 పద్యంలో.. పితృ స్వామ్యాన్ని ప్ర‌శ్నిస్తే.
87 పద్యంలో.. విద్య, ఇత‌ర అభివృద్ధి ప‌థ‌కాల గురించి చెప్తారు.
88 పద్యంలో.. గిరిజ‌నాభివృద్ధి కోసం ఏర్ప‌డ్డ ITDA ను ఎంతో ఉప‌యోగ‌ప‌డిందంటూనే
89 పద్యంలో.. గిరిజ‌నేత‌ర ఉద్యోగులు ITDAలో ఉంటున్న సంగ‌తి
90 పద్యంలో.. ITDAలో అవినీతిని ప్ర‌శ్నిస్తే వ‌చ్చే బ‌దిలీ భ‌యం గురించి చెప్పారు.
91 నుండి 108 ప‌ద్యాల వ‌ర‌కు ఉత్త‌రాలు క‌నుమ‌ర‌గ్వ‌డం చిన్న పిల్ల‌ల‌పై సెల్లు ప్ర‌భావం, పెరిగిన సాంకేతిక ఫాక్స్ వ‌చ్చి టెలిగ్రామ్‌లు అంత‌రించిన సంగ‌తి
సెల్ ప్ర‌భావంతో, మాతృ భాష గొప్ప‌ద‌న్న మ‌మ్మీ డాడీల భాష‌, ప‌ర‌భాష వ్యామోహ‌, ఆరోగ్య‌క‌ర ఆహార నియ‌మాలు, ధూమ‌పాన‌, మ‌ద్య‌పాన అన‌ర్థాలు, బాల్యం గొప్ప‌త‌నం, దానాల్లో అన్న‌, విద్య‌, ర‌క్త దానాల గురించి , పేద‌రికం – త‌ల్లిదండ్రులను నిర్ల‌క్ష్యం చేసే సంతానం, నైతిక విలువ‌లు వ్య‌క్తిగ‌త క్ర‌మ‌శిక్ష‌ణ‌ల‌ను చెప్పి చివ‌రి ప‌ద్యంలో అమ్మ ప్రేమ‌తో ముగించారు.
66 పద్యంలో.. ప‌ద్యాలు ఆదివాసీల గురించి మిర్చి (26) చికెను (27) ఫారెష్టు (64) టెంటు – టేబుళ్ళు (65) ఐటిడిఏ – (88) ట్రైబ‌ర్ – నాన్ ట్రైబ‌ల్ (89) ప్రాజెక్టు (90) సెల్లు ఫోన్ (92, 93, 94) ఫాక్స్ – టెలిగ్రామ్ (94) మ‌మ్మీ డాడీ – ఆంటీ అంకుల్ (96) కాఫీ టీ – (100)
15-20 ప‌ద్యాల‌లో ప‌దాలు ఆంగ్ల ప‌ద ప్ర‌యోగం చేశారు.
అయితే ఆదివాసీల‌పై జ‌రుగుతున్న జులుంను గురించి ఎక్క‌డా ప్ర‌స్తావించ‌లేదు. (ప్ర‌భుత్వానిదైనా – ప్ర‌జా ప్ర‌తినిధుల‌దైనా)
మందుల కంపెనీలు త‌మ మందుల‌కు (ఉత్ప‌త్తుల‌కు) గిరిజ‌నుల శ‌రీరాల‌ను శాంపీళ్ళుగా (ప్ర‌యోగాల‌కు) ఉప‌యోగించ‌డం గురించి ఎక్క‌డా ప్ర‌సావించ‌లేదు. అంటే వివాదాస్ప‌ద అంశాల జోలికి పోకుండా శ‌త‌కాన్ని పూర్తి చేశారు. దీనిని ఆగ‌స్టు – 2016లో ప్ర‌చురించారు. గిరిజ‌న నృత్యాల ఒక గిరిజ‌నుడు విలంబుల‌ను ప్ర‌యోగిస్తూ ఉన్న ముఖ చిత్రంతో ఉన్న ఈ శ‌త‌కం అంద‌రికీ ఆద‌ర్శం. త‌మ త‌మ అస్తిత్వాల‌తో రాయ‌వ‌ల‌సిన సంద‌ర్భంలో ఇటువంటి శ‌త‌కాలు రావ‌డం ఆహ్వానించ‌ద‌గిన అంశం. కోసు ప్ర‌సాద‌రావు త‌మ ఆదివాసి తెగ‌ల గురించి మ‌రిన్ని ర‌చ‌న‌లు చేస్తార‌ని ఆశిద్దాం.