బుద్ధుడు-బౌద్ధ మతం

రచన:  శారదా  ప్రసాద్

​బౌద్ధ మతం ప్రపంచంలోని ముఖ్యమైన మతాలలో ఒకటి. మొత్తం ప్రపంచంలో బౌద్ధ ధర్మాన్ని ఆచరించేవారు 23 కోట్లనుండి 50 కోట్ల వరకు ఉండవచ్చునని అంచనా.బౌద్ధంలో రెండు ప్రధాన విభాగాలున్నాయి – మహాయానము, థేరవాదము. తూర్పు ఆసియా, టిబెట్ ప్రాంతాలలో మహాయానం (వజ్రయానంతో కలిపి) అధికంగా ప్రాచుర్యంలో ఉంది.”బుద్ధుడు అట్టడుగువర్గాల విముక్తి ప్రధాత. రాజకీయ మార్గదర్శి’’ గౌతమ బుద్ధుని పైనా, ఆయన సామాజిక కార్యాచరణ పైనా విస్తృత పరిశోధన చేసిన సి.ఎఫ్. కొప్పన్ అన్నమాటలివి. దేశదేశాల సామాజిక పరిశోధకులు, శాస్త్రవేత్తలు వందలాదిగా పరిశోధనా గ్రంథాలను వెలువరించారు. మన దేశంలో దామోదర్ ధర్మానంద్ కోశాంబి, దేవీప్రసాద్ చటోపాధ్యాయ, రాహుల్ సాంకృత్యాయన్, బి.ఆర్. అంబేడ్కర్, రొమిల్లా థాపర్ లాంటి వాళ్లు వారిలో ముఖ్యులు.

క్రీ.పూ. 566లో సిద్ధార్థుడుగా జన్మించిన గౌతమ బుద్ధుడు క్రీ.పూ. 485 వరకు జీవించినట్టు చరిత్రకారులు చెబుతున్నారు. బుద్ధుడు అత్యంత నిర్మొహమాటంగా యజ్ఞ, యాగాలను నిరసించాడు. అవి ఆగిపోవడానికి ఆయన చాలా శ్రమించాడు. ఎవరి నుంచీ ఏ వస్తువునూ బలవంతంగా తీసుకోరాదాని చెప్పాడు.ఇది కూడా చాలా ముఖ్యమైనది. వైదిక వర్గం స్వర్గం, నరకం, పునర్జన్మ, పాపకర్మల పేరిట కానుకలను తీసుకోవడాన్నిఇది నిరోధించింది. బుద్ధుడు ప్రత్యామ్నాయ ఆచరణను రూపొందించారు. బౌద్ధాన్ని ఆచరించే భిక్షువులు ప్రజలు ఏది ఇస్తే అదే తినాలని, ఎటువంటి పరిస్థితుల్లోనూ ఖరీదైన వస్తువులు, ఆభరణాలు, వస్త్రాలు తీసుకోరాదని నిబంధన విధించారు.వైదిక వర్గం పట్ల అయిష్టం కలిగిన ప్రజలకు సహజంగానే బౌద్ధం పట్ల గౌరవాదరాలు పెరిగాయి.లైంగిక అసభ్య కార్యకలాపాలకు పాల్పడకూడదని బుద్ధుడు ప్రబోధించారు.నాటి వైదిక వర్గం దేవుడి పేరుతో, మహిమల పేరుతో ప్రజల అజ్ఞానాన్ని సొమ్ముచేసుకొని తమ ఉనికిని సుస్థిరం చేసుకోవాలని చూసింది.బుద్ధుడు దీనిని తీవ్రంగా వ్యతిరేకించాడు.

ప్రజలు శక్తివంతులని, వాళ్ల భవిష్యత్తుని వాళ్లే నిర్మించుకుంటారని, అందుకు దేవుడి లాంటి అతీత శక్తులు కారకులు కాదని చాలా ఖరాఖండిగా చెప్పాడు.మద్యం లాంటి మత్తుపదార్థాలకు దూరంగా ఉండమని కూడా చెప్పాడు. కుల అసమానతలను కూడా బుద్ధుడు వ్యతిరేకించాడు.గౌతమ బుద్ధుడు బోధించిన ధర్మ సూత్రాలు బౌద్ధానికి మూలాధారం. త్రిపిటకములు అనే శాస్త్ర గ్రంథం బౌద్ధానికి ప్రధాన ఆధారమని అధికులు విశ్వసిస్తారు. ఇందుకు అదనంగా మహాయాన బౌద్ధులు “మహాయాన సూత్రాలు” అనే రచనను విశ్వసిస్తారు.

బుద్ధుడు సమాజాన్ని ఒక అవగాహనతో జీవించే సహజీవనాన్ని అందుకు సంబంధించిన సూత్రాలను, ఆచరణలను ప్రవచించాడు. ద్వేషం ద్వేషంతో చల్లారదు. అది ప్రేమతోనే సాధ్యం అన్నాడు. వ్యక్తి తన జీవితంలో నిరాడంబరంగా ఉండాలని, సంపద కూడబెట్టడం ద్వారా స్వార్థం పెరుగుతున్నదని, రేపటి గురించి కాకుండా నేటి గురించి ఆలోచించాలని చెబుతూ వచ్చాడు.బౌద్ధం భారతదేశంలో పుట్టి ప్రపంచ వ్యాప్తంగా విస్తరించింది. అనేక దేశాల్లో మొదటి మతంగా చాలా దేశాల్లో రెండు, మూడు స్థానాల్లో ఉంది.తత్వశాస్త్రానికి మౌలికసూత్రం మనిషికి మరో మనిషికి, మనిషికి – సంఘానికి, మనిషికి – ప్రకృతికి ఉండే అంతస్సంబధాలను పెంచుకోవడమే. ఈ అంశాలన్నిటి పట్ల బౌద్ధం చాలా తీవ్రంగా పనిచేసింది. ప్రతి చిన్న విషయాన్ని పరిశీలించే దృక్పథాన్ని రూపొందించింది.

హిందూమతం హింసతో జంతుబలులు చేస్తూ యజ్ఞయాగాదులు జరుపుతూ ఉన్న రోజులలో బౌద్ధం పుట్టింది. అహింసావాదం ప్రచారం చేసింది. సంఘంలో ఉన్న హెచ్చుతగ్గులు పోవాలన్నది, స్త్రీపురుషులు సమానం అనీ, మానవులంతా ఒకటేనని అన్నది బౌద్ధం బోధించింది. ప్రజలు బౌద్ధాన్ని ఆరాధించారు. ఆదరించారు. అనుసరించారు.తెలివిగా బుద్ధుడు కూడా దశావతారాల్లో ఒక్కడన్నారు.దేవుడు అనే భావనను దూరం పెట్టిన బుద్దుడినే దేవుడిగా మార్చారు . కాని బుద్ధుడి భావాలు అమలుపరచలేదు. సమానత్వం అనే మూలభావాన్ని ఆచరించలేదు. కాని బౌద్ధాన్ని పారద్రోలగలిగారు.క్రీ.పూ. 6 వ శతాబ్దంలో గౌతమ బుద్ధుడు, అంతకు కొంచం ముందుగా జైన మహావీరుడు, ఈ వర్ణ వ్యవస్థను వ్యతిరేకించి, అట్టడుగు వర్గాలకు ఈ వేదమత దోపిడీనుండి విముక్తిని చూపించారు. దానితో, వేద మతం దాదాపుగా కనుమరుగైపోయి, బౌద్ధ, జైనాలు పూర్తిగా భారత దేశం అంతటా విస్తరించాయి. బుద్ధుడు భౌతిక వాది. సృష్టికర్త అనేవాడు లేడనీ, దైవ ఆరాధన నిరుపయోగమనీ, కోరికలే అన్ని కష్టాలకూ కారణమనీ ఆయన బోధించాడు. అయితే బుద్ధుడు చనిపోయిన తరువాత దాదాపు 400 ఏళ్ళలో, మహాయాన బౌద్ధం ప్రాముఖ్యత సంతరించుకున్న తరువాత బుద్ధుని భగవత్‌ స్వరూపునిగా పూజించటం ప్రారంభం అయ్యింది.

బుద్ధుని జన్మస్థలం లుంబినీ వనం. క్రీ.పూ. 563వ సంవత్సరం, వైశాఖ పూర్ణిమ రోజున అతడు జన్మించాడు. తల్లిదండ్రులు అతనికి సిద్ధార్థుడు అని నామకరణం చేశారు. బుద్ధుడు జన్మించిన వెంటనే తల్లి మరణించడంతో సవతి తల్లి గౌతమి ప్రజాపతి అతడిని పెంచింది.దీనికి కృతజ్ఞతగానే సిద్ధార్థుడు గౌతముడిగా పిలుపించుకున్నాడు.చిన్న వయసులోనే యశోధరను వివాహం చేసుకున్నాడు. వీరి కుమారుడే రాహులుడు. సిద్ధార్థుని సవతి తల్లి కుమారుడు దేవదత్తుడు. సిద్ధార్థుని జీవితంలో సంభవించిన నాలుగు సంఘటనలు అతడికి ప్రాపంచిక సుఖాల పట్ల విరక్తిని కలిగించాయి.ఒకసారి వృద్ధుడ్ని, రోగిని, శవాన్ని, యతిని చూచి భౌతిక జీవనం పట్ల విరక్తి కలిగింది . శాశ్వతమైన ఆధ్యాత్మికతకు సంబంధించిన పరమార్థాన్ని ఆకళింపు చేసుకోవడానికి ఇల్లు విడిచి పెట్టాడు.ఈ నేపధ్యంలోనే ప్రస్తుతం బుద్ధగయలో ఉన్న బోధి వృక్షం కింద తపస్సుచేసి జ్ఞానోదయాన్ని పొందాడు.ఈ క్రమంలో అతడు గౌతమ సిద్ధార్థుడు కాస్తా గౌతమ బుద్ధుడయ్యాడు. దీనినే ‘మహాసంబోధి’అని పిలవడం జరుగుతోంది. ఆ కారణంగా ప్రస్తుతమున్న రావివృక్షం (బోధి వృక్షం) బౌద్ధులందరికీ ఆరాధ్య వృక్షరాజమైంది.

బుద్ధుడు నాలుగు ఆర్యసత్యాలను ప్రవచించాడు.దుఃఖము, దుఃఖ సముదయము, దుఃఖనిరోధము, దుఃఖ నివారణోపాయం అనే నాలుగు ఆర్య సత్యాలను అష్టాంగ మార్గాల ద్వారా సాధించాలి. సమ్యక్ దృష్టి, సమ్యక్ సంకల్పం, సమ్యక్ వచనము, సమ్యక్ కర్మ, సమ్యక్ జీవనం, సమ్యక్ వ్యాయామం, సమ్యక్ స్మృతి, సమ్యక్ సమాధి అనే ఈ ఎనిమిది అంశాలతో బౌద్ధ ధర్మం, మతం ఏర్పడింది. బుద్ధుని ఆశ్రయించిన వారు బౌద్ధులయ్యారు. బుద్ధుని ధర్మాచరణ – సమత అన్నివర్గాల వారిని ఆకర్షించింది. బుద్ధుడు కులవ్యవస్థను నిరాకరించాడు. ధర్మాన్ని, జ్ఞానాన్ని పొందడానికి అందరూ అర్హులేనని ప్రకటించాడు.అన్ని ప్రాంతాలకు పాదచారియై ప్రయాణిస్తూ చెట్లకింద నివాసం ఉంటూ, రోజూ భిక్షాటన చేసి, ఒక పూట మాత్రమే భోజనం చేసి, జీవితాన్ని, ధర్మాన్ని నియమబద్ధంగా నడిపాడు.

నిమ్నవర్గాలకు చెందిన ఉపాలి, సోపాకుడు, సుప్పియుడు, సుమంగలుడు, శకటాలుడు, డంకుడు, పృథక్కుడు తదితరులను తన శిష్యులుగా చేసుకున్నాడు. బుద్ధుడు అహింసను,శాంతిని బోధించాడు.ఒకరోజు ఒక వ్యక్తి  బుద్ధుడి వద్దకు వచ్చి ‘నాకు సంతోషం కావాలి’ అని కోరాడు. అప్పుడు బుద్ధుడు ,”నీ వాక్యంలోని ‘నాకు’ అనే మాటను తొలగించు, అది అహంకారానికి సంకేతం.అలాగే ‘కావాలి’ అనే మాటను తొలగించు. అది కోరికలకు చిహ్నం .అవి తొలగించిన తర్వాత నీకు (అందరికీ) మిగిలేది సంతోషం “అని చెప్పాడు .ఒక జీవిని చంపడమే కాదు, దాన్ని బంధించినా, పక్షుల్ని బోనులో పెట్టి  పెంచుకున్నా అది కూడా హింసే అన్నాడు బుద్ధుడు .చేతలతోనే కాదు, మాటల ద్వారా దూషించినా, బాధపెట్టినా దాన్ని కూడా ‘జీవహింస’ గానే  చెప్పాడు.బౌద్ధానికి ముందు మన సంప్రదాయంలో పౌర్ణమికి ప్రాధాన్యత లేదు. బుద్ధుని తర్వాత చాంద్రమానం ప్రాముఖ్యత హెచ్చింది. పౌర్ణమికి ప్రాధాన్యత పెరిగింది.

బౌద్ధానికీ, పౌర్ణమికీ అవినాభావ సంబంధం ఉంది. బుద్ధుడు జన్మించిందీ , ఇల్లు విడిచిందీ, జ్ఞానోదయం పొందిందీ, పరినిర్వాణం పొందిందీ వైశాఖ పూర్ణిమ రోజే. బుద్ధుడు తొలిగా పరివ్రాజకుడైనదీ, ధర్మప్రచారం ప్రారంభించిందీ, తొలి బౌద్ధసంఘం ప్రారంభించినదీ ఆషాఢ పూర్ణిమ నాడు. బుద్ధుడు తన తల్లికి భిక్షుణిగా దీక్ష ఇచ్చినది ఆశ్వయుజ పౌర్ణమి నాడు.ఫాల్గుణ పౌర్ణమి బుద్ధుడు తన ఏడేళ్ల కుమారుడు రాహులునికి భిక్షు దీక్ష ఇచ్చిన రోజు.ఇంకా బుద్ధుడు ఇలా చెప్పాడు–“ఒక గొప్ప వ్యక్తికంటే సంఘమే గొప్పది,ఉన్నతమైనది.వ్యక్తి సేవ కంటే సంఘ సేవ ఉన్నతమైనది.బుద్ధుడు నిరాడంబరమైన జీవితాన్ని గడిపాడు. మానవజీవితాన్ని అర్థం చేసుకోమనే అందరూ చెప్తారు. చెప్పే విధానాలు మాత్రమే వేరు. ‘దయగా ఉంటే మంచిది’ అని మిగతా సంప్రదాయాలు చెబితే, ‘దయతో ఎలా ఉండాలో’ బౌద్ధం చెబుతుంది. ఎవరి పట్ల ఎంత కృతజ్ఞతగా ఉండాలో నేర్పుతుంది.బుద్ధుడి కాలం నుంచే స్త్రీలకు ప్రాధాన్యత ఉంది. బుద్ధుడి బంధువైన మహాప్రజాపతి బౌద్ధమతాన్ని అవలంబించింది. అలాగే అశోకుడి కుమార్తె!లోకానికి మార్గదర్శకులుగా ఉండే మహనీయులందరూ నిరాడంబర జీవితాన్నే గడిపారు. స్వంత పనులకోసం మరొకరిపై ఆధారపడటం కూడా బుద్ధుడికి ఇష్టం ఉండేది కాదు. ఓపిక ఉన్నంత వరకు ఎవరి పని వారు చేసుకోవాలని చెప్పేవాడు. ఎనభైఏళ్ల వయసులో కూడా ఆయన పనులను ఆయనే చేసుకునేవాడు. ఆయన భోజనం చేసిన తర్వాత భిక్షాపాత్రను కడగటానికి ఆయన ప్రియశిష్యుడు ఆనందుడు ఎంత అడిగినా ఇచ్చేవాడు కాదు. నేను అన్నం తింటున్నాను గదా నా పాత్రను నేనే కడుక్కోవడం న్యాయం అనేవాడు. బుద్ధుడు స్వయంగా తాను ఆచరిస్తూ, నిరాడంబరత ప్రాముఖ్యాన్ని లోకానికి చాటి చెప్పాడు.

ఇతరుల గురించి ఈర్ష్య పడకుండా, తమను తాము మంచివారిగా మలచుకోవాలని, మనకు ఉన్న అతి పెద్ద సంపద అయిన మేధస్సును సక్రమంగా వాడుకోవాలని బౌద్ధం బోధిస్తుంది.అలాగే మానవ అభివృద్ధికి అవసరమైన ఆధ్యాత్మికతను వయసుతో సంబంధం లేకుండా అందరూ అలవరచుకోవాలని  చెబుతుంది.” ఒకసారి శుద్దోధనుడు బుద్ధుడిని కపిలవస్తుకు వచ్చి తన బోధలు వినివించవలసిందిగా కబురుపెట్టాడు.అలాగే బుద్ధుడు తన పరివారంతో కపిలవస్తుకు చేరాడు. తండ్రిని సమీపించి రాహులుడు తనను ఆయన కుమారుడిగా పరిచయం చేసుకొని,ఆయన వారసత్వ సంపదను తనకు అందచేయమని వేడుకున్నాడు.అందుకు బుద్ధుడు చిరునవ్వుతో అంగీకరించి, పక్కనే  ఉన్న ధర్మసేనాపతి సారిపుత్రుణ్ణి పిలిచి,రాహులునికి భిక్షు దీక్ష ఇవ్వమని చెప్పాడు. “ఇదొక ధర్మ సామ్రాజ్యం,ఇదే నా ఆస్తి”అంటూ రాహులుడికి ఒక భిక్షాపాత్రను అందించాడు బుద్ధుడు. అప్పుడు రాహులుడి వయసు ఏడు సంవత్సరాలు.రాహులుడు బౌద్ధమతంలో తొలి బాల బిక్షువుగా మారాడు.బౌద్ధమతంలో బాలభిక్షువుల్ని శ్రామణేరులు అంటారు.ఆ విషయం తెలిసిన  శుద్ధోధనుడు చాలా దు:ఖించాడు.ఆ దు:ఖంతోనే,”ఇక నాకు ఈ రాజ్యం ఎందుకు, నన్నుకూడా నీ సంఘంలో చేర్చుకో!” అని బుద్ధుడిని కోరి అతను కూడా బిక్షువుగా మారాడు . బుద్ధుని సవతి తల్లి గౌతమి, తండ్రి శుద్ధోధనుడు, భార్య యశోధర కూడా భిక్షు సంఘంలో చేరారు.

బౌద్ధ ధర్మంలో రాహులుడు ఎంతో నిష్ణాతుడయ్యాడు. బుద్ధుడు అతనికిచ్చిన ప్రబోధాలు బౌద్ధ సారస్వతంలో  ‘రాహులో వాద సుత్త’గా ప్రసిద్ధి చెందాయి . ఆయన ఎక్కువకాలం ఆమ్రరత్న వనంలో జీవించాడు. రాహులుడు ఎప్పుడు మరణించాడో తెలియదు. కానీ, చాలా చిన్నవయసులో యువకునిగా ఉన్నప్పుడే మరణించాడు. పూర్వజన్మలు,మరు జన్మలు లేవన్న బుద్ధుడిని గురించి బౌద్ధ గ్రంధాలలో విచిత్రంగా ‘బుద్ధుని జాతక కధలు’ఎలా వచ్చాయో అంతుబట్టదు.’బుద్ధుని జాతక కధలు’ ప్రకారంగా సిద్ధార్ధ గౌతముడు బుద్ధుడు కాకముందు ఐదువందల నలభై ఏడు జన్మలు ఎత్తినట్లు బౌద్ధగ్రంథాలు చెప్పాయి .అయితే ఈ కధలు– మనలో ఉండాల్సిన ప్రేమ, కరుణ, సహనం, మైత్రీభావాల గురించి స్పష్టంగా తెలియచేస్తాయి.

బుద్ధుడు ధర్మప్రచారంలో 80 ఏళ్ళవరకూ జీవించాడు. చివరికి కుశీనగరంలో బుద్ధుడు మహాపరినిర్వాణం చెందాడు. బుద్ధుని బోధనలు దేశ విదేశాల ప్రజలెందరినో ఆలోచింపచేసేలా చేశాయి. ఫలితంగా చాలామంది బౌద్ధం స్వీకరించే విధంగా ప్రేరేపించాయి.భారతదేశానికి బౌద్ధం ఇప్పుడు మరింత అవసరం. అదే విషయాన్ని డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేద్కర్ పదే పదే వివరించారు.పదిమందికి పంచేకొద్దీ తనలో ప్రావీణ్యతను పెంచేది విధ్య.పదిమందిలో మెలిగేకొద్దీ తనలో సంస్కారాన్ని పెంచేది శుద్ది.పదిమందితో తిరిగేకొద్దీ తనలో సమయస్ఫూర్తిని పెంచేది బుద్ది.ఇదంతా కూడా సజ్జనుల సాంగత్యం వలనే సాధ్యపడుతుంది.మీరే ఆలోచించండి!

 

బుద్ధుడి గురించి ప్రముఖులు—

బుద్ధుడు యోగుల్లో చక్రవర్తిలాంటివాడు– ఆది శంకరాచార్య

దాస్య విమోచన గురించి, దు:ఖ నిరోధం గురించి, సమ సమాజాన్ని గురించి బోధించి, మూఢ నమ్మకాలకు తావులేకుండా, మనిషిని మానవతా విలువలవైపు నడిపించే బౌద్ధం అన్ని మతాలకంటే ఉన్నతమైనది.– కారల్‌ మార్క్స్‌

ఈ భూమి మీద ఆచరణలో ఉన్న మతాలన్నింటిలోనూ, శాస్త్రీయ జ్ఞానానికి అనుగుణంగా తన బోదనలు చేసింది బౌద్ధమతమే. ఆధునిక, శాస్త్రీయ అవసరాలకు సరిపోయే మతం ఏదైనా ఉన్నదా అంటే అది బౌద్ధమతమే. ఆల్బర్ట్‌ ఐన్‌స్టీన్‌

ఈ ప్రపంచంలో ఇప్పటివరకు పుట్టిన అందరిలో అత్యంత గొప్పవాడు బుద్ధుడు.– రవీంద్రనాథ్‌ ఠాగోర్‌

శీలం, ప్రజ్ఞల్లో బుద్ధుడు క్రీస్తును కూడా మించిపోయాడు. బెట్రాండ్‌ రస్సెల్‌

ఏసుక్రీస్తు బోధనలలో నూటికి తొంభైశాతం బౌద్ధం నుంచి స్వీకరించినవే…ఆధునిక ప్రపంచానికి సరిపోయే మతం బౌద్ధమే.…ప్రపంచాన్ని రక్షించగల శక్తి ఒక్క బౌద్ధానికి మాత్రమే ఉంది…. సంస్కర్తలందరిలోనూ అత్యుత్తముడు గౌతమబుద్ధుడు…బుద్ధుడు నా గురువు. – అంబేద్కర్‌

ప్రాణం ఉన్నదేదీ ఏకాంతంగా జీవించదు… తన కోసమే జీవించదు!సంఘం కోసం జీవించేదాన్నే ‘ప్రాణి’అనొచ్చు!

 

బుద్ధం శరణం గచ్ఛామి

ధర్మం శరణం గచ్ఛామి

సంఘం శరణం గచ్ఛామి

పార్శీయులు

రచన: టీవీయస్.శాస్త్రి


(పార్శీల మత చిహ్నం)

2004 గణాకాల ప్రకారం ప్రపంచవ్యాప్తంగా జొరాస్త్రియన్ల సంఖ్య 1, 45, 000 నుండి 2, 10, 000 వరకూ ఉన్నది. 2001 భారత్ జనగణన ప్రకారం 69, 601 పార్శీలు భారత్ లో గలరు. క్రీస్తు శకం తరువాత జొరాస్త్రియన్లు కొన్ని వందల సంఖ్యలో భారతదేశంలో ఉన్న గుజరాత్ రాష్ట్రంలోకి అడుగుపెట్టారు. వీరినే పార్శీయులు అని అంటారు. కుస్తీ యజ్ఞోపవీతము(ఒడుగు / జంధ్యం) ధరించే ఆచారము వీరిలో కూడా ఉన్నది. భారత దేశంలో జోరాస్త్ర మతమునకు పార్శీ మతమని కూడా పేరు. హైదరాబాద్ నగరంలో పార్శీల సంఖ్య రెండు వేల లోపే! అయితేనేం! వ్యాపార రంగంలో మాత్రం వారి ప్రభావం అధికంగానే ఉంటుంది. ఇంతకీ పార్శీలు నగరానికి ఎప్పుడు వచ్చారన్న దానికి చారిత్రక ఆధారాలు లేనప్పటికీ, అప్పటి నిజాం సాలార్‌జంగ్‌ కోరిక మేరకు ఇక్కడ స్థిరపడ్డారన్నది ఒక కథనం. ఇక, నగరంలో ఉంటున్న వారిలో దాదాపు 90 శాతం సికింద్రాబాద్‌లోనే నివసిస్తున్నారు.

ఇటీవలి కాలంలో వీరి సంఖ్య గణనీయంగా తగ్గుతోంది. కారణం, తమ కమ్యూనిటీలోని వాళ్లను పెళ్లిచేసుకోవడానికి యువత అసక్తి చూపించడం లేదట! వీరు పూజించే దైవం అగ్ని. 111 ఏళ్ల నాటి అగ్ని దేవాలయం అత్యంత పవిత్రాలయం. అతి ముఖ్యమైన పండుగ నౌరోజ్‌. నూతన సంవత్సరాదిని వేడుకగా జరుపుకొంటారు. అవి కాకుండా జొరాస్ట్రి‌యన్‌ పుట్టినరోజునూ కర్టోడ్‌ సాల్‌గా జరుపుకొంటారు. ఏడాదిలో చివరి ఐదు రోజులను పటేలీగా చేసుకోవడం ఆనవాయితీ. నిజాం కాలంలో పరిపాలన వ్యవహారాల్లో కీలక పాత్ర పోషించినా, ప్రస్తుతం రాజకీయాలకు వారు దూరం. నిజాం కాలంలో ఇరానీ దేశం నుంచి పార్శీలు వ్యాపార నిమిత్తం హైదరాబాద్‌కు వచ్చారు . పార్శీలు ఆ రోజుల్లోనే ఉన్నత చదువులు చదువుకొని సంపన్నులు కావడంతో హైదరాబాద్‌ లో వ్యాపారం చేసుకునేందుకు నిజాం రాజులు వారిని ఆహ్వానించారని మతపెద్దలు చెబుతుంటారు. వీరు ప్రత్యేకమైన ఆచార, వ్యవహార పద్ధతులను పాటిస్తుంటారు. వీరు పూర్తి శాకాహారులు. భూమిలో పండే వాటిని కూడా తినరు. ఉదా-ఉల్లిగడ్డలు, వేరు శనగలు. . . ఇక వారి ఆచారాల్లో అతి ముఖ్యమైనది దోక్మా (టవర్‌ ఆఫ్‌ సైలెన్స్‌)! చనిపోయాక కూడా నలుగురికి ఉపయోగపడాలని భావించే పార్శీలు, గద్దలు, రాబందులకు ఆహారంగా వారి మృతదేహాలను దోక్మాపై వదిలేస్తారు. దోక్మాలు పార్శీగుట్ట, బోయగూడల్లో ఉన్నాయి. ఇటీవలి కాలంలో కరెంట్‌ ద్వారా దహనసంస్కారాలు నిర్వహిస్తున్నారు. ఒక వ్యక్తి చనిపోయాడంటే ఆ మృతదేహాన్ని కాల్చడమో పాతిపెడ్డడమో చేస్తుంటారు. కానీ పార్శీలు మాత్రం అందుకు విభిన్నంగా అంత్యక్రియలు చేసేవారు. చనిపోయిన వారి మృతదేహాలను పాతిపెట్టకుండా, కాల్చకుండా గద్దలు, ఇతర పక్షులు తినేలా ఏర్పాట్లు చేసేవారు. అలా చేస్తే చనిపోయిన వారికి స్వర్గప్రాప్తి కలుగుతుందని వారి నమ్మకం. చనిపోయాక కూడా పరోక్షంగా మృతదేహం ఉపయోగపడాలనే ఆనవాయితీ ఉండేదని ప్రతీతి.

నిజాంలకు పార్శీలు అత్యంత సన్ని హితులుగా ఉండడంతో వారి మృతదేహాలను పక్షులకు పడేసేందుకు ఒక బావిలాంటి గదిని సికింద్రాబాద్‌ నుంచి పద్మారావునగర్‌ వైపు వెళ్లే మార్గంలో ఎత్తైన ప్రదేశంలో నిర్మించారు. అక్కడ కేవలం పార్శీలకు మాత్రమే అంత్యక్రియలు చేస్తుండడంతో దానికి పార్శీగుట్ట అనే పేరు వచ్చింది. పార్శీగుట్ట 4 ఎకరాల స్థలంలో నిర్మితమై ఉంది. అందులో ఉద్యానవనాన్ని కూడా ఏర్పాటు చేశారు. కాలగమనంలో వస్తున్న మార్పులు, ఆ గుట్ట చుట్టుపక్కల కాలనీలు ఇళ్లు నిర్మించుకొని ఉండడంతో పార్శీలు కూడా వారి అంత్యక్రియ పద్ధతులను మార్చుకోవల్సివచ్చింది. మృతదేహాలను బావి దగ్గరకు తీసుకెళ్లి పడేస్తే గద్దలు వచ్చి స్థానికులకు ఇబ్బందులు కలిగిస్తున్నాయి. దీంతో వారు మృతదేహాలను ఖననం చేసేందుకు సోలార్‌ సిస్టమ్‌ను వాడుతున్నారు. మృతదేహాలను నేరుగా బావిలా ఉండే గదిలో పడేయకుండా ఊచలతో తయారు చేసిన కమ్మీలపై ఉంచుతారు. ఆ తరువాత కమ్మీల ద్వారా విద్యుత్‌ ప్రవాహాన్ని జరపడంతో మృతదేహం కాలి బూడిదవుతుంది. ఈ ప్రాంతాన్ని చూడడానికి ఎవర్నీ అనుమతించరు. ఒక వేళ చూడాలనుకుంటే అక్కడ ఉన్నటువంటి మత పెద్ద ద్వారా అనుమతి తీసుకొని వెళ్లాల్సి ఉంటుంది. నిజాం కాలంలో వలస వచ్చిన పార్శీల ఆచార వ్యవహారాలకు పార్శీగుట్ట అద్దంపడుతోంది. గుజరాత్ లో పార్శీల కోవెల ఉన్నది. వారి అర్చనా స్థలము ఈ “అగ్ని ఆలయము”. పార్శీల మతము జొరాష్ట్రియన్. జొరాష్ట్రియనులు ముష్కరుల దండయాత్రల వలన పర్షియా దేశాన్ని వదలి హిందూదేశానికి వలస వచ్చారు. వారి సాగర యానములో తుఫాను వచ్చింది. అప్పుడు “అగ్నిదేవ” ను నెలకొల్పి, కొలువవలెనని తలచారు. పార్శీల పూజలు అందుకునే నిప్పు దైవము ” ఆతాష్ బహ్రా మ్” హైదరాబాద్‌లోని ఒక ధార్మిక సంస్థ, ఒక్కర్ని కంటే రూ. ఐదు వేలు. . ఇద్దర్ని కంటే రూ. 10 వేలు. . ముగ్గుర్ని కంటే రూ. 20 వేలు. . ఈ బహుమతులను అందజేస్తోంది.

ఇరాన్‌లో పుట్టి శాఖోపశాఖలుగా విస్తరించిన పార్శీలు ఒకప్పుడు బలమైన ప్రభావిత సమూహం. ఇప్పుడు అత్యంత క్షీణదశను అనుభవిస్తోన్న పార్శీ సమాజం తన అస్తిత్వాన్ని, మనుగడను కాపాడుకొనేందుకు చేస్తోన్న ప్రయత్నం ఇది. నిజాం జమానా నుంచే భాగ్యనగర సంస్కృతిలో భాగమైన పార్శీ జాతి ప్రమాదంలో పడింది. దేశవ్యాప్తంగా అనేక ప్రాంతాల్లో పార్శీ జనాభా క్రమంగా క్షీణిస్తోంది. అది హైదరాబాద్‌లో మరింత ఆందోళనకరంగా ఉంది. నిజాం పాలనలో తమ మేధోసంపత్తితో కీలక పదవులు అలంకరించిన పార్శీలు ఇప్పుడు తమ అస్తిత్వాన్ని కాపాడుకోవడానికి తాపత్రయపడుతున్నారు. ఒకప్పుడు భాగ్యనగరంలో వేల సంఖ్యలో ఉన్న వీరి జనాభా ఇప్పుడు పదకొండు వందలకు పడిపోయింది. తమ జాతిని పునరుజ్జీవింపజేసేందుకు పార్శీ మత సంస్థలు, ధార్మిక సంస్థలు, పెద్దలు నడుం బిగించారు. ఈ తరం దంపతులు ఎక్కువ మంది పిల్లలను కనేవిధంగా ప్రోత్సహిస్తున్నారు. ఆర్థిక సహాయాన్ని అందజేస్తున్నారు. సంతానోత్పత్తికి నోచని దంపతులకు వైద్య సహాయాన్ని అందజేస్తున్నారు. మిరాసన్ ట్రస్టు రూ. 20 వేల నుంచి రూ. 40 వేల వరకు అందజేస్తోంది. కానీ ఈ రెండు సంస్థలు కలసి ఆరేళ్లలో 25 జంటలకు మాత్రమే ఇలాంటి సహాయాన్ని అందజేశాయి. అలాగే బాంబే పార్శీ పంచాయత్, కేంద్రప్రభుత్వ ‘జియో పార్శీ’ పథకం కింద లబ్ధ్ది పొందుతున్న వాళ్లూ తక్కువ మందే ఉన్నారు. చాలా మంది ఒక్క సంతానానికే పరిమితమవుతున్నారు. ఇద్దర్ని కనేవాళ్లు చాలా తక్కువ . ఇక హైదరాబాద్‌లో ముగ్గురు పిల్లలను కన్న జంటలు మూడంటే మూడే ఉన్నాయి. పార్శీ దంపతులు ఎదుర్కొంటున్న మరో సమస్య సంతానరాహిత్యం. రక్త సంబంధీకుల మధ్య జరిగే పెళ్లిళ్లు అబార్షన్‌లకు దారితీస్తున్నాయి. నగరంలో ఉన్న పార్శీల్లో 55 ఏళ్ల నుంచి 100 ఏళ్లలోపు పెద్దవారు 540 మంది ఉంటే 30 నుంచి 39 ఏళ్లలోపు వాళ్లు కేవలం 182 మంది ఉన్నారు. 2012 నుంచి ఇప్పటి వరకు హైదరాబాద్‌లో 11 మంది పిల్లలు మాత్రమే పుట్టారు. కానీ ఇదే సమయంలో 46 మంది వయోధికులు కాలం చేశారు. ఏటా సగటున 18 మంది చనిపోతుంటే ఇద్దరు మాత్రమే జన్మిస్తున్నారు. అగ్నిని, నీటిని దైవంగా ఆరాధించే పార్శీ జాతి తనను తాను కాపాడుకొనేందుకు, మతాంతర వివాహాలను నియంత్రించేందుకు ‘చారిటబుల్ బ్లాక్'(మతపరమైన కట్టుబాటు)ను విధించింది.

అబిడ్స్, నాంపల్లి, సికింద్రాబాద్‌ల లోని విశాలమైన ఫైర్ టెంపుల్స్ ప్రాంగణాల్లోనే పార్శీ కుటుంబాలు సకల సదుపాయాలతో జీవించేందుకు ఏర్పాట్లు చేశారు. అతి తక్కువ ధరలకే విశాలమైన ఇళ్లను అద్దెకు ఇచ్చారు. అన్ని రకాల మతపరమైన కార్యక్రమాల్లో, ప్రార్థనల్లో పాల్గొనేవిధంగా ప్రోత్సహిస్తున్నారు. అయినా నేటి యువత మతపరమైన కట్టుబాట్లను అధిగమించి తమకు నచ్చిన వారిని పెళ్లి చేసుకొనేందుకు ఏమాత్రం వెనుకాడటం లేదు. పార్శీ జాతి ఇప్పుడు పెద్ద ప్రమాదాన్ని ఎదుర్కొంటోంది. ఈ తరం అమ్మాయిలు, అబ్బాయిలు స్వతంత్రంగా ఆలోచించడం, ఆర్థిక స్వాతంత్య్రాన్ని కోరుకోవడం మంచిదే కానీ చారిత్రక బాధ్యతన విస్మరించొద్దు. ఇంతగా అభివృద్ధి చెందిన సమాజంలో కట్టుబాట్లలో బతకాలనడం కరెక్ట్ కాదు అని కొందరి అభిప్రాయం! వీరు చాలా నిజాయితీపరులు. భారత దేశంలో ప్రముఖులైన పార్శీలలో దాదాభాయి నౌరోజీ, జమ్సేట్జి టాటా, ఫిరోజ్ షా మెహతా, ఫిరోజ్ గాంధీ, జుబిన్ మెహతా, అర్దెషీర్ ఇరానీ, నానీ పాల్కీవాలా, పీలూ మోడీ, గోద్రెజ్ కుటుంబం, వాడియా కుటుంబం, టాటా కుటుంబం వగైరాలు.

యక్ష ప్రశ్నలు

రచన: అంబడిపూడి శ్యామసుందరరావు.


సాధారణముగా జవాబు చెప్పటానికి ఇబ్బందికరమైన ప్రశ్నలు ఎవరైనా వేస్తుంటే మనము “వీడి యక్ష ప్రశ్నలకు జవాబులు చెప్పటం కష్టము” లేదా యక్ష ప్రశ్నలతో విసిగిస్తున్నాడు” అని అంటాము అసలు ఈ యక్ష ప్రశ్నలు అంటే ఏమిటి? ఎవరు ఎవరిని అడిగారు వాటికి సమాధానాలు ఏమిటి? అనే విషయము గురించి క్లుప్తముగా తెలుసుకుందాము.
దేవలోకములో ఉండే వారిని గంధర్వులు యక్షులు అని అంటారు. అటువంటి ఒక యక్షుడు అరణ్యవాసము చేస్తున్న పాండవులను ముఖ్యముగా ధర్మరాజును అడిగిన ప్రశ్నలు వాటికి ధర్మరాజు ఇచ్చిన జవాబులు ఈ యక్షప్రశ్నలాగా చెలామణి అవుతున్నాయి. వీటికి ధర్మరాజు ఇచ్చిన జవాబులు చాలా మటుకు ధర్మానికి సంబంధించినవి. అందువల్ల ఈ జవాబూల్లో ధర్మరాజు విజ్ఞతని ధర్మనిరతి తెలుస్తుంది.
పాండవులు అరణ్యవాసము చేసేటప్పుడు ప్రకృతి రమణీయమైన ద్వైతవనములో ఉంటారు. ఒక రోజు ఒక బ్రాహ్మణుడు వీరివద్దకు సహాయము కొరకు వస్తాడు. ఆ బ్రాహ్మణుడు తాను చేస్తున్న హోమానికి సంబంధించిన సమిధలను (చిన్న కట్టెపుల్లలను) ఒక జింక తన కొమ్ముల మధ్య ఇరికించుకుని ఆ బ్రాహ్మణుడికి దొరకకుండా పారిపోతుంది కాబట్టి ఆ బ్రాహ్మణుడు చేసే దైవకార్యము హోమము ఆగిపోతుంది. అందువల్ల పాండవులు ఆ జింక నుండి తన కట్టెలను ఇప్పించ వలసిందిగా వేడుకుంటాడు. పాండవులు ఐదుగురు ఆయుధాలతో జింక కోసము బయలుదేరుతారు. ఈ వేటలో పాండవులు అలిసిపోతారు కానీ వారికి జింక జాడ కనిపించదు. అలసిన పాండవులు దాహము తీర్చుకోవటానికి కొంచెముసేపు ఆగి, నకులుడిని మంచినీటి కోసము పంపుతారు. నకులుడు మంచినీటి సరస్సు కోసము వెతికి, చివరకు ఒక మంచి నీటి సరస్సును చూస్తాడు. తానూ మంచినీరు త్రాగి సోదరులకు మంచి నీరు తీసుకొనివెళదామని సరస్సు చెంతకు వెళతాడు.
నకులునికి ఆ నీరు త్రాగవద్దని అశరీరవాణి వినిపిస్తుంది కానీ నకులుడు ఆ మాటలను లెక్కచేయకుండా త్రాగటంవల్ల చనిపోతాడు.
ఒకరితరువాత ఒకరు నీటికోసము సరస్సు వద్దకు వచ్చి అశరీరవాణి మాటలను లెక్కచేయకుండా నీరు త్రాగి చచ్చి పడిపోతారు. చివరకు ధర్మరాజు సోదరులను వెతుక్కుంటూ వచ్చి చచ్చి పడివున్న సోదరులను చూసి ఆశ్చర్యపోతాడు. నీరు త్రాగటానికి ప్రయత్నించినప్పుడు ధర్మరాజుకు అశరీరవాణి వినిపిస్తుంది. ఆ వాణి ఒక యక్షుడిది. ఆ యక్షుడు ధర్మరాజును తన ప్రశ్నలకు జవాబులు చెపితే నీరు త్రాగి తన సోదరులను సజీవంగా తీసుకొని పోవచ్చని చెపుతాడు. ఆ యక్షుడు అడిగిన దాదాపు వంద ప్రశ్నలు ధర్మానికి నీతికి, సక్రమమైన నడవడికి సంబంధించినవి ధర్మాన్ని ఆచరించే ధర్మరాజులాంటి వాడు మాత్రమే ఆ ప్రశ్నలకు జవాబులు ఇవ్వగలిగాడు.
మనము అన్ని ప్రశ్నలు జవాబులు కాకపోయినా కొన్ని ప్రశ్నలు వాటికి ధర్మరాజు ఇచ్చిన జవాబులు తెలుసుకుందాము.
1.ధర్మాల్లో ఉత్తమమైనది ఏది? జ:-అహింస
2.సుఖాల్లో గొప్పది ఏది? జ:-సంతోషము.
3.సుఖానికి ఆధారము ఏది ? జ:-శీలము.
4. ధర్మానికి ఆధారము ఏది? జ:-దయా దాక్షిణ్యము.
5. ఎవరు స్థితప్రజ్ఞుడు? జ:-కలిమిలేములలో సుఖ దుఃఖాలలో ఒకే రీతిగా ఉంటూ లభించిన దానితో సంతృప్తుడై అరిషద్ వర్గాలను జయించి స్థిరబుద్ధి కలవాడు స్థితప్రజ్ఞుడు .
6.ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించేది ఏది? జ:-ప్రతిరోజూ మరణిస్తున్న ప్రాణులననేకము చూస్తూ కూడా మనిషి తానూ శాశ్వతముగా ఈ భూమి మీద ఉంటానని అనుకోవటం.
7. ధర్మము,అర్ధము,కామము ఎక్కడ కలియును? జ:-తన భార్యలో,తన భర్తలో.
8. నరకము అనుభవించేవారు ఎవరు? జ:-వేదాలను,ధర్మ శాస్త్రాలను,దేవతలను,తల్లిదండ్రులను ద్వేషించేవారు,దానములు చేయనివారు,ఆశ పెట్టి దానము చేయనివారు నరకము అనుభవిస్తారు.
9. ఎవరు సంతోషముగా ఉంటారు?-జ: తనకున్న దానితో తృప్తి చెందేవాడు,అప్పు లేనివాడు సంతోషముగా జీవించగలడు.
10. లోకములో ధనవంతుడెవరు ? జ;-సుఖము,దుఃఖము,ప్రియము అప్రియము మొదలైన వాటిని సమముగా చూసేవాడే ధనవంతుడు.
11. బ్రాహ్మణత్వము ఇచ్చేది ఏది ? జ;- వ్యక్తి యొక్క సత్ప్రవర్తన మాత్రమే బ్రాహ్మణత్వాన్ని ఇస్తుంది.
12. పండితు డని ఎవరిని అంటారు?. జ:- ధర్మమూ తెలిసిన వాడిని మాత్రమే పండితుడని అంటారు .
13.మూర్ఖుడు ఎవడు? జ:-ధర్మము తెలుసుకోకుండా అడ్డదిడ్డముగా వాదించేవాడు.
14.జీవన్ మృతుడు ఎవరు ? జ:-అతిధులకు, పితృ సేవాకాదులకు ,దేవతలకు పెట్టకుండా తానూ తినేవాడు జీవన్ మృతుడు
15. గాలి కంటే వేగముగా ప్రయాణించేది ఏది? జ:-మన మనస్సు,
16. బాటసారికి, రోగికి, గృహస్తుకు బంధువులెవరు? జ:-బాటసారికి స్వార్ధము , రోగికి వైద్యుడు,గృహస్తుకు అనుకూలవటి,శీలవతి అయిన భార్య,చనిపోయిన వారికి వారి సుకర్మ బంధువులు.
17. మానవునికి సజ్జనత్వము ఎలా వస్తుంది? జ:-ఇతరులు తన పట్ల ఏమి మాట్లాడితే ,ఏమి పనిచేస్తే తానూ శారీరకంగా మానసికముగా భాధ పడతాడో తానూ కూడా ఇతరులపట్ల అటువంటి పనులుచేయకుండా మాటలు మాట్లాడకుండా ఎవరు ఉంటారో నట్టివారికి సజ్జనత్వము వస్తుంది.
18. మానవునికి దుర్జనత్వము ఎలా వస్తుంది? జ:-శరణు జొచ్చిన వారిని రక్షించకపోవటము వలన.
19. దేవ లోకానికి దారి ఏది? జ;- సత్యము.
20. మనిషికి దైవిక బంధువులు ఎవరు? జ:-భార్య/భర్త..
21. మానవునికి సాధుత్వాలు ఎట్లు సంభవిస్తాయి? జ:-తపస్సు వలన సాధుభావము శిష్టాచారా భ్రష్టతనము వల్ల .
22. మంచిగా మాట్లాడేవానికీ ఏమి దొరుకుతుంది? జ:-మైత్రి.
23.. అలోచించి పనిచేసేవారు ఏమి అవుతారు? జ:-అందరి ప్రశంసలు పొందిగొప్పవారు అవుతారు.
24.మానవునికి దుర్జనత్వము ఎలా వస్తుంది? జ:- శరణు జొచ్చిన వారిని రక్షించకపోవటం వలన
25. జన్మించియు ప్రాణము లేనిది ? జ:- గ్రుడ్డు
26. తృణము కంటే దట్టము అయినది ఏది? జ:- చింత
27. మానవుడు దేని వలన శ్రోత్రియుడు అగును? జ:- వేదము వలన.
28. మానవుడు దేనివలన మహత్తును పొందుతాడు ? జ:- తపస్సు వలన.
29. మానవుడు దేని వలన బుద్ధిమంతుడవుతాడు? జ::- పెద్దలను సేవించటం వలన.
30. రూపము ఉన్నా హృదయము లేనిది ఏది? జ:- రాయి.
31. తపస్సు అంటే ఏమిటి?జ:-తన వృత్తి, కుల ధర్మాలను ఆచరించటం.
32. సిగ్గు అంటే ఏమిటి? జ:- చేయరాని పనులు చేయటానికి సంకోచించటము.
33.సోమరితనం అంటే ఏమిటీ? జ:- ధర్మ కార్యాలు చేయకపోవటం.
34. ధైర్యము అంటే ఏమిటి? జ:-ఇంద్రియ నిగ్రహము.
35. లోకాన్ని కప్పిఉన్నది ఏది? జ:- అజ్ఞానము .

జైన మతము

రచన: శారదా ప్రసాద్

క్రీ. పూ. 6వ శతాబ్దంలో భారతదేశంలో అనేక మతాలు ఆవిర్భవించాయి. వీటిలో ముఖ్యమైనవి జైనమతం, బౌద్ధమతం. ఈ రెండు మతాలు భారతదేశ సంస్కృతిని గణనీయంగా ప్రభావితం చేశాయి. ముఖ్యంగా బౌద్ధం చైనా, జపాన్ లాంటి దేశాల్లో ఇప్పటికీ గొప్ప ఆదరణ పొందుతోంది. జైనమతం చాలా పురాతన కాలం నుంచి ఉందని తెలుస్తోంది. ఋగ్వేద మంత్రాల్లో జైన మత స్థాపకులైన మొదటి తీర్థంకరుడైన వృషభనాథుని గురించి స్పష్టమైన ప్రస్తావన ఉంది. జైన మతంలో 24 మంది తీర్థంకరులు ఉన్నారని, అందరూ క్షత్రియులేనని తెలుస్తోంది. వీరిలో మొదటి ఇరవై రెండు మంది పౌరాణిక వ్యక్తులు. కానీ 23వ తీర్థంకరుడైన పార్శ్వనాథుడు, 24వ తీర్థంకరుడైన మహావీరుడు చారిత్రక పురుషులు. చారిత్రకంగా మాత్రం జైనమత స్థాపకుడు 23వ తీర్థంకరుడైన పార్శ్వనాథుడు. ‘తీర్థంకరులంటే జీవ ప్రవాహాన్ని దాటడానికి వారధి నిర్మించినవారు’ అని అర్థం. ప్రాచీన మతాలలోని కర్మకాండల భారంతో జనం విసిగిపోయి ఉన్నారు. పూజారి వర్గం, అసమానతలు, సామాజిక స్తబ్దత, అధర్మం, బలులు, కులవ్యవస్థలతో సమాజం కుళ్ళిపోయింది. విప్లవం తప్పనిసరి అయింది. “వ్యక్తి ఆడగాని, మగగాని మానవ మాతృడుగా తన ముక్తిని తానే సాధించుకోవాలి. జీవితం లక్ష్యం కాదు.
ఆధ్యాత్మీకరణ మార్గంలో అది ఒక పరికరం మాత్రమే. అంతిమ లక్ష్యం”ఆధ్యాత్మీకరణం”. ఆధ్యాత్మీకరణం అన్నది నూతన విప్లవం. ఈ నేపథ్యంలో భారత దేశంలో రెండు మతాలు వెలిశాయి. అవి జైన, బౌద్ధ మతాలు. హిందూ మతానికి అవి వ్యతిరేకమే అయినా, మొత్తం మతాలు భారతదేశంలో ప్రక్క ప్రక్కనే నివాసం చేశాయి. జైన మతాన్ని జైన వృషభనాథుడు స్థాపించాడు. “జిన”(విజేత) అనే పదం నుంచి జైనం వచ్చింది. జైన మతము సాంప్రదాయికంగా
జైన ధర్మఅని పిలువబడుతుంది. ఈ మతము క్రీ. పూ. 9వ శతాబ్దంలో పుట్టింది. ఈ మత స్థాపకుడు మొదటి తీర్థంకరుడు అయిన వృషభనాథుడు. 23వ తీర్థంకరుడు పార్శ్వనాథుడు. 24వ తీర్థంకరుడు వర్థమాన మహావీరుడు.
భారతదేశంలో జైనులు ఒక చిన్న సమూహము. వీరి జనాభా దాదాపు 42 లక్షలు ఉంటుంది. జైన మతమును శ్రమణ మతమని కూడ అంటారు. వీరు దేవతలు లేరన లేదు. కాకపోతే వారికి దివ్యత్వం లేదన్నారు . అందువల్ల మహావీరుడి మతం నాస్తికం. అతడి తత్వం ద్వైతం. అతడి ప్రకారం రెండు రకాల పదార్థాలున్నాయి. ఒకటి జీవులు, రెండు అజీవులు. అజీవులు పదార్థం. అజీవులు అణు నిర్మితాలు. జీవులు అమర్త్యాలు. అజీవులు మర్త్యాలు. మనిషి మూర్తిత్వం ఈ రెండింటితోనూ నిర్మితమవుతుంది. కర్మ కారణంగా ఆత్మ బంధిత స్థితిలో ఉంటుంది. పునర్జన్మ కర్మ మీద అధారపడి ఉంటుంది. పరివ్రాజకుడు, గృహస్తు – ఎలా నడుచుకోవాలో జైనం వివరించింది. నిర్వాణం లక్ష్యం కనుక, మనిషి దుష్కర్మలను పరిహరించాలి. అంతే కాక, క్రమంగా నూతన కర్మలు చేయకుండా ఉన్న కర్మలను వినాశం చేసుకోవాలి.
ఇలాంటి ప్రవర్తన త్రిరత్నాల ఆధారంగా జరగాలి. అవి సమ్యగ్విశ్వాసం, సమ్యక్ జ్ఞానం, సమ్యక్ప్రవర్తనలు, మంచి నడతకు ఐదు ప్రమాణాలున్నాయి. అవి-అహింస, సత్యం(అబద్దమాడకుండుట), అస్తేయం(దొంగతనం చేయకుండుట), బ్రహ్మచర్యం, అపరిగ్రహం (ఇతరుల ఆస్తిని కబళించకుండుట). సమ్యగ్విశ్వాసం అంటే జినుల మీద విశ్వాసం. సమ్యక్ జ్ఞానం అంటే అంతిమ ముక్తికి అన్ని వస్తువులలో ఉన్న జీవానికి సంబంధించిన జ్ఞానం. ఇదంతా, మామూలు గృహస్తు నిర్వాణం పొందాలంటే ఆచరింపవలసిన విధానం.
సన్యాసి అంతకంటే తీవ్రమైన క్రమశిక్షణతో మెలగాలి. సన్యాసి అయినవాడు అహింసను తప్పనిసరిగా పాటించాలి. శాకాహారాన్ని భుజించాలి. అహింసా విధానం ఎంతవరకు వెళ్ళిందంటే, భూమిలో ఉండే వానపాములు చనిపోతాయని, అసలు భూమినే దున్నవద్దన్నారు. ఆ కారణంగా జైనులు ఎక్కువ మంది నగరాలకు వలసపోయి, వ్యాపారాలలో స్థిరపడ్డారంటారు. ఆచరణసాధ్యం కానంత తీవ్ర స్థాయిలో అహింస ఉంటుంది. జైనమతం ప్రజాదరణ పొందలేకపోవడానికి ఇది ఒక కారణం.
గాలి పీలిస్తే గాల్లోని సూక్ష్మజీవులు చచ్చిపోతాయని మూతికి గుడ్డ కట్టుకుంటారు. నీళ్ళు వడగట్టుకుని తాగుతారు. అడుగు తీసి అడుగువేసేటప్పుడు కాలికింద పడి సూక్ష్మజీవులు చచ్చిపోతాయని నెమలీకలతో చేసిన పొరకతో నడిచినంతమేరా అడుగేసేముందు నేలను ఊడ్చుకుంటూ పోతారు. నేలను చీల్చి దున్నే వ్యవసాయం చేయరు. నేలకింద పండే దుంపకూరలు, ఉల్లి, వెల్లుల్లి, మసూర్ గింజల్లాంటివి కూడా తినరు. వడ్డీ వ్యాపారం చేస్తారు.
23వ తీర్థంకరుడు పార్శ్వనాథుడు–ఇతను కాశీ రాజైన అశ్వసేనుడు, రాణి వామలకు జన్మించాడు. 30 ఏళ్ల వయస్సు వరకు గృహస్థ జీవితాన్ని గడిపాడు. తర్వాత ఇహలోక సుఖాలను త్యజించి, 84 రోజులు తపస్సు చేసి జ్ఞానిగా మారాడు. అహింస, సత్యం, అస్తేయం (దొంగతనం చేయకూడదు), అపరిగ్రహం (ఆస్తి ఉండకూడదు) అనే నాలుగు సూత్రాలను బోధించాడు. అదనంగా ఐదో సూత్రమైన బ్రహ్మచర్యాన్ని మహావీరుడు జోడించాడు. పార్శ్వనాథుడు తన వందో ఏట బెంగాల్‌లో నిర్యాణం చెందాడు.
వర్థమాన మహావీరుడు (క్రీ. పూ. 540- 468) — మహావీరుని అసలుపేరు వర్ధమానుడు. జ్ఞానోదయమైన తరువాత ‘ మహావీరుడు ‘ అని పేరు పొందాడు. ఈయన భార్య పేరు యశోద. వీరికి ప్రియదర్శి అను పుత్రిక కలదు. ఈమె వర్థమానుని మేనల్లుడు జామాలిని వివాహమాడింది. వర్థమానుడు తన 30వ ఏట గృహస్థ్యాన్ని త్యజించి, కఠినమైన తపస్సు చేశాడు. ఆరు సంవత్సరాలు మక్కలిగోశాలుని శిష్యునిగా ఉన్నాడు. ఆ తరువాత రిజుపాలిక నదీ తీరంలోని జృంబిక గ్రామం దగ్గర కఠోర తపస్సు చేశాడు. తన 43వ ఏట సాలవృక్షం కింద తపోసిద్దిని పొందాడు.
తదనంతరం, వర్ధమానుడు అంగ, మిథిల, కోసల, మగధదేశాలలో తన తత్వాన్ని ప్రచారం చేశాడు. ఇతడిని చివరివాడని జైనులు నమ్మారు. వర్థమానుడు, సిద్ధార్థ, త్రిశాల దంపతులకు క్రీ. పూ. 540లో వైశాలి సమీపాన కుంద గ్రామంలో జ్ఞాత్రిక క్షత్రియ వంశంలో జన్మించాడు. వర్థమానుని తండ్రి జ్ఞాత్రిక తెగకు అధిపతి కాగా, తల్లి వైశాలిని పరిపాలించిన చేతకుడి సోదరి, లిచ్ఛవీ రాజకుమార్తె. మగధ రాజు బింబిసారుడు చేతకుడి కుమార్తె అయిన చెల్లనను పెళ్లి చేసుకున్నాడు. అందువల్ల మగధను పరిపాలించిన హర్యాంక రాజ వంశీకులకు మహావీరుడు బంధువు అవుతాడు. అతడి కూతురు భర్త, జామాలి అతడి మొదటి శిష్యుడయ్యాడు.
వర్థమాన మహావీరుడు ఒకసారి నలందను దర్శించినప్పుడు అతనికి గోశాల ముస్కరీ పుత్రుడనే ఒక సన్యాసితో పరిచయం అయింది. వర్థమానునితో ప్రభావితుడైన ఆ సన్యాసి ఆరేళ్ళు వర్థమానుని తత్వాన్ని ప్రభోధించాడు. ఆ తరువాత అతడు చీలిపోయి “ఆజీవక మతము” ను స్థాపించాడు. ఆరేళ్లు దిగంబర యోగిగా తపస్సు చేసి విఫలుడై మక్కలి గోసాలుని (అజీవక మతశాఖ స్థాపకుడు) వద్ద శిష్యత్వం స్వీకరించాడు. వర్థమానుడు పదమూడు సంవత్సరాలు కఠోర తపస్సు చేశాడు. శరీరం శుష్కించి పోయింది. ఆ తరువాత వైశాఖ మాసం పదమూడవ రోజున జృంభిక గ్రామం (పార్శ్వ నాధ పర్వతాల దగ్గర) లో అతనికి “అంతర్భుద్ధి” కలిగింది. తరువాత అతడు 42 వ యేట మహావీరుడు లేదా జినుడు అయ్యాడు. అతని అనుచరులను నిర్గ్రంధులు అన్నారు. నిర్గ్రంధులు అంటే బంధాలు లేనివారు. తరువాత ముప్పై సంవత్సరాలు అతడు కోసల, మగధలలోనే కాక ఇంకా తూర్పు వైపుకు వెళ్లి తన సిద్ధాంతాలను బోధించాడు.
బింబిసారుడు, అజాత శత్రువు మొదలైన రాజులను తరచు కలిసేవాడు. అతడు తన డెబ్బై రెండవ యేట పావా (పాట్నా) జిల్లాలో బి. సి. 527 లో మరణించాడు. కాని కొంతమంది పండితులు అతడిని బుద్ధుని కంటే చిన్నవానిగా భావించి బి. సి. 458 లో మరణించాడన్నారు. తన 42వ ఏట జ్ఞానోదయం (కైవల్య) పొంది జినుడయ్యాడు. ‘జినుడు అంటే పంచేంద్రియాలను జయించినవాడు’ అని అర్థం. ధైర్యసాహసాలతో తపస్సు సాగించినందున మహావీరుడు అని, మహాజ్ఞాని కావడం వల్ల కేవలి అని, సకల బంధాలు తెంచుకొన్నందున నిర్గ్రంధుడని వర్థమానుడు గుర్తింపు పొందాడు జ్ఞానోదయం పొందిన తర్వాత వర్థమాన మహావీరుడు ఏడాదిలో ఎనిమిది నెలలు దేశాటన చేస్తూ ప్రజలకు తన సిద్ధాంతాలను బోధించాడు. మిగిలిన నాలుగు నెలలు చంప, వైశాలి, రాజగృహ, మిథిల, శ్రావస్తి మొదలైన పట్టణాల్లో కాలం గడిపేవాడు. ఈ నగరాలు జైనమత వ్యాప్తినిసూచిస్తాయి.
మహావీరుడు 72వ ఏట క్రీ. పూ. 468లో పాటలీపుత్రం సమీపంలోని పావపురిలో హస్తిపాలుడనే రాజు గృహంలో దీపావళి రోజున నిర్యాణం చెందాడు. మహావీరుడు వేదాలు ప్రామాణిక గ్రంథాలు, యజ్ఞాలు మోక్ష సాధనాలు కాదని చెప్పాడు. జంతు బలులను, వర్ణ భేదాలను ఖండించాడు. బ్రాహ్మణుల ఆధిక్యతను ఖండించి, అన్ని వర్ణాలవారు మోక్షానికి అర్హులే అనే సమత్వ సూత్రాన్ని ఉద్భోదించాడు.
పవిత్ర జీవితం గడుపుతూ సన్యాసిగా తపస్సు చేసి నిర్యాణం పొందొచ్చని మహావీరుడు బోధించాడు. భగవంతుడే ఈ ప్రపంచాన్ని సృష్టించాడని విశ్వసించ లేదు. మానవుడు ముక్తి కోసం భగవంతుడి అనుగ్రహం పొందిన లేదా మరే ఇతర వ్యక్తిపైనా ఆధారపడకూడదని, తన భవిష్యత్తుకు తానే కర్తని బోధించాడు. వర్ణ వ్యవస్థలో ఒక వ్యక్తి స్థానాన్ని అతని పూర్వ జన్మలోని పాపపుణ్యాలు నిర్ణయిస్తాయని మహావీరుడు పేర్కొన్నాడు. మహావీరుడికి భగవంతుడిపై నమ్మకం లేకపోయినప్పటికీ కర్మ సిద్ధాంతాన్ని నమ్మాడు. ఆత్మ ఉందని, ఆత్మకు పునర్జన్మ ఉందని కూడా అంగీకరించాడు. మానవుల కర్మలే వారి భవిష్యత్తుని నిర్ణయిస్తాయని కర్మ సిద్ధాంతాన్ని చాటి చెప్పాడు. కామ, క్రోధ, లోభ, మోహం, అజ్ఞానం కర్మకు కారణమని, కర్మ ఫలితాలను అనుభవించడానికి మళ్లీ జన్మించాల్సి వస్తుందని అన్నాడు.
కర్మను అంతం చేసి మోక్షం పొందాలంటే ప్రతి ఒక్కరూ మూడు సూత్రాలను పాటించాలని బోధించాడు. వీటిని త్రిరత్నాలు అంటారు. అవి—సరైన విశ్వాసం అంటే మహావీరుడి భావనల్లో శ్రద్ధ, విశ్వాసం కలిగి ఉండటం. సరైన జ్ఞానం అంటే మహావీరుడి బోధనల్లోని సత్యాన్ని గ్రహించడం. సరైన నడవడి అంటే జైన పంచ వ్రతాలను ఆచరించడం. జైనుల మొదటి సమావేశం పాటలీపుత్రంలోక్రీ. పూ. 300లో జరిగింది. ఈ సమావేశ ఫలితంగా జైన తీర్థంకరులు బోధించిన సిద్ధాంతాలను 12 అంగాలుగా క్రోడీకరించారు. వీటిపై వ్యాఖ్యానాలు కూడా రాశారు. వాటిని నిర్యుక్తులు అని అంటారు.
క్రీ. పూ. 4వ శతాబ్ది చివరి కాలంలో బీహార్‌లో భయంకరమైన కరువు ఏర్పడింది. ఇది 12 ఏళ్లపాటు ఉంది. ఈ సమయంలో భద్రబాహు నాయకత్వంలో కొందరు జైనులు దక్షిణాదిలోని మైసూరు ప్రాంతానికి వెళ్లారు. వీరు దక్షిణాదిలో జైనమతం వ్యాపింప చేశారు. స్థూలభద్రుడి అనుచరులను శ్వేతాంబరులని, భద్రబాహు అనుచరులను దిగంబరులని అంటారు. ముందుగా చెప్పినట్లుగా ఆచరణకు సాధ్యం కాని అహింసా సిద్ధాంతం వల్ల ఈ మతం క్రమేణా క్షీణదశకు చేరింది.
మహావీరుడు మోక్షాన్ని పొందిన చోట నేడు జలమందిరం పేరుతో జైన మందిరం ఉంది. ఆయన నిజంగానే వీరుడు. అరిషడ్వర్గాలనీ జయించిన వీరుడు. ప్రపంచ చరిత్రలోనే అంతకుమునుపు కనీవినీ ఎరుగని రీతిలో అహింసాయుత పద్ధతిలో స్వేచ్ఛను పొందిన భారతదేశస్వాతంత్రోద్యమాన్ని నడిపించిన మహాత్మాగాంధీ గారి అహింస, శాంతి మార్గాలకు స్ఫూర్తి వర్ధమాన మహావీరుడు.

ఇస్లాం మతం

రచన: శారదా ప్రసాద్

భారతదేశంలో హిందూమతం తరువాత ఇస్లాం రెండవ స్థానంలో ఉంది . 2007 గణాంకాల ప్రకారం, 13.4% ముస్లింలు ఉన్నారు.ప్రస్తుతం భారత్ లో ముస్లింలు ఇండోనేషియా మరియు పాకిస్తాన్ ల తరువాత మూడవ స్థానంలో ఉన్నారు. ఇస్లాం తొలుత అరబ్బు వర్తకుల ద్వారా శాంతియుతముగా భారతదేశంలో ప్రవేశించింది.ఇస్లాం అనేది మానవజాతి కోసం అల్లాహ్ నిర్ణయించిన ధర్మం. దేవుడు ఒక్కడే అనే ప్రాతిపదిక పైన ముహమ్మద్ ప్రవక్త (ఆఖరి ప్రవక్త) స్థాపించిన మతం కాదు ఇది . ఇస్లాం భూమి పుట్టుక నుండి ప్రళయం వరకు అల్లాహ్ మానవజాతి కోసం నిర్ణయించిన ధర్మం.140 నుండి 180 కోట్ల జనాభాతో ప్రపంచంలో క్రైస్తవం తరువాత ఇస్లాం మతం రెండవ అతి పెద్ద మతం.ఇస్లాం అనే పదానికి మూలం అరబ్బీ భాషాపదం ‘సిల్మ్’, అనగా శాంతి, స్వఛ్ఛత, అర్పణ, అణకువ మరియు సచ్ఛీలత.ధార్మిక పరంగా చూస్తే ఇస్లాం
అనగా భగవంతునికి సర్వ సమర్పణ.అంతేకాదు,ధర్మానికి అనుగుణంగా నడచుకోవటం.ముస్లిం అనగా శాంతి కాముకుడు, శాంతి స్థాపకుడు.మహమ్మద్ ప్రవక్త ప్రవచించిన మార్గాన్ని, ధర్మాన్ని అవలంబించేవాడు ముస్లిం.వీరికి పరమ పవిత్రం అయినవి దేవుని (అల్లాహ్) వాక్కు,ఆదేశము ఖురాన్,మహమ్మద్ ప్రవక్త ప్రవచనాలు. అల్లాహ్ వాక్కు ఖురాను ప్రకారం ఆదమ్ ఆది పురుషుడు మరియు ప్రథమ ప్రవక్త. ముహమ్మద్ చివరి ప్రవక్త.ఇస్లాం మత విశ్వాసాల ప్రకారం, భగవంతుడు (అల్లాహ్) తన ఆఖరి ప్రవక్త ముహమ్మద్ ను ఉపదేశకుడుగా పంపాడు, ఖురాను (పవిత్ర గ్రంథం) అవతరింపజేశాడు. ఇస్లాం ఐదు మూలస్తంభాలుగా పరిగణించబడే నమ్మకాలు–షహాద (విశ్వాసం),సలాహ్ (నమాజ్ లేదా ప్రార్థన),సౌమ్ (ఉపవాసం),జకాత్ (దాన ధర్మం),హజ్ (పుణ్య యాత్ర). అల్లాహ్ ఆ సర్వేశ్వరుడి నామం. సకల చరాచర జగత్తును సృష్టించిన మహాసృష్టికర్త.ఇస్లాంలో ఏకేశ్వరోపాసన కఠోర నియమము. వీరిలో విగ్రహారాధన లేదు. ఈ ఒక్క కారణంగా రాజారాంమోహన్ రాయ్ లాంటి బ్రహ్మసమాజీకులు ఇస్లాం మతాన్ని గౌరవించారు.అల్లాహ్ పై
విశ్వాసప్రకటనను షహాద అని,ఏకేశ్వర విశ్వాసాన్ని తౌహీద్ అంటారు.అల్లాహ్ యొక్క 99 విశేషణాత్మక నామవాచకాలు కలవు. ముస్లింలు భగవన్నామస్మరణ చేయునపుడు ఈనామాలన్నీ స్మరిస్తారు.ఇస్లాం ప్రవక్తలలో ఆఖరి ప్రవక్త ముహమ్మద్ క్రీ.శ. 570 ఏప్రిల్ 20 న మక్కా నగరంలో జన్మించారు. తండ్రి ‘అబ్దుల్లా’ తల్లి ‘ఆమినా’. తన 40 యేట వరకూ సాధారణ జీవితం గడిపిన ముహమ్మద్ ప్రవక్తకు, హిరా గుహ యందు ధ్యానంలో ఉండగా జిబ్రయీల్ దూత ప్రత్యక్షమై అల్లాహ్ ఆదేశాలను మరియు ఖురాన్ యొక్క మొదటి సూరాను అవతరింపజేశారు. ఈ సూరా ‘ఇఖ్రా బిస్మి రబ్బుకల్లజి ఖలఖ్’ అనే ఆయత్ తో ప్రారంభమైనది. దీనర్థం “(ఇఖ్రా) చదువు, అల్లాహ్ ఒక్కడేనని, అతడే సర్వాన్నీ సృష్టించాడని….”. ఈ అవతరణ పొందిన ముహమ్మద్ తన ప్రవక్త జీవితం ప్రారంభించారు. బహుఈశ్వరాధకులైన అరబ్ పాగన్లు ముహమ్మద్ ని నానా కష్టాలు పెట్టారు.క్రీ.శ. 622 లోమక్కా నుండి మదీనాకు హిజ్రత్ (వలస) వెళ్ళారు.ఈ సంవత్సరం నుండే ఇస్లామీయ కేలండర్ ఆరంభమైనది. మదీనాలో స్థిరపడిన ముహమ్మద్ కు మక్కా వాసులనుండి అగచాట్లు తప్పలేదు. ఇస్లామీయ రీతి నచ్చని మక్కావాసులు మదీనా వాసులపై అనేక యుద్దాలు చేశారు.ఈ యుద్ధాలకు నాయకత్వం వహించిన ముహమ్మద్ ఒకటీ రెండూ యుద్ధాలు తప్ప అన్నింటిలోనూ విజయాలను చవిచూసారు.ఆఖరికి ముస్లిం సమూహాలు మక్కానూ కైవసం చేసుకున్నారు.క్రీ.శ. 632 లో ముహమ్మద్ ప్రవక్త పరమదించారు. ముహమ్మద్ ప్రవక్త ఆచరణలను సున్నహ్ అనీ ఉపదేశాలను హదీసులు అనీ వ్యవహరిస్తారు. ఖురాన్ ఆదేశాల తరువాత సున్నహ్ మరియు హదీసులే ముస్లింలకు ప్రామాణిక ఆదేశాలు.ముస్లిం కుటుంబంలో పుట్టినంత మాత్రాన ప్రతీ ఒక్కరు ముస్లిం కాలేరు. ఒక డాక్టర్ ఇంట జన్మించిన వారిని ఏవిధంగానైతే డాక్టర్ అనరో , అదే విధంగా ముస్లిం ఇంట జన్మించిన వారిని ముస్లిం అనరు.నిజ దేవుడు ఒక్కడు అని నమ్మి , అ నిజ దేవుడు పంపిన అంతిమ ప్రవక్తను(మహమ్మద్) విశ్వసిస్తే, అతనిని ముస్లిం (దైవ విధేయుడు) అని పిలువవచ్చు.ముస్లిం కుటుంబంలో పుట్టినప్పటికీ నిజ దేవుడైన అల్లాహ్ ను కాకుండా దర్గానో లేక ఇతర సృష్టితాలనో పూజిస్తే అతను అల్లాహ్ దృష్టిలో ముస్లిం దైవ విధేయుడు కాదు. అతని పేరు, అతని వేషధారణ ముస్లింగా ఉన్నప్పటికీ అతను అల్లాహ్ దృష్టిలో ముస్లిం (దైవ విధేయుడు ) కాదు. అతను అల్లాహ్ దృష్టిలో ముషిర్క్(దైవ అవిధేయుడు, బహుదేవారాధకుడు). ఇస్లాం ప్రకారం అల్లాః ఒకడే దేవుడు, ఆయనకు సమానముగా ఎవరిని చూడరాదు. ఆయనకు సమానముగా ఎవరికీ దైవత్వం
అపాదించరాదు.అల్లాః మాత్రమే ప్రార్థనలను స్వీకరించును.ఆయన మాత్రమే ఆరాధనకు యోగ్యుడు.దురదృష్టవశాత్తు నేడు కొంతమంది ముస్లిం యువకులు తప్పుడు బోధనలకు ప్రభావితులై ‘జిహాదీ’ పేరుతో విధ్వంస కాండను సృష్టిస్తున్నారు.నిజానికి ఇస్లాం మతం ఉగ్రవాదాన్ని అంగీకరించదు.ఇస్లాం మతంలో మానవతా విలువలు,శాంతి, సద్భావనలు ఉన్నాయని, ఉగ్రవాదాన్ని ఈ మతం తిరస్కరిస్తుందని మలేషియా ప్రధాన మంత్రి నజీబ్ రజాక్ బహిరంగంగా చేసిన ప్రకటనను మన దేశంలోని ముస్లింలు, మైనారిటీ పార్టీల నేతలు, ముస్లిం మతపెద్దలు గమనించాలి. ప్రపంచంలోని మత పెద్దలంతా ఉగ్రవాదాన్ని ఖండించాలి. ఉగ్రవాదాన్ని తమ మతం అంగీకరించదంటూ ఇస్లాం మతపెద్దలు ప్రకటిస్తే మంచి స్పందన వస్తుంది. అలా ప్రకటిస్తే, ఇస్లాం మతం ఉగ్రవాదాన్ని అంగీకరించదన్న సందేశం సమాజంలోకి వెళుతుంది.ప్రపంచంలో శాంతి వెల్లివిరుస్తుంది.ముస్లిములలో సున్నీలు,షియాలు అనే రెండు ప్రధాన తెగలు ఉన్నాయి.వీరు కొన్ని సందర్భాల్లో (చాలా సందర్భాల్లో)ఒకరినొకరు ద్వేషించుకున్న సంఘటనలు ఉన్నాయి. భారతదేశంలో ముస్లింలు ముస్లిం పర్సనల్ లా అప్లికేషన్ ఆక్టు 1937, (షరియా చట్టాలు) ద్వారా తమ సాంఘీక జీవితాలు గడుపుతారు.ఈ చట్టం ముస్లింల వ్యక్తిగత విషయాలైన నికాహ్, మహర్, తలాక్ (విడాకులు), నాన్-నుఫ్ఖా (విడాకులు తరువాత జీవనభృతి), బహుమానాలు, వక్ఫ్, వీలునామా మరియు వారసత్వాలు, అన్నీ ముస్లిం పర్సనల్ లా ప్రకారం అమలుపరచ బడుతాయి. భారతదేశంలోని న్యాయస్థానాలన్నీ ఈ షరియా నియమాలను ముస్లింలందరికీ వర్తింపజేస్తాయి. ఈ ముస్లిం పర్సనల్ లా ను సమీక్షించేందుకు, పరిరక్షించేందుకు, ప్రాతినిధ్యం వహించేందుకు, ఆల్ ఇండియా ముస్లిం పర్సనల్ లా బోర్డు స్థాపించబడింది.ఇస్లామీయ సమాజంలో మూలవ్యవస్థ విషయం “కుటుంబం”. ఇస్లామ్ ఈ కుటుంబ సభ్యులందరికీ తగురీతిలో హక్కులను కల్పిస్తున్నది. కుటుంబ వ్యవస్థలో యజమాని ‘తండ్రి’. ఇతను కుటుంబపు బరువు బాధ్యతలు, ఆర్థిక విషయాలను,ఆలన పాలన పోషణలు చూస్తాడు. ఖురాన్ లో వారసత్వపు విషయాలన్నీ క్షుణ్ణంగా పొందుపరచబడ్డాయి.కుటుంబంలోని ఆస్తిలో స్త్రీహక్కు, పురుషుడి హక్కుతో సమానం.అనగా సగం ఆస్తి స్త్రీకి చెందుతుంది. అన్ని హక్కులూ సగం కల్పించబడ్డాయి. ఇస్లాంలో పెళ్ళి లేదా నికాహ్ అనునది, పౌర-ఒడంబడిక. ఈ నికాహ్ కొరకు, ఇద్దరు సాక్షులు అవసరం. పెళ్ళికొడుకు పెళ్ళికుమార్తెకు భరణం
“మహర్” చెల్లించాలి. మహర్ అనునది, పెళ్ళికుమారిడి తరపున పెళ్ళికుమార్తెకు ఇచ్చే ఒక బహుమతి.ఈవిషయం “నికాహ్ నామా”లో వ్రాయవలసి ఉంటుంది.ఒక పురుషుడు నలుగురు భార్యలను కలిగి ఉండవచ్చు. కానీ వారికి సమాన హక్కులు, పోషించగలిగే స్థితిని పురుషుడు కలిగి ఉండాలి. స్త్రీ ఒక పురుషుడిని మాత్రమే భర్తగా కలిగి ఉండాలి. భర్తతో విడాకులు పొంది ఇంకో పెళ్ళి చేసుకొనవచ్చు. ఇస్లాంలో విడాకులుకు “తలాఖ్” అని వ్యవహరిస్తారు.స్త్రీలు హిజాబ్ లేదా పరదా పద్దతిని పాటించాలి. దీనినే “ఘోషా” పద్దతి అని వ్యవహరిస్తారు,ఈ పద్దతి స్త్రీలను హుందాగా జీవించేందుకు దోహదపడుతుందని భావిస్తారు.ఈ నియమంపై పలు వివాదాలు ఉన్నాయి. అంగీకారాలు కూడా ఉన్నాయి . కానీ అంగీకారాల శాతమే ఎక్కువ. నగర ప్రాంతాలలో ఈ ఘోషాపద్దతి కొద్ది తక్కువ కానవస్తుంది. చాలామంది ముస్లిం మహిళలకు బయటి ప్రపంచం తెలియదు.వారి జీవితం నాలుగు గోడలకే పరిమితం.దారుణం ఏమిటంటే ఇదంతా ఇస్లాం పేరుమీద నిరాటంకంగా కొనసాగుతోంది.నేటి ముస్లిం సమాజంలో స్త్రీలను కనీసం ప్రార్ధనా స్థలాలకు కూడా అనుమతించరు.ఇస్లాం గతాన్ని గనుక మనం ఒకసారి నిశితంగా పరిశీలించి చూస్తే పురుషులతో సరిసమానంగా మహిళలూ వివిధ రంగాల్లో పాల్గొన్నారన్న వాస్తవాన్ని తెలుసుకోగలం.మహిళల సహకారంలేని ఏ జాతి విముక్తి సాధించలేదు. స్త్రీలను కేవలం వంటగదులకు,పడకగదులకే పరిమితం చేయడంవల్ల ఇస్లాం కానీ, మరే ఇతర మతమైనా కానీ వారు ఆశించిన సామాజిక విప్లవాన్ని సాధించలేదు.ఇక బహుభార్యత్వం,’తలాక్'(విడాకులు)– దీనికి కూడా ముస్లిం మత పెద్దలు ఒక పరిష్కారాన్ని కనుగొంటే ,సాధారణ ముస్లిం స్త్రీలకు మరింత స్వేచ్ఛ లభిస్తుందని చాలామంది అభిప్రాయం.ముస్లిమేతరులకు ఇస్లాం గురించి ఉన్న అనేక పెద్ద అపోహల్లో “అల్లాహ్” అనే పదానికి సంబంధించిన అపోహ కూడా ఒకటి. ముస్లింలు క్రైస్తవుల, యూదుల దేవుణ్ణి కాకుండా వేరెవరో దేవుణ్ణి ఆరాధిస్తారని చాలామంది అనుకుంటారు.కానీ నిజానికి ఇదంతా ఒక అపోహ మాత్రమే.ఎందుకంటే “అల్లాహ్”అనే పదం దేవుడు అనే పదానికి పర్యాయపదం. దేవుడు అందరికీ ఒక్కడే. అల్లాహ్ మానవులకు అనుగ్రహించిన వరాలు అనంతం. వాటిని గురించి వర్ణించడం, ఊహించడం అసాధ్యం. అలాంటి అసంఖ్యాక వరాల్లో ‘నోరు’ (నాలుక) కూడా ఒకటి. దీన్ని సద్వినియోగం చేసుకుంటే, అమృతపు జల్లు కురుస్తుంది. అల్లాహ్ దృష్టిలో నోటి దురుసుతనం , దుర్భాషణ,అశ్లీలమైన పనులు తీవ్రమైన నేరాలు. వీటి ఫలితంగా ఇహలోకంలో పరాభవం, పరలోకంలో నరకశిక్ష అనుభవిస్తారనేది ముస్లిముల నమ్మకం .ముహమ్మద్ ప్రవక్త ఇలా చెప్పాడు,” ‘ప్రళయదినాన విశ్వాసి త్రాసులో ఉంచబడే అత్యంత బరువైన, విలువైన వస్తువు అతని సుత్ప్రవర్తనే! నోటితో అశ్లీల మాటలు పలికేవారిని, దుర్భాషలాడేవారిని అల్లాహ్ అసహ్యించుకుంటాడు.” అందుకే దేహంలోని అవయవాలన్నీ ఉదయం లేవగానే నోటితో(నాలుకతో)ఇలా మొరపెట్టుకుంటాయట,”నాలుక తల్లీ! నువ్వు ఆచి తూచి జాగ్రత్తగా ఉండు. దైవానికి భయపడుతూ ఉండు!నీవు దైవానికి భయపడుతూ ఆచితూచి మాట్లాడాలి . లేకపోతే అనేక అనర్థాలు కలుగుతాయి!”భక్తులు అన్ని విధాలా ఉత్తమంగా మసలుకుంటారు. నలుగురికి ఉపయోగపడే మంచిపనులను చేస్తారు.మానసికంగానూ, భౌతికంగానూ పరిశుద్ధంగా ఉంటారు.తప్పు చేస్తే దాన్ని గుర్తించి పశ్చాత్తాప పడుతుంటారు.ధర్మం, న్యాయాలను అనుసరిస్తుంటారు. సహనం వహిస్తారు. ఏదైనా తలకు మించిన భారమైన పని గురించి అల్లాహ్‌ మీదనే భారం వేస్తారు.తనను నమ్ముకున్న వారిని అల్లాహ్‌ ప్రేమిస్తాడు.మోసం చేసేవారిని, అధర్మ పరులను,అహంకారం, గర్వం గలవారిని, అల్లాహ్‌ ప్రేమించడు. దుబారా ఖర్చులు చేసేవారిని కూడా అల్లాహ్‌ ప్రేమింపడు.దానధర్మాలు చేయడంలో కూడా కూడా హద్దుమీర కూడదు. అల్లాహ్‌కు ఇష్టం కానివారు ముగ్గురున్నారు. 1. పనికి రాని ప్రశ్నలు వేసేవారు. 2. జ్ఞానం లేని మాటలు పలికేవారు. 3. దుబారా ఖర్చు చేసేవారు. దివ్యఖుర్‌ఆన్‌ బనీ ఇస్రాయీల్‌ సూరా 27వ వాక్యంలో దుబారా ఖర్చుచేసేవారు షైతాను సోదరులు.
“అల్లాహ్” దయకు అందరూ పాత్రులు అగుదురుగాక!
శారదాప్రసాద్

బోనాలు

రచన: జ్యోతి వలబోజు
ఆడియో: డా.శ్రీసత్య గౌతమి

బోనాలు ఆడియో ఈ లంకెలో వినండి.. BONALU

భారతావనిలో పండగలకు ఓ ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. ప్రతి పండగ వెనుక ఓ ప్రాముఖ్యత ఉంటుంది. పండగలు మన సంస్కృతి, సంప్రదాయాలు, ఆచారాలను ప్రతిబింబిస్తాయి. వీటిని ప్రజలు ఆనందంగా, ఉత్సాహంగా, ఉల్లాసంగా భక్తి శ్రద్ధలతో జరుపుకుంటారు. అటువంటి ఒక ముఖ్యమైన పంఢగ బోనాలు. తెలుగువారి ముఖ్యంగా తెలంగాణా ప్రజలు అత్యంత భక్తిశ్రద్ధలతో ఉత్సాహంగా జరుపుకునే పండగ బోనాల పండగ. బోనాల పండగ అనగానే కోలాహలం, ఉరకలెత్తే సంతోషం, కొత్తబట్టలు, పసుపు కుంకుమలు, వేపాకు తోరణాలు . ప్రతీ వీధిలోని అమ్మవారి ఆలయాలు భక్తులతో కిటకిటలాడుతుంటాయి. ఎవరికి వారు ఒంటరిగా కాకుండా కుటుంబ సభ్యులు, ఇరుగుపొరుగు అందరూ కలిసి గుడికి వెళతారు. బోనాల పండగరోజు ఆలయాల దగ్గర వినిపించే తెలంగాణ జానపద పాటలుకూడా అమ్మను స్తుతిస్తూ ఉత్తేజపరిచేలా ఉంటాయి. ఆ పాటలకు తాళం వేస్తూ చిందులు వేయక తప్పదు. ఎటువంటి అరమరికలు లేకుండా అందరూ కలిసి జరుపుకునే పండగ ఇది.

అమ్మ తన బిడ్డలందరినీ ఎంతో ప్రేమగా చూస్తుంది. అలాగే తప్పు చేస్తే మందలిస్తుంది. అయినా సరే వినకుంటే దండిస్తుంది. అప్పుడు ఆ బిడ్డ తన తప్పు తెలుసుకుని సరియైన మార్గంలో పయనిస్తాడు. అదే అమ్మకు పిల్లలకు ఉన్న అనుబంధం. అదే విధంగా ప్రకృతిమాత లేదా ఆ అమ్మలగన్నయమ్మకు కోపం వస్తే కూడా మనని దండిస్తుంది. ప్రకృతి విలయతాండవం చేస్తుంది. ఎన్నో అనర్ధాలు జరుగుతాయి. అంటురోగాలు ప్రబలుతాయి. 1869 సంవత్సరంలో హైదరాబాదు, సికిందరాబాదు జంటనగరాలలో ఇలాగే మలేరియా వ్యాధి ప్రబలి తీవ్ర జననష్టం జరిగింది. అమ్మకు కోపం వచ్చిందని భావించిన ప్రజలు ఆమెను ప్రసన్నపరచడానికి ఉత్సవాలు , జాతర జరిపించాలని నిర్ణయించారు. అదే బోనాలు. ఈ పండగను ఆషాడ మాసంలో జరుపుకుంటారు. హైదరాబాదు, సికిందరాబాదులోనే కాక మరికొన్ని తెలంగాణా ప్రాంతాలలో ఈ పండగ చాలా వైభవంగా జరుపుకుంటారు. ఈ పండగ ముఖ్య ఉద్ధేశ్యం కలరా, ప్లేగు, మశూచి వంటి అంటు వ్యాధులు ప్రబలకుండా, ప్రకృతి బీభత్సాలు జరగకుండా, పాడిపంటలను, తప పిల్లలను చల్లగా చూడమని ఆమెకు బోనం సమర్పిస్తారు. ఉగాది తర్వాత చాలా రొజులకు వచ్చే మొదటిపండగ ఇదే.

బోనం అంటే భోజనం. శుచిగా అన్నం వండుకుని దానిని ఘటంలో అంటే మట్టికుంఢ లేదా ఇత్తడి గుండిగలో వుంచి దానికి పసుపు, కుంకుమలతో అలంకరించి, వేపాకు తోరణాలు కడతారు. అన్నంలో పసుపు లేదా పాలు చక్కెర కలిపి నైవేద్యం తయారు చేస్తారు. ఆ పాత్ర పైన ఒక ప్రమిదలో దీపం పెట్టి ఇంటి ఇల్లాలు లేదా ఆడపడుచు పట్టుబట్టలు కట్టుకుని, పూలు,నగలు అలంకరించుకుని సంతోషంగా ఆ బోనాన్ని తమ తలపై పెట్టుకుని మంగళవాయిద్యాలు, డప్పుల మధ్య ఊరేగింపుగా వెళ్లి అమ్మకు సమర్పిస్తారు. ఈ ఊరేగింపులో సంప్రదాయిక నృత్యాలు చేస్తారు. ప్రతీ సమూహం వెదురుబద్దలు, రంగు కాగితాలతో తయారుచెసిన తొట్టేలను(ఊయల) కూడా అమ్మవారికి సమర్పిస్తారు. అమ్మకు బోనాలు, తొట్టెల సమర్పించి కల్లుతో సాక పెడితే అమ్మ శాంతించి తమను, తమ పిల్లలను చల్లగా చూస్తుందని అందరి నమ్మకం. ఎందుకంటే అప్పుడే వానాకాలం మొదలవుతుంది. ఈ సమయంలో వాతావరణ మార్పు వల్ల కూడా అంటురోగాలు వచ్చే ప్రమాదం ఎలాగూ ఉంటుంది.

బోనాన్ని తలకెత్తుకున్న మహిళలు ఆ అమ్మయొక్క శక్తి , అంశ అని గౌరవిస్తూ ప్రజలు ఆ మహిళ కాళ్ల మీద నీళ్లు పోస్తారు. అలా చేస్తే అమ్మవారు శాంతిస్తుందని వాళ్ల నమ్మకం.

అదే కాక మరో నమ్మకం కూడా ఉంది. ఆషాడ మాసంలో అమ్మ తన పుట్టింటికి వస్తుంది. తమ కూతుళ్లు పుట్టింటికి వస్తే ప్రత్యేకంగా చూసుకున్నట్టే ప్రజలందరూ వెళ్లి ఆమెను దర్శించి ప్రేమగా భోజనం పెడతారు. తెలంగాణా ప్రజలు అమ్మవారిని తమ తల్లిగా, ఇంటి ఆడపడుచుగా భావించి పూజిస్తారు.

అమ్మవారి సోదరుడైన పోతరాజుది ఈ సంబరాలలో ముఖ్య పాత్ర. బలిష్టుడైన వ్యక్తి ఒళ్లంతా పసుపు రాసుకుని , వేపాకు మండలు కట్టుకుని , నుడుత కుంకుమ బొట్టుతో , కాలికి గజ్జెలతో కొరడా ఝలిపిస్తూ పూనకం వచ్చినట్టు ఆడుతూ ఉంటాడు. అమ్మవారికి సమర్పించే పలహారపు బళ్ళను అతనే ముందుండి నడిపిస్తాడు.

హైదరాబాదు, సికిందరాబాదులో ఈ పండగా వేర్వేరు ప్రాంతాలలో వేర్వేరు రోజులలో జరుగుతుంది. బోనాల పండగ ఆషాడ మాసంలోని ఆదివారం రోజే జరుపుకుంటారు. ఈ పండగ ఆషాడ మాసం మొదటి ఆదివారం రోజు గోల్కొండ కోటలోని జగదంబ ఆలయంలో మొదలవుతుంది. నిజాం నవాబుల కాలం నుండి ఈ ఆనవాయితి కొనసాగుతూ వస్తుంది. రెండో ఆదివారం సికిందరాబాదులోని ఉజ్జయినీ మహంకాళీ మందిరంలో జరుగుతుంది. అప్పుడు సికిందరబాదు వాసులందరూ ఈ పండగ సంబరాలలో ఉత్సాహంగా పాల్గొంటారు. మూడవ ఆదివారం హైదరాబాదులోని అన్ని ప్రాంతాలలో ఈ పండగ ఉత్సాహంగా జరుపుకుంటారు. ప్రతీ వీధి కళకళ లాడిపోతుంది. చివరి ఆదివారం గన్ ఫౌండ్రిలో ఈ పండగ జరుపుకుంటారు. దీనితో బోనాల పండగకు తెర పడుతుంది. ఏ పండగైనా ప్రజలంతా ఒకేరోజు జరుపుకుంటారు. కాని బోనాల పండగను మాత్రం వారానికో ప్రాంతంలో నెలంతా కూడా ఎంతో వైభవంగా జరుపుకుంటారు.

అమ్మవారిని ఎన్నో పేర్లతో కొలుస్తారు. మైసమ్మ, పోచమ్మ, యెల్లమ్మ, పెద్దమ్మ, డొక్కలమ్మ, అంకాలమ్మా, పోలేరమ్మ, మారెమ్మ, యెల్లమ్మ .. అమ్మే కదా యే పేరుతో పిలిచినా పలుకుతుంది , తమని ఆదుకుంటుంది అని ప్రజల ప్రగాఢ విశ్వాసం.. ఆదివారం బోనాలు సమర్పిస్తారు. ఇంతటితో పండగ ఐపోలేదు. మరునాడు ఉదయం రంగం అనే కార్యక్రమం ఉంటుంది. రంగం చెప్పడమంటే అమ్మవారు ఒక అవివాహిత శరీరాన్ని ఆవహించి ఆమె ద్వారా నగర ప్రజలకు రాబోయే ఏడాదిలో జరగబోయే మంచిచెడులను చెబుతుంది. రంగం చెప్పే మహిళ గర్భాలయం ముందు ఒక పచ్చికుండపై నిలబడి, పూనకంతో ఊగిపోతూ భవిష్యత్తు చెబుతుంది. అలాగే ప్రజలు అడిగే ప్రశ్నలకు కూడా జవాబిస్తుంది. వేలాదిమంది భక్తులు ఈ భవిష్యవాణి వినడానికి గుంపు కడతారు.

బోనాల సంబరాలలో చివరి అంకం ఘటం ఊరేగింపు. రంగం తర్వాత సాయంత్రం ప్రతీ ప్రాంతం నుండి వేర్వేరు ఘటాల ఊరేగింపు ప్రారంభమవుతుంది . హైదరాబాదులోని పాతబస్తీలో వీధులన్నీ భక్తులతో కిటకిటలాడతాయి. అలంకరించిన వాహనాలపై అమ్మవారిని ఘటం రూపంలో ఉంచుతారు. ఊరేగింపుగా వెళ్తారు. ఒక్కటొక్కటిగా అన్ని ఘటాల ఊరేగింపులు కలిసిపోయి ఒక్కటిగా సాగుతాయి. ఈ ఊరేగింపులో వివిధ వేషధారణలు, పాటలు, నాట్యాలు, గుర్రాలు కూడా కోలాహలం సృష్టిస్తాయి. ఈ రెండు రోజులు ఎంతో సందడిగా ఉంటుంది. ముఖ్యంగా తెలంగాణ జానపద గీతాలు ప్రముఖమైనవి. విన్నవారందరిని చిందులేయించే పాటలు ఎన్నో . డప్పుల దరువుతో సాగిపోయే కోడిబాయె లచ్చమ్మదీ, చుట్టూ చుక్కల చూడు, అమ్మ బయలెల్లినాదే… ఆటపాటలతో సాగిపోయిని ఈ ఘటాలన్నింటిని నయాపుల్ లోని మూసీ నదిలో నిమజ్జనం చేయడంతో బోనాల పండగ సంబరం ముగుస్తుంది. ఇక సంవత్సరమంతా తమ పంటలను , పిల్లలను చల్లగా ఆ అమ్మ చల్లగా చూసుకుంటుంది అని నిశ్చింతగా ఇళ్లకు తిరిగి వెళతారు భక్తులు..

దైవప్రీత్యర్థం విధ్యుక్త ధర్మాచరణం

రచన: జి సందిత

మానవులు జన్మనుసార్థకంచేసుకోవటం అంటే భగవంతుని మెప్పుపొందటమే!
అందుకోసం మనుషులకై నిర్దేశించిన అనుసరించవలసిన కర్మాచరణ విధివిధానశాస్త్రమే ధర్మము. కర్మాచరణం కూడా త్రికరణశుద్ధిగా చేయవలసి వుంటుంది. అప్పుడే అది ధర్మంమవుతుంది.
త్రికరణ శుద్ధి అంటే మనసా వాచా కర్మణా వైరుధ్యం లేక పోవటమే! ఆకలితో ఇంటికి వచ్చిన అతిథికి భోజనంపెట్టటం మన ధర్మం అనుకుందాం
అప్పుడు
వండి సిద్ధం చేయటం వడ్డించటం శరీరకర్మ. అతిథిని భోజనానికి ఆహ్వానించటం తదుపరి ఏమేమి ఉన్నాయో తెలిపి కొసరికొసరి అడగటం వాచా కర్మ. అలా చేస్తున్నందుకు తృప్తిపడుతూ ఆనందించటం మానసిక కర్మ. అటువంటి పూర్ణ ధర్మాచరణమే దైవప్రీతమైన కార్యమన బడుతుంది. ఇలా త్రికరణ శుద్ధిగా చేసినప్పుడే కర్మాచరణంతో ముడివడిన ధర్మాచరణం సంపూర్ణసార్థక్యం చెందుతుంది.
ఇచ్చట మనసే ప్రధానమైనది. మనసులో అయిష్టత వైరుధ్యం వున్నప్పుడు వండటంలోనూ, వడ్డించటంలోనూ, భోజనానికి పిలవటంలోనూ, కొసరటంలోనూ, మాటల్లోనూ, తృప్తిగా ఆనందించటంలో, మనసులోనూ, భోజనం పరిమాణం, రుచులు, నాణ్యతలలోను ప్రభావం కనిపించవచ్చు. అటువంటి ధర్మాచరణం మానవులదృష్టిలో ధర్మ కార్యమన బడవచ్చును కాని దైవం మెచ్చదు.
దైవప్రీత్యర్హమైన ధర్మాచరణం ఒకచో — విధ్యుక్త ధర్మం- స్వీయకర్తవ్యం కావచ్చును. ఐనప్పటికిని -అది పూజలు, వ్రతాలకన్ననూ, జపతపాదికాలకన్ననూ, యజ్ఞహోమాదికాలకన్ననూ అత్యంతపవిత్రమైనదై దైవాన్ని మెప్పిస్తుంది. ముఖ్యంగా వృత్తిరీత్యా దీనులను ఆదుకునే స్థానంలో కర్తవ్యాన్ని, విధ్యుక్తధర్మాలను నిర్వహించే వారైనా ప్రభుత్వ ఉద్యోగులైనా లేదా ఇతరత్రా స్వయంగా అటువంటి బాధ్యతలు నిర్వహించే వారైనా —తమకు ప్రాప్తించిన అధికారాన్ని, వృత్తినైపుణ్యాన్ని దేవుడు మనకు ఇచ్చిన వరంగా ప్రసాదించిన మహిమగా భావించాలి.
ఆ విధంగా మనకు తన మహిమల్ని మనకు ఇచ్చి — మనుషుల దైన్యాలను దూరం చేసే అవకాశాన్ని మనకు ఇచ్చాడని గ్రహించాలి.
ఆ విధంగా మనుషులకు సేవ చేస్తూ దేవునికి దేవుని కృపకు దీనులను మరింత చేరువచేస్తూ భగవంతుణ్ణి మనం మెప్పించ గలగాలి. అప్పుడే మన జన్మసార్థకమౌతుంది.
దీనులంటే రోగములచే గాని ఇతరత్రా కష్టములచే గాని పీడింపబడుతూ భగవంతుని శరణువాడే వారే కదా! వారు బాధలనుండి రక్షిస్తారన్న ఆశతో వైద్యులవద్దకుకాని, సంబంధిత అధికారుల వద్దకు గాని వస్తూవుంటారు. అలా బయలుదేరుతూ వారు–
“దేవుడా! మేము వెళ్ళిన చోట ఆ వైద్యులు లేదా అధికారులు సిద్ధంగా వుండేట్లు చూడు వాళ్ళు వెంటనే మా బాధల్ని తొలగించేట్లు చూడు” అంటూ దేవుణ్ణి ప్రార్థిస్తూ వస్తారు. అలా కష్టాలు తీరితే–
” దేవుని దయవల్ల సులభంగా మాకు మేలు జరిగింది” అని దేవుణ్ణి తలుచుకుంటారు.
దేవుడు కూడా “ఫలానా వ్యక్తికి వైద్యునిగా లేదా అధికారిగా విధులు నిర్వర్తించే అవకాశం, శక్తి, మహిమ ఇచ్చినందువలన లోకానికి మంచి జరిగింది ” అని భావిస్తాడు. ఆ విధంగా విధ్యుక్తధర్మం, కర్తవ్యం సక్రమంగా నిర్వర్తించేవారికి మరో జన్మలో కాని అదే జన్మలో గాని ఇంకా మంచి వృత్తినైపుణ్యాలను, అధికారాలను ప్రసాదిస్తాడు దేవుడు.
దేవుడు అటువంటి వారికి అత్యున్నత స్థితులను కల్పిస్తూ ఇహలోక సంబంధమైనమైన అష్టైశ్వర్యాలను స్వర్గసుఖాలను కల్పిస్తాడు.అటుపై ఏకంగా అటుపై మోక్షప్రాప్తినిస్తాడు.
అందుకు విరుద్ధంగా కర్తవ్యాలను విస్మరించే వారు దీనులకు తటస్థిస్తే దీనులు దిక్కుతోచక “దేవుడా నీవు దీనబాంధవునివని నిన్ను ప్రార్థించి బయలుదేరితిమే ఎందుకు ఇలా చేసితివి తండ్రీ! నీ దయ మాపై చూపలేదేమి “అంటూ దేవునితో మొఱపెట్టుకుంటారు. దయతో ప్రసాదించిన విద్యావకాశములచే ఉద్యోగావకాశములచే దీనుల కష్టాలనుతీర్చే శక్తిని మహిమను అధికారములను పొందిన వారు –ధర్మాన్ని మరచిపోయిన ఫలితంగా
మరుజన్మంటూ వుంటే వారికి దైవీయమైన పై నైపుణ్యాలను అధికారాలను ఎట్టి పరిస్థితులను ప్రసాదించడు.
దైన్యం అంటే ఏమిటో వారికి అర్థం అయ్యేలా అటువంటి కర్తవ్యద్రోహులకు దీనాతి దీనులుగా జన్మను ప్రసాదించి తనను ప్రార్థించి తనకు చేరువై దీనజన రక్షణావశ్యకతను గుర్తించేలా అనుగ్రహిస్తాడు.
మానవులమైన మనమైనా మనకు చెడ్డపేరు తెచ్చిపెట్టే కన్నబిడ్డలకైనా అధికారాలను బాధ్యతలను అప్పగించలేముకదా!
*** ** ***
దీనబాంధవుడైన భగవంతుని ప్రీత్యర్థం కర్తవ్యపాలనంలో భాగమైన విధ్యుక్త ధర్మాల్ని
త్రికరణశుద్ధిగా నెరవేర్చటం మన ధర్మం. అదే మానవధర్మం కూడానూ.

ఫీల్ గుడ్ మీడియా..

రచన: జి.ఎస్.లక్ష్మి

మన నట్టింట్లో తిష్టవేసి, మనలను వినోదింప చేయవలసిన టీవీతో మనలో చాలామంది అనుభవిస్తున్న నిత్య సంఘర్షణ అందరికీ తెలిసినదే.
వేలకువేలు పెట్టి టీవీలు కొంటున్నాం. ప్రతినెలా వందలకి వందలు కేబుల్ కనెక్షన్ కి కడుతున్నాం. దానివల్ల యింట్లో మనము కోరుకున్న ప్రసారాలు వస్తున్నాయా? ఈమధ్య ఈ ప్రశ్న చాలామందిని వేధిస్తోంది.
రోజురోజుకీ సమాజపు విలువలను దిగజారుస్తున్న టీవీ కార్యక్రమాలపై ప్రేక్షకులు చాలామంది అసహనం వ్యక్తం చేస్తున్నారు. కుటుంబమంతా కూర్చుని చూసే ఆ కార్యక్రమాలకి ఒక ప్రామాణికత వుండాలని కోరుకుంటున్నారు. అలాంటివారందరూ కలిసి ఒక సమూహంగా యేర్పడినదే ఈ “ఫీల్ గుడ్ మీడియా” గ్రూప్.
2017 మార్చిలో మొదలుపెట్టిన ఈ గ్రూప్ కి చక్కటి స్పందన వచ్చింది. రెండునెలలలోపే వేయిమందికి పైగా సభ్యులు చేరారంటే ఈ సమస్య గురించి అందరూ ఆలోచిస్తున్నారని తెలుస్తోంది. అందుకనే అడ్మిన్స్ అసలు ప్రేక్షకులకు ఎటువంటి కార్యక్రమాలు కోరుకుంటున్నారోననే ఉద్దేశ్యంతో ఏప్రిల్ నెలలో ఒక సర్వే నిర్వహించారు. చాలామంది యెంతో ఉత్సాహంతో ఆ ప్రశ్నావళిని పూర్తిచేసారు.
టీవీ లో వచ్చే కార్యక్రమాలు యెలా వుంటే బాగుంటాయో, వాటి ప్రామాణికతను పెంచుకుందుకు యెటువంటి పనులు చేయాలో సభ్యులందరూ వారి వారి అభిప్రాయాలను ఈ గ్రూప్ లో స్పష్టంగా తెలిపారు.
అంతేకాక మే21. 2017 న గ్రూప్ సభ్యులతో మొట్టమొదటి సమావేశం జరిగింది. హైద్రాబాదు లో శివమ్ రోడ్ లోని cess రీడింగ్ రూమ్ లో జరిగిన ఈ సమావేశానికి జి.ఎస్.లక్ష్మీ, మాలతి, కనకదుర్గ, పి.ఎస్.ఎం.లక్ష్మీ, ఏలేశ్వరపు కనకదుర్గ, రాజ్యలక్ష్మి, కేశవరావు గారు, శైలజ హాజరయ్యారు..
ఆ సమావేశంలో గ్రూప్ అడ్మిన్ అయిన G.S.Lakshmi గారు మాట్లాడుతూ Feel Good Media గ్రూప్ మొదలు పెట్టటానికి దారి తీసిన పరిస్థితులు వివరించారు. ఎవరికి వారం మేము తెలుగు చానెల్స్ చూడము, మాకు ఇబ్బంది లేదు అనుకోవడం కాదు. సమాజంలో T.V. లో వచ్చే సీరియల్స్ మరియు రియాలిటీ షోస్ ల చెడు ప్రభావం గురించి అవగాహన ఉన్న వారు ఆలోచించవలసిన అవసరం ఉందన్నారు.
ఇంకొక అడ్మిన్ అయిన మాలతి గారు మాట్లాడుతూ సమాజనికి మన బాధ్యతగా మంచి చెయ్యాలని Feel Good Media ప్రయత్నిస్తుంది అన్నారు. T.V. లో వచ్చే చిన్న పిల్లల షో ల లో వుండే అనారోగ్యకరమైన పోటీ వలన వారి కి ఎమోషనల్ గా మంచిది కాదు అని అన్నారు.
T.V ఛానెల్స్ వలన చాలా మంది కి జీవనోపాధి కలుగుతున్న మాట నిజమే అయినా,TV చాలా పవర్ ఫుల్ మీడియాగా మారిందని, దాని యొక్క ప్రభావం, ముఖ్యముగా యువత మీద చాలా ఉందని ఆవిడ చెప్పారు
జొన్నలగడ్డ కనకదుర్గ మాట్లాడుతూ, చిన్న గ్రూపులు గా ఏర్పడి కాలనీలలో T.V. లో వచ్చే ప్రోగ్రామ్స్ గురించి అవగాహన ఏర్పరచాలని అన్నారు.
ఇంట్లో ఉండే పెద్దవారు వేరే ఏమి కాలక్షేపం లేక ఒంటరితనం దూరం చేసుకోవటానికి T.V. చూస్తారని…అందుకని వారికి, పిల్లలకి constructive activities లో engage చేయవలసిన బాధ్యత ఇంట్లో వాళ్లకి ఉందని చెప్పారు.
TV లో సెన్సార్ తో పాటు ప్రోగ్రామ్స్ కి censor certification వుంటే బాగుంటుంది అని కూడా ఆవిడ సూచించారు.
శైలజ విస్సాంసెట్టి మాట్లాడుతూ చిన్నపిల్లలు చేసే డాన్స్ ప్రోగ్రామ్స్ లో వాళ్ళతో చేయించే విన్యాసాల వల్ల వారు శారీరకంగా, మానసికంగా బాధపడే అవకాశం ఉంది అన్నారు..మహిళలు, కాలేజ్ స్టూడెంట్స్ T.V. కి targeted audience అని… Serials లో చూపించే విలనీలు ,కుతంత్రాల తో లీనమై వారిని ఆ స్థానంలో ఊహించుకునే అవకాశం ఉంది అన్నారు ఆవిడ. ఒక మంచి మార్పు కోసం ఏర్పడిన Feel Good Media గ్రూప్ ఒక ఒక బిందువు చేరి సంద్రం లాగా మారాలని ఆవిడ ఆకాంక్షించారు.
కేశవరావు గారు మాట్లాడుతూ రిటైర్ అయిన వారికి T.V. బాగా కాలక్షేపం గా ఉంటుందని అన్నారు. ఆయన ఎక్కువ భక్తి ఛానెల్స్ చూస్తారని.. ఏదైనా పండుగలు, ఉత్సవాలు లాంటివి జరిగినప్పుడు ప్రత్యక్షంగా చూడలేని వారు ఈ భక్తి చానెల్స్ లో డైరెక్టుగా చూసే అవకాశం కలుగుతుంది అన్నారు. పాడుతా తీయగా లాంటి మంచి ప్రోగ్రామ్స్ వలన చాలా మందికి మంచి జరుగుతుంది అన్నారు.
రాజ్యలక్ష్మి గారు మాట్లాడుతూ ఇంట్లో రెండు T.V. లు ,రెండు డిష్ కనెక్షన్ లు పెట్టుకుని, యు ట్యూబ్ చానెల్స్ చూస్తున్నామని అన్నారు. సీరియల్స్ లో కుతంత్రాలు, హిందు ధర్మాలు విరుద్ధముగా తాంత్రిక సీరియల్ ప్రతి ఛానల్ లోను ఆనవాయితీ గా మారిందనీ, రియాలిటీ షోస్ వెకిలిగా ఉన్నాయి అని అన్నారు.
యేలేశ్వరపు కనకదుర్గగారు మాట్లాడుతూ పిల్లలకు ,పెద్దలకు అపార్ట్మెంట్ కల్చర్ వచ్చాక కాలక్షేపానికి వేరే దారి లేక. T.V. చూడడమే ప్రధాన కాలక్షేపం అయింది అంటూ, మన టీవీ ప్రోగ్రామ్స్ లో ఇంకా పరిణితి రావలసి వుంది అని చెప్పారు.
పి.ఎస్.ఎమ్.లక్ష్మీ గారు మాట్లాడుతూ చదువుకున్నతల్లితండ్రులున్న పిల్లలకి యేది మంచో, యేది చెడో తెలుస్తుంది… చదువురానివాళ్ళకి ఆ విచారణ వుండదు అన్నారు. ప్రభుత్వం తరపున టీవీ లో వచ్చే ప్రోగ్రామ్స్ కి తగు guidelines మరియు censor ఉండడం చాలా అవసరం అని. అందుకు తగిన కృషి చేయవలసిన అవసరం ఉంది అన్నారు.
ఈ సమావేశం లో అందరూ కలిసి తీర్మానించినదేమంటే..
1. నెలకి ఒకసారి అందరూ కలుసుకొని ఈ విషయమై చర్చలు జరపడం.
2. చిన్న చిన్న స్కిట్స్ మరియు నాటికలు. -మన సంస్కృతి ,సంప్రదాయాలు మరియు మంచి హాస్యంతో కూడినవి మన సభ్యులలో ఉన్న రచయిత్రులు, రచయితలు రాయగా, వాటిని అడియో, వీడియో కార్యక్రమాలుగా రూపొందించడం..
3. ప్రభుత్వ పరంగా టీవీ చానల్స్ పై సెన్సార్ గురించి ప్రయత్నం చేయడం.

కుటుంబంలో విలువలు నిలబడితేనే సమాజం బాగుంటుంది. అటువంటి సమాజ నిర్మాణానికై బాధ్యతగల పౌరులుగా అందరినీ కలిసి రమ్మని ఈ ఫీల్ గుడ్ మీడియా కోరుకుంటోంది.

నీటిని పొదుపుగా వాడుకుందాం!

రచన: శారదాప్రసాద్ (టీవీయస్. శాస్త్రి)

నీటిని పొదుపుగా వాడేవారు ధనాన్ని కూడా పొదుపుగా వాడుతారట!నీటిని దుబారా చేసే వారు డబ్బును కూడా అలానే దుబారా చేస్తారట. ఈ భూమి మీద లభిస్తున్న మొత్తం నీటిలో 97 శాతానికి పైగా సముద్రజలం. అది ప్రాణులకు ప్రత్యక్షంగా ఉపయోగపడేది కాదు. మరో రెండు శాతానికి పైగా మంచు రూపంలో ఉంది. మిగిలిన ఒక్క శాతంకన్నా తక్కువే ప్రాణులకు పనికివచ్చేది. అదే మంచినీరన్న మాట! ఇప్పుడా మంచినీటికి పెద్ద ముప్పు ఏర్పండింది. అధిక జనాభా తదితర వాస్తవాల వల్ల నీటి వినియోగం పెరిగి చాలీచాలని పరిస్థితి ఒకటైతే, దారుణమైన కాలుష్యం మరొకటి!వాతావరణం కాలుష్యం పెరిగి మంచుమీద ఒత్తిడి మొదలైంది. భూగోళం మీది సమతుల్యానికి మంచు కూడా ఒక ఆధారం. అది కాస్తా కరిగిపోతే, జలప్రళయం సంభవించి నేల తుడిచిపెట్టుకు పోతుంది. నీరే మన జీవనానికి ఆధారం. నదీ పరివాహక ప్రాంతాలలోనే నాగరికత, సంస్కృతీ అభివృద్ధి చెందటం మనకు తెలిసిన విషయమే! నీరు మనకు ఆహారం. నీరే మనకు ఆధారం. రవాణా వ్యవస్థకు కూడా మనం నీటిని వాడుకుంటున్నాం. నీటి కోసం జరుగుతున్న ఉద్యమాలను చూస్తున్నాం. రాబోయే కాలంలో వచ్చేవి ‘జలయుద్ధాలే’! ప్రకృతితో ఇకనైనా పరిహాసాలు ఆపేసి, ప్రకృతి వనరులను అతి పవిత్రంగా చూసుకోవటం నేటి మన తక్షణ కర్తవ్యం. అడవులను ఆక్రమించుకుంటున్నాం. స్మశానాలను ఆక్రమించుకుంటున్నాం. చెరువులు ఇతర జలాశయాలను నగరాల్లో ఎప్పుడో ఆక్రమించారు హిరణ్యాక్షుడివర ప్రసాదులు! నిజం చెప్పాలంటే మనమే నీటిని తరిమివేసాం . చాలా నదులు అంతర్ధానం అయిపోయి, అంతర్వాహినులుగా ఉన్నాయి. వాటిలో మన రాష్ట్రంలోని శ్రీ కాళహస్తిలోని సువర్ణముఖి నది ఒకటి.

ఇటువంటి నదులు మనదేశంలో షుమారు 50 కి పైగా ఉన్నాయని అంచనా!భూమిలోకి వెళ్ళిపోయిన ఆరావళీ పర్వత ప్రాంతాలలో శుష్కించిపోయిన అయిదు నదులను బతికించిన ‘జలబ్రహ్మ’ జలభాష, ఘోషను అర్ధం చేసుకోగల మహామనీషి, రామన్ మెగసెసే అవార్డ్ గ్రహీత, తరుణ్ భారత్ సంఘ్ అధినేత అయిన శ్రీ రాజేంద్రసింగ్ ను గురించి మనలో ఎంతమందికి తెలుసు? క్షామపీడిత గ్రామసీమలకు నీటిని రప్పించి సస్యశ్యామలం చేసిన జలదాత ఆ మహానుభావుడు!ఆయన స్ఫూర్తితో తెలుగులో ‘జలగీతం’ అనే 110 పుటల దీర్ఘ కవితను(తెలుగులో వచ్చిన మొదటి దీర్ఘ కవిత ఇదే!) అద్భుతంగా వ్రాసి నాలాంటి ఎందరినో ఉత్తేజపరచిన డాక్టర్. యన్. గోపి గారికి అభినందనలు తెలియచేసుకుంటున్నాను. మనకు రోజుకి కనీసం 30-50 లీటర్ల పరిశుభ్రమైన, సురక్షితమైన నీరు అవసరం. కానీ ఇప్పటికీ 88. 4 కోట్ల మంది ( 884 మిలియన్ల మంది) ప్రజలకు సురక్షితమైన నీరు అందుబాటులో లేదు. వేసవి వస్తోందంటేనే భయమేస్తోంది. నీటి కొరత దడ పుట్టిస్తుంది. బిందెలతో బారులు తీరే జనాలు కనిపిస్తారు. నీరు లభించని ప్రాంతాలలో ఎదురయ్యే ఇబ్బందులు అన్నీ ఇన్నీ కావు. భూమి ఏర్పడినప్పుడు ఎంత నీరు ఉందో ఇప్పుడూ అంతే ఉంది. పెరగడం కానీ తరగడం కానీ కాలేదు. కానీ ఆ నీటిని వాడుకునే వారి జనాభా మాత్రం విపరీతంగా పెరిగిపోయింది. అందుకే ప్రపంచ వ్యాప్తంగా కోట్లాది మంది నీటి కోసం కటకటలాడుతున్నారు.

ఉన్న మంచినీటిని మనం పొదుపుగా వాడకపోగా కలుషితం కూడా చేస్తున్నాం. ప్రపంచంలో 500కు పైగా మంచినీటి నదులు కలుషితమైపోయాయి. ప్రపంచంలో భారీ యుద్ధాల్లో చనిపోయిన వారి కన్నా, కలుషిత నీటి వల్ల మరణించిన వారే ఎక్కువ. ఏడాదికి 40 లక్షల మంది కలుషిత నీరు తాగి చనిపోతున్నారు. ఒక కిలో బియ్యాన్ని పండించడానికి 5000 లీటర్ల నీరు అవసరమవుతుంది. అరకిలో కాఫీ తయారవడానికి 11, 000 లీటర్ల నీరు అవసరం. కార్పొరేట్ కంపెనీలు ఆరోగ్యానికి హాని కలిగించే శీతల పానీయాల కోసం వృధా చేస్తున్న మంచి నీటికి ఇక లెక్కే లేదు. కొన్ని రాష్ట్రాలు ఈ శీతల పానీయాలను నిషేధించాలని కూడా చూస్తున్నాయి. ప్రపంచ జనాభాలో భారత్ జనాభా 16 శాతంగా ఉంది. కానీ ప్రపంచ నీటి వనరుల్లో భారత నీటి వనరులు కేవలం నాలుగు శాతంగానే ఉన్నాయి. ప్రస్తుతమున్న వెయ్యి మిలియన్ల జనాభాకు తలసరి నీటి లభ్యత సంవత్సరానికి ఒక్కో వ్యక్తికి 1. 170 క్యూబిక్ మీటర్లుగా ఉంది. తీవ్రంగా ఉన్న నీటికొరత అవసరాలకు వాడుకునే వారి మధ్య ఘర్షణలకు దారి తీస్తున్నాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా సమీప భవిష్యత్తులో నీటి యుద్ధాలు ఖాయమని నిపుణులు హెచ్చరిస్తూనే ఉన్నారు. మన దేశంలో మాత్రం ఇప్పటికే నదీ జల వివాదాలు తలెత్తుతున్నాయి. జల వివాదాలకు పెరుగుతున్న నీటి వినియోగమే ప్రధాన కారణం. వర్షాలు తగ్గడం, నదీ ప్రవాహంలో తేడా, అనుమతులు లేకుండా డ్యామ్ల నిర్మాణానికి ప్రయత్నించడం మరి కొన్ని కారణాలు. 2050 నాటికి బ్రహ్మపుత్ర, బారక్, తపతి నుంచి కన్యాకుమారి వరకు పశ్చిమ దిశలోకి ప్రవహించే నదుల్లో మాత్రమే తగినంత నీరు ఉంటుందని నిపుణులు చెబుతున్నారు . నీటి విలువను తెలిపే పవర్ పాయంట్ ప్రజంటేషన్ ను మరో మహామనీషి, మన మాజీ రాష్ట్రపతి శ్రీ అబ్దుల్ కలాంగారు తయారు చేసి ఎప్పుడో present చేసారు.

జలం మన బలం. నీటిని వృధా చేయకండి. నీటిని వృధాచేస్తే ఆఖరికి ‘కన్నీరు’కూడా కరువవుతుంది!
నా ఈ చిన్ని వ్యాసం శ్రీ రాజేంద్రసింగ్ గారికే అంకితం!

పయనం

రచన: కామేశ్వరీదేవి చెల్లూరి

కెనడాలోని Ottawa నగరం

సెప్టెంబర్ నెల వచ్చింది. సాయంకాలం ఆరు గంటలయంది. బ్లైండ్స్ తీసి బయటికి చూశాను. కళ్ళు చెదిరే వెలుగు. చూడలేక బ్లైండ్స్ మూసేశాను. హు ! ఇంకో గంట పోతేకానీ వాకింగ్ కి వెళ్లలేను. ఇప్పుడు ఏడు గంటలకి కానీ సూర్యాస్తమయం అవదు. ఇక్కడ మే నెల నుంచీ వీళ్లకి పండగే. ఆరు నెలలుగా మంచులో మునిగి, మోడై న చెట్లు కొద్ది నెలల్లోనే చిగురించి పచ్చగా తయారవుతాయ. కంటికి కనబడకుండా పోయన లిల్లీలు, టొమాటోలు, ట్యూలిప్స్ మేమూ ఉన్నామంటూ ఎంచక్కా బయటికి వచ్చి వొళ్ళు విరుచుకుంటాయ. ప్రతీ ఇల్లు , పచ్చని మొక్కలతో, రంగురంగుల పూలతో కళకళ్లాడిపోతాయ.

ఏడు గంటలైంది. బయట చల్లబడింది.’ అమ్మాయీ ! వాకింగ్ కి వెళ్లి వస్తా ‘ అన్నాను షూస్ వేసుకంటూ. ‘సరేనమ్మా! రోడ్లు గుర్తున్నాయిగా ‘ అంది. ఆ !ఆ! అంటూ తలుపు దగ్గరకి నొక్కి బయలుదేరాను.

చుట్టూ అందమైన ఇళ్ళు. ఇంటి ముందు స్తంభాలతో చక్కని అందమై న బాల్కనీలు రాజమందిరాలను గుర్తుకు తెస్తాయి. మంచు జారడానికి వేసిన కప్పులు, మన పెంకుటిళ్లని గుర్తుకు తెస్తాయి. లోపల విశాలంగా అన్ని సౌకర్యాలతో ఉన్న గదులు విదేశీ ఉన్నతిని తలపిస్తాయి.

ఇంతలో చిన్న నిక్కరు, టై ట్ టాప్ వేసుకొని, పోనీ టైల్ ఇటూ అటూ ఊగుతుండగా జాగింగ్ చేసుకంటూ పాతికేళ్ల చిన్నది ఎదురయింది. నన్ను చూసి “హాయ్” అంది నవ్వుతూ. నేను కూడా హాయ్ అన్నాను నడుస్తూనే.
అద స్నేహపూర్వకమైన పలకరింపు. నేనెవరో ఆమెకి తెలీదు. తెలుసుకోవాలనే కుతూహలం కూడా ఉండదు. కాని పలకరిస్తారు. మా కాలనీలో ఇండియన్స్ ఒకరో, ఇద్దరో ఉన్నారు. చాలామంది చిన్నపిల్లలున్నవాళ్లు ఉన్నారు. తల్లితండ్రులు తమ పిల్లలను మనలాగే ప్రేమగా చూసుకుంటారు. తల్లో, తండ్రో పిల్లలని స్ట్రోలర్ లో తిప్పుతూనో, పార్క్ లో ఆడుతూనో కనిపిస్తారు.
నడుస్తూ ఉండగానే సూర్యాస్తమయం అయింది. ఆకాశం కాషాయం, ఎర్రని రంగులు పులుముకుని చూడముచ్చటగా ఉంది. పక్కకి నిల్చుని నా సెల్ ఫోన్ లోని కెమెరాతో ఆ అందాలని బంధించాను.

ప్రతీ సందుకి స్టాప్ బోర్డు ఉంటుంది. మనుషులున్నా, లేకపోయినా, పోలీసు లేకపోయినా అక్కడ కొన్ని సెకనులు ఆగే వెళ్తాయి కార్లు. ఎవరైనా రోడ్డు దాటుతుంటే, వాళ్లు వెళ్లేదాకా ఆగి అప్పుడు నడుపుతారు. ఎవరూ చూడకపోయినా చెత్త రోడ్డు మ ద పడేయడం వంటివి చేయరు. ఎందుకో? రూల్స్ మనకోసమే అని పాటిస్తే మనకే మంచిదని తెలుసుకున్నారు కనుక. అంతబాగా రూల్స్ పాటిస్తారు కనుకే పిల్లలు, పెద్దలు రోడ్డు మీద తిరగగలుగుతున్నారు.
నెమ్మదిగా చీకటి పడింది. స్ట్రీట్ లైట్స్ వెలిగాయి. జనసంచారం తగ్గిపోయింది. రోడ్డు మీద అక్కడక్కడ కార్లు ఆగి వున్నాయి. నాకు మన దేశం గుర్తొచ్చింది. ఇంత చీకట్లో, జనసంచారం లేని చోట, మెడలో గొలుసు, చేతికి గాజులతో మా కాలనీలో ఐతే ఇలా తిరగగలిగేదాన్నా? ఏ పక్కనుంచి ఎవడు వచ్చి ఉన్నవి లాక్కుపోతాడేమో అని భయం. అంతేకాదు ఏ కారులోనుంచైనా ఎవడైనా ఒక్క లాగు లాగి, నోరు నొక్కి, ఎక్కడికో తీసుకుపోయి ఏ అఘాయిత్యమైనా చేస్తాడేమో అని భయం. రోజూ న్యూస్ లో ఎన్ని చూడ్డంలేదూ? చిన్నా చితకా, ముసలీ ముతకా ఎవరైనా సరే ఆడది అంటే చాలు మానభంగం చేసి చంపేసే రాక్షసులు ఉన్నారు. బయటకు వెళ్లిన ఆడపిల్లలు ఇంటికొచ్చేదాకా తల్లితండ్రులకు బెంగే. ఎందుకీ జనం ఇలా అయిపోయారు?


ఏమయింది నా చిన్నప్పటి దేశం? ఎంత స్వేచ్ఛగా తిరిగేవాళ్లం. మెడలో బంగారు గొలుసు, చేతులకి గాజులు, చెవులకు లోలకులు పెట్టుకుని పదహారేళ్ల వయసులో ఉన్నా నిర్భయంగా మైలు దూరంలో ఉన్న స్కూలుకి నడిచి వెళ్లేవాళ్లు. అప్పుడు లేరా మగపిల్లలు. వచ్చేవారు వెనకాల. సరదాగా కామెంట్స్ చేసేవారు. కానీ ఇంత ఘోరంగా ఉండేవారు కాదు. స్నేహితులరాలింటికి వెళ్లి చీకటి పడినా భయం లేకుండా ఇంటికి వచ్చేవాళ్లం. అప్పుడు మాత్రం బీదవారు లేరా? ఏమైపోతోంది నా దేశం?
ఆడపిల్లలు ఈ విదేశాల్లోనే హాయిగా భయం లేకుండా ఉన్నారనిపిస్తుంది. ఇక్కడి వస్త్రధారణ విపరీతంగా కనిపించవచ్చు. ఇష్టమైనవారు వారికిష్టమైనట్టు ఉండవచ్చు. కానీ ఇతరులకి అపకారం తలపెట్టరు. మనసులో స్వచ్ఛతను కోల్పోకూడదు. అది అన్నివిధాలా వినాశనానికి దారి తీస్తుంది.
నా దేశంలో కూడా అందరూ మంచివారు ఉండాలి, లంచగింతనం ఉండకూడదు. ప్రజలందరూ శుభ్రతని పాటించాలి. ఆడపిల్లలు నిర్భయంగా బ్రతకాలి, నా దేశం గురించి నేను ఎక్కడైనా గొప్పగా చెప్పుకొని గర్వపడాలి. ఈ మార్పు ఎప్పుడొస్తుందో అని ఆలోచిస్తూ ఇల్లు చేరుకున్నాను