వర్ణ చిత్రాల మాంత్రికుడు వడ్డాది

రచన : సురేఖ అప్పారావు

 

మనకు ఎందరో చిత్రకారులున్నారు. కానీ వడ్డాది పాపయగారి చిత్రరచనాశైలి వేరు ! ఆయన కుంచె అనే మంత్ర దండంతో చేసే మాయావర్ణ చిత్రవిన్యాసాలు అద్భుతం! శ్రీ వడ్డాది పాపయ్య చిత్రకారుడిగా ఎంతమందికి తెలుసో అలానే ఆయన గురించి తెలియని వాళ్ళూ మన తెలుగు దేశంలోఉన్నారు. 1945లో ప్రారంభించిన బాలన్నయ్య , బాలక్క్యయ్యల “బాల”లో ఆయన ముఖ చిత్రాలతో బాటు లోపలి బొమ్మలూ వేశారు. ఆయన “లటుకు-చిటుకు” శీర్షికకు లటుకు చిటుకుల బొమ్మను వేశారు. “వపా” అన్న రెండు అక్షరాలతో ఆయన చేసిన సంతకం  పిల్లలపత్రిక “చందమామ”, “యువ” మాస పత్రిక, ఈనాటి ప్రఖ్యాత వార పత్రిక “స్వాతి”  పాఠకులకు పరిచయమే.


ఆ “వపా” అన్న రెండక్షరాలను తిరగేసి దానికి “ని”నే అక్షరాన్ని చేర్చి కొన్ని బొమ్మలకు ఆయన “పావని” అని కూడా సంతకం చేసేవారు.
1921లో శ్రీకాకుళంలో జన్మించిన శ్రీ వడ్డాది పాపయ్య చిన్నతనం నుండే బొమ్మలు గీయటం మొదలు పెట్టారు. ఆయన వివిధ విషయాలపై రకరకాల బొమ్మలు గీశారు.

పురాణ స్త్రీలు, పురుషులు , కావ్య కన్యలు, పల్లెపడుచులు, ఆధునిక యువతులు, జానపద నాయకీ నాయకులు, రుతువులు, కాలాలు,ఇలా వివిధ విషయాలపై   మరపురాని వర్ణ చిత్రాలు ఆయన కుంచెనుంచి జాలు వారాయి. ఆయన ఎక్కువగా నీటి వర్ణాలనే తన చిత్రాలకుఉపయోగించారు. ఆయన రంగులను రకరకాలుగా మిశ్రమం చేసి చిత్రాలనువర్ణరంజితం చేశారు. ఆయన వర్ణ చిత్రాలే కాకుండా ఇండియన్ ఇంకుతో తెలుపు నలుపుల్లో “యువ” మాస పత్రికలో కధలకూ చిత్రాలు గీశారు..

” యువ “మాస పత్రికకు ముఖ చిత్రంతో బాటు, కవరుపేజీ లోపల కూడా వపా వివిధ విషయాలపై చిత్రాలు వేసేవారు. వాటిలో ఆయన వేసిన “జలదరంజని”అన్న బొమ్మ ప్రత్యేకంగా అభిమానుల ప్రశంసలను అందుకొంది. వడ్డాది పాపయ్య గారికి రావలిసినంత ఖ్యాతి రాలేదేమోననిపిస్తుంది.దామెర్ల రామారావు, అడవి బాపిరాజు,వరదా వెంకటరత్నం, లాంటి చిత్రకారులతో సరితూగగల ఈయనకు అంతటి గుర్తింపు రా కపోవటం అయన మరో తెలుగువాడిగా పుట్టడమేనేమో అనిపిస్తుంది. 1959 లో “చందమామ”లో ఆర్టిస్టుగా ప్రవేశించి తన అపురూప వర్ణ ముఖ చిత్రాలతో “చందమామ”కు కొత్త అందాలు తెచ్చారు. “చందమామ”ను బొంబాయి వ్యాపారవేత్తలు కొనుగోలు చేశాక ఆ సంస్థ ఇతర చిత్రకారుల బొమ్మలతో
బాటు వపాగారి బొమ్మలును కూడా చేర్చి రెండు సంపుటాలు గా “చందమామ ఆర్ట్ బుక్ “పేరిట విడుదల చేశారు. పెద్ద సైజులో మంచి ఆర్ట్ పేపరు పై విడుదలయిన ఈ పుస్తకాలలో వపాగారి అభిమానులకు ఒకే చోట చందమామ లో ఆయన చిత్రించిన ముఖచిత్రాలు కన్నుల పండుగ చేస్తాయి. వడ్దాది పాపయ్యగారు చిత్రకళారంగంలో
చిరంజీవి.

ఆయన చిత్రకేళీవిలాసాలు చూద్దామా మరి…

 

 

అవార్డులిస్తాం! చందా కట్టండి!

రచన: పాణంగిపల్లి విజయ భాస్కర శ్రీరామ మూర్తి.
పార్వతీపురం.

 

ప్రియరంజనీ రావుకు గొప్ప టెంక్షన్ గా ఉంది. అప్పటికే పది మంది పెళ్ళికొడుకుల ముందు కూర్చొని ఓ.కే.అనిపించుకోలేని పెళ్ళి కూతురులా ఉంది అతని మానసిక పరిస్థితి. గొప్ప అలజడిగా ఉంది. ఆందోళనగా ఉంది. అల్ల కల్లోలంగా ఉంది. గాలికి చెదిరిన జుట్టులా నక్స్లైట్లు పేల్చేసిన ప్రభుత్వ కార్యాలయంలా దీపావళి మరునాటి ఉదయపు వీధుల్లా.
ఇలాంటి పరిస్థితి అతనికి చాలా కాలంగా అలవాటయిపోయింది.
ఎక్కడ ఏ కథల పోటీ కనిపించినా దానికి ఓ కథ పంపటం, దానికి గ్యారంటీగా ఫష్టు ప్రైజు వస్తుందనుకోవటం, అది తుస్సుమనటం, ఏ చివర్లోనో సాధారణ ప్రచురణ జాబితాలో చోటు చేసుకోవటం ఎగిరెగిరి సిటీ బస్సులో ఫుట్పాత్ మీద సీటు సంపాదించినట్టు ! దానికే తృప్తి పడటం జరుగుతున్నదే. ! అదేం పాపమో ఇటీవలి కాలంలో సాధారణ ప్రచురణలలో కూడా స్థానం లభించటం కరువైంది.
అయితే ఈ సారి పోటీలో అతని కేదో ప్రైజు తగుల్తుందనేఅనుకొన్నాడు. ఎండిపోతున్న చెరువులో ఓ చేప పిల్లైనా దొరకదా అని కొంగ ఆశ పడినట్లు.
కారణం లేకపోలేదు. ఈ సారి పోటీకి ఎటేస్ట్రెచ్ రాసేయక మూడు నాలుగు సార్లు కథను మార్చి వ్రాసి పెద్ద రచయితలకు చూపెట్టి మరీ ఫెయిర్ చేసాడు. అంత కంటే మరో ముఖ్య విషయం ఉంది. ఆ పత్రిక నిర్వహిస్తున్న కథల పోటీకి న్యాయ నిర్ణేతల పేర్లను కూడా ముందుగా ప్రకటించింది. అందువల్ల ముందుగా ముగ్గురు న్యాయ నిర్ణేతలకీ ఉత్తరాలు వ్రాసాడు కాస్త లౌక్యంగా. మీ రచనలంటే నాకెంతో అభిమానమని, చెవి కోసుకుంటానని, దానికి వాళ్ళు థేంక్స్ చెప్పి లెటర్లు స్వదస్తూరీతో రాసారు.
అందుకే ఈ సారి తప్పనిసరిగా తన గాలానికి ఏదో చేప తగలొచ్చనుకున్నాడు. కాని ఫలితాల గడువు దగ్గర పడుతోన్న కొలదీ టెన్షన్ అధికమై పోయింది.
అసంఖ్యాకంగా కథలు రావటం వల్ల ఫలితాల ప్రకటన ఆలస్యమైందని తెలియ చేయటానికి చింతిస్తున్నాము అని మూడు వారాల ముందు వచ్చే వారమే ఫలితాల ప్రకటన చేస్తున్నట్లు వారు ప్రకటన చేసారు. ఆరోజు టెలిగ్రాం కోసం ఎదురు చూసాడు. ఓ రోజు టెలిగ్రాం రానే వచ్చింది. కానయితే అది అత్తగారికి సీరియస్ గా ఉందని., ఢీలా పడిపోయాడు. పేలని బాంబులా అయ్యాడు. అతనికి ఎందుకో ఆశ చావ లేదు. ఈ సారి అసంఖ్యాకంగా రావటం వలన ఆలస్యమయిందని అన్నాడు. కాబట్టి పత్రిక ద్వారానే ఫలితమిస్తాడేమోనని.
పత్రిక కొన్నాడు. లేటు లేకుండా అనుకున్న టైంకే రావటం వల్ల ! చేతులు వణుకుతున్నాయి. అయిసుముక్క పట్టుకున్నట్టు వేళ్ళు కొంకర్లు పోతున్నాయి.
పేజీలు త్రిప్పాడు. ఎడిటర్ రిమార్కు, న్యాయ నిర్ణేతల వివరణలు ముందు పేజీలలో చదివాడు. కథలు వాసిలోను రాశి లోను బాగున్నాయి. దళిత వాదం , స్త్రీ వాదం మీద మంచి కథలు వచ్చాయి. వర్ధమాన రచయితలు, లబ్ధ ప్రతిష్టులకు దీటుగా క్రొత్త రచయితలు పోటీ పడ్డారు. అందుకే ఈ సారి పోటీలలో అందరూ క్రొత్త వారే ఎన్నిక కావటం విశేషం. అయిదారు వడపోతల తరువాత మా అభిమతాల మేరకు ఈ కథలు నిర్ణయించాం.
క్రింది వివరణ : వివరాలకు పేజీలు తిరగేయండి.
ఆనందంఅర్ణవమయింది.
అంతరంగం సంబర పడింది.
ఇంతకీ తన వర్ధమాన రచయితా? లబ్ధప్రతిష్టుడా? క్రొత్తవాడా? ఔను. తను చాలా మంచి కథలే వ్రాసాడు. కనుక లబ్ధ ప్రతిష్టుడే. ప్రస్తుతం తనకింకా రావసిన పేరు రాలేదు. కాబట్టి వర్ధమాన రచయితకే ఒక ప్రైజు రాలేది కాబట్టి క్రొత్త రచయితే.
ఏడు కొండల వాడా! వేంకట రమణా! నన్ను క్రొత్త రచయితగా దీవించి ఓ ప్రైజు పారేసి సర్ప్రైజు చెయ్యి. మనసులో భజనలు.
పేజీలు తిరగేసాడు. మొహం జేవురించుకు పోయింది. మాడిపోయింది.
వీళ్ళందరికీ ఇదే తొలి రచనట.
క్రొత్త రచయితలారా! ఆత్మ వంచన చేసుకోకండి. న్యాయ నిర్ణేతలారా! అబద్ధమాడకండి. ఎడిటర్ గారూ! నిజం చెప్పండి. నిజంగా నిజంగా మీరు గుండె మీద రెండు చేతులు గట్టిగా పెట్టుకొని చెప్పండి? క్రొత్త రచయితలూ! మీరు ఎడిటర్ గారికి ఏమీ కారా? ఇందులో లాలూచీ లేమీ లేవా?
నో. ఇదంతా మోసం దగా అని గట్టిగా అరిచాడు.
ఏదిసార్! పుస్తకాలవానితో పాటు చుట్టూరా ఉన్న వ్యక్తులు ఖంగారుగా అడిగారు.
అబ్బెబ్బేఏమీ లేదు. అని తడబడుతూ అక్కడనుంచి కదిలాడు. వాళ్ళు పిచ్చాణ్ణి చూసినట్టుగా అతన్ని చూడ్డం. ప్రియరంజనీ రావుకు తల తీసేసినట్లయింది.
పత్రికను ముక్క ముక్కలు చేసి కాలవలో పారేయాలనుకున్నాడు. కాని విదేశీ వస్ర బహిష్కరణలా తన డబ్బును తాను కాలువలో పారేయటం సముచితంగా కనిపించ లేదు.
ఇంటికి వెళ్తే కనీసం శ్రీమతైనా చదువుతుంది. కాగితాలు ఏ పొట్లం కట్టడానికైనా పనికొస్తాయి. ఇంటికెళ్ళాడు. కుర్చీలో కూలబడ్డాడు. ఆకలిగా ఉంది. శ్రీమతి ప్రక్కింటికెళ్ళింది. పిల్లలు మీద కస్సుమన్నాడు. దూరంగా విసిరేసిన పత్రికను తిరిగి తీసుకున్నాడు. పేజీలు తిరగేసాడు.
అతని కళ్ళకి ఓ అద్భుతం కనిపించింది.
అతని మనసుకో పులకింత కలిగించింది ఆ ప్రకటన.
మీరు రచయితలా? ఉపాధ్యాయులా? కళా కారులా? సంఘ సేవకులా? ఐతే పది రోజులలోగా మా సంస్థ ఇచ్చే ఉగాది పురస్కారాలకు ధరకాస్తు చేసుకోండి. వివరాలకు క్రింది చిరునామాకు స్వంత చిరునామా గల రూపాయి స్టాంపు అతికించి కవరు జతపరచి పంపండి అని.
ఎగిరి గంతేసాడు.
దేవుడు దయ తలచాడు.
వెంకన్న వరమిచ్చాడు.
అతనికి జేబులో రడీగా స్టాంపులుంచుకోవటం చేత అప్పటికప్పుడు వివరాలకి స్వంత చిరునామా గల అంటించిన స్టాంపు కవరులో పంపించాడు. వారం రోజులలో పది పేజీల కర పత్రం వచ్చింది. మీలో ప్రజ్ఞ ఉంది. ఐనా ఈ బూర్జువా పత్రికలు మిమ్మల్ని గుర్తించటం లేదు. ఔనా? మీరావేదన పడవద్దు. మీలాంటి మేధావులను ప్రజ్ఞావంతులను ఎంచి, సేకరించి, గౌరవించటానికే ప్రజా రంజని సంస్థ ఏర్పరించాము. మీరు రచయితలే ఐతే ఇంత వరకు మీరు వ్రాసిన కథ లేయే పత్రికలలో వచ్చాయి? తేదీల వివరాలతో జిరాక్స్ కాపీ అవసరం లేదు. మీ హామీ పత్రం చాలు . పంపండి. రెండు ఫొటోలు పంపండి. మీ బయోడేటా వివరంగా పంపండి. అంటూ రెండు వందలే క్రాస్ద్ డీడీ పంపండి. ఈ కర పత్రం అందిన వారం రోజులలో పంపండి. మాకు అసంఖ్యాకంగా వచ్చిన ఎంట్రీల పరిశీలనకు గడువు సరిపోవటం లేదు. అని కరపత్రం చదివిందే చదివాడు.
రెండు వందలు పంపాలా? మనసు విరిగింది. తీరా పంపితే మాత్రం అవార్డ్ వస్తుందని గ్యారంటీ ఏమిటి? చిన్నప్పుడు పేపర్లో ఫజిల్ నింపి పంపితే ఏమయింది? రెండొందలకు వీ.పీ. వచ్చింది. విడిపిస్తే రెణ్ణెల్లు పలికే రేడియో వచ్చింది. ౨౦ సంవత్సరాలు నాన్న తిడుతూనే ఉన్నాడు. ఇది అలా కాదు కదా?
కాదు? దీనిలో ఎందుకో అలాంటి మోసం కనిపించలేదు ఆలోచిస్తే మనసు మారిపోతుంది. ఎందుకైనా మంచిదని తన పత్రికలో వ్రాసిన ఉత్తరాలు, జోకులు, మినీ కవితల దగ్గరనుంచీ జిరాక్స్ కాపీలు నూట ఏభై ఖర్చైనా వెనుకాడక, తీసి పంపాడు. రెండొందలు డీడీ పంపాడు. రిజిష్టర్డ్ పోష్ట్లో పంపాడు. పది రోజులలో ప్రియ రంజనీ రావుకు కొరియర్ లో ప్రజా రంజని సంస్థ నుండి ఉత్తరం వచ్చింది. పిక్క బలంతో తన్నిన ఫుట్బాల్ లాగ ఎగిరి గంతేసాడు. ఉత్తరం చదివాడు, గట్టిగా అరిచాడు పిడుగు పడినట్లు. వంట చేస్తున్నవాళ్ళావిడ సిలండరు పేలిపోయిందో, కుక్కరు ఎగిరి పడిందో నని భయపడి పరుగుపరుగున వచ్చి బయట పడింది.
ఏమే! నాకు అవార్డు వచ్చిందే.
ఏ ఎవార్డండి? ఆమెది వానా కాలం చదువు. అందుకే అలాగంది. నీ ముహం సంతకెళ్ళ. నీలాంటి దెయ్యంను నే కట్టుగో బట్టే. నేను ఎదగ లేకపోయాను.
మీరెదగడమేంటండి? మీరేమైనా ఆడపిల్లా? గెదె పెయ్యా? అంది అమాయకంగా . అది కాదే . నాకు బహుమతి వచ్చిందన్నాడు. ఆమెను గట్టిగా వాటేసుకొన్నాడు. భర్త ఆనందానికి ఆమె కూడా ముగ్ధురాలయి ” ఎంతండి” అంది.
గతుక్కుమన్నాడు. నిజమే? ఎంతిస్తారు? చెప్మా? అని కాగిత పూర్తిగా చదివాడు. దానిలో ఎక్కడా వివరం లేదు.
దానిలో వ్రాసిందల్లా ఉగాదికి రెండు రోజులు బొంబాయి రావాలట. ప్రసిద్ధ హిందీ సినీ నటి కిస్మిస్ చేతుల ద్వారా బహుమతి ఇస్తారని చెప్పారు. భార్య సంతోషించింది.
వెంటనే బేంకుకెళ్ళాడు.
ద్డబ్బు విత్ డ్రా చేసాడు. ష్టేషన్ కెళ్ళాడు టిక్కెట్టు రిజర్వు చేసాడు.
త్వరలో తనకు ప్రజారంజని సంస్థ పురస్కారాన్నిస్తున్న విషయం పత్రికా విలేఖరులకు తెలియ చేసాడు.పాస్పోర్టు ఫొటో ఇచ్చాడు. మర్నాడే అన్ని పత్రికలలో న్యూస్ వచ్చింది. మిత్రులంతా కంగ్రాట్స్ తెలిపారు. ఎంతిస్తారు? అని అడిగారు. ఏమో! పదివేలైనా ఇవ్వచ్చు. అంత పెద్ద సంస్థ అన్నాడు. ఉగాదికి ముందు బొంబాయి చేరుకొన్నాడు. ఎడ్రస్ కనుక్కొని వెళ్ళాడు.. అది జనమా? కాదు, ప్రవాహమా! ఇసుకను లారీతో తిరగేసినట్లు, కొబ్బరి కాయను పోగులు పోసినట్లు రకరకాల ద్వారాలు. ముందు ద్వారంలో దూరగానే సార్! మీ కార్డ్ చూపెట్టండి సార్! అనిఅంది ఒక అమ్మాయి ఇంగ్లీషులో వీణ మీటినట్లు. కార్డ్ చూపెట్టాడు. కంగ్రాట్స్ సార్! అసంఖ్యాక రచయితల్లో మీకు ఈ అవార్డ్ వచ్చిందంటే మీరెంత గొప్పవారో అర్థమౌతుంది. బైదిబై మీరో ఫిప్టీ పే చెయ్యాలి సారా! అంది.
ఎందుకు ? అన్నాడు.
సార్! మీకు గార్లెండ్ వేయాలి కదా సార్! బొకే ఐతే ఇరవయ్యే.
మాట్లాడకుండా ఏభై ఇచ్చాడు.
మరో ద్వారం తిరిగాడు. మళ్ళీ ఓ అమ్మాయి సితార గొంతు పలికించింది. ఓ ఐదొందలు ఇవ్వాలి సార్! అన్నది. ఎందుకు? సందేహంగా అడిగాడు.
ఇంత దూరం వచ్చిశాలువా లేకుండా వెళ్ళొచ్చా? అంది.,కోపంగా చూస్తాడు. అక్ఖర్లే అనాలనుకొన్నాడు. అన్లేక పర్సు తీసి ఐదొందలు ఇచ్చాడు. మరో ద్వారం దగ్గరకు చేరాడు. మరో అమ్మాయి వంశీ వాయించింది. కంగ్రాట్స్ చెప్పింది. ముద్దు పెట్టుకొంది. వెయ్యే పే చేయమంది. దేనికి? వీడియో కవర్ చేస్తాం అన్ని పేపర్లలో, టీవీలలో, వార్తల్లో వచ్చేట్లు ఏర్పాటు చేస్తాం అంది.
ప్రియ రంజనీ రావుకి ఏడుపు వచ్చింది. అక్కడికక్కడ గుండె ఆగిపోతే బాగుణ్ణనిపించింది.
కాని విచిత్రం అప్రయత్నంగా చేతులు పర్స్ ను తీసాయి. డబ్బులిచ్చేసాయి. పర్స్ పల్చబడిపోతోంది. గుండె వేగం హెచ్చుతోంది. మరేద్వారమూ తగల్లేదు. హాలు నిండా కుర్చీలు కుర్చీల్లో జనం.
ఉదయం పది గంటలకు ప్రారంభమయింది అవార్డుల ప్రదానం. అలా పిలుస్తూనే ఉన్నారు. వస్తూనే ఉన్నారు. అందుకుంటూనే ఉన్నారు. మధ్యాహ్నం నాలుగు గంటలకి ఒక అమ్మాయి తనకి దండ వేసింది. ఓ అమ్మాయి శాలువా కప్పింది. కెమేరాలుక్లిక్కుమన్నాయి. కిస్మిస్ వచ్చింది. ఒక చెక్కమొమెంటోసుతారంగా అందించింది అంతే. ఎంతో కష్ట పడి తిరుపతి వెళ్ళితే దేవుణ్ణి చూసామా?లేదా? అన్న భ్రమలో ఉన్నాడే కాని బైటకు నెట్టబడినట్లు ష్టేజి మీదనుంచి నెట్టేసారు. సార్ పది రూపాయిలొస్తాయి అన్నాడో వ్యక్తి.
ఎందుకు? ఇక్కడ టీ, బిస్కట్ తీసుకున్నారు కదా? నేను తీసుకోలేదే! నువ్వే యిచ్చావు! ఔను సార్! రస్పెక్ట్ గా ఇస్తాం. మీరిచ్చేయండి అన్నాడు. అతనితో వాదులాడ్డం ఇష్టం లేక ఇచ్చేసాడు. అతనికి గొప్ప చికాకుగా ఉంది. అసహనంగా ఉంది. ఆక్రోశంగా ఉంది. అవార్డ్ ప్రదానోత్సవ సభ ముగిసింది..
కమిటీ చైర్మెన్ మైకు దగ్గరకు వచ్చి అవార్డ్ గ్రహీతలు దయచేసి ఉండండి మీతో ఐదు నిమిషాలు పనుంది అన్నాడు. డబ్బులిస్తాడెమోనని ప్రియరంజనీరావులో మళ్ళీ ఆశ! బట్ట తలమీద వెంట్రుకలు మొలవ్వా? అని ఆస పడ్డాడు. అందరూ వెళ్ళాక చైర్మెన్ వేదికెక్కాడు. అవార్డ్ గ్రహీతలకు శుభా కాంక్షలు తెలిపాడు. ఆతరవాత తన సంస్థ చేసిన సేవలు వివరించాడు. అవార్డ్ విజేతలారా! మీకో విన్నపం. ఈ సంస్థ గురించి మీ ప్రాంతంలో తెలియ జేయండి. జనాన్ని ప్రోత్సహించండి. పదిమందిని తీసుకు రాగలిగితే మీకు చందా లేకుండా సన్మానం చేస్తాం. వంద మందిని తేగలిగితే ఇక్కడే ఏ కలక్షన్లూ వసూలు చేయం. వెయ్య మందిని తీసుకు రాగలిగితే రాను పోను చార్జీలు మేమే భరిస్తాం. అని అతను చెప్తున్నాడు. ప్రియరంజనీరావు బుర్ర గిర్రుమని ఫేన్ లాగ తిరుగుతోంది. బీపీ రేజైపోతోంది. అక్కడ ఉండ లేక లేచిపోయాడు. ఉంటే మళ్ళీ టీ ఇస్తారో, టిఫినే యిస్తారో, భోజనమే పెడతారో నన్న భయంతో .
ఐతే కుళ్ళిపోయిన బత్తాయిపండులా అయిన అతని మనసులో ఓ తళతళ మన్న మెరుపు ఆలోచన. ప్రియరంజనీ అవార్డ్ పేరునతనూ ఓ సాహిత్య సేవా సంస్థను హైదరాబాదులో ఎందుకు నెల కొల్పరాదు? అని.

శకుంతల దుష్యంతుల కధ సార్వకాలికం

శకుంతలా దుష్యంతుల కథ అనగానే మనకి వారి ప్రణయం, దుష్యంతునికి శాపం, భరతుని జననం లాంటి ఐతిహాసిక విషయాలే చాలావరకూ గుర్తొస్తాయి. అయితే ఈ కథను సమకాలీన స్త్రీవాదకోణంలోనుండి విశ్లేషించిన డా. తిరునగరి దేవకీదేవిగారు తన విశ్లేషణను మనకు ఈ వ్యాస రూపంలో అందిస్తున్నారు


ధమతత్వజ్ఞులు ధర్నశాస్త్రంబని

యధ్యాత్మవిదులు వేదాంతమనియు

నీతి విచక్షుణులు నీశాస్త్రంబనియు

కవి వృషభులు మహాకావ్యమనియు

లాక్షణికులు సర్వలక్ష్య సంగ్రహమని

యైతిహాసికులితిహాసమనియు

పరమపౌరాణికుల్ బహుపురాణ సముచ్చ

యంబని మహిగొనియాడుచుండ

వివిధ తత్వవేది వేదవ్యాసు

డాదిముని పరాశరాత్మజుండు

విష్ణుసన్నిభుండు విశ్వజనీనమై

పరగుచుండ జేసె భారతంబు”

అంటూ వేదవ్యాస విరచిత మహా భారత సమ్యగ్స్వరూపాన్ని నన్నయ లోకానికి పరిచయం చేశారు. మహాకావ్య లక్షణాలను కల్గియుండి పురాణ సముచ్చయంగా దృష్యమానమై లాక్షణికుల విధివిధానాలతో విలసిల్లుతూ ధర్మన్న్ని నీతిని ప్రజలకందించి హీతేనసహితం సాహిత్యమని ఋజువు చేస్తూనే కాంతా సమ్మతంగా సందేశాన్ని మనకందించిందని ఆ కారణంగానే అందులో ప్రతిపాదించిన ధర్మం నీతి సార్వకాలికంగా గోచరిస్తుందని పలువురి అభిప్రాయం.

కవుల కలం నుండి జాలువారిన ఇతివృత్తాలేవైనా వారి ఆలోచనా సరళి ఏమైనా, పాఠకుల సహృదయత చైతన్య స్థాయిననుసరించి వారావిష్కరించుకునే భావజాలముంటుంది. ఆ క్రమంలో వ్యాసుడు ఏ రాజకీయ సామాజిక సాహిత్య ఆర్ధిక పరిస్థితుల్లో రచించినా కవిత్రయం ఏ దృష్టితో అనువదించినా ఎవరి భావావిష్కరణ వారిది.

మహాభారతంలో చెప్పుకోదగిన ఉపాఖ్యానాల్లో శకుంతలోపాఖ్యానాం ఒకటి. సందేశాత్మకమైన ఉపాఖ్యానామిది. శకుంతలోపాఖ్యానాంలో కధంతా ముగింపువరకు పాఠకులను ఆందోళనకు గురిచేసి ముగింపు మాత్రం పాఠకులకు ఊరట నిస్తుంది (శకుంతల తల్లి మేనక కధ ఆనాటి వేశ్యావ్యవస్థను అద్దం పడుతూ పురుషప్రయోజనాలకై ఉపకరణంగా ఉపయోగించుకోబడుతున్న వారి దీనావస్థను ముందుకు తెస్తుంది). విశ్వామిత్రుడు తపస్సు చేస్తున్న సందర్భం గా దేవేంద్రుడు

“.. మేనక యను ధవలాక్షి పిలిచి విశ్వామిత్రుపాలికి జని తదేయ ఘోరతపము చెఱచి కోమలి! నాదైన దేవరాజ్యమహిమ నీవు కావుమ”ని ఆజ్ఞాపించాడు.

ఆ మాటలు వింటూనే మేనక ఆందోళనపడింది. ఒకవైపు ఇంద్రునితో పాటుగా దేవతలందరూ గడగడవణికిపోయ్తే కోపోదగ్రుడైన విశ్వామిత్రుడు. మరోవైపు కాదనలేని ప్రభువాజ్ఞ. ఏ మాత్రం ఏమరుపాటుకు లోనైనా విశ్వామిత్రుని శాపానికి గురికావలసిందే. దేవేంద్రుని తిరస్కరించే వీలే లేదు.

అమ్ముని అల్గి చూడుడును ఆ క్షణమాత్రన గోత్రధామణీధ్రమ్ములు వ్రయ్యు న య్యినుము దక్కగ నంబుధులింకు మూడులోకమ్ములు దిద్దరందిరుగు గాడ్పుచలింపగనోడు నుగ్రతంబమ్మిన యట్టి కోపపరుపాలికి బ్రావులువోననోడరే” అంటూ సందేహిస్తూనే అమరపతి ఆజ్ఞకే తల ఒగ్గింది. భూలోకానికి పయనమైంది. విశ్వామిత్రుని తపోవనంలోకి ప్రవేశించింది. విశ్వామిత్రుడు కోపిష్టి అనే విషయాన్ని అంగీకరిస్తూనే, ‘ఆపద కలగవచ్చునేమో’ అనే సందేహంలో తలమునకలౌతూనే ప్రభువాజ్ఞను శిరసావహించడానికి సిద్ధమైంది. వ్యవస్థలలో రాజులకై కట్టుబడి ఉండాల్సిన నిబద్ధతలో భాగంగా ఆమె స్పందించింది. భూలోకానికి వచ్చి తపోవనంలో ప్రవేశించింది. పుష్పాపచయంలో సహాయం చేసే నెపంతో సఖులతోపాటు విహరించింది. అవకాశం చూసుకోని విశ్వామిత్రుని మనోజభావ కందళితుని చేసింది. ఆతనితో రమించింది. ఒక ఆడ శిశువుకు జన్మనిచ్చింది. మొత్తమ్మీద విశ్వామిత్రునికి తపోభంగం కావించింది. దేవేంద్రుని ఆజ్ఞ అంతమేరకే. మాతృత్వంతో శిశువును దరిచేర్చుకునే అవకాశం పాపం ఆమెకు లేదు. ఆమెకే కాదు అప్సరసగణం పరిస్థితి అదే. ఆ కారణంగా ఆమె సైకతస్థలిలో ఆ శిశువునుంచి వచ్చిన మార్గాన్నే వెళ్ళిపోయింది. ఇందులో కార్యం దేవేంద్రుడిది. ఉపకరణం మేనక. విశ్వామిత్రుని తపోభగ్నం లక్ష్యం గా దేవేంద్రుని ఆశయం నెరవేరింది. ఈ కధ ప్రతీకాత్మకమైనది. సమాజంలో ఇటువంటి కధలనేకం. రాజరాజనరేంద్రుని కాలంలో ఇటువంటి సంఘటనలనేకం చోటుఛేసుకుని ఉంటాయి. ఇప్పటికీ అటువంటి సంఘటనలనేకం పునరావృతం అవుతూనే ఉన్నాయి. పితృస్వామ్యంలో పురుషప్రయోజనాల దృష్ట్యా స్త్రీని ఎరగా ఉపయోగించుకుంటూ పరిణామాలకు వాళ్ళనే భాధ్యులను చేయడం తిరిగి వారినే నిందించడం పరిపాటి. మేనకలాంటి స్త్రీలెందరో తమ ప్రమేయం లేకుండానే పిల్లలకు జన్మనించ్చి కసాయి తల్లులుగా ముద్రవేసుకుంటున్నారు. విధివంచితులై పిల్లల్ని వదులుకోవడమో, సమాజంతో అపవాదుకు గురికావడమో ఆత్మాహుతి చేసుకోవడమోవంటి సంఘటనలు కోకొల్లలు. ఉపఖ్యానంలో మేనకపై అభాండాలు లేకపోయినా కన్నపేగు బంధాన్ని తెంచుకునిపోయిన ఆమె కడుపుకోతను వర్ణించకపోయినా అది భరించలేనిది. లక్ష్యం విశ్వామిత్రుని తపోభంగం అయినందున ఈ విషయాలను కవి ఏ మాత్రం స్పృశించలేదు. ఏది ఏమైనా విధివంచితులై అమాయకంగా కుంతీదేవిలా తల్లులైన స్త్రీలందరు లోకాపవాదానికి భయపడ్డవారే. లోకం తీరునే పట్టించుకోకుండా వారి బ్రతుకేదో వారు బ్రతికే వారు వేశ్యలు. ఈ విధంగా శకుంతల తల్లి కధ కూడా హృదయాన్ని ద్రవింపజేసేదే.

మొత్తం మీద ఆడశిశువుకు జన్మనిచ్చిన మేనక వెనుదిరిగినయనంతరం ఆమె శకుంత పక్షులతో రక్షింపబడి శకుంతలమై ముని కుమారుల ప్రమేయంతో కణ్యామహర్షి ఆశ్రమానికి చేరి అతని పెంపుడు కూతురైనది. యుక్తవయస్కురాలై తపోవనంలో విహరిస్తున్న సందర్భంగా వేటకై వచ్చిన దుష్యంతుడు అదే తపోవనానికి చేరుకున్నాడు. దుష్యంతుడు కణ్యామహర్షి ఆశ్రమాన్ని చేరుకుని శకుంతలను చూడటం యాదృచ్చికం.

“………….. తన్వింబయోజదళాయతాక్షిసం
కుల మిళితాళినీల పరికుంచిత కోమల కుంతలన్ శ
కుంతల యను కన్యకను” చూచెను.

అంటే చాలా అందకత్తె అయిన శకుంతలను చూచాడు. ఆ అందానికి ఆకర్షితుడూ అయ్యాడు. దుష్యంతుడు అంతటితో ఆగిపోలేదు. పెళ్ళిచేసుకోవాలనే ఆలోచనా వచ్చింది. కానీ ఆ యివతికి తన్ను వివాహమాడగల అర్హత ఉందా? లేదా? తేల్చుకొనే ఉద్దేశంతో ఇట్టి రూపలావణ్యవిలాస విభువు గుణసుందరి విందులకేల వచ్చితివంటూ ప్రశ్నించి ఆమె క్షత్రియపుత్రిక అనే సమాధానాన్ని పొంది వివాహార్హత కల్గిన స్త్రీగా తను సంతృప్తిని పొందాడు. ఈ సందర్భంలో కేవలం శారీరక వాంచకే ప్రాముఖ్యతనివ్వకుండా వివాహానికే పెద్దపీట వేశాడు.

ఇద్దరూ యుక్తవయస్కులు. కణ్యామహర్షి తపోవనంలో లేడు. అయినా దుష్యంతుడు అందులో తనవంతు ఔచిత్యాన్ని పరిశీలించుకునే ముందడుగు వేశాడు. మనసులోని పెళ్ళిమాటను శకుంతల ముందుంచాడు. తన్ను వివాహమాడి అశేషరాజ్యలక్ష్మీ మహానీయ సౌఖ్యముల తేలియాడమని నచ్చచెప్పాడు. నీవంటి అందకత్తెకు వల్కలాజినములు, ఫలాశనములు విటపకుటీరాసనము సరిగాదని సలహా ఇచ్చాడు. అంటే తన్ను వివాహమాడటం వల్ల ఆమెకు కలుగబోయే సుఖసౌఖ్యాలను ఆనందాలను ఏకరవు పెట్టి ఆమెను వెన్వెంటనే ఒప్పించే ప్రయత్నం చేశాడు. అష్తవిధ వివాహాల్లో గాంధర్వవిధి వివాహప్రసక్తిని తెచ్చాడు.

“…………… గాంధర్వవిధి వివాహమగుట వినవె యుక్తవా”ని తెలియజేస్తాడు. అయినా శకుంతల తొందపడలేదు. వివాహం అంగీకారమైనా

“కరుణనిరతులు ధర్మ స్వరూపులింతకు మదీయ జనకులు సనుదెతురు వారి వచ్చి నీ కిచ్చిరేని పాణిగ్రహణం సేయుమునన్నున్” అంటూ తండ్రి వచ్చిన అనంతరమే వారి అంగీకారం చేతనే తన పాణిగ్రహణం జరుగగలదని స్పష్టం చేస్తుంది. దుష్యంతుడు తనసందేహాలను నివృత్తిచేసుకున్నాడే తప్ప శకుంతల పరిమితులను పట్టించుకోలేదు.

“వనజ నేత్ర! గాంధర్వవివాహమతి రహస్యమ్ను, నమంత్రకమగుచునొప్పు”, అంటూ గాంధర్వవివాహం అతిరహస్యమంటూనే కణ్యామహర్షి లేకున్నా ఈ వివాహావిధికెట్టి ఆటంకాలుండవని, వివాహం ఆయన రాకపూర్వమే చేసుకోవచ్చని తొందరపెట్టాడు. దుష్యంత శకుంతల వివాహాలనిర్ణయాలవంటి సంధర్భాలు ఈనాటికీ అనేకం చోటుచేసుకుంటున్నాయి. వివాహానికి ముందు స్త్రీలు ఎన్నో విధాలుగా అభ్యంతరం తెలిపినా ఏదో విధంగా నచ్చజెప్పి మెడలు వంచి పెళ్ళిచేసుకోనే సంఘటనలు కొనసాగుతూనే వున్నాయి. ఆ ధోరణే ఇక్కడా కనబడుతున్నది. శకుంతల మొత్తం మీద పెళ్ళికి ఒప్పుకున్నది. కానీ రాజులకు బహుభార్యత్వముంటుందని ఆమెకు తెలుసు. ఆ క్రమంలో అతనికింతకు పూర్వమే పెళ్ళై వుండే అవకాశముంది. సంతానమూ ఉండే అవకాశముంది. మరి రాజు వాళ్ళకే రాజ్యాధికారం కల్పించవచ్చు. అందువల్ల ముందే

” నరనుత! నీ ప్రసాదమున నాకుదయించిన నందనున్ మహీ
గురుతర యౌరాజ్యమునకున్ దయతో నభిషిక్తుజేయగా
వరం ప్రసన్న బుద్ది ననవద్వముగా దయనేయు నెమ్మితో
నిరుపమదాన నట్లయిన నీకును నాకును సంగమంబగును”

ప్రశ్నించింది. ప్రశ్నించటమే కాదు అతన్ని ఒప్పించింది. అంటే దుష్యంతుడు శకుంతల కొడుకునే యువరాజుగా చేయడానికి అంగీకరించి ఆమెను గాంధర్వ పద్ధతిలో వివాహం చేసుకున్నాడు. ఈ మాటలు, అంగీకరించడం వంటివి నలుగురి ముందు జరిగినవి కావు. ఇరువురికి మాత్రమే పరిమితమైనవి. అలాంటప్పుడు ఈ వరానికి కార్యరూపం ఉండగలదా ? లేదా ? అనే సందిగ్ధంలో ‘ఉండగలదనే’ భావానికి మొగ్గుచూపించింది. దుష్యంతుడూ వివాహానికే మొగ్గు చూపాడు. శకుంతలనూ అందుకు అనుకూలంగా మార్చుకున్నాడు. (తానొక చక్రవర్తినని, రాజుగా తనకుండే పరిమితులుంటాయని, ప్రజలు తనపట్ల సహృధ్భావన్ని కలిగి ఉండే విధంగా తన జీవితం స్వేచ్చామయమైనది కాదని, తాను కొన్ని పరిమితులకు లోనై ఉండటం తప్పనిసరి అని దుష్యంతుడు ఆలోచించలేదు. యుక్తవయసులో క్షత్రియ కులానికే చెందిన అందమైన యువతీయువకులు ఏకాంతంలో కలుసుకున్నవారు భవిష్యత్తుకన్నా వర్తమానానికే ప్రాముఖ్యమిచ్చారు. గాంధర్వ వివాహం జరిగింది. తద్వార అఖమత సుఖాలను అనుభవించాడు. ఆ తర్వాత అన్న త్ప్రధాన వర్గంబు కణ్యామహాముని పాలికి ప్రత్తెంచెందనని చెప్పి తన నగరానికి వెళ్ళిపోయాడు.

దివ్యదృష్టితో శకుంతలాదుష్యంతుల వివాహాన్ని తెలుసుకున్న కణ్యామహర్షి కూడా ఆ గంధర్వవివాహం విధిచోదింతలని అంగీకరించాడు. ఒకవేళ దుష్యంతుడు అంగీకరించకపోతే శకుంతల పరిస్థితేంటని సందేహం ఆయనకు కలుగకపోలేదు. ప్రకృతి సాక్ష్యంగా జరిగిన వివాహానికి ప్రకృతే అవసరానికి సాక్ష్యమివ్వగలదనే నమ్మకం ఆయనకు కల్గియుండవచ్చు. అనుకున్న ప్రకారం పుత్రోదయం తర్వాత మునికుమారులను తోడిచ్చి కణ్యామహర్షి శకుంతలను దుష్యంతమహారాజు వద్దకు పంపించాడు. (శకుంతల దుష్యంతమహారాజు సభలో ప్రవేశించడంతోనే ఆమె అస్థిత్వపోరాట ఆలోచనలు ముందుకు వస్తాయి). సకల సామంత మంత్రి పురోహిత ప్రధాన పౌరజన పరివృతుడైయున్న రాజసభలో శకుంతల దుష్యంతుడిని చూస్తూనే కలవరపడింది. కణ్యాశ్రమంలో అతనితో గడిపిన క్షణాలను గుర్తుతెచ్చుకొంటుంది, అక్కడ దుష్యంతుడు అనురాగంతో ఆప్యాయంతో మధ్యురమైన స్నేహంతో ప్రవర్తించాడు. రాజసభలోని దుష్యంతుని ముఖకవళికలలో ఆ లక్షణాలేవీ లేవని గమనించింది. రాబోయే ఆపదను అంచనా వేసుకొంది. కొంత తత్తరపడింది. ఆలోచనా పరంపరలు ఆమెను వెంబడించాయి.

ఎఱుగడొకొనన్ను నెఱిగియి
నెఱుగని యట్లుండునొక్కొయెడదవ్వగంటన్
మఱచెనొకొముగ్దులధిపులు
మఱవరె బహుకార్యభారమగ్నులు గారె

మొదట తన్ను తను ఎఱుగనట్లే ఉన్నాడని అనుమానించింది. ఆపై తన్ను గుర్తించి కూడా తెలియనట్లు నటిస్తున్నాడా? అనే అనుమానం కలిగింది. “భార్యగా స్వీకరించినవాడు, పుత్రోదయానికి కారణమైనవాడు తనను గుర్తించకుండా ఉండేందుకు వీలెట్లా ఉంటుంది” అనే విశ్లేషించుకోకల్గిన విజ్ఞత కల్గినదైయుండటం వల్ల తన్నెఱిగి కూడా ఎఱుగనట్లు నటిస్తున్నడా? అని ప్రశ్నించుకుంది. అయితే ఈ ప్రశ్నలోనే ఎఱిగి కూడా ఎఱుగనట్లు నటిస్తున్నాడనే సమాధానం కూడా ఉంది. ఆ విషయాన్ని అర్ధం చేసుకున్నా ప్రకృతి సాక్షిగా పెండ్లాడిన వాడు తనని నిర్లక్ష్యం చేస్తున్నాడని అంగీకరించడానికి మనస్సు ఒప్పుకోలేదు. అందువల్ల “చాలాకాలమైనందువలన మఱిచిపోయాడేమో”? అని సమాధానపరచుకోవాలని చూసింది. అందుకూ మనస్సొప్పుకోలేదు. అధిపులైనవారు ఎంతంటి కార్యభారాలున్నప్పటికీ మఱిచిపోవడానికి వీల్లేదని నిర్ణయించుకొంది. ఈ విధంగా ఒకవైపు దుష్యంతుని ప్రవర్తనా విధానం రెండొవైపు ఇష్టపడి మనువాడిన భర్తపై ఉండాల్సిన విశ్వాసం ఈ రెండు ఆలోచనల మద్య కొట్టుమిట్టాడుతూనే

” తలపగ నాడువల్కిన విధంబెడదప్పగ వీడెనొక్కొచూ
డ్కొలు విరిసంబులై కరము క్రూరములైన నిమిత్తమేమియో”

అంటూ ఆందోళన చెందింది. వివాహవిషయంగా కణ్యామహర్షి అనుమంతితో పాణిగ్రహణం చేసుకుందామని శకుంతల ప్రతిపాదించింది అయినప్పటికీ ఆ విషయాన్ని ఏమాత్రం పట్టించుకోకుండా గాంధర్వవివాహవిధిని ముందుకు తెచ్చి ఒప్పించి పెళ్ళి చేసుకున్నడు. పైగా కలుగబోయే సంతానానికి(మగ) యువరాజుగా చేస్తానని మాట కూడా ఇచ్చి దాంపత్యసుఖాన్ననుభవించాడు. ఆ దుష్యంతుని చూపులే ఇప్పుడు ప్రేమలేనివై కఠినంగా క్రూరంగా ఉండటాన్ని చూసి శకుంతల ఆందోళన పడింది. కొందఱు వ్యక్తులు ఆయా సంధర్భాలలో స్వల్పవ్యవధికి సంబంధిన పరిచయాలను మరచిపోయే ఆస్కారముంటే ఉండవచ్చు కాని అది మాములు జనానికి సంబంధిన విషయం, ఈ సంధర్భంలో దుష్యంతుడు శకుంతలను నచ్చి మెచ్చి ఒప్పించి వివాహం చేసుకోవడమే కాదు కనబోయే కొడుకుకు రాజ్యం కట్టపెడతాననే మాట ఇచ్చి సంసారిక సుఖాన్ననుభవించాడు. అట్లాంటి దుష్యంతుడు మరచిపోయే ఆస్కారముండదని శకుంతల విశ్లేషించుంది. ఆ విశ్లేషణ మదింపులో దుష్యంతుడు ఉద్దేశ్యపూర్వకంగా తనను నమ్మనట్లు నటిస్తున్నాడని అర్ధం చేసుకుంది అందువల్లే

‘కలయగ పల్కరించిరుపకారులునైరని నమ్మియుండగా
వలవదు బుద్ధిమంతులు నవయులైన ధరాధునాధులణ్

అంటూ ఆవేదన చెందింది. కానీ ఏం లాభం ? చేతులు కాలాక ఆకులు పట్టుకుంది. ఇందులో యువతకు మరీ ముఖ్యంగా యువతీ లోకానికి చక్కటి మార్గనిర్దేశనమున్నది. ఐశ్వర్యం అంతస్థులు రాజరికాలని చూసి వారి వ్యక్తిత్వం ఉన్నతంగా ఉంటుందని ఊహించడానికి వీల్లేదనే స్పష్టమైన సలహా వుంది. చివరగా దుష్యంతుడు తనను ఉద్దేశపూర్వకంగానే తెలియనట్లు నటిస్తున్నాడనే నిర్ణయానికి వచ్చింది.

మఱచిన దలపింపగనగు
నెఱుగని నాడెల్లపాట నెఋఇగింపగనగున్
మఱి యెఱిగి యెఱుగనొల్లని
కఱటిం దెలుపగ కమలగర్భునివశమే

కావాలని తనను గుర్తుపట్టనట్లు నటిస్తున్న దుష్యంతుడికి తనను గుర్తింపజేయడం ఆ బ్రహ్మతరం కూడా కాదని నిర్ణయించుకొంది. అయినా తనదైన ప్రయత్నం చేయకతప్పదని ఆలోచించింది. (ఈ సంధర్భం శకుంతలకు ప్రత్యేకమైనదేమీ కాదు. పెళ్ళికొప్పించి కాపురం చేసి పిల్లలను కని సకల సుఖాలనుభవించి ఆ స్త్రీపై మోజుతీరిన తర్వాత ఆ స్త్రీని ఒదులుకో చూసే ప్రతీ మగాడి ముందు ఆ భార్యపడే వేదనలకిది ఓ నమూన. ఇంతటి నిర్ణయానికి వచ్చినా కొడుకు రాజ్యాధికారాన్ని కోల్పోవటమేకాక అక్రమసంతానపు ముద్ర తల్లీకొడుకులిద్దరికీ పడే అవకాశముంది. ఆ అవమానాన్ని అధిగమించాల్సిన అవసరాన్ని గుర్తుచేసుకుంది. అతన్ని ఒప్పించేందుకై తీవ్రంగా ప్రయత్నించింది. అందులో భాగంగానే

జననాధ వేటనెపమున
గొనకొని కణ్యాశ్రమమునకున్ వచ్చి ముదం
బునందు నాకు నీ యి

చ్చిన వరం దలంప వలయు చిత్తములోనన్” అంటూ వేడుకొంటుంది. ఈ వేడుకోలు లోనూ శకుంతల వాడిగా సంధిన మాటలు లేకపోలేదు. కణ్యాశ్రమంలో తన కుమారుణ్ణి యువరాజుగా చేస్తాననే వరాన్ని జ్ఞాపకం చేసుకోవలసిందిగా చెప్తుంది. కేవలం ఆమె మాటలు అంతకే పరిమితం కాలేదు. నీవు ఈ విషయాన్ని “అంగీకరించకపోవడంలో ఉద్దేశ్యపూర్వకమైన మోసమేమైనా ఉన్నదా ?” అని నిలదీయదలచుకున్నది. ఆ నిలదీయడానికి ఉపయోగించిన పదమే “వేట నెపమున గొనకొని కణ్యాశ్రమమునకున్ వచ్చి ..” అంటే దుష్యంతుడు ఒక రాజుగా, క్షత్రియుడుగా వేటాడం అనే వేడుకలో భాగంగా ఆశ్రమానికి రాలేదని వేటనెపంతో నన్ను మోసగించడానికి మాత్రమే వచ్చావనే బాణాన్ని సంధించింది. ఒకవైపు ఇచ్చిన వరాన్ని జ్ఞాపకం చేసుకోమన్నది. ఈ వరాన్ని నిజం చేయకపోతే నీవు వేటకొరకు కాకుండా వేటనెపంతోనే వచ్చినవాడవౌతావనీ సవాల్ విసిరింది. ఇంత మెలుకువతో తెలివిగా మాట్లాడినా ఆ మాటలేవీ దుష్యంతుని చెవికెక్కలేదు. అందువల్ల ఏకంగా

‘ఏ నెఱుగ నిన్ను నెక్కడి
దానవు మిన్నకయ యనుచితంబులు పలుకం
గానేల యరుగు యంబురుహా
నన యెందుండి వచ్చితందులకు శడిన్..” అంటాడు.

ఈ అనడంలో ఆవేశం ఉంది. వీలైనంత తొందరగా ఆమెను కొలువుకూటమినుండి పంపింఛే ప్రయత్నం ఉంది. అందులో భాగంగానే సామాజికులకు తనమాటలే నిజమని నమ్మించే ప్రయత్నముంది. వివాహప్రసక్తి, సంతానప్రసక్తి, యువరాజు ప్రసక్తి .. ఇవేమీ స్పృశించకుండానే “నీవు నాకు తెలియదు, నీవు మాట్లాడే మాటలన్నీ అనుచితాలు. వచ్చినదారినే వెళ్ళిపో” పై పద్యం సారంశమిదే. ఈ మాటలతీరు దుష్యంతుడి ప్రణాళిక ప్రకారంగా సామాజికులందరు శకుంతలనే అనుమానింఛే అవకాశముంది. లేనిపోని జిమ్ముక్కులు చేసి రాజ్యాధికారం చేజిక్కించుకునేదుకుకై శకుంతల ప్రయత్నం గా పౌరులు ప్రజలు భావించే ఆవకాశముంది. అందువల్ల వీలైనంత తొందరలో ఆమెను వచ్చినదారినే వెన్వెంటనే పొమ్మని ఆజ్ఞాపించి అసత్యాన్ని సత్యంగా నిరూపించదలుచుకున్నాడు. అందువల్లే ఆ తొందరపాటు. దుష్యంతుని మాటలకు శకుంతల బిత్తరవోయింది. తనను ఒదిలించుకోవడానికి ఆ విధంగా మాట్లాడుచున్నాడని అర్ధం చేసుకొంది. అతని ప్రయత్నమెంతటిదైనా సమాజంలో తాను గౌరవంగా బ్రతకాలంటే దుష్యంతమహారాజు పుత్రుడిగా తనకొడుకు రాజ్యంలో గౌరవంగా జీవించడమే కాక రాజ్యాధికారన్ని కూడా పొందాలనే పట్టుదల ఆమెలో ఎక్కువైంది. ఆ పట్టుదలలో శకుంతలకు తప్పని అస్థిత్వపోరాటముంది. అందువల్లే ఆమె ఎలాంటి జంకూ కొంకూ లేకుండా అతడిని నిలదీయదలుకుంది. ధర్మపత్నిగా నిరూపించుకోదలచింది.

ఏల యెఱుక లేని యితరుల యట్ల నీ
వెఱుగ ననచుబలికె దెఱిగి యెఱిగి
యేనకాని దేని నెఱుగరిందొరులని
తప్ప పలుకనగునెధార్మికులకు”

అంటూ కుండబద్దలు కొట్టినట్లు ప్రశ్నించింది. ఇంగితజ్ఞానం కల్గినవారెవరికైనా సత్యశోధన దిశలో ఉన్న ఎవరికైనా శకుంతల దుష్యంతుల వాదంలోని సత్యం తెలియకపోదు. చేసుకున్నది గాంధర్వ వివాహం ఆ వివాహంలో సాక్ష్యం ప్రకృతే. పౌరులెవ్వరూ సాక్షులుగా లేరు. సామాజికులకు దుష్యంతుడే భర్త అని శకుంతల ఋజువు చేసుకునే అవకాశం లేదు. ఆ విషయాన్నే శకుంతల ముందుకు తెచ్చింది. అంతేకాదు “ఆ కారణంగానే నీవు అబద్దమాడుతున్నావో?” అని నిలదీసింది. ఎవరికీ తెలియనంత మాత్రాన అబద్దం ఆడటం ధార్మికులకు తగినదేనా?” అని మరో ప్రశ్న సంధించింది. ఈ ప్రశ్నలో ఓ కిటుకును ఉపయోగించింది. లౌక్యంగా అతణ్ణి ధార్మికుడంటూ సంబోదించింది. ఆ సంబోదన అతడి ముందటి కాళ్ళకు బంధం వేయడం కొరకే. ధార్మికుడవంటు సంబోధిస్తూనే ధార్మికులైనవారు తప్పు పలకడం తగునా” అంటూ ప్రశ్నించింది. ఈ ప్రశ్నఓ నీ ధార్మికుడివా ? తప్పు పలికేవాడివా అనే సవాల్ వుంది. ధార్మికుడివైతే అబద్దం ఆడవు. అబద్దమాడే వాడివైతే ధార్మికుడవు కాదు. ధార్మికుడివా? కాదో! తేల్చుకోవాల్సిన అవకాశాన్ని దుష్యంతునికే ఇచ్చింది. ఈ సున్నితమైన అంశాన్ని దుష్యంతుడు గమనించి తప్పకుండా తనను తన కుమారుణ్ణి స్వీకరిస్తాడనే నమ్మకంతోనే శకుంతల ఆ ప్రయత్నం చేసింది.

అంతే కాదు

విమల యశొనిధీ పురుషవృత్తమెఱుంగుచునుందుజూనివే
దములును బంచభూతములు దర్మువు సంధ్యలునంతరాత్మయన్
యముడును జంద్ర సూర్యులు నహంబును రాత్రియున్నహా పదా
ర్ధములిచి యుండగా నరుడు దక్కొన నేర్చునె తన్నుమ్రుచ్చిలన్

నా యెఱిగినట్లు యన్నియి
నీ యిచ్చినవరము ధారణీవర యెఱుగున్.
నా యందు డొటి యట్టుల

చేయుతునుగ్రహమవజ్ఞాసేయందగునే అంటూ బ్రతిమిలాడింది. ఈ బ్రతిమిలాడటంలొనో ఆమె దుష్యంతుణ్ణి “నిర్మలమైన యశస్సుకు విధియైనటువంటివాడా “ అంటూ సంబోదించింది.

మానవుని వృత్తాంతాన్ని వేదాలు పంచభూతాలు ధర్మం, సంధ్యలు అంతరాత్మ యముడు సూర్యచంద్రులు రాత్రింబవల్లు ఎల్లప్పుడూ పర్యవేక్షిస్తూనే ఉంటాయని చెప్పింది. దుష్యంతుడు అబద్దమాడలాని చూసినా ఈ ప్రకృతిసాంతం పర్యవేక్షిస్తుందని చెప్పినపుడు ఆత్మపరిశీలన చేసుకునే దిశలో సత్యాన్ని అంగీకరిస్తాడని శకుంతల ఆశపడింది. అన్నిటినీ మించి ‘అంతరాత్మ ‘ నుండి మానవుడు తన్ను తాను మోసం చేసుకోవడం అసాధ్యమనే విషయాన్ని కూడా ఇందులో చేర్చింది. అంతరాత్మని శోధించుకునే వాడెప్పుడూ జీవితంలో చేసిన పొరపాట్లను సరిదిద్దుకుంటాడు. తెలిసి తెలిసి తాను తప్పు చేసానని గ్రహించికూడా, సరిదిద్దుకునే ప్రయత్నం చేయక దుష్ఫలితాలకు దుర్మార్గాలకు కారకులైనవారు అంతరాత్మ మళ్ళీ మళ్ళీ ప్రశ్నిస్తున్న సందర్భంగా జీవితంలో ధైర్యంగా నిలదొక్కుకోవడం కష్టం. ఆ దుర్మార్గం, ఆ దుష్ఫలితం హృదయాన్ని నిలిపివేస్తుంది. పిండి పిప్పి చేస్తుంది. అశాంతితో కలవరపేదుతుంది. క్షణక్షణం నరకం చేస్తుంది. ఊపిరాడని పరిస్థితులను కల్పిస్తుంది. చివరిగా జీవితాన్ని ముగించుకునే పరిస్థితినే తీసుకురావచ్చు. ఇంతటి శక్తివంతమైన అంతరాత్మను శకుంతల దుష్యంతుని ముందుంచింది. వీటన్నిటికీ “మన వివాహవిషయం తెలిసుండీ నీవు తప్పించుకోలేవని. తెలియనట్లు నటించడం మంచిది కాదాని హితం చెప్తుంది. ఈ ప్రయత్నంలోనూ ఆమె అతణ్ణి నిర్మలమైన యశస్సు గలవాడివనీ, రాజులలో శ్రేష్టుడివైనవాడివని సంబోదించి సన్మార్గానికి తిప్పే ప్రయత్నం చేసింది. అయినా రాజరికమర్యాదకై ప్రాకులాడుతున్న దుష్యంతుని ముందు శకుంతల ప్రయత్నాలేవీ ఫలించలేదు. వేడుకోళ్ళన్నీ పనికిరాకుండాపోయాయి.

సతియును గుణవతియును బ్రజా
వతియును ననువ్రతయునైన వనిత నవజ్ఞా
న్వితదృష్టిజూచునతి దు
ర్మతి కహముం బరం గలదె మతాబరికింపన్

ధర్మబద్దంగా వివాహమాడిన గుణవతి సహధర్మచారిణి అయిన భార్యను నిరాదరించిన దుర్మతికి ఇహలోకంలోనే కాదు పరలోకంలో కూడా మంచిగతులుండవని చివరగా శకుంతల దుష్యంతుణ్ణి బెదిరించింది. సాధువాక్యాల్తో మంచిమాటలతో పొగడ్తలతో అతణ్ణి వివాహానికి కట్టుబడి ఉండేటట్లుగా ప్రయత్నం చేసింది. ఆ మార్గం సుగమం కాలేదు. దాంతో ఆమె ఆవేశం కట్టలు తెంచుకొంది. భార్యను నిరాదరిస్తే సంభవించబోయే ఫలితాలను ముందుంచి ‘తస్మాత్ జాగ్రత్తా అని బెదిరించింది.

ఒకమంచి భార్యను కల్గియుండగల అదృష్టాన్ని ఏకరువు పెడుతూనే అట్టి పురుషుడు పుణ్యవంతుడౌతాడనే ప్రయోజనాన్ని సూచిస్తుంది. అంతేకాకుండా జీవితంలో భార్య కారణమగానే పురుషుడు తన ఆపదలన్నిటినీ అధిగమించగలడని, భార్యయందు ప్రవేశించి పురుషుడు పుత్రుడుగా ఉర్ధవిల్లుతాడని ఆ పుత్రుడు పున్నామనరకాలనుండి తప్పించగల్గినవాడని, ముఖ్యంగా దుష్యంతపుత్రుడు నూరు వాజపేయాలనొరిస్తాడని సరస్వతి ఆకాశవాణిగా వినిపించిందని అంతటి పుత్రుని వదులుకో జూడటం ధర్మం గాదని, సత్యం చాలా గొప్పదని ఆ సత్యాన్ని తప్పడం పాడిగాదనంటూ దాంపత్యధర్మాన్ని, పుత్రప్రయోజనాన్ని సత్యనిష్ఠకుగల గొప్పతనాన్ని చెప్పి అతణ్ణి ఒప్పించడానికి శాయశక్తులా కృషి చేసింది. చివరిగా తనను దారినపోయే సాధారణ స్త్రీగా అంచనా వేసుకోవద్దంటూ

‘క్షత్రియ విశ్వా
మిత్రునకు పవిత్రయైన మేనకకున్ స
త్పుత్రినయి కలుగక
ధా త్రీతలనాథ యింత ధర్మేతరనే’

అని మళ్ళీ బ్రతిమిలాడటంలోనికి దిగుతుంది. ఈ వేడికోళ్ళు, అభ్యర్ధనలు, ధార్మిక నీతులు, బెదిరింపులేవీ దుష్యంతుడి మీద పనిచేయలేదు. అతడు నూటికి నూరుపాళ్ళుగా తన రాజగౌరవాన్ని కాపాడుకునేందుకే ప్రయత్నించాడు. రాజు నలుగురికీ మంచి చెడుల విషయంలో తీర్పు చెప్పవలసినవాడు. ఆదర్శంగా ఉండవలసినవాడు. స్త్రీల పట్ల దయాబుద్దితో ప్రవర్తించవలసినవాడు. దుష్టశిక్షణ శిష్టరక్షణ చేయవలసినవాడు. కుశలనీతి కల్గియుండవలసినవాడు. శకుంతలను భార్యగా స్వీకరించాల్సిన దుష్యంతుడు పై విషయాలన్నిటినీ విస్మరించాడు. దుష్యంతుడు శకుంతలను వదిలించుకోవడానికి చివరి అస్త్రంగా

ఏనెట నీవెట సుతుడెట
యేనెన్నడు దొల్లి చూచి యెఱుగను నిన్నున్
మానిను లసత్య వచనలు

నా నిట్టుల సత్యభాషణంబుచితంబే అంటూ బుకాయించాడు. సత్యాసత్యాలు ఏ విధంగా ఉన్నా సామ్నాజికులు ప్రస్తుతాంశాలకే ప్రాధాన్యమిస్తారు. ఆ క్షణంలో వాళ్ళకు సత్యంగా గోచరించిన విషయాన్నే తీవ్రంగా పరిగణిస్తారు. దుష్యంతుడు నేను నిన్నెప్పుడూ చూడనేలేదు. నీ అబద్ధపు మాటలు స్త్రీలోకానికే మచ్చ తెచ్చేవిగా ఉన్నాయంటాడు. ప్రజలను, పౌరులను నమ్మించడానికి

పొడవున ప్రాయంబునగడు
గడిది బలంబునను జూడగా నసదృశునీ
కొడుకని యీతని నెంతయు
నెడమడుగగ జూపదెత్తె యిందఱు నగగాన్.

అని కూడా అంటాడు. ఇక్కడ దుష్యంతుడి ఒక అద్భుత విషయాన్ని ముందుకు తీసుకువచ్చి తాను తప్పించుకునే ప్రయత్నం చేస్తాడు. శకుంతల దుష్యంతుల కొడుకు అసమాన్యుడు. అతణ్ణి చూస్తే శకుంతల పుత్రుడిగా లేడు. మంచి దేహదార్డ్యంతో పొడగరియై ఉన్నాడు. ఇతిహాసాల్లోని అందరి ఇంతుల్లా శకుంతల అతి సుకుమారంగా కోమలంగా ఉంది. శకుంతలకు ఇంతటి పుత్రుడు ఉండటానికి వీల్లేదు. అనేటట్లుగా అతని దేహదార్డ్యముంది. అతడు తన కొడుకని ఆమె తన భార్యయని దుష్యంతునికి తెలుసు. లోలోపల వారిపట్ల సుముఖత ఉండిఉండవచ్చు. కాని రాజమర్యాద కాపాడుకోవడానికి తాను సంతోషిస్తున్న విషాయాలనే ముందుకు తెచ్చి తన్ను తాను రక్షించుకోజూశాడు. ఆమెను సభనుండి వెళ్ళిపొమ్మని ఆజ్ఞాపించాడు. ఆమె దుష్యంతుడు తనను స్వీకరించడాని సిద్దంగా లేదనే విషయన్న్ని గమనించిన క్షణం నుండి అనేకవిధాలుగా అతడిని ఒప్పించడంలో విఫలురాలైంది. తిరుగు ప్రయాణం తప్పదనే నిర్ణయానికి వచ్చింది.

తడయక పుట్టిననాడ తల్లిచే దండ్రిచే విడువ
బడితి నిప్పుడు పతిచేతను విడువంబడియెదనొక్కి
నుడువులు వేయినింకేల యిప్పాటినోములు దొల్లి
నోచితినిగాకేమి యనుచు గుందెడెందమున

తన జీవితమే కష్టాలమయమైనందుకు ఎంతో దుఃఖించింది. భగవంతుడే శరణని నమ్ముతూ కొడుకును తీసుకొని వెనుదిరుగుతుండగానే

“గొనకొని వీడు నీకును శకుంతలకుంబ్రియనందనుండు సే
భరియింపుమీతని శకుంతల సత్యం వెల్కెసాధ్వి స
ద్వినుత మహాపతివ్రత వివేకముతోనని దివ్యవాణి దా
వినిచె ధరాధునాథునకు విస్మయమందగ దత్సభాసదుల్”

అంటూ వేలుపుల పలుకులు వినబడ్డాయి. ఈ మాటలు వినీవినపడక ముందే దుష్యంతుడు శకుంతలను స్వీకరించడానికి సిద్ధమయ్యాడు. అంతవరకు తాను చేసిన వాదనను సాంతంగా ఉపసంహరించుకున్నాడు.

ఏను నీ యింతియగాని యెఱుగరన్యు
లర్థి కణ్యామహాముని యాశ్రమంబు
నందు గాంధర్వవిధి వివాహమున గరము
నెమ్మి జేసతి దేని పాణిగ్రహణము

అంటూ తన నిరాకరణకు గల కారణాలను పౌరుల ముందుంచాడు.

అన్యులెఱుగమి లోకాపవాద
భీతినెఱియు నిత్తన్వి బ్రీతిదప్పి
యెఱగనంటి నిందఱికిప్పుడెఱుంగ
జెప్పెనాకాశవాణి యచ్చెరువుగాక

దుష్యంతుడు లోకాపవాదభీతితో ఈమె నాకు తెలియదన్నానని నొక్కి చెప్తున్నాడు. పెళ్ళి చేసుకునే సందర్భంలో కాదు కూడదని తండ్రి చేతుల మీదుగా పాణిగ్రహణం జరుగుతుందని శకుంతల తెలియజేసినప్పుడు గాంధర్వవివాహం అంగీకారయోగ్యమైనదే అంటూ ప్రకృతిసాక్ష్యంగా ఉండటం వల్ల భవిష్యత్తులో ఎలాంటి ఇబ్బంది లేదనే ధోరణిలో ఆమెను ఒప్పించాడు. గాంధర్వవివాహ విషయంలో లోకులు అనుమానించే అవకాశమున్నదని కాని, లోకాపవాదానికి తాను వెనక్కు తగ్గాల్సి వస్తుందేమో అనికాని అతడేమాత్రం ఆలోచించలేదు. రాజు తలచిందే ధర్మం, రాజు చెప్పిందే శాస్త్రం (గుఱ్జాడ) అన్నట్లుగా “లేడికి లేచిందే పరుగు” అను సామెతను సార్ధకం చేస్తూ పెళ్ళిచేసుకున్నాడు. ముందూ వెనుకా ఆలోచించకుండా ఆమె కొడుకును యువరాజుగా పట్టాభిషిక్తుణ్ణి చేస్తానని మాట కూడా ఇచ్చాడు. అందరి స్త్రీల వలెనే శకుంతల గంధర్వ వివాహానికి తటపటాయించింది. అంతేకాదు రాజులకు బహుభార్యత్వం అంగీకారమైనదే. క్రితంలోనే వివాహం జరిగి వుండవచ్చు. భవిష్యత్తు లో మళ్ళీ పెళ్ళి చేసుకునే అవకాశమూ ఉంటుంది. తెలిసి తెలిసి తనకు కలుగబోయే సంతానాన్ని అనామకులను చేయడానికి శకుంతల మనస్సంగీకరించలేదు. శకుంతలకే కాదు. ఏ తల్లికీ అలాంటి మనస్సుండదు. అన్ని ఆలోచించిన శకుంతలకు కొలువుకూటంలో భంగపడక తప్పని పరిస్థితి ఏర్పడింది. తన్ను తాను రక్షించుకోవడానికి లేక రాచరికహోదాను మేడిపండు గౌరవాన్ని కాపాడుకోవడానికి ఒక స్త్రీ జీవితాన్ని ఆమె సంతానాన్ని అపఖ్యాతి పాలు చేయడానికి అంధకారమయం చేయడానికి సిద్ధమయ్యడు. రాజుగా తాను ప్రజలకు ధర్మానికి కట్టుబడి ఆదర్శప్రాయుడై ఉండాలనే ఆలొచనే ఆయనకు రాలేదు. సాధారణ సామాజికుల వలె స్వార్ధపూరితంగా ఆలోచించాడు. (పితృస్వామ్యంలోని అందరి మగవాళ్ళ వలెనే దుష్యంతుడూ ఆలొచించాడు ఆ ధోరణే ఈ దుష్యంతుడిలో కనబడుతున్నది. వ్యాసమహర్షి రచించినా నన్నయ అనువదించినా ఇది ఆనాటి సమాజాన్నే కాదు ఈనాటి సమాజాన్ని కూడా అద్దం పడుతున్న సంఘటన ఇది. ఈ మధ్య కాలంలో జరుగుతున్న అనేకానేక సంఘటనలకేమాత్రం తీసిపోదు.)

ఈ సందర్భంలో దుష్యంతుడు భరతవర్ణానికి ఆ పేరు రావడానికి కారకుడైన భరతుని తండ్రి.ఒక గొప్ప నాయకుడు. ఉత్తమోత్తమ చరిత్ర కలవాడు. అంతటి మహానుభావుడు సాధారణ జనానీకం వలె మొదట తొందరపడి ఆ తర్వాత నాలుక్కరుచుకున్నాడు. ఫలితంగా తాను నష్టపోవడానికి సిద్ధపడలేదు. శకుంతలా భరతుల జీవితాలనీ ఫణం పెట్టాలనుకొన్నాడు. తన గౌరవాన్ని కాపాడుకో జూసాడు. సాహిత్యం సమాజాన్ని అద్దం పట్టడమే కాదు సందేశత్మకమై ఉండాలి. నాయకుడు అంటేనే నీతిమార్గంలో ప్రజలకు అనుసరణీయుడై ఉండాలి అని ఒక నమ్మకం. ప్రజల నమ్మకాన్ని వమ్ము చేయకూడదు. అందువల్ల గంధర్వవివాహం ధర్మబద్ధమైనదనే అంగీకరయోగ్యమైనదనే విశ్వాసం ప్రజల్లో సడలకూడదు. తద్వారా ఆ నాయకుల పట్ల విముఖత ఏర్పడకూడదు. ఆ కారణంగానే తదనుకూలంగా రచయిత వేలుపుల పలుకులను ప్రవేశపెట్టాడు.

విమలయశొనిదే పురుషవృత్తమేఱుగుచు నుండు జూవె వే
దములును బంచభూతములు ధర్మువు సంధ్యలు నంతరాత్మయున్
యముడును జంద్రసూర్యులు నంబును రాత్రియున్మహాపదా
ర్ధము లిని యుండగా నరుడు దక్కొన నేర్చునె తన్నుమ్రుచ్చిలన్

గాంధర్వవివాహానికి ప్రకృతిసాక్ష్యమని నమ్ముతున్న కాలంలో ఆ ప్రకృతేసాక్ష్యంగా వచ్చి శకుంతలను ఆతని కొడుకును రక్షించింది. ఒక నమ్మకం ఆధారంగా చేసుకున్న వివాహబంధాన్ని ఆ నమ్మకమే రక్షించింది. అయితే ఈ మధ్య కాలంలో జరుగుతున్న అనేకానేక సంఘటనలకేమాత్రాం తీసిపోనిదీ కథ. వివాహానికి మరీ ముఖ్యంగా ప్రేమిచే రోజుల్లో లేని అభ్యంతరాలు అనుమానాలు అపోహలు ధర్మాధర్మాలు విశ్లేషణలు విచక్షణాలు వివాహ సంధర్భంగా లేదా వివాహానంతరం వారి వారి ఆర్ధికస్థాయిలననుసరించి హోదాలననుసరించి ముందుకు వస్తాయి. గాంధర్వవివాహాలుగా కాకపోయినా ప్రేమ పేరిట గుళ్ళు గోపురాల్లో స్నేహితుల సమక్షంలో పెళ్ళిళ్ళాడటం మామూలైపోయింది. యుక్తవయసులో ఉన్న యువతీయువకులు ఏ మాత్రం ముందుచూపు లేకుండా మంచి చెడు విచక్షణ లేకుండా ప్రేమ వ్యవహారంలో పడుతున్నారు. ప్రేమించుకున్నవారందరూ పెళ్ళి వరకు వస్తారనీ ఖచ్చితమైన నమ్మకమేమీ లేదు. పెళ్ళి జరిగినా సజావుగా కాపురాలను కొనసాగిస్తారని నమ్మకం లేదు. ఒక సందర్భంలో అమ్మాయి యింటి ఆర్ధికస్థితిగతులు ఆమె వద్దనున్న నగలు, నగదును ఆశించి అబ్బాయిలు ఆ ఆమ్మాయిలకు ప్రేమ పేరిట దగ్గరై లొంగతీసుకుంటున్నారు. మరి కొన్ని సందర్భాల్లో అబ్బాయిల అందచందాలని చూసి అమ్మాయిలు ఆకర్షితులౌతున్నారు. ఇంకొన్ని సందర్భాల్లో పరిపక్వతలేని ఆదర్శాల ఆరాటంతో తొందరపడి దగ్గరౌతున్న వారుంటున్నారు. ఆర్ధికంగా నిలదొక్కుకొని పరిపూర్ణ వ్యక్తిత్వాలను నిర్మించుకున్న వారికెలాంటి ఇబ్బదులుండవు. ప్రేమజంటలో ఏ ఒక్కరికి నిజాయితీ లేకపోయినా ప్రేమ వ్యవహారాలు పెళ్ళిళ్ళ వరకు పోయే అవకాశముండదు. పెళ్ళి జరిగినా వారి జీవితం సాఫీగా సాగుతుందనే నమ్మకముండదు. ప్రేమ వ్యవహారం పెళ్ళి వరకు వచ్చేసరికి తల్లిదండ్రులనుండి బంధువర్గం నుండి ఆక్షేపణాలు. అంతవరకు యువతీయువకులుగా వారు కొనసాగిస్తున్న జీవనవిధానాన్ని పట్టించుకోని పెద్దలు పెళ్ళిప్రసక్తి వచ్చే వరకు ఆక్షేపణాలతో ముందుకు వస్తారు. కొన్ని చోట్ల అమ్మాయి పక్షం వాళ్ళు అనాంగీకారాన్ని తెలిపితే మరికొన్ని చోట్ల అబ్బాయి పక్షం వాళ్ళు విముఖతను చూపుతున్నారు. ఏమైనా అబ్బాయో అమ్మాయో లేదా ఇద్దరు మనస్తాపానికి గురౌతున్నారు. ప్రేమ పేరుతో విలాసంగా కాలం గడిపి తీరా పెళ్ళి ప్రస్తావన వచ్చేసరికి ముఖం చాటు చేసుకునే అబ్బాయిలు, తల్లితండ్రుల పట్టింపులతొ విధిలేక దూరమవుతున్న అమ్మాయిల సంఖ్య రోజురోజుకూ పెరిగిపోతూ ఉంది. అబ్బయికి మాత్రమే ఇష్టం లేని సందర్భంలో మహిళాసంఘాల మద్దతుతో అమ్మాయిలు తమ ఆత్మగౌరవాన్ని కాపాడుకొనే దిశలో ఉద్యమిస్తున్నారు. న్యాయం జరుగుతుందని చెప్పలేని పరిస్థితి. అమ్మాయిలు దూరంగా ఉన్నపుడు అబ్బాయిలు అంతరంగం విప్పుకోలేని పరిస్థితి. ప్రేమని కాదని బలవంతంగా తల్లిదండ్రులు కుదిర్చిన పెళ్ళికి తలవంచినా ఆ ప్రేమవ్యవహారం బయటపడ్డా భర్తతో వేధింపులు తప్పవు. ప్రేమలో లేని అడ్డంకులు పెళ్ళికెందుకని కొందరు అబ్బాయిలు కక్షసాధింపు చర్యలకు పాల్పడుతుంటే తామిష్టపడ్డారు కాబట్టి పెళ్ళిచేసుకొని తీరాల్సిందే అనే మూర్ఖత్వంతో ఎన్నో ఆసిడ్ దాడులు కత్తి దాడులనేకం రోజువారీ వ్యవహారలైపొయాయి. ఎంతోమంది అమ్మాయిలు తమ విలువైన ప్రాణాలను ప్రేమపేరిట పోగొట్టుకుంటున్నారు. పెద్దల విముఖత కారణంగా యువతీయువకులు కలసికట్టుగా ఆత్మాహుతులకు పాల్పడుతున్నారు. ఏది ఏమైన ప్రేమజంటలో ఏ ఒక్కరికి నిజాయితీ లేకపోయినా నష్టపోయేది ఎక్కువగా స్త్రీలే. పెళ్ళో దాంపత్యమో బెడిసికొట్టిన కాలంలో అపవాదులు అధికంగా వచ్చేది స్త్రీజాతికే. అంతేకాకుండా విశ్రుంఖలనంగా ప్రవర్తించేవాళ్ళు ఆ స్త్రీలను వాడుకోచూడటం, దెబ్బతీయటం, అవమానించడం చివరిగా బతకకుండా చేయటం వంటి సంఘటనల సంఖ్య దినదినం పెరిగిపోతూ వున్నాయి. సమాజంలో ఆస్తికులే అధికశాతం. దొంగ-దొర, మంచివాడు – చెడ్డవాడు, భూస్వామీ – పాలేరు, పెట్టుబడిదారు – కార్మికుడు, ప్రభుత్వం ప్రజలు అందరు ఈ ఆస్థికుల కోవకి చెందినవారే. ఎవరికివారుగా ఆ భగవంతుణ్ణి స్మరించి తమకు విజయం కల్పించమని వేడుకునేవాళ్ళే. భగవంతుడి సాక్షిగా వివాహం జరుపుకుంటున్నవాళ్ళే. వాళ్ళే అనేక కారణాలతో పరస్పరంగా నిందించుకొంటున్నా వేదనలకు గురిచేస్తున్నా ఆ భగవంతుడు సహాయానికి రాని సందర్భాలనే చూస్తున్నాం. ఈ విషయంగా అబ్బాయి తొందరపాటుకన్నా అమ్మాయిలనే ఎక్కువగా గర్హిస్తాం. పెద్దల అంగీకారంతో జరిగిన వివాహాలకే రక్షణ కరువైన రోజుల్లో నాటి గంధర్వ వివాహాలు, నేటి విప్లవవివాహాలు యువతకు అనుసరించదగింది కాదని చెప్పడానికి ఈ ఉపాఖ్యానం ఓ గొప్ప ఉదాహరణగా (స్థైర్యంతో ఆత్మవిశ్వాసంతో ఇట్లాంటి సంఘటనలను ఎదుర్కొనే స్త్రీలూ ఉన్నారు) ఈ కధ సార్ధకమైనది. ఒక గొప్ప సంకేతంతో వ్యాసుడు ఈ కధను పేర్కొంటే దుష్యంత మహారజు పట్ల అమితమైన గౌరవంతో అతనికెలాంటి అపవాదు ఆపాదించకుండా ఉండటం కోసం కాళిదాసుమహాకవి శాప వృత్తాంతాన్ని చేర్చారు. ఏది ఏమైనా ఈనాటి యువత, పెద్దలు సామాజిక సంస్థలు ఈ మద్యకాలంలో వెర్రితలలుగా విస్తరిస్తూ యువతను తప్పుదారి పట్టిస్తున్న మీడియాని నియంత్రిస్తూ సమాజాన్ని సరైనదిశలో పయనింప చేయాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది. తస్మాత్ జాగ్రత్త.

కంది గింజ

రచన : శ్రీధర్ ఆయల

            “ మిస్టర్  నూర్  భాషా ! నువ్వు  ‘ఖురాను’   మీద  ప్రమాణం  చేసావు. నీ  వృత్తి  వివరాలు  కోర్టు  వారికి ఉన్నది, ఉన్నట్లుగా  తెలియజెప్పు.”

“ హుజూర్ ! నేనొక  శిల్పిని.  పాలరాయి,  సుద్దరాయిల  మీద,  ఇంకా  మీనియేచర్  వస్తువుల  మీద  పేర్లు,  చిత్రాలు  గీస్తాను.”

“  మీనియేచర్  వస్తువులు  అంటే ?”

“  కందిగింజలు,  బియ్యం   గింజలు  వగైరా  హుజూర్ !”

“ కందిగింజల  మీద  వ్యక్తుల  పేర్లు,  చిన్న చిన్న  ఆకృతులు  చెక్కుతావు,  అవునా ?”

“ జీ !  హుజూర్ !”

“ నోట్  దిస్  పాయింట్ !  యువర్  ఆనర్ ! ఈ  ముద్దాయికి  జీవనోపాధి  కందిగింజల  మీద   ఆధారపఢి   ఉంది. అంతేనా  నూర్  భాషా ?”

“  జీ  హుజూర్ !”

“  పేరు  చెక్కిన  కందిగింజని ఎంతకి  అమ్ముతావు ?”

“ ముప్పయి  రూపాయిలకి  అమ్ముతాను  హుజూర్ ! దాన్ని  గాజుపెట్టెలో పెట్టి, పెట్టె  పైన  రంధ్రానికి  చిన్న  లెన్స్  అమర్చి, ఒక్కొక్క  పెట్టెని  వంద  రూపాయిలకి   అమ్ముతాను  హుజూర్ !”

“ఒక్క  కందిగింజని  ముప్పయి  రూపాయిలకి  అమ్మే నువ్వు, రెండు  క్వింటాళ్ల  కందిపప్పుని   నీ  గొడౌనులాంటి  దుకాణంలో ఎందుకు  దాచావు ?”

“ అబద్ధం  హుజూర్ !  నేను  నా దుకాణంలో  రెండు  కిలోల  కందిపప్పు  మాత్రమే   ఉంచాను  హుజూర్ !”

“ ఈ  ముద్దాయి  నూర్  భాషా  అబద్ధం  చెప్తున్నాడు   యువర్  ఆనర్ !  పోలీసుల  రైడులో ఇతని  దుకాణం  లాంటి  గొడౌనులో,  అక్రమంగా  నిల్వ  చేసిన రెండు క్వింటాళ్ల  కందిపప్పుని, ఒక  టాటా  406  మెటాడోర్లో  లోఢ్  చేసి,  ప్రభుత్వ  గిడ్డంగికి   తీసుకొని  రావడం  జరిగింది. ఆ  విషయాన్ని  మెటాడోర్   డ్రయివర్  సాక్ష్యం  ద్వారా  ఇదివరకే   రుజువు  చేయడం  జరిగింది. కందిగింజ  మీద  శిల్పాలు,  పేర్లు  చెక్కడానికి,  అంత  పెద్ద  మొత్తంలో,  కందిపప్పు  నిల్వచేయాల్సిన  అవసరం  లేదు. దీనిని  బట్టి   తేలిందేమిటంటే  ఇతను  ఆహార  పదార్థాలు  అక్రమంగా  నిల్వచేసి,   కృత్తిమంగా  వాటి  ధరలు   పెరగడానికి   దోహదం  చేసాడు. అంతే  కాక  ఆ తరువాత  వాటిని  తనకి  నచ్చిన  ధరలకి  అమ్ముకొని  లాభాలు  ఆర్జిస్తున్నాడని  కూడా  రుజువయింది—”  సర్కారీ  వకీలు  వాదన శృతి  పెంచుకొంది.

నూర్  భాషా  కళ్లముందు,  కేవలం  రెండు కిలోల  కందిపప్పు  పొట్లాన్ని,  పెద్ద  మెటాడోరు  మధ్యలో  పెట్టి,  తనని  పోలీసు  జీపులో ఎక్కించి, ఠాణాకి  తీసుకెళ్లిన  దృశ్యం  కదలాడింది.  కాని  అతనేం  చేయగలడు,  సాక్ష్యాలు  అతనిని  దోషిగా  నిలబెట్టాయి !

“ఈ ముద్దాయికి   ఆరునెలల  కఠిన   కారాగార  శిక్ష,   వెయ్యి  రూపాయిల  జరీమానా  విధించడమైనది. జరీమానా  చెల్లించని   పక్షంలో  ఇంకో  నెల   జైలు  శిక్ష  అదనంగా  అనుభవించ  వలసి  ఉంటుంది.”

జడ్జి  తీర్పు  విన్న  నూర్  భాషాకి,   కళ్లు  బైర్లు  కమ్మాయి.  విట్నెస్  బాక్సులోనే  పడిపోయాడు.

“ నూర్ ! ఈ  చాక్ పీసు  మీద  ఏం  చెక్కుతున్నావు ?”

“ నీ  బొమ్మనే  చెక్కుతున్నాను   ప్యారీ !”

“ నిజంగానా  నూర్ !  చూపించు,” అంటూ  చాక్ పీసుని నూర్  చేతుల్లోంచి  తీసుకొని  చూసి,“ యా, అల్లా ! ఎంత  బాగా  చెక్కావు ? అచ్చు నా  లాగే ఉంది !”  అంటూ  నూర్   రెండు  బుగ్గల  మీద  ముద్దు  పెట్టుకొంది  ప్యారీ.  అప్పుడతని   వయసు   పదకొండేళ్లు,  ప్యారీ  అతని  కన్న  రెండేళ్లు  చిన్న. అలా బాల్యంలోనే  చిగిర్చి, పల్లవించిన  ప్రేమ,  వారిద్దరినీ   ప్రణయ  బంధంలో  బిగించి  భార్యా  భర్తలుగా   చేసింది.

ఆ  మిథునానికి  అది  తొలి  రాత్రి !

చెక్కిలి  మీద  చెయ్యి  ఆన్చి, తల్పం  మీద  పడుకొని   తన్మయత్వంతో  చూస్తున్న  అర  అడుగు  పాలరాతి  బొమ్నని, కాగితం  పొరలలోంచి తీసి,  చూపించాడు  అతను.  ఆమె  దాని  అందానికి  మురిసిపోయింది.  దాన్ని  తనకి  ఎదురుగా  బల్ల  మీద  పెట్టి,  దానివైపే  చూస్తూ,  అలాగే  మంచం  మీద  పడుకొంది. నూర్  ఆమె  వెనుకవైపు  నుంచి  వచ్చి, మంచంపైన  కూర్చొని  ఆమెను  చేతుల్లోకి  తీసుకొన్నాడు. ప్యారీ తన  చేతుల్ని,అతని  మెఢకి   పెనవేసి, అతని  బుగ్గని  ముద్దు పెట్టుకొంది,“యా అల్లా ! ఎంత  బాగా  చెక్కావు !” అంటూ.  నూర్  తనకి  అతి  దగ్గరగా  వచ్చిన ఆమె  అధరాలని చూసాడు. ఆమె పై పెదవి మన్మథ  ధనస్సే అయితే  క్రింద  పెదవి, అంబుల  పొదిలాగ కనిపించింది. ఎన్నాళ్ల  నుంచో  తనని ఊరించి, నిద్ర  పోనీయకుండా.చేస్తున్న  ఆ ఆంబుల  పొదిని   తన  పెదవుల  మధ్య  బిగించాడు.  తీరా  అది  అతని  పెదాల  మధ్యకి  వచ్చేసరికి,  అంబుల  పొదిగా  గాక,  రుచులూరించే  మధుపాత్రగా  మారిపోయింది.

ఇంకేముంది !  తను  ఊహా  సుందరిని  ప్రత్యక్ష్యంగా  సాకారం  చేసుకొని,  అతను  రెచ్చిపోయాడు.  ప్యారీ  కూడా  అతని  ప్రతీచర్యకీ  పులకించిపోతూ,  తనని  అతని  చేతులకి  అప్పగించి,  ప్రాణం  పోసుకొన్న  స్త్రీ  సౌందర్యానికి   ప్రతీక  అయింది. రతి  కేళిలో  అలసి  సొలసి   పోయిన  ప్యారీని  తనివితీరా  చూసుకొన్నాడు  నూర్.  ‘ ఈ  సౌందర్యాధి  దేవత    తన  అదృష్టం  కొద్దీ,  లభించింది.  కాని  ఆమెని  తృప్తి   పరచే  పరిసరాలు,  పరిధానాలు,  ఆభరణాలు,  సౌందర్య  సాధనాలు,  తను  సమకూర్చ  లేడు.  కనీసం  ఒక్క  రోజైనా  ఆమెని  నవాబుల  రాణివాసంలో ఉంచి,  సకల  సౌకర్యాలు  సమకూర్చి,  ఆమెతో  ప్రణయం   ప్రణయం  పండించుకొంటే  ఎంత   బాగుంటుంది !’  అనుకొన్నాడు.

అవచేతన  మేథస్సులో,  గాఢంగా  కోరుకొన్న కోరికే  గాని  నిలిచిపోయిన  పక్షంలో,  అది  తప్పక  నెరవేరుతుందని  అంటారు.

నూర్  భాషా  కోరిక  తీరే  అవకాశం,‘ ఫతేఆలీ ఖాన్’  ద్వారా  సాధ్యమయింది..

ఫతే ఆలీ ఖాన్  ఒక  నవాబు.ఒక  రోజు  నూర్ ని  తన  రాజభవనానికి  తీసుకెళ్లాడు.అతని  భవనంలో, ఒక  అరుదైన  కళాకృతి  అయిన  పాలరాతి  బొమ్మ  ఉంది,  కాని  దానికి  తల  లేదు. తల  తయారు  చేసి,  దానికి  అతికించి,  తనకి  నచ్చే  విధంగా  మలిచినట్లయితే,  అడిగినంత  ఇస్తానని  అన్నాడు. నూర్  ఆ  అవకాశాన్ని  వినియోగించుకొన్నాడు

,  ఆ  పాలరాతి నగ్న సుందరి  విగ్రహానికి,  కాళ్ల  మధ్య, ఒక హంస రెక్కలు విచ్చుకొని వాలినట్లుంది.తన  విప్పారిన రెక్కలతో ఆమె నగ్నత్వాన్ని,మరుగు పరుస్తోంది.(ఆ హంస తన  పొడవైన మెడని చాచి,ముక్కుతో ఆమె అధరాలని అందుకొంటున్నట్లుగా మలచబడి ఉండేదట).ఇప్పుడా తల లేక పోవడంతో, ఆ కళాకృతి బోసిపోయింది..

నూర్  ఆ  నగ్నసుందరికి తన ప్యారీ ముఖాన్నేఅమర్చాడు, అంతే కాదు,’మన్మధుని ధనస్సు లాంటి, తన  ప్యారీ  అధరాలనే  చెక్కి ఆ హంస తన ముక్కుతో, ఎంతో ఆత్రంగా వాటిని అందుకోబోతున్నట్లు చెక్కాడు.అది  ఆ నవాబు  గారికి  ఎంతగానో  నచ్చింది. తను మాట ఇచ్చిన ప్రకారం ఏమడిగినా ఇస్తానన్నాడు.

ప్యారీని  అంతఃపుర  స్త్రీలు, రాజభవనంలోని కొలనుకి తీసుకెళ్లారు. ఆమె శరీరానికి చందన తైలాలు మర్దించి, నలుగు పెట్టి,.మెత్తని  స్పాంజి  బ్రష్ లతో  పామి,పన్నీటితోను సువాసిత జలాలతోను స్నానం చేయించారు.ఆ తరువాత  ఆమె కురులను  అరుదైన షాంపూలతో రుద్ది, వాటిని ఆరబెట్టారు. ఆ అందాల బొమ్మకి చక్కని పరిధానాలు తొడిగారు. అపురూపంగా అలంకరించి. అంతః పురంలోని పడక గదికి తీసుకెళ్లారు. నూర్ ని కూడా అదే  విధంగా అలంకరించి,ఆ గదిలోకి  ప్రవేశ పెట్టారు.నూర్ భాషా విశాలమైన ఆ అంతఃపురంలోని. పడవ లాంటి పర్యంకం మీద, మెత్తటి పరుపుల మధ్య, విశ్రమిస్తున్న తన ప్యారీని  చూసాడు.అతని కమ్మని కల నెరవేరింది.ఆమెని అక్కున చేర్చుకొని, ముద్దులాడాడు. ప్యారీ కూడా ఇనుమడించిన ఉత్సాహంతో  అతనిని  తన అందంతో  మురిపించి స్వర్గలోకాల్ని మరపించింది.

మర్నాడు  లేచేసరికి, నూర్  నదిమధ్యలో, ఒక నాటు పడవ మీద, కాళ్లు చేతులు బంధింపబడి  ఉన్నాడు. అతని  ప్యారీని  ఫతే ఆలీ ఖాన్  అపహరించాడు. ప్రాణాలతో ఉండాలంటే,ప్యారీని మరచి  పొమ్మన్నాడు. ప్యారీ కోసం ప్రాణ  త్యాగం  చేయగలిగినా,తన కొడుకు క్షేమం ఆలోచించి,బయట పడ్డాడు నూర్ భాషా,తను ఇవ్వలేని  సుఖ సంతోషాలని, నిండైన జీవితాన్ని ప్యారీకైనా ఇవ్వగలిగి నందుకు  ఆనందించాడు ఆ నిస్వార్థ  ప్రేమికుడు.

తన కేసుని పైకోర్టుకి తరలించి,వాదించి గెలుస్తానన్న వకీలుని చూసి నూర్ ఆశ్చర్యపోయాడు. నూర్ భాషా ప్రశ్నలకి జవాబివ్వకుండా,ఆ వకీలు కాగితాల మీద అతని సంతకాలు  తీసుకొని  వెళ్లిపోయాడు.

పై కోర్టులో నూర్ లాయర్,క్రింద కోర్టులోని సర్కారీ వకీలు వాదనని దూది  ఏకినట్లు ఏకి పారేసాడు.కందిపప్పు  ధర పెరగడానికి, రాష్ట్ర ప్రభుత్వం అవలంబించిన విధానమే కారణమన్నాడు.కేంద్ర ప్రభుత్వం పేదవాళ్లకి సబ్సిడీ ధర మీద  కందిపప్పుని అందజేయమని, రాష్ట్రప్రభుత్వానికి ఇచ్చిన నిధిని,అధికారులు దుర్వినియోగం చేసారనీ.పప్పుని దిగుమతి  చేసుకోకుండా,లోకల్ మార్కెట్ లోనే ఎక్కువ ధరకి కొని,సబ్సిడీ ధరకి రేషను షాపులో అమ్మారనీ, అందువల్ల లోకల్  మార్కెట్లో కందిపప్పు ధర  పెరిగిందనీ, బల్ల గుద్ది మరీ చెప్పాడు. నూర్  దుకాణం 55 చదరపు గజాల స్థలంలో ఉందనీ,

అంత చిన్న స్థలంలో రెండు క్వింటాళ్ల కందిపప్పుని దాచడం అసాధ్యమని వాదించాడు.మెటాడోర్లో తీసుకెళ్లింది,కేవలం

రెండు కిలోల పప్పుమాత్రమేనని ఆ మెటాడోర్ డ్రైవరు చేతనే సాక్ష్యం ఇప్పించాడు.ఆ లాయరు వాదన న్యాయమూర్తిని

స్పందింప జేసాయి.నూర్ భాషా మీద  కేసుని కొట్టేసి,కందిపప్పుధర పెరిగిన కారణాలు అన్వేషించడానికి ఒక కమీషన్

వేయమని హైకోర్టు రాష్ట్ర  ప్రభుత్వాన్ని ఆదేశించింది.దాంతో నూర్ భాషా విడుదల అయ్యాడు.

జైలుగేటు బయట పడిన నూర్, తన స్వాగతం కోసం,గేటుకి ఎదురుగా ఆగిన పెద్ద కారుని, దాని తలుపు  తెరచుకొని, అందులోంచి దిగిన  తన కొడుకు  ‘జాఫర్ని’ చూసి ఆశ్చర్యపోయాడు.“ అబ్బూ!” అంటూ వచ్చితనని  అల్లుకు  పోయిన కొడుకుని, ఎత్తుకొని, గట్టిగా హృదయానికి  హత్తుకొన్నాడు.

“ బేటా ! ఎలా  వచ్చావు, ఎవరు  తీసుకొచ్చారు,  కారులో ఎవరున్నారు ?” అని  అడిగాడు.

“ అమ్మ !”  అంటూ  కారువైపు  చూపించాడు  జాఫర్ !

కారు  తలుపు  తెరచుకొని,  వచ్చిందొక  స్త్రీ  మూర్తి !  పదేళ్ల  వ్యవధిలో  సౌకుమార్యం  కాస్త  సడలి,  ప్రౌఢత్వం  సంతరించుకొన్న  శరీరాంగాలతో, ఇప్పటికీ  వసివాడని,  సౌందర్యంతో,  మేలిముసుగు  మాటున  దిగింది  ప్యారీ ! నూర్  ఆమె  వంక  ఆశ్చర్యంతో చూసాడు.  “ ప్యారీ ! నువ్వెలా  వచ్చావు ?  ఆ  నవాబు——–?!”

“ నవాబు  నాలుగేళ్ల  క్రితమే మరణించాడు. మొదటి భార్య ముందే చనిపోయింది.నవాబు వల్ల ఆమెకి గాని,  నాకు గాని సంతానం కలగలేదు.ఇప్పుడా,ఆస్థానానికి  నేనే వారసురాలిని !” ప్యారీ కళ్లు గర్వంతో మెరిసాయి.“నవాబు  పోయిన దగ్గరనుంచి నీ కోసం వెతుకుతూనే ఉన్నాను.చివరకి ఈ కందిపప్పు కేసు వల్ల నీ ఆచూకీ బయట పడింది.“

“  అయితే   ఆ  లాయరుని  పెట్టింది  నువ్వేనన్న  మాట !

“అవును నూర్! నీ కేసులో బలం  లేదని, నిన్ను అన్యాయంగా  ఇరికించారని, ఆ లాయరుగారు  పేపరు  చదివిన వెంటనే అన్నారు. ఆరు నెలల నుండి నిర్విరామంగా ప్రయత్నం చేసి, చివరికి  నిన్ను విడిపించ  గలిగారు.”

“ప్యారీ ! నా  కెంతో  సంతోషంగా  ఉంది.  తిరిగి  నిన్ను  చూస్తానని  అనుకోలేదు.”

“ చూడడమే కాదు,నాతో  పాటే  ఉంటున్నావు. ముందు నువ్వు  కారెక్కు,” అంది  ప్యారీ.

నూర్  కారెక్కాడు, కారు  వెనుక  సీటులో  ఆమె  ప్రక్కనే  కూర్చొన్నాడు. జాఫర్   డ్రైవర్  ప్రక్కనే  ముందు  సీట్లో  కూర్చొన్నాడు.ప్యారీ శరీరం వెచ్చగా తగులుతూ ఉంటే,పదేళ్ల  విరహ వేదన వెన్నులోంచి తన్నుకొచ్చినట్లయింది నూర్ కి  ప్యారీ  అతని  స్పందనని  తెలుసుకొని,  అతని ఒళ్లో తల వాల్చుకొని పడుకొంది. మూసి ఉన్నగుప్పెటని,అతని  ముందు  పెట్టి,“ ఇందులో  ఏముందో  చెప్పు”,  అంది.

“  ఏమో,  నాకు  తెలియదు.”

ప్యారీ  గుప్పెటని  విప్పి,  చూపించింది.  తెల్లని  అరచేతులో  పసుపు  పచ్చని  కందిగింజ  ఉంది.

“ ఇదేమిటి   ప్యారీ ?”

“ ఇది నా అదృష్ట  రత్నం  నూర్ ! దీని వల్లనే కదా, మళ్లీ నిన్ను కలుసుకో గలిగాను,.”  అంది.

“అంటే?”

“ అంటే ఏముంది ! నేను నిన్ను  వజీరు  సమీక్షంలో”  స్వయంవరం ద్వారా‘నికా’ చేసుకోబోతున్నాను.నీతో

పాటు,ఈ ‘కందిగింజని’ బోనస్ గా పొంద బోతున్నాను,” అంటూ ప్యారీ ముందు సీట్లో కూర్చొన్నజాఫర్ని చూపిస్తూ.

 

 

**********************

*********************

Categories Uncategorized

భారతంలో బాలకాండ

రచన: శారదామురళి

 

 

 

 

 

 

 

ప్రియమైన మీనా,

బాగున్నావా? ఇక్కడ నేను బాగానే వున్నాను. కనీసం అలా అనుకుంటున్నాను. ఇంటా బయటా ఊపిరాడనంత పని. శారీరకమైన శ్రమ  కంటే మానసికమైన అలసట ఎక్కువ కృంగ దీస్తుందేమో! కొద్ది రోజులు ఉద్యోగం మానేసి విశ్రాంతి తీసుకో అంటాడు ప్రశాంత్. కానీ నీకు తెలుసుగా, నా పనంటే నాకెంత ఇష్టమో.

 

నిజానికి, ఆస్ట్రేలియా వచ్చింతరువాత ఏం చేయాలో నాకు చాలా రోజులు అర్ధం కాలేదు. చైల్డ్ సైకాలజీలో నా డిప్లొమానీ, ఇంగ్లీషులో ఎమ్మేని ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో అసలు తెలియలేదు. అప్పుడు ఎవరో సలహా ఇస్తే టీచర్ ట్రైనింగ్ చేసాను. ఇక్కడ టీచర్లకి కొరతగా వుండటంతో తొందరగానే ఒక ప్రభుత్వ పాఠశాలలో ఉద్యోగం దొరికింది.

 

అయితే ఒక చిన్న చిక్కుంది. పట్టణాల్లో పోస్టింగ్ దొరికేకంటే ముందు ఇక్కడ కొన్నేళ్ళు మారుమూల పల్లెల్లో పని చేయాలి. నన్నూ అలాగే ఒక పల్లెలో వేసారు. ఆ ఊరు అడిలైడ్ కి దూరంగా ఎడారిలో వుండటం వల్ల ప్రశాంత్ నీ, పవన్ నీ వదిలి వెళ్ళక తప్పలేదు.

 

అబ్బ! అక్కడ బ్రతుకు ఎంత దుర్భరంగా వుంతుందనుకున్నావు? పట్టణాలొదిలి ఉత్తరంగా ఎడారి పల్లెల్లోకి వెళ్తున్న కొద్దీ శ్వేత జాతీయుల సంఖ్య తగ్గి అబొరిజీన్ల సంఖ్య పెరుగుతుంది. నిజానికి ఈ తెగల్లో జనాభ విపరీతంగా తగ్గిపోవటంతో, ఒక్కో పల్లెలో వందా రెండొందలమంది కంటే ఎక్కువ వుండరు. అట్లాంటి ఒక పల్లెలో వేసారు నన్ను.

 

 

బిక్కు బిక్కు మంటూ వెళ్ళాను. నా చర్మం రంగూ వాళ్ళ ఒంటి రంగూ దాదాపు ఒకేలాగుంటటంతో వాళ్ళు నన్ను బాగానే ఆదరించారు. కానీ ఈ అబొరిజీన్ తెగల్లో తాగుడూ వ్యభిచారమూ ఊహించలేని స్థాయిల్లో వుంటాయి. సాయంత్రమైతే చాలు, తలుపులన్నీ బిగించుకుని లోపల గడ గడా వొణుకుతూ కూర్చునేదాన్ని. ఆ పిల్లలకి చదువుకుందామన్న ఆసక్తీ, బ్రతుకు మీద తీపీ, భవిష్యత్తు మీద ఆశా చచ్చిపోయాయా అనిపిస్తుంది కొన్నిసార్లు.

 

ఆడపిల్లలయితే అయిదేళ్ళు దాటని పిల్లలుకూడా మాన భంగానికి గురవుతారు! నెలల తరబడి స్నానం లేకుండా, అట్టలు కట్టిన జుట్టుతో, మురికి ఓడుతూ వాసన వేస్తున్న వాళ్ళను చూడగానే ముందు కొద్ది రోజులు కడుపులో తిప్పినట్టై వాంతొచ్చినంత పనయ్యేది. కానీ కొన్ని రోజులైంతరువాత జాలేయటం మొదలైంది. ఏ జాతి అయితేనేం, పిల్లలు పిల్లలే కదా? వాళ్ళని ఎలాగైనా చేరదీయాలి అనుకున్నాను. మొదట్లో కష్టమైంది. అనుకోకుండా నాకక్కడ ఒక భారతీయురాలైన లేడీ డాక్టరు కనిపించింది. చిన్నదైనా ఆవిడంటే అక్కడ అందరికీ బాగా గురి. ఆమె సాయంతో పిల్లలకి చేరువయ్యాను.

 

 

వారం మొత్తం స్కూలికి ఎగ్గొట్టకుండా వస్తే స్విమ్మింగ్ పూల్ లో ఒక పూట ఆట విడుపు, శుభ్రంగా రోజూ స్నానం చేస్తే మెక్ డోనాల్డ్స్ లో బర్గరూ, ఆట స్థలంలో పోటీలూ వంటి చిన్న చిన్న బహుమతిలిచ్చి వాళ్ళకి కొంచెం మంచి అలవాట్లు నేర్పే ప్రయత్నం చేసాను. అదృష్టవశాత్తూ ఇక్కడ సోషల్ వర్కర్ చాలా మంచిది. నిజంగా ఆ పిల్లల కోసం చాలా తాపత్రయపడేది.

 

ఆర్నెల్ల కింద నేనడిగినట్టు అడిలైడ్ నగరంలో పోస్టింగ్ ఇచ్చారు. నేను వదిలి వచ్చేటప్పుడు పల్లెలో పిల్లలు ఎంత ఏడ్చారనుకున్నావు? ఆ క్షణం నా చదువూ తెలివి తేటలూ అన్నీ సార్ధకమైనట్టనిపించింది.

 

ఇప్పుడు అడిలైడ్ లో ఒక మారు మూల సబర్బ్లో వున్న స్కూల్లో వేసారు నన్ను. ఈ పిల్లలంతా శ్వేత జాతీయులే. అయినా వీళ్ళ పరిస్థితికూడా ఏమంత బాలేదు. చీటికీ మాటికీ విడాకులిచ్చుకుంటూ, నలభై యేళ్ళొచ్చినా తగిన జోడు కోసం వెతుకుతూ వుండే తల్లి తండ్రులు పిల్లలకేం నేర్పిస్తారు? ఆడ పిల్లలైనా, మగ పిల్లలైనా, వ్యాపార సంస్కృతి నించీ, అర్ధం లేని వ్యామోహాలనించీ రక్షణా లేదు, నియంత్రణా లేదు. మనశ్శాంతీ లేదు, చదువుకునే వాతావరణమూ లేదు. పిల్లలకి టీచర్లనీ, అమ్మా-నాన్నలనీ సంఘాన్నీ ఎవరిని చూసినా నిర్లక్ష్యం, అసహనం.

 

కూలిపోతున్న కుటుంబ వ్యవస్థ కింద నలిగిపోతున్న ఈ పసి మొగ్గలని ఎలా కాపాడాలో ఎవరికీ తెలియదు. ఇక్కడ ముప్పై శాతానికి పైగా పిల్లలు డిప్రెషన్ వంటి జబ్బుల బారిన పడుతున్నారంటే నమ్మ గలవా?

 

మన దగ్గర పిల్లలెంత ప్రశాంతంగా పెరుగుతున్నారు! నిశ్చింతగా అమ్మా, నాన్నా, నానమ్మా, అమ్మమ్మా, తాతయ్యల దగ్గర ఆడుతూ పాడుతూ, వెచ్చటి సుర్యకాంతిలో విచ్చుకునే పూలని గుర్తు తెస్తారు.

 

ఇక్కడ పాపం పన్నెండు పదమూడేళ్ళకే బాయ్ ఫ్రెండో, గర్ల్ ఫ్రెండో లేకపోటే కొంపలంటుకున్నట్టు బాధ పడతారు. ఆడపిల్లలకి పదిహేనేళ్ళకి గర్భమో అబార్షనో. ఇక వీళ్ళ బాల్యం ఎక్కడ?

 

అప్పుడప్పుడూ ఇలాటి ఆలోచనలతో నిద్ర పట్టదు నాకు. “ఇంత సున్నిత మనస్కురాలివి ఈ ఉద్యోగమెందుకు చేస్తావ్?” అని కోప్పడతాడు ప్రశాంత్. నిజమే, దీన్నొదిలేసి ఏదైనా ప్రైవేటు స్కూల్లోకి మారితే అక్కడి పిల్లలింత అధ్వాన్నంగా వుండరేమో. అదీ చెప్పలేమనుకో! అయినా మన అవసరం ఎక్కడ ఎక్కువ వుందో అక్కడే కదా మనం పని చేయాలి? ఏమంటావు?

 

సరే, ఏదో మనసులో వున్న బాధంతా చెప్పుకున్నాను. అదంతా వొదిలేయి. మీ ఇంట్లో అంతా ఎలా వున్నారు? చంద్రు ఎలా వున్నాడు? లేఖ ఏ క్లాసు చదువుతోంది? మా పవనుతోటిదే కాబట్టి అయిదో ఆరో చదువుతుండాలి!

 

వుండనా మరి,

సరూ.

 

 

 

*****************

 

 

 

ప్రియమైన సరూ,

 

నీ ఉత్తరం చదివి చాలా సంతోషపడ్డాను. ఆ ఉత్సాహంలో నేను కూడా ఉత్తరమే రాస్తున్నాను. నీ ఉద్యోగం విశేషాలు ఆసక్తిగా వున్నాయి. నీకు సంతృప్తి కలిగించేలా నువ్వు బ్రతకగలుగుతున్నావు. అభినందనలు.

 

ఐతే సరూ, ఒక్క మాట. నువ్వు ఇండియా వదిలి దాదాపు పదేళ్ళయి వుంటుంది. ఈ పదేళ్ళలో ఇక్కడ ఎంత మారిందో నువ్వూహించలేవు. అప్పుడప్పుడూ ఇక్కడికి వచ్చినా అంతగా అబ్జర్వ్ చేయటానికి వీలుండొద్దూ?

 

నువ్వనుకున్నట్టు ఇక్కడ పిల్లలు హాయిగా సీతాకోక చిలుకల్లా ఎగరటం లేదు. పంజరంలో బంధించబడి ఆకాశం వైపు ఆశగా చూసే చిలకల్లా వున్నారు.

 

మొన్నేమయిందో తెలుసా? మా అత్తగారు జాతకాలవీ చూస్తారని నీకు తెలుసుగా. నిన్న సాయంత్రం ఆవిడని కలవటానికి ఎదురింటి కస్తూరి వచ్చింది, తన మూడేళ్ళ కొడుకు రోహిత్ ని తీసుకుని. ఎప్పుడూ గిలకలా తిరుగుతూ ముద్దులు మూటగట్టే రోహిత్ ఎందుకో నిశ్శబ్దంగా కుర్చీలో కూర్చున్నాడు. ఆశ్చర్యపోయాను. వాడి కసలు ఒక్క క్షణం  కుదురుగా వుండటం ఇష్టముండదు. ఆవిడనదే అడిగాను, వాడు ఎందుకలా డల్ గా వున్నాడని. “ఊరికే అవీ ఇవీ లాగితే తంతానని చెప్పానండి. ఆ భయంతో కదలకుండా కూర్చున్నాడు, కదలకుండా. పిల్లలకి కొంచెం డిసిప్లిన్ నేర్పకపోతే ఎలా?” మూడేళ్ల పసి వెధవకి డిసిప్లినా? ఆశ్చర్యపోయాను.

 

ఇంతకీ ఆవిడెందుకొచ్చిందో తెల్సా? వాడి జాతకంలో డాక్టరయ్యే యోగం వుందో లేదో తెలుసుకుందామని. జాతకాల్లో ఇలాటివి కూడా వుంటాయా ఏమిటి? ఇంతలోనే బయటికొచ్చారు మా అత్తగారు. మెల్లిగా వాడి జాతకంలో డాక్టరయ్యే గీత లేదని చెప్పేసారు. కస్తూరి వాణ్ణి అక్కడికక్కడే ఎలా బాదిందనుకున్నావు? వాడు కెవ్వుమన్నాడు. నాకైతే కోపంతో పిచ్చెక్కిపోయింది. ముందు మా అత్తగార్నీ ఆ తర్వాత కస్తూరినీ చితక బాదాలనుకున్నాను.

 

ఎలాగో పిల్లాణ్ణి ఆవిడ చేతిలోంచి తప్పించి, “అత్తయ్యగారు సరిగ్గా చూసారో లేదో! మీరెందుకు బాధ పడతారు? వాడు పెద్ద చదువుతాడు చూడండి,” అని ఆవిడకి సర్ది చెప్పాను. వాడు డాక్టరయి ఫారిన్ వెళ్ళకపోతే ఆవిడ పరువు పోతుందట. ఎక్కడైనా విన్నావా ఇలాటి విడ్డూరం?

 

ఆ మధ్య ఇంకొక రోజేమయిందో తెల్సా? రాత్రి ఎనిమిదింటికి బాల్కనీలో నిలబడి రోడ్డు మీదకు చూస్తున్నాను. చివరింటి కావ్య స్కూల్నించి తిరిగొస్తున్నట్టుంది, ఇంకా యూనిఫాంలోనే వుంది. ఇంత రాత్రైందెందుకో అనుకుంటూ అటే చూస్తున్నానా, వున్నట్టుండి, “సీటి కొట్టి చిడాయించకు” అంటూ వెకిలిగా పాటా, సైకిల్ బెల్లూ వినిపించాయి. కావ్య బెదిరిపోయింది. వేగంగా నడవటం మొదలుపెట్టింది. ఎవడో పోకిరి వెధవ సైకిల్ మీదెక్కి ఆమె పక్కనే నడుపుతూ అలాగే పాడుతున్నాడు, మధ్య మధ్యలో ఈల వేస్తూ. ఒళ్ళు మండిపోయింది నాకు. గబ గబా చెప్పులేసుకుని కిందికెళ్ళి నాలుగంగల్లొ ఆమెని చేరుకున్నాను.

 

“హాలో కావ్యా! ఇంటికేనా? పద నేనూ వస్తా! మి అమ్మతో పని వుంది,” అంటూ ఆమె పక్కనే నడవ సాగాను. ఆ హీరో వైపు తీవ్రంగా ఒక చూపు చూసేసరికి వాడూ జారుకున్నాడు. మెల్లిగా కావ్యని మాటల్లోకి దింపి సంగతేంటని అడిగాను. పాపం, చిన్న పిల్ల ఎంత బెదిరిపోయిందో!

“ఈ పక్కనే సైకిల్ షాపులో వుంటాడాంటీ! ప్రేమిస్తున్నానంటాడు. నేను ఐ.ఐ.టీ లో చదివినా, ఐ.యే.యస్ చదివినా పరవాలేదట కానీ పెళ్ళి మాత్రం తననే చేసుకోవాలిటా. నాకేమో వాణ్ణి చూస్తేనే కంపరం ఎత్తుతుంది,” అంది.

“మరి అమ్మతో చెప్పకపోయావా?” అని అడిగాను.

“అమ్మతో మాట్లాడటానికి టైమేదాంటీ? పొద్దున్నే లేచి ఆరింటికి ఐ.ఐ.టీ కోచింగ్ కెళ్తాను. అక్కణ్ణించే స్కూలు. తర్వాత టెన్నిస్ కొచింగూ, తర్వాత సంగీతం క్లాసూ, ఇదిగో ఈ టైముకి ఇంటికెళ్తాను. వెళ్ళగానే హోం వర్కూ, పరీక్షలూ,” దాని మాటల్లో నిరాశ వినబడి నాకు దిగులేసింది. అంత భారం మొస్తున్న ఆ పసిదానికెలా వుందో!

 

వాళ్ళ ఇల్లు చేరటంతో మాటలాపి ఇంట్లోకెళ్ళాం. ఆవిడ హాల్లోనే కూర్చుని టీవీ చూస్తున్నారు. ఆయనింకా ఇంటికే వొచ్చినట్టులేరు. టీవీ మించి కళ్ళు తిప్పకుండానే, “రండి కూర్చొండి” అన్నారావిడ. ఆవిడ అంతలా చూస్తున్న కార్యక్రమం పేరు, “ఆటొచ్చా పిల్లా?”. చిన్న చిన్న పిల్లలు, అయిదారేళ్ళ కూనలు, బూరె బుగ్గలతో ముద్దొస్తున్నారు. పట్టు లంగా బుల్లి ఓణీ బారెడు జడా, జడ కుచ్చులతో వేదిక ఎక్కిందొక చిన్నారి. నిజానికది “చుక్-చుక్ రైలూ వస్తుంది” అని అమ్మ ఒళ్ళో కూర్చుని పాడే వయసు. కానీ ఆ పాప, “కసి కసిగా చూడకురో ఒరయ్యో, నలిపెయ్యరో, కరిచెయ్యరో,” అంటూ పాటా, నాట్యమూ మొదలు పెట్టింది. ఆరేళ్ళ పాప ఒళ్ళంతా అసభ్యంగా ఊపుతూ, మధ్య మధ్యలో కన్ను గ్గీటుతూ, ఆ నాట్యం చూస్తే నీలాటిదైతే ఏడుపు లంకించుకుంటుంది. అప్పుడప్పుడూ కెమెరా అమ్మా-నాన్నల మీదా ఫోకస్ చేసారు. పోటీ ముగిసి అందరికంటే ఎక్కువ నగలు దిగేసుకుని, అందరికంటే ఎక్కువ అసభ్యంగా డాన్సు చేసిన అమ్మాయికి ప్రైజొచ్చింది. మిగతా పిల్లలూ తల్లులూ గొల్లుమన్నారు. ఏమిటీ హింస పిల్లలమీద?

 

ఆ కార్యక్రమాలని రూపొందించిన వాళ్ళనీ, ఆ యాంకర్లనీ, జడ్జీలనీ, అమ్మా-నాన్నలనీ నరికి పోగులు పెట్టినా పాపం లేదానిపించింది నాకు.

 

“వెళ్ళొస్తానండీ,” అంటూ లేచాను. నేనెందుకొచ్చానో అడగలేదు. పిల్లది అన్నం తిన్నదో లేదో అడగలేదు. ఆ మాతృమూర్తి అలా శిలా విగ్రహంలా మారిన గంధర్వ కన్యలా కూర్చుని తర్వాత వచ్చే “గన్నేరు పప్పులు” సీరియల్ లో మునిగి పోయింది.

 

ఎక్కడుంది సరూ నువ్వనుకుంటున్న ఆ బాల్యం? రాత్రికి రాత్రే డబ్బూ, పేరు ప్రఖ్యాతులూ వచ్చి పడాలన్న మధ్య తరగతి తాత్రయమూ, వాటిని ఎరగా వేసే విష సంస్కృతీ, పరీక్షల తాకిడీ అన్నిటి ధాటికీ తట్టుకోలేక పారిపోయినట్టుంది కదూ?

 

జోగీ జోగీ రాసుకుంటే బూడిద రాలినట్టున్నాయి మన ఉత్తరాలు. చంద్ర నిన్నడిగినట్టు చెప్పమన్నాడు. నువ్వన్నట్టు లేఖ ఆరో తరగతి చదువుతుంది. ఏ చదువూ అబ్బకపోతే దానిచేత హోటలైనా పెట్టిస్తాను కానీ, ఐ.ఐ.టీ కోచింగ్ కి మాత్రం పంపించనని ఒట్టేసుకున్నామూ, నేనూ చంద్రా! హాయిగా తనకి నచ్చిన పాటలు పాడుంటుంది, ఇష్టమైన పుస్తకాలు చదువుకుంటుంది. చూద్దాం ఇలా ఎంతకాలం నడుస్తుందో!

 

ఇండియా ఎప్పుడొస్తావ్? వచ్చినప్పుడు మనం ఇంకా చాలా కబుర్లు చెప్పుకోవాలి, ఇలాటివే!

 

వుండనా,

ప్రేమతో

మీనా.

 

 

రామానుజ

రచన : రహ్మానుద్ధీన్..

 

[pullquote]యోనిత్యమచ్యుత పదాంబుజ యుగ్మరుక్మ
వ్యామోహదస్తదితరాణి తృణాయమేనే
అస్మద్గురోర్భగవతోస్య దయైక సింధో
రామానుజస్య చరణౌ శరణం ప్రపద్యే
[/pullquote]

 

 

 

 

 

 

 

ఈనాడు మనం పూర్తి అజ్ఞానంలో బ్రతుకుతున్నాం. మనకు మనం తెలియని మాదక దశలో జీవిస్తున్నాం. స్వదేశంలోనే విదేశీయులుగా జీవిస్తున్నాం. మన  కట్టు-బొట్టు ఏనాడో వదిలేసాం. మన పరిసరాల్ని కూడా పాశ్చాత్య సంస్కృతికి అద్దం  పట్టేలా మార్చేస్తున్నాం. మన సంస్కృతి మన ముందు వెలవెలబోతున్నా కళ్ళులేని కబోదిలా ప్రవర్తిస్తున్నాం. వేరెవరో విదేశీయులు వచ్చి, మన చరిత్రను తవ్వి  మీ పూర్వీకులు ఇంత గొప్పవారు అని మనకు  చూపిస్తే, పట్టించుకోం. మన సంస్కృతీ-నాగరికత-సంప్రదాయ-సాహిత్య-కళా-తాత్విక-ఆద్యాత్మిక అంశాలను నిరూపిస్తే కాకతాళీయమని అతి కొద్ది మంది నమ్మి, మిగితా అధిక జనాభా నమ్మకుండా — పైగా గుడ్డి సాకులు చెప్పి, అవి కేవలం గత చరిత్ర వైభవమని, సంస్కృతి కాదు అని తాము నమ్మి, మొత్తం సమాజాన్ని నమ్మింప జేసే నేర్పరుల మధ్య మన నికృష్టపు బతుకులు సాగుతున్నవి. వినాశనానికి దారి తీసే పరధర్మం-పరసంపద-పరసంస్కృతులను కౌగిలించి, మనల్ని మనం చంపుకుంటున్నాం. ఇంట్లో వంట వండుకోవటానికి తీరికుండదు, కానీ రెస్టారెంటులో రెట్టింపు సమయం వెచ్చించి మింగుడు పడని, రుచీ పచీ లేని పైగా ఆరోగ్యానికి అత్యంత హాని కలుగజేసే చెత్త-గడ్డి తింటాము. మనకు సొంతమైన పంచెకట్టు మనకు రాదు. ఒకవేళ ఎదుటివాడు వేసుకుంటే ఎక్కిరిస్తాము. అసలు మనం రోజువారి వేసుకునే బట్టలతో మన వాతావరణం లో బ్రతకగలమా అన్న ప్రశ్న ఎవరికీ కలుగదు. సరే వస్త్రం అనేది వళ్ళు కప్పుకోవటానికి, కానీ పాశ్చాత్య పోకడలకు పోయి, అర్ధనగ్నంగా, పూర్తి నగ్నం గా తయరవుతున్నాం మనం. మనకు మన మాతృభూమి కన్నా అమెరికా గురించే హెచ్చుగా తెలుసు మన దేశం గురించి అడిగినా, ఈ దేశంలో పుట్టిన మహనీయుల గురించి అడిగినా మనకు ఏమీ తెలీదు. ఇందుకు ముఖ్యకారణం మన నరనరాల్లో  పాతుకుపోయిన బానిసత్త్వపు బ్రతుకు. దాదాపు 200సంవత్సరాల పాటు బానిసత్త్వం లో మగ్గిన భారతీయత. అదే కాలంలో సర్వనాశనమైపోయి, మార్పులు చేర్పులు చెందిన మన సంస్కృతి-సంప్రదాయాలు.

 

పాశ్చాత్య విద్యలో కనుమరుగైపోయిన అత్యంత ప్రాచీనమైన  మన గురుకుల విద్య. మొదట కుల-జాతుల తగాదాల్లో, ఆ పై ముస్లిం రాజుల రుధిర-ఖడ్గ పాలన కింద, ఆ తరువాత తెల్లవారి బూటుకాళ్ళకింద నలిగిపోయి పూర్తిగా మారిపోయింది మన భారతీయత. నేడు సాధారణ మనిషికి అత్యంత దూరాన నిలిచాయి నా వేదాలు, ఉపనిషత్తులు, పురాణలు, లక్షలకోట్ల విద్యలూను. నేటి పరిస్థితి ఎలాంటిదంటే వేదం నేర్చుకోవాలన్న ఆసక్తి, కుతూహలం జనాలకున్నా, ఎలా నేర్చుకోవాలి, ఎందుకు నేర్చుకోవాలి అన్న విషయం మాత్రం తెలీదు. ఇంత జరిగినా మతఛాందసవాదుల చాదస్తం తగ్గలేదు. వేదసంపదను మరింత దూరం చేయటానికే వీరు పుట్టారా అన్నట్టుగా ప్రవర్తిస్తారు. వారు నేర్చుకోరు, ఇతరులను నేర్చుకోనివ్వరు. అంత గొప్పవా వేదాలు? వేదాల గొప్పతనం, ధార్మికంగా ధార్మిక పరంగా ఉన్న విషయాలు చాలా పుస్తకాల్లో ఇంకా వ్యాసాల్లో మనం చూస్తూ వుంటాం.  కానీ వేదాల్లో నిక్షిప్తమై ఉన్న అపార విజ్ఞానాన్ని వెలికి తీయటంలో మనందిరి కృషి —- సున్నా … ఎవ్వరూ వేదాల్ని ధర్మం తప్ప వేరే దృష్టితో చూడరే? చూసే సౌభాగ్యం కలుగనివ్వరు మతవాదులు. ఒక వేళ మతవాదుల్ని ఒప్పించినా, హేతువాదులమంటూ మరో సైన్యం బయలుదేరుతుంది. ఇవన్నీ అటుంచి స్వయంగా నేర్చుకుందామంటే, వేదాలున్నది దైవభాషలో-సాధారణ మనిషికి చదవనలవి కావు.

 

ఇటువంటి వింత పరిస్థితి ని తమ దివ్యదృష్టి తో ముందుగానే కనిపెట్టిన మహనీయులే భాష్యకారులు. ఎందరో భాష్యకారులున్నా ముగ్గురు ప్రముఖంగా పేర్కొనబడ్డారు.  వారే మధ్వ-శంకర-రామానుజాచార్యులు. ముగ్గురూ దాదాపు ఒకరి తరువాత ఒకరు భారతభూమిని పావనం చేయటానికి అవతరించారు. మధ్వాచార్యుల వారు ఉడిపి నుండి ద్వైత సిద్ధాంతాన్ని ప్రచారం చేస్తూ మధ్వ మతాన్ని స్థాపించారు. వీరి తరువాత మంత్రాలయ గురు సార్వభౌములు శ్రీ రాఘవేంద్రగురువులు మధ్వమతానికి మరింత ఔన్నత్యాన్ని తెచ్చిపెట్టారు. శంకరాచార్యులు ఆది శంకరులుగా లోక విదితమే, భారతదేశమంతా సంచరించి అప్పటికి తిరోగమనం పట్టిన  హిందూ మతాన్ని ఉద్ధరిస్తూ నాలుగు దిక్కుల్లో నాలుగు శారదాపీఠాలను స్థాపించి ఎన్నో దేవాలయాలను పునఃప్రతిష్ఠించి సనాతన ధర్మానికి కొత్త అర్ధాన్ని-జీవాన్ని తెచ్చిపెట్టారు.ఇక శ్రీమహావిష్ణువు స్వరూపుడైన అనంత ఆదిశేషుని అంశతో మన జనులను ఉద్ధరించటానికి ఈ భువి పైకి వచ్చిన వారే శ్రీమద్భగవద్రామానుజాచార్యుల వారు. విశిష్టాద్వైత సిద్ధాంతాలను అందించిన మహానుభావుడు. తిరుమల మొదలు శ్రీరంగం-కాంచిపురం-ప్రయాగ-బదరీ-వృందావన క్షేత్రాల్లో పూజాదిక సంప్రదాయాలను ప్రవేశ పెట్టారు. వీరందించిన వేదభాష్యాలను తెలుసుకునే ముందు వీరి గురించి తెలుసుకోవాలి.

 

జన్మతయా శ్రీవైష్ణవ సాంప్రదాయం లో పెరిగాను కాబట్టి నాకు శ్రీవైష్ణవ మతం తత్సంబంధిత విశిష్టాద్వైత సిద్ధాంతం గురించి బాగా తెలుసు, మిగతా ఇరు సిద్ధాంతాలు మా తాత వద్ద కొంచెం మరియు పుస్తకాల ద్వారా ఇంకొంచెం తెలుసుకున్నాను. శ్రీవైష్ణవ సాంప్రదాయానికి ఆద్యులు పన్నిద్దరు ఆళ్వారులు. ఆళ్వార్ అనగా భగవంతుని భక్తిలో పూర్తిగా లీనమైన వారనీ, భక్తులలో ఉత్తములనీ అర్ధము. పెరియాళ్వార్ మొదలు ఆండాళ్ వరకూ జాతి-కుల-లింగ భేదాలు లేకుండా మహనీయులై తరించిన విష్ణు భక్తులే ఈ ఆళ్వార్లు. ఒక పక్క మత ఛాందసవాదులు, మరో పక్క జైన-బౌద్ధ మతాల ప్రచారం తో హిందుత్త్వము సన్నగిల్లుతున్న సమయంలో  తారతమ్యాలను మించి భగవంతుని ఆరాధనను సామాన్య ప్రజల వద్దకు తేవటానికి దక్షిణ భారతావని లో వెలసిన వారే  ఈ ఆళ్వారులు. భక్తి నే ఆయుధంగా మార్చుకొని వైష్ణవాలయాలలో వెలసిన ఆ మహావిష్ణువును అంతటా దర్శిస్తూ తరిస్తూ నాలాయిర ప్రబంధమనే దివ్య గ్రంథాన్ని అందించారు. ఈ ప్రబంధమునే ఈ నాటికి కూడా ద్రావిడ వేదం గా భావించి ఆ నాలుగు వేల పాశురాలను భగవంతుడిచ్చిన మహా ప్రసాదంగా భావిస్తారు వైష్ణవులు. ఆళ్వారులు కేవలం ద్రవిడ దేశానికే పరిమితమయ్యారు. వారి భక్తి భావనను ఇతర దేశాలకు వ్యాప్తి చేయటానికి సాక్షాత్ ఆ ఆదిశేషుడే అవతరించడం జరిగింది. ఆయనే భగవద్రామానుజులవారు.

 

నేటి  తమిళనాడులోని చెన్నై పట్టణానికి దగ్గరలోగల శ్రీపెరుంపుత్తూరు అంబడే శ్రీపెరుంబుదూర్ నందు  అసూరి కేశవ సోమయాజి దీక్షితులు మరియు కాంతిమతి దంపతులకు జన్మించారు.  పూవు పూయగానే పరిమళిస్తుంది అన్న చందాన రామానుజుల వారు అన్ని విద్యలను నేర్చుకుని, అద్వైత సిద్ధాంతంలోని కొన్ని భాగాలను గురువు ముందే తప్పని నిర్ధారించిన ఘనత పొందారు. రామానుజుల వారికి మొదటినుండే జాతిభేదం పై  నమ్మకం ఉండేది కాదు. శూద్రుడైన కాంచిపూర్ణుడు భగవంతుని ఆరాధనలో తరించడాన్ని చూసి అతనినే గురువుగా స్వీకరించి పాదాభివందనం చేస్తారు రామానుజులు. ఇంటికి భోజనానికి ఆహ్వానించి , ఆ పై భార్య తంజమాంబ చేత కాంచిపూర్ణుడు అవమాన పడటం చూసి గృహస్థాశ్రమానికి వీడుకోలు చెప్పి సన్యసిస్తారు. తరువాత కాంచిపురం వరదరాజుని సేవించి , ఆపై గురువాజ్ఞపై శ్రీరంగం  లోని యమునాచార్యులను కలవటానికి, శిష్యరికం చేయటానికి వెళతారు. రామానుజులవారు రాక ముందే యమునాచార్యులవారు పరమపదిస్తారు. కానీ యమునాచార్యులవారి భౌతిక కాయం యొక్క మూడు చేతి వేళ్ళు ముడుచుకుని ఉంటాయి, అవి గమనించిన రామానుజులవారు యమునాచార్యుల మనోభావాన్ని తెలుసుకొని మూడు ప్రతిజ్ఞలు చేస్తారు, ఆ మూడు వేళ్ళు ఒక్కో ప్రతిజ్ఞకి ఒక్కొక్కటి చొప్పున తెరుచుకుంటాయి. అలా భగవద్రామానుజులవారికి యమునాచార్యులు చనిపోయి కూడా కర్తవ్యం నిర్దేశించారు.

 

ఆ మూడు ప్రతిజ్ఞలు :
1. వైష్ణవ సాంప్రదాయాలకు సంకేతమైన,పంచ సంస్కార కర్మ,నాలాయిర దివ్య ప్రబంధబోధన,శరణాగతితో కూడిన మత ప్రతిపాదన మరియు ప్రచారం, అనే ఈ మూడు కర్తవ్యాలను విధి తప్పక నిర్వర్తించటం.
2. వేదాంతానికి మూలస్తంభాలవంటి ప్రస్థానత్రయానికి (ఉపనిషత్తులు-బ్రహ్మసూత్రాలు-భగవద్గీత) సరికొత్త వ్యాఖ్యానం వ్రాయటం.
3. భాగవత,విష్ణుపురాణాలనురచించినవేదవ్యాస,పరాశరమునుల అంశలతో జన్మించిన ఇద్దరు శిశువులను గుర్తించి, వారికా నామధేయాలను ప్రసాదించి, వ్యాస పరాశరులకు నివాళులు అర్పించటం.

 

ఈ ప్రతిజ్ఞలను  పూర్తి చేయటానికి ఆచార్యులవారు దేశ నలుమూలలా తీర్థయాత్రలు చేస్తూ, హిందూ మతాన్ని పునఃస్థాపిస్తూ ఒక్కఒక్కటిగా ప్రతిజ్ఞలను పూర్తి గావిస్తారు. ఆ రోజుల్లో ప్రచారం లో ఉన్న వర్ణ వ్యవ్స్థ అన్నా కుల వ్యవస్థ అన్నా ఆచార్యులకు నచ్చేది కాదు, భగవంతుని ఆరాధనే పరమపదమని, ఆయన్ని చేరుకునేందుకు కుల-జాతులు అడ్డుకాదని తర్కించారు. అప్పటికి ప్రాచుర్యంలో ఉన్న ఎన్నో సామాజిక ఋగ్మతలను బాగు చేసారు. నేటికి కూడా శ్రీరంగం ఆలయంలో ఈ సాంప్రదాయం చూడొచ్చు, జాతి-వర్ణ భేదం లేకుండా ప్రతి ఒక్కరు ఆ స్వామి ఆరాధనలో నిమగ్నులౌతారు. తిరుకోట్టియూర్ లో గల గోష్టిపూర్ణుని వద్ద అష్టాక్షరీ మంత్రాన్ని ఉపదేశం పొందుతారు.

 

అయితే మంత్రోపదేశ సమయంలో గోష్టిపూర్ణులు రామానుజుల వారికి జాగ్రత్తలు చెబుతూ, అష్టాక్షరి వినినా జపించినా స్వర్గ ప్రాప్తి కలుగుతుంది అని, అయితే ఇది అత్యంత గోప్యమనీ, ఇతరులకు తెలిపితే తెలుసుకున్నవారు స్వర్గానికి వెళ్ళినా చెప్పిన వాడు నరకానికి పోతాడని, కేవలం యోగ్యుడైన శిష్యునికే ఇది తిరిగి ఉపదేశించాలని చెబుతాడు. రామానుజుల వారికి లోక హితం ముఖ్యం, అందుకు తాను నరకానికి పోయినా పర్వాలేదు అని తెలుసుకొని, తిరుకోట్టియూర్ కోవెల గోపురం యెక్కి అందరికీ అష్టాక్షరిని వినిపిస్తారు. అది రామానుజ తత్త్వం – తాను కరిగిపోతున్నా అందరికీ వెలుగు ప్రసాదించే క్రొవ్వొత్తి లక్షణం కూడా అదే. గురువు కోపం కన్నా, నరక వ్యధలకన్నా పరోపకారం పర హితమే మిక్కిలి ఉత్తమమని నమ్మినారు కాబట్టే అంతటి మహనీయులు. అక్కడితో రామానుజుల వారు ఆగలేదు దేశంలో గల అన్ని ఆలయాలకు అర్చనా విధానాన్ని నిర్దేశించారు. నేడు తిరుమలతో సహా చాలా వరకూ వైష్ణవాలయాల్లో పూజా విధానం రామానుజుల వారి ఉపదేశమే. అలానే ప్రతి మనిషి తన ఎదుటివానితో ఎంతో స్నేహపూర్వకంగా ఉండేలా “అడియెన్” అన్న సిద్ధాంతాన్ని ప్రవేశ పెట్టారు. అంతటి మహానుభావుడైన రామానుజాచార్యులవారిని మనసారా స్మరించుకుందాం.

 

సర్వదేశదశాకాలేషు అవ్యాహత పరాక్రమా
రామానుజార్య దివ్యాజ్ఞాం  వర్ధతాం అభివర్ధతాం

ఓ పాలబుగ్గల జీతగాడా…..


  రచన : ఎన్నెల

ఏందో నాకు ఏడుద్దామంటె ఏడ్పొస్తల్లేదు…యెందుకిట్లనో సమజైతల్లేదు. ఆకలయితాందా అయితలేదా తెసుస్తల్లేదు..బాధయితాందా లేదా అస్సలుకె తెల్వదు. మొన్ననంగ తిన్నదే, నోరంత గడ్డి వెట్టుకున్నట్టు కొడతాంది. నాలుగు దినాల్సంది పానం ఒక్క కాడ నిలుస్తల్లేదు…బుడ్డొడిని సూసి రెండెండ్లాయె. ఎట్లున్నడొ ఏమొ! తల్సుకుంటె ఖుష్ అయితాందో దుఖమయితాందో ఏందో…ఎవలన్న మాట్లాదితె బాగుండు. ఎవరున్నరీడ? ఉన్న గుడంగ వాల్ల బాస నాకర్థం గాదు…మంచిగ మన బాసల మాట్లాడెటోల్లు కాన్రాక ఎన్ని దినాలయ్యె. నోరెండుకపోతున్నట్టుంది ఇంటికాడ ఎట్లుందో అందరు ఏంజేస్తున్రో! దేవుడా నా అసొంటి బతుకు పగోల్లకి గుడ ఇయ్యకు..తాసిలి బతుకు.. ఎందుకొచ్చిందో.

మా యమ్మ ఎంత ఎదురు చూస్తుందో . బుడ్డోనికి ఏమైన తిననీకి పెట్టిన్రో లేదో..పెట్టే ఉంటరు తియ్యి..ఒక బొమ్మ కొందునా ? మీ నాయిన అని చూయిస్తె దగ్గరికొస్తడో రాడో…వాడు పుట్టిన కొన్ని నెలలకే ఇంట్లకెంచి బయటవడ్డ , వానికెట్ల ఎర్కయితది నాయినెవరో! బూలచిమి యేంజెస్తుందో పాపం నన్ను గట్టుకోని ఎంత బాద బడుతుందో ఏమో! పిలగానికి ఒక బొమ్మ కొందునా? బొమ్మ నోట్ల మన్ను వొయ్య, ఏమాలోచన జేస్తున్ననో సమజైతల్లే. గిసొంటి టయిము దేవుడెందుకిస్తడో?

నాయిన చిన్నప్పుడే చెప్పిండు..రాజాలూ నిన్ను నా లెక్క చెయ్య బిడ్డా గీ కూలి నాలి పనులు నీకొద్దు మంచిగ ఇస్కూల్కి బొయ్యి రాజా లెక్క బత్కాలె నువ్వు గందుకె పంతులు నీకు ఆ పేరు ట్టిండని ఎన్నిసార్లు చెప్పిండు..పేరెవ్వరు పెడితె ఏంది రాత రాసినోడు సక్కంగ రాయకుంటె. నన్ను ఇస్కూల్కి బొమ్మంటనే నాయిన మీదికెల్లిపోయిండు. నాకు ఆ నాటికి మీదికెల్లిపోవుడేందో గుడ్క తెల్వదు. గుండు కొట్టించి , సల్ల నీల్లల్ల ముంచి, మెడల దండేసిన నన్నెత్తుకోని కుండవట్టుకోని నాయినను మీదికి తోలిన్రు..జెర్రంత యాదికొస్తాంది. అమ్మ పానమంత నాయినతోనె బొంగ నేనున్ననని జెరంత పానం నిలుపుకున్నట్టుంటుండె.

మూన్నెల్లు మామయ్యోల్ల ఇంటికాడుండి మల్లొచ్చినము. అమ్మ ఊకె ఏడుస్తుండె. మేస్తిరి మామ ఒచ్చి.’ఊకో కమలమ్మా పిలగాన్ని సూసైన నువ్వు లెవ్వాలె..కూలికి టయిమైతాంది నడువు అని గదిరిచ్చి తోలకబోతుండె. జెర్ర పెద్దగైతుంటె తెలిస్తుండె నాకు అమ్మ పానం జెరంత నా కోసరం ఇడ్సవెట్టి జెరంత నాయిన కొంచవొయ్యినట్టున్నడు. గా కొద్ది పానం కూలిపనులల్ల తగ్గుకుంట ఒచ్చింది. పది యేండ్లు రాంగనె మేస్తిరి మామ రమ్మని చెప్పంపిండు. గోటీలాడుతున్నోడిని ఉర్కి బొయ్యిన. ఏందిరా రాజాలు ఇంక గోటీలాడితె ఎట్ల అమ్మకు పానం మంచిగుంటల్లే. ఇగ అమ్మను ఇంటికాడుంచి నువ్వు కూలికి రా పని నేర్పిస్త అన్నడు..అమ్మ చాన ఏడ్చింది. మేస్తిరి మామ, వనజత్త ఒచ్చిన్రు….పర్వలే ఒదినే మేము లేమ పోరగాన్ని జూడనీకి, పరాయోల్లమా అన్నది వనజత్త. దైర్నం జేసుకో కమలమ్మ నీ పానం పురాగ ఖరాబయెదాంక ఊకుంటవా పొరగాడు ఆగం గాడా, నువ్వు గాజుబొమ్మ లెక్క పానం నిలుపుకోవాలె ఆని మొకం జూసి.ఊకో ఊకో…పిలగాన్ని జెల్దిన తోలియ్యి అన్నడు మామ. నీ కాల్మొక్కుతన్న పోరగానికి ఎక్కువ పని చెప్పొద్దని అమ్మ ఒక్క తీరుగ బత్మిలాడింది. అట్లనే నువ్వు పికర్ జెయ్యకు అంజెప్పి మామ నన్ను ఎంట తోలకబొయ్యిండు…అమ్మ ఆ దినం సూసిన సూపు ఎప్పటికి మర్వలేనట్టుండె.

మొగోల్లకి వంద ఆడొల్లకి ఎంబై ..పిల్లోల్లకి యాభై ఇస్తుండ్రి..పైసల్ సరిపోతలెవ్వని అమ్మ రెండు ఇండ్లల్ల బాసన్లు తోమి అడుగు బొడుగు ఇచ్చింది తీస్కస్తుండె. నాకు పదిగేనేండ్లు రాంగనె అమ్మ పానం పురాగ ఖరాబయ్యింది. కొన్ని దినాలు మామ ఉష్కె మోపిచ్చిండు..కంకర బెందెడు మొయ్యనీయలే…రాంగ రాంగ మాల్ కలుపుడు..ఇట్కె పేర్వుడు, అస్తర్ కొట్టుడు నేర్చిన..అమ్మ నువ్వొండి పెడితే సాలు..పనికి బోకుమని చెప్పిన. ఇంకొక్క యాడాది గాంగనె, అమ్మకు వండ చాత గుడ అయితల్లే. నేను జెర్రంత వొండి పనిలకి పోబట్టిన…

ఒక దినం పక్క ఊరి కెంచి గంగయ్య మామ ఒచ్చిండని అమ్మ పిలగాల్లని తోలిచ్చింది. మా బూ లచిమిని మీ రాజాలు కి అడగనీకొచ్చిన యేమంటవు చెల్లే అన్నడు. అమ్మ నా దిక్కు చూసింది. గా పొల్ల ఎవలో, ఎట్లుంటదో నాకు తెల్వది. నాయిన పోయిన సంది యాడికి పొయ్యింది లేదు, ఎవలని చూసింది లేదు. ఇల్లేందో, అమ్మేందో, నా పనేందో. కట్నమియ్యనీకి నా కాడ యేం లేదు కమలమ్మా. బూ లచిమి కూలికి పోతది, నీకు జెర వండిపెడతది..ఏమంటవు” అన్నడు గంగయ్య మామ. అమ్మ కండ్లు మెరవంగ జూసి ఎంత కాలమాయే! అమ్మకి జెర పానం మంచిగయిందో, బల్మీకి తెచ్చుకుంటుందో గాని అమ్మ లేచి తిఉగవట్టింది.

బూలచిమి పేరుకి తగ్గట్టు బూ లచిమే. నా ఎంట కూలికొస్తుండె. ఇంటి పనంత చూస్తుండె. అమ్మ మెల్లగ అన్నం కూర ఒండుడు షురూ జేసింది. ఇంటికి బోంగనే అమ్మ ఇద్దరికి ఉడుకుడుకు బువ్వ పెడుతుండె. ఇద్దరి మీద జెరన్ని పైసలు మిలుగుతున్నయి. బూ లచిమి ఏడో నెల వచ్చేదాంక పనికి ఒచ్చింది.. గంగయ్య మామొచ్చి కానుపుకి తీస్కబొయ్యిండు. దేవుడా నా బిడ్డని సల్లంగ సూడుమని అమ్మ ఒకటే మొక్కింది. అమ్మ ఎదురు సూపుకు గంగయ్య మామొచ్చి పిల్లా నీలాడింది..పిలగాడు పుట్టిండని చెప్పోయిండు. ఆదర బాదర పోదామని మనసుకి అనిపిచ్చింది..కానీ పనులతోని కాలే. అమ్మ గుడంగ మనుమని ఎప్పుడు సూస్తనా అని కాసుకుంది. రెండు నెలలు నిండంగనె బూ లచిమిని , పిలగాన్ని తోలిచ్చి పొయ్యిన్రు. అమ్మ బుడ్డోడ్ని చూస్తుంటె, బూ లచ్మి పనులు చేస్తుండె.

మల్ల జెర పైసలకి కట కట. పచ్చి బాలెంతను పనికెట్ల తోలిస్తం బిడ్డా ఉన్నంతల తిందాం తియ్యి అని అమ్మ అంటుండె. మా ఊరి పంతులయ్య బిడ్డ గీతక్క మగని తోని కిరి కిరి వడి ఇంటికొచ్చింది. ఆ అక్కకు బుడ్డోడు మస్తు నచ్చిండు. ” బాపనోల్ల పిలగాడు నీకెట్ల పుట్టిండురా రాజయ్యా..నాకిచ్చెయ్యిరా వీన్ని పెంచుకుంటా” అని అక్క అంటుండె. నీ కన్న ఎక్కువనా అక్కా అట్లనే తీస్కో అంటుంటి. బూ లచిమి నవ్వుతుండె. అమ్మ కండ్లు మల్ల మల్ల మెరుస్తున్నయి. పైసలకి కట కట బోంగ అంత మంచిదే. బూ లచిమిని పనికి రమ్మందునా? అమ్మ బుడ్డొడిని చూడ చాతనైతదా? గీతక్కకి బుడ్డోడిని సాకనీకి ఇచ్చేద్దునా? అమ్మో అమ్మ కండ్ల మిల మిల ని ఏడికి తోలియ్య..ఇట్ల సోంచయిస్తుంటె, మస్త్ బుగులయితాంది. రాత్రి నిద్ర పడతల్లేదు.

పొదుగాల గొల్లోల్ల పద్మి ఒచ్చిండు. రాజాలు నేను దేసం పోతున్న నువ్వొస్తవా అన్నడు. నాకేం దేసమ్రా పద్మీ, నేనేందో నా లోకమేందో అన్న. డెబ్బై వెయిలు కడితె మాల్దీవులకి తోలిస్తరంట నెలకు ఏడు వెయిలు జీతమంట. ఒక యాడాదిల అప్పు తేరిపోతది. మూడు నాలుగు ఏండ్లుంటె రెండు మూడు లచ్చలు జేస్కొని మర్లి రావొచ్చు. గీ కట కట ఉండదు గదరా అన్నడు. అంత మంచిదే గాని డెబ్బై వెయిలు యాడకెంచొస్తయి రా అన్న. నేనయితె ఇల్లు గిర్వి పెడుతున్న, నువ్వేమైన ఆలోచన చెయ్యి అన్నడు. నేను ఊగులాడుతున్న. అమ్మకు బూ లచిమి తోడు, అమ్మ కండ్లకు బుడ్డోడు తోడు, పోదమా అనుకున్న. బుడ్డోడు అదురుష్టం తెస్తుండురా పోదాంపా అన్నడు పద్మి. ఎవలి తోనన్న మాటాడి జెల్దిన జెప్పు అన్నడు పద్మి. నాకు పదారేండ్లు. ఇంటికి నేనే పెద్దోడ్ని. అడగనీకి ఎవరున్నరు? నా గుడిసె మీన ఎంతిస్తడొ అడుగుదాం పా అని పద్మిని తోల్కోని సేటు కాడికి బొయ్యిన. ఇంటికి పొయ్యిన గానీ ఏం జెప్పలె.

తెచ్చిన పైసలల్ల కొన్ని నాకాడ బెట్టుకున్న. పనికి పోవుడు తక్వ జేసిన. సారు జెప్పిన లెక్క రెండేండ్లు ఎక్కువేసి పద్దెనిమిదేండ్లు అని రాపిచ్చినం పైసలిచ్చి. ఏందో పోలీస్ తేషన్ల కాగిదాలు చేపిచ్చినం. పోలీసోడు ఇంటికస్తె పైసలిచ్చినం. పాస్పోరటు కాగిదాలు గిట్ల సారు దగ్గరుండి చేపిచ్చిండు.. గిసొంటి కతలన్ని బానే తెలుస్తున్నయ్. పోయే రోజొచ్చింది. బూ లచిమికి చెప్పిన అమ్మ, బుడ్డోడు నా రెండు కండ్లు, వాల్లని పైలంగ చూసుకో..నీ చేతుల పెడుతున్న పొయ్యొస్త మల్ల అన్న. అమ్మ కండ్లల్ల లీల్లు కారుతున్నయ్. నాకు అమ్మ సరింగ కానొస్తల్లేదు. కండ్లు తుడుసుకోని మల్ల మల్ల సూసిన. అమ్మ మొకం చేతుల దాచుకొని యేడుస్తాంది. అమ్మ మొకమొక్క పారి కనిపిస్తే  బాగుండు.

సారు, పద్మి వొచ్చిన్రు. ఎయిరుపోట్ల   ఎవలైన అడిగితె, ఆ దేసం ల మా యక్క ఉన్నది సూడబోతున్న అని చెప్పుమన్నడు. ఆ సారేం మాట్లాడుతుండో నాకైతె సమజ్ గాలే. పద్మి ఉన్నడన్న దైర్నానికి పోతున్న. కేరల బొయినం. ఆడికెంచి ప్లేను (గాలిమోటరనొద్దు గిట్లనాలని సారు చెప్పిండు)ఎక్కబోయినం. మాకు అంగ్రెజి రాదు అని చెప్పినం. ఇందీ ఆయనని తోల్కొచ్చిన్రు.మా నసీబ్ బాగున్నట్టుంది. ఎవ్వలు ఎక్కువ ఏం అడగలే.సారు చెప్పిన తీరుగ మా యక్క ఉన్నది సూడబోతున్నమని చెప్పినం. చిన్న బుక్క అన్నం బెట్టిన్రు…నాకు జెర బుగులయ్యింది..ప్లేన్ ల కెంచి కిందికి జూస్తే అన్ని లీల్లు జెర్రైనాంక దూది ఉప్పు లెక్క కాన్రావట్టె..గదేందిరా పద్మీ అన్న..నాకు గూడ తెల్వదురా అన్నడు. ఒక గంట కాంగనె  మాలే ల ఉన్నం. ఇషార జేస్కుంట ఏటూ బోవాలె అని తెలుసుకుంటున్నం..తెలుగా మీది అని ఒక సారు మందలిచ్చిండు..మాకు మస్త్ ఖుష్ అయ్యింది. పేర్లేంది అన్నడు? రాజాలు, పద్మి అయ్యా అన్నం. అగో ఆడ నిలబడ్డోల్లు మీ కోసరం ఒచ్చిన్రు పోండ్రి అన్నడు..అయ్య నీ కాల్మొక్కుత బాంచన్ అని చెప్పి వాల్ల కాడికి పొయ్యినం..రాజ్, పాద్ అని మాకు కొత్త పేర్ల తోని పిలిచి షేకాండు జేసిన్రు. మాకు జెర చెక్కరొచ్చినట్టయితాంది. మా పెట్టెలు వాల్లే తీస్కున్నరు..చిన్న పడవ్లకి ఎక్కిచ్చి పది నిమిషాలల్ల మాలే కి కొంచవోయిన్రు.

పెద్ద పెద్ద బవంతులు కడుతుండ్రీడ. మమ్ములను పనిల వెట్టిన్రు. వండుకునుడు గిట్ల ఏంలెవ్వు. షాపలు లీలల్ల ఉప్పేసి ఉడకవెట్టి..ఆ షారు దొడ్డు బియ్యం బువ్వ తెస్తుండ్రి.అన్నంల షారు కల్పుకోని షాప ముక్క అంచుకి వెట్టుకోని తినాల్నంట .మా పెద్ద మేస్తిరి అరవోడు. కారం లేదా అని ఎట్ల అడగాల్నో తెల్వకపాయె. పొదుగాల చాయ్ డబల్ రొట్టె ఇస్తరు. వెన్న జాం అంట. మాకెర్కలెవ్వు. మెల్లగ తెలుస్తున్నయి. ఎనమిది నెలలు కాంగనే యీడ పని అయిపోయింది..ఇంకో దీవికి పోవాలె అని చెప్పిన్రు..జెర ఇక్కడోల్లు మాట్లాడింది ఎర్కయితాంది…అందరు మందలిస్తరు నవ్వుకుంట..మంచిగ్గొట్టింది.

ఈడ మాకేమి కర్సులేవు. ఒక పెద్ద రూముల నలుగురం ఉంటుంటిమి. మా ఎంట బాలాజి ఉంటుండు..యీడు నెల్లూరు పిలగాడంట కొంచెం తెలుగు, కొంచెం అరవం మాట్లాడతడు..పెద్ద మేస్తిరి మాటలన్ని యీ పిలగాడే మాకు తెలుగుల చెప్తడు..మల్ల మేము అడీన దానికి మేస్తిరికి చెప్తడు. పద్మి నేను ఒక తాన్నే పని చేస్తున్నం మా తానున్న నలుగురం ఒకొక్క నెల ఒక్కొక్కరింటికి పైసలు పంపినం మూడు నెలల జీతం జెరన్ని కర్సులకి పట్టుకోని ఇర్వై వెయిలు పంపినం. మల్ల మల్ల  పంపనీకి గాదు. ఎంభై వెయిలల్ల మిత్తి వట్టుకోని ఇచ్చిండు సేటు. గంగయ్య మామ చిట్టి పాడి పదివెయిలిచ్చిండు. సత్తెమ్మ పెండ్లివరకిస్తె సాలు బిడ్డా అన్నడు…మూదు షాతం లెక్క తీసుకుంటుండు సేటు. ఐదారు నెలల మిత్తి గట్టి పైలంగ ఇంటి కర్సులకి వాడుకోమని బూ లచిమికి చెప్పుమని సారు ఫోన్ జేసినప్పుడు చెప్పిన. బూ లచిమిని పనిలకు పోవొద్దని చెప్పుమన్న.మేము ఫోన్ చెయ్యనీకి ఎర్కలే మమ్ములని పంపిన సారు యీడి మా మేస్తిరికి చేసిండు రెండు పార్లు. …

జర తెల్సుకున్నంకా గీతక్కకి ఫోన్ చేసి నేను పద్మి మాట్లాడినం…బూలచిమి ఊకె ఉండె పిల్ల గాదు..మనెమ్మ పెద్దమ్మ కాడ గుత్తకు జెరన్ని ఆకు కూరలు, కూర గాయలు దెచ్చి ఇంటి కాడ అమ్ముతుందంట. చుట్టు ముట్టోల్లు కొనుక్కోంగ ఇంట్లకి ఎల్తున్నయంట..రోజుకు ఇర్వై ముప్పై మిలుగుతున్నై పికరు చెయ్యొద్దని చెప్పుమన్నదంట..పోనితియ్, కూలి కస్టం కన్న ఇది మేలని ఖుష్ అయిన. గీ పది నెలల్ల రెండు పార్లు పంపినం , జెర మనుసుకు మంచిగ్గొడతాంది. మిత్తికి పోంగ ఇంటి కాడ గడుస్తుంది. అమ్మ మంచిగనే ఉందంట. అప్పు దేర్పాలె. ఒక్క యాడాదిల తేర్పుతమనుకున్న..ఇంకొక యాడాదే పడతదో తెల్వది. సత్తెమ్మ పండ్లికి లగ్గాలు పెట్టుకుండ్రంట. గీతక్క నన్ను పరేషాన్ గాకుమని చెప్పింది. బూ లచిమి చిన్న చిన్నగ మిగిలిచ్చిన పైసలతోని 20 నెలల చిట్టి ఏస్తుందంట. అది ఎత్తుకుని ఇస్తా తియ్ అని చెప్పిందంట. పది నెలలు కాంగనె..ఈడ పని అయిపొయ్యింది ఇంకొక దీవికి పోవాల్నని చెప్పిండు మేస్తిరి..పద్మీ నేను ఒక్క తాన్నేనా అని బాలాజీ ని అడుగుమన్న…నవ్వుకుంట జెప్పిండు మిమ్ములను ఇడగొట్టడంటలే..అని…సోపత్తిల పోయినం.

యీ దీవిల అందరు మందలిస్తరు…ఇషార జేస్కుంట నవ్వుతరు..మాకు భీ జెరంత సమజ్ అయితాంది. ఉన్నవా తిన్నవా అని అడగ నేర్సినము. పురాగ మాట్లాడనీకి రాదు .ఇంటోల్లు అప్పుడప్పుడు షాపల తోని కవాబులు చేసిస్తరు. యీ దీవి మాలే లెక్క లేదు..సల్లగ మంచిగుంది..పని కాంగనె పొద్దుమీకి జెర సల్లగ తిరుగుతుంటిమి. ఒక నర్సమ్మ కానొచ్చింది ఎవరో చెప్పిన్రంట ఇండియ కెంచి యెవలొ వొచ్చిన్రని. తెలుగోల్లేనంట . మమ్ములను తిన్నరా అని అరుసుకుంటుండె. గనేస్ పండుగ నాడు మమ్ములను పిలిచి అన్నం బెట్టింది…ఎన్ని దిన్నలయ్యెనో గిసొంటి బువ్వ దినక! అమ్మ కాకరకాయ తోని తొక్కు లెక్క చేస్తుండె అని చెప్పిన. అమ్మ మస్త్ యాద్కొస్తుందని చెప్పిన. పద్మి కండ్లల్ల లీలు తెచ్చుకుండు. అమ్మ ముచ్చట్లు, బుడ్డోని ముచ్చట్లు విన్నది…మాకు మస్త్ ఖుష్ అయ్యింది..చాలమ్మ ఇన్ని దినలకు నువ్వు మాట్లాడినవు నీ కడుపు సల్లగుండ అని అన్నం. మల్ల రండ్రి ఎప్పుడైన అన్నది. ఒక నెల కాంగనే ఇంకో ఊరు పంపిన్రు.

ఆడ ఉండంగ మూడొ అంతరం ల సజ్జ మీద నిలబడి అస్తరి కొడుతుండంగ చేతిల మాల్ గంప జారిందని జెర్రంత ఒంగిన దేవుడా….అట్లనె కింద వడ్డా!నడ్డి బొక్క ఇరిగిందని డాక్టరమ్మ చెప్పింది. పురాగ లేవ చాతనైతల్లేదు..ఇక్కడోల్లు మంచోల్లే. పాపం లెవ్వనియ్యకుంట సేవ చేస్తున్రు. యీ నెల పైసలు రాలే. ఇంటికాడ ఎట్ల అనుకున్న .ఒక నెలకైతే ఇంటి కాడ పర్వలేగద .నా దాంట్ల చెరిన్ని తీసుకోమందాం, మల్ల నువ్వు పంపినప్పుడు మల్ల సగం సగం చేసుకోమందారి అన్నడు..దేవుడా..మా పద్మి గాన్ని సల్లగ సూడుమని మొక్కిన. పద్మీ ఇంటి కాడ తెల్వనియ్యకురా..అమ్మకు దెలుస్తె పానం కల కల అన్న. అట్లనే తియ్రా..చెప్పను తియ్ అన్నడు. కానీ అమ్మ బూలచిమి బుడ్డోడు ఊకె యాదికొస్తాన్రు. జెర మంచిగ కాంగనే పనికి పోదారని  అనుకున్న. యేడ!  నిల్వనీకి రాకపాయె. ఇంటికి పోదమా అని ఎన్నిపార్లు అనుకున్ననో నాకే తెల్వది. ఇంక పది నెలలన్న గాక పాయె. యీడోల్లు ఏమనుకున్నరో పనికి బోకున్న జెరన్ని పైసలు ఇయ్యవట్టిన్రు . ఇంటికి బొయ్యి కుద్త యేం జెయ్యొస్తది..యీడనన్న మందు మాకు పుకట్కే ఇస్తాన్రు..యీల్ల కడుపు సల్లగుండ. జెర్ర ఓపిక పడితె పనికి పోవొచ్చని సైసిన. మల్లొక్క పారి ఇంటికి ఇర్వై వెయిలు పంపినం.నా గురించి పద్మి గాని ఇంటికి పైసల్ తక్వ వోతున్నై . పద్మి ఇంటికి సగం , మా ఇంటికి సగం పొయ్యింది. మిత్తి మందం అయితాంది. అమ్మ గిట్ల మంచిగనే అని చెప్పింది. సత్తెమ్మ పెండ్లికి పొయ్యొచ్చిన్రంట. అప్పుడప్పుడు ఇంటికి మాట్లాడుతున్నం. ఎప్పుడొస్తున్నరని అందరు అడుగుతున్రంట…ఇంకా తెల్వదు అని చెప్పినం.

ఎనమిది నెలలు కాంగనె జెర లేసి నడవ వట్టిన. నడుము నొస్తుంది మందులు తింటున్న. చిన్న చిన్న పనులు చెయ్యబోతున్న. ఊకె పైసల్ దీస్కోనీకి సిగ్గయితాంది. ఉష్కె పడుతున్న. అదైన మంచిదే అన్నడు మేస్తిరి. జెర్రంత వీల్లు మాట్లాడేది అర్థం అయితాంది. మేస్తిరి బార్యకు సుస్తీ అయింది. జెర్రంత అన్నం వొండి షాపల పులుసు చేస్తున్న. పనోల్లందరు మస్త్ ఖుష్ అయ్యిన్రు. అక్క గుడంగ తమ్మీ నువ్వు మస్త్ పని జేస్తున్నవని మెచ్చుకుంది.మీరు చేస్తున్న దాంట్ల ఇదెంత అన్న. రోజులు మెల్లగ నడుస్తున్నై. పద్మిని ఇంకొక దీవిల పనికి పంపిన్రు. నేను గుడంగ పోతా అన్న. రాజాలూ ఇక్కడోల్లు మంచోల్లు, నిన్ను మంచిగ చూసుకుంటున్రు…కొత్త జాగాల ఎట్లుంటరో…చిన్న చిన్న పనులు చేసుకోరా ..ఆడ కాంగనే మల్ల కలుద్దారి అన్నడు..నిజమే అనిపిచ్చింది..చెట్లకు లీల్లు వడుతున్న. పద్మి లేకుంటె కష్టమే అయితాంది. మన బాసల మాట్లాడనీకి ఎవ్వలు లేరు.ఫోను కారటు కొనుక్కోని గీతక్కకు నెలకొక్కపారి ఫోను చేస్తున్న. పోకలు తెస్తరు…వాటిని చితక్కోట్టి పెడుతున్న. తమలపాకుల తీగల కెంచి ఆకులు తెంపి పెడుతున్న. మేస్తిరి ఇంటికి దుక్నం ఉన్నది..జెర్రంత సేపు దుక్నం ల సామాన్లు జమాయిస్తున్న. చెత్త తీస్కపొయి సముద్రం కాడ పాడేసి వస్తున్న. షాపలు ఎండబెట్టి తీస్తున్న. గిసొంటి పనులకి బాంగ్లా దేషం కెల్లి పోరగాల్లని తెచ్చుకుంటరంట.రెండు వెయిలిస్తున్నరు. కాని తియ్ మంచిదే అనిపిస్తాంది. వాల్లు ఇస్తున్న జీతానికి ఏదోటి చేస్తున్ననని పానం నిమ్మలమయింది.ఇంటికి పైసలు పంపనీకి అయితల్లేదు.  జీతం లెక్క 14 వెయిలు చేతిలున్నై…మల్ల మిత్తికి పైసలు పంపాలె. మేస్తిరికి చెప్పిన ఇంకొక్క 3 నెలలయితె 20 వెయిలయితయ్ పంపొచ్చు. ఖర్సు తక్కువైతదని చెప్పిండు. ఫోను చెయ్యలనిపిస్తది గాని పైసల్ జల్దిన తేర్పితె జెల్దిన ఇంటికి బోవొచ్చు. ఇంటికి ఫోను చేసిన. అమ్మ పానం జెర బాగలేదని అక్క చెప్పింది…బూలచిమి ని పిలువుమన్న. చాన దినాలకి ఆ పోరి గొంతు ఇనంగనే మస్త్ ఏడుపొచ్చింది. యీడ అంత మంచిగనే ఉన్నది. అత్తమ్మను నేను బానే చూసుకుంటున్న, నువ్వు ఫికర్ చెయ్యకుమని చెప్పింది…ఆ పొల్ల మస్త్ ఏడ్చింది. ఎనకసిరికి బుడ్డోడి ముచ్చట్లు చెప్పింది..గీతక్క నేర్పిచ్చిన చిట్టి చిలకమ్మా అని ముద్దు ముద్దుగ చెప్పిండు..నేను ఎవ్వలని అడిగిన..ఏం మాట్లాడలే….నాయిన నాయిన అని చెప్పు అని బూలచిమి చెప్పింది..వాడు నాయిన అన్నడు…నాకు పొయ్యి వాడిని ముద్దాడాలని అనిపిచ్చింది. కొన్ని రోజులు ఆ ముచ్చట్లు తల్చుకుంట టైము తెల్వలే.ఒక దినం నిద్ర లేవంగనే మేస్తిరి చెప్పిండు. మాలే కెంచి మా పెద్ద మేస్తిరి కాడికెంచి ఫోను ఒచ్చిందంట. ఇండీ ల మేస్తిరి ఫోను చేసి నన్ను అర్జెంటుగ ఇంటికి ఫోను చెయ్యుమని చెప్పిండంట. జెల్దిన బొయ్యి గీతక్కకి ఫోను చేసిన. ఎవ్వరు ఎత్తలే. మల్ల మల్ల జేసిన. పంతులు ఎత్తిండు. రాజాలు నువ్వు గుండె గట్టిగ జేసుకో బిడ్డా… అమ్మ రాత్రి తేరిపోయింది..నువ్వు జెల్ది రావాలె అన్నడు…నాకు సముద్రం పొంగి ఒస్తుందా అనిపిస్తుంది…ఇగ పంతులు ఏం మాట్లాడుతున్నడొ తెలుస్తల్లే…ఎట్ల జెయ్యాలే…యీడ మాట్లాదనీకు భీ ఎవ్వలు లేరు…. మా మేస్తిరికి జెప్పిన. రాత్రి షాపల పడవ పోతాంది దాంట్ల పోతవా అన్నడు…అవునన్న. అందరొచ్చి చూసిపోతున్రు. రాత్రికి పడవెక్కిన. ఇగ మీ వోల్ల తానికి పోకు..మీ మేస్తిరికి ఫోన్ జేసి చెప్త ఎయిర్పోర్టల నిన్ను కలువుమంట..నువ్వు ఆడనే ఉండు జెర్రంత టయిము కలిసొస్తది అన్నడు. మా అందరి పాస్పోర్టులు గిట్ల పెద్ద మేస్తిరి కాడ ఉంటయి..నేను పోవాల్నంటె కాగితాలేంటివో కావాల్నంట. నువ్వు పొయినాంక ఆడికొచ్చి ఇస్తరుతియ్ నేను చెప్తా అన్నడు.మనసు ఉర్కుతాంది పడవ మాత్రం యీడనే ఉన్నది. చేతులున్న పైసలు పోనీకి రానీకి అయితయి. ఫ్లైటుకు పోను రాను 12 వెయిలు అయితదంట. కేరల కెంచి సెకిందరబాదు పొవ్వాలే. ఆడికెంచి గజ్వేల్ బస్సెక్కి పోవాలె. యీడనే రెండు దినాలయితాంది. ఎప్పుడు పోతనో తెల్వదు. పైసలు ఎట్లనో..ఆడికి పోంగనె ఎవలనడగాలె..మొదాలు ఎవలతోని మాట్లాడాలె. ఇన్ని దిన్నాలయినాంక పొయ్యి పైసల్ లెవ్వంటె బాగుంటదా…అమ్మనెట్ల తోలియ్యాలె…ఆలోచన జేస్తుంటె పిచ్చి పడతాంది…బూలచిమికి పెండ్లికి కమ్మలు కాల కడియాలు పెట్టిన్రు. అడుగుదునా…పోల్ల అడుగుతె ఇస్తది. దాని అవ్వగారోల్లు ఏమనుకుంటరో…దేషాలు బట్టి 2 ఏండ్లు పోయినోదు పెండ్లాం కమ్మలు అమ్ముకతిన్నడనుకుంటరో ఏమో.

తెల్లారి మాలేకి పొయ్యిన. పడవోల్లు మాలేకి కొంచవోకుంట ఎయిర్పోర్ట్ తాన దింపిన్రు. వాల్లు మేస్తిరిని కలిసి నేను ఈడికి వొచ్చిన అని చెప్తమన్నరు. ఇప్పుడు కండ్లల్ల నీల్లొస్తున్నై…అమ్మ అమ్మా అమ్మా….అమ్మ పోయ్యిందని తెలిసినప్పుడు యీ నీల్లు ఏడికి పొయ్యినయ్…అటు పంతులు చెప్పుడేంది..దమాక్ పైసల లెక్కలు పెట్టవట్టె..మేస్తిరికి నేను చెప్పెడిది అర్థం ఐతదో కాదో, యీ రాత్రి పడవలు పోతున్నయొ లేదొ, పెద్ద మేస్తిరి కలుస్తదో కల్వడొ, టికీటు దొరుకుతదో దొర్కదొ, పైసలు ఎట్లనొ..ఇదే రంది.ఇన్ని గంటలయినాంక యీడికొచ్చి నాలుగు గంటలు కూకున్నంక కండ్లల్లకెంచి రెండు సుక్కల లీల్లు బయలెల్లినయ్. కండ్లు తూడ్సుకుంట అటు సూసిన. పెద్ద మేస్తిరి, బాలాజీ , పద్మి ఉర్కి వస్తున్నరు…పద్మి ఈడికెప్పుడొచ్చిండొ…వాన్ని చూడంగనే గుండె పలిగింది. పద్మీ అమ్మని తోలియ్యబోతున్నరా అని గట్టిగ ఏడ్వవట్టిన. పద్మి నన్ను  దగ్గరికి తీసుకుండు. నాకు దుక్కం ఆగుతల్లె. చిన్న పిలగానిలెక్క లాజిగ ఏడ్వ వట్టిన.వొచ్చిపొయ్యేటోల్లందరు మందలిస్తున్రు..ఏమయ్యింది అని..యేన మమ్మ మరువె అని పెద్ద మేస్తిరి చెప్తుండు..అవునా అని అందరు కదిలి పోతున్రు. మనసు ఇంకింత పచ్చిగయింది. పదిమి డబల్రొట్టె తెచ్చిండు జెర్రంత తినురా అని…ఒద్దు అని అన్ననే గానీ పానం పోతున్నట్టుంది. జెర్రంత తినిపిచ్చి నీల్లు తాపిచ్చిండు. నాకు టికీట్ కొనుమని చెప్పు బాలాజీ అని పైసలు తీసి ఇయ్యబోయిన. రాజాలూ జెర్ర సైసు..మేస్తిరి నీతోని మాట్లాడాలంట అన్నదు పద్మి..మేస్తిరి ఏమో అంటుండు..బాలాజి నన్ను అడిగిండు…రాజా నువ్వు వొచ్చి 2 యేండ్లు అయినాది కదా…అప్పు ఎంత పూడిసిందీ అని మేస్తిరి అడుగుతున్నారు అన్నడు..అప్పు యేం తేరలే అన్నా. మరి ఇప్పుడు ఇంటికి పూడిసి ఏం సేస్తువు, పని శాత కాలేదే నీకు. యీడ కొంజెం కొంజెం పైసలు ఇస్తునారు కదప్పా…కొంజెం కొంజెం అప్పు తీరిసి పూడుసు. ఇప్పుడు పొయ్యి ఏం సేస్తువప్పా! ఆలోచన సెయ్యి అంటుండు.” కానీ అమ్మ! ” అనుకుంట పరేషాన్ సూపు  చూసిన …రాజాలూ రాత్రి ఫోను చేసిన అమ్మను ఇంటికాడ రెండొద్దులుంచి ఇగ వాసనొస్తుందని తీసేసిండ్రంటరా…నువ్వు జూడనీకి అమ్మ లేదురా అన్నడు…నాకు పానం పొయ్యింది. అమ్మా అమ్మా అమ్మా అని ఏద్వవట్టిన. పద్మి సముదాయిస్తున్నడు..యీడి కెంచి పోతె మల్ల రానియ్యరంట..ఆడ పని చేసి అప్పు తేర్పగలనని నమ్మకం ఉంటె పో, పురాగ పని అయినంక పోతె కాంట్రాక్టోల్లు టికీటు ఇస్తరంట..నడిమిట్ల బోతె ఇగ నీ ఇష్టం టికీటు కొనమంటె పొదుమీకి ఉంది కొంట అని చెప్తున్నడు….మేస్తిరి. నాకు సావెందుకొస్తల్లేదో తెలుస్తల్లె. జెర్రయినంక బాలాజీ నీల్లు తాపిండు. అయ్యో బగమంతుడా ఎంత పని చేసినవురా.పద్మీ నన్ను అమ్మ కాడికి తోలియ్యిరా నీకు దండం బెడతా..ఎంత సేపు ఏడుస్తున్ననో తెల్వలే పద్మిగాని ఒడిల అట్లనే తలవెట్టిన. రాజాలు లెవ్వురా ఇంటికి పోదాం అంటుండు. ఏ ఇంటికి ర…అమ్మ పొయినాంక అన్ని పొయినయ్రా..నాకు ఇల్లు ఎక్కడుందిరా అని చెపుదామని ఉంది..కానీ ఆవాజ్ ఒస్తలె..చెక్కరొస్తాంది. పోదాం పా ట్యాక్సి వొచ్చింది అన్నడు మేస్తిరి… ఒద్దు ఒద్దు నేను రాను నేను రాను అమ్మ కాడికి పోతా……పద్మి నన్ను అలగ్గున ఎత్తి, ట్యాక్సీల కూకోబెట్టిండు…ఇంకేం తెలుస్తల్లే…చెక్కరొస్తాంది…పద్మి నా మొకం లకే సూస్తుండు…రాజాలు ఎటున్నవ్రా అని కదుపుతున్నడు…పాపం వీన్ని పరేషాన్ చేస్తున్న. వీని పానం సగం పొయ్యినట్టు ఉంది. యీ రోజు పనిలకి రావొద్దు రాజాని చూసుకో అని చెప్పిన్రంట…గీతక్క మాట్లాడుతుంది మాట్లాడు అన్నడు…నేను ఒద్దని చెయ్యి ఊపిన..గిప్పుడు నాకు మాట్లాడనీకి ఏం లేదు…బూలచిమి ఎట్లుందొ అని అడగాలనిపిచ్చింది..పిచ్చి పొల్ల..నా కన్న అమ్మకు దగ్గరయింది..తల్లి లేని పిల్ల అమ్మనే సొంత అమ్మ లెక్క చూసుకుంది..పాపం ఎంత బాద పడుతుందో ఏమొ. నాలుగు దినాలు పద్మిగాడు కూకున్న తానికి బువ్వ తెచ్చి పెట్టిండు. వాడే ఇంటి కాడివన్ని అరుసుకుంటుండు..పాపం గీతక్క జరుగుతున్నవన్ని జరిగినట్టు చెప్తాంది. గండయ్య మామ, మా మేన మామ దగ్గరుండి అన్ని చూస్తున్నరంట..వాల్ల కాడ ఉన్నకాడికి చేసిన్రంట..పదొద్దులకి ఎట్ల అని అనుకుంటున్రంట.. అమ్మ సుకంగ పోవాలంటే పదొద్దులు మంచిగ చెయ్యాల్నంట.మనసు నలిగి పోతాంది. ఎట్ల పొవ్వలె, ఏడికెంచి చెయ్యాలె, ఆడికి పొయినాంక ఎట్ల, పోంగనె అప్పులెవరిస్తరు ,పని లేకుంట ఎట్ల ఎల్తది, అప్పు తేర్పేది ఎట్ల , మిత్తి కట్టేది ఎట్ల…గుడిసె పోతె యాడుంటము….జొవాబు లేని మాటలు..తల పగిలిపోతాంది…మెదడు అలిసిపోతాంది. పానం పోతదనిపిస్తాంది. అట్లట్ల ఆలోచనలన్ని ఒక తాన నిలిచినయ్.

పద్మీ, అమ్మ పోయినంక ఇప్పుడు నేను పోవుడు అవుసరమా అన్న. పద్మి సిత్రంగ నా కెల్లి చూసిండు. మేస్తిరి చెప్పింది మంచిదేరా…నేను బొయ్యి ఏంచెయొస్తది…నేను పొయ్యే పైసలు పంపిస్తె అమ్మ పదొద్దులు మంచిగ అయితయ్ కదా ” అన్న.

పద్మి నా మొకం వింతగ చూస్తున్నడు.. నమ్మిక లేనట్టు చూస్తున్నడు. పద్మీ, ఇగ నేను పోవుడెందుకు…నేను పోను. ..పదొద్దులకి నా కాడున్న పైసలు పంపేద్దారి అన్న…అట్లనే తియ్..మరి మిత్తికి ఎట్ల అన్నడు పద్మి…చూద్దారి..ఇప్పటికైతె కానీ అన్న.

పైసల్ తీస్కోని పద్మి ఎల్లిపోయిండు..మల్ల నాకు ఆలోచనలు షురువయినయ్…2 వెయిల లెక్క ఎప్పటికి మిత్తి కట్టేది..ఎప్పటికి అప్పు తేర్పేది..ఎప్పటికి ఇంటికి పొయ్యేది…ఇంటికి పోదునా అంటె ఆడికి బోయి చెయ్యనీకేమున్నది..పెండ్లం పని చేస్తుంటె తినాలె. ఏమో, జెర్రంత జెల్దిన నడుము మంచిగయితదేమో..ఇంకొక్క రెండు ఏండ్లల్ల అప్పు తేర్పి పోతనేమో…అనిపిచ్చింది..ఇప్పటికయితె పని అయిందిగద…కండ్లు మూసుకున్న..జెర అలసట తగ్గి నిదరొస్తాంది.అమ్మ చెయ్యి చల్లగ తాకినట్టయ్యింది. ఎటొ మబ్బుల పాట ఇనొస్తాంది….”కొలువు కుదిరీ ఎన్నాల్లయ్యిందో”

ప్రళయమూ, ఆ తరువాతి జీవితమూ

  రచన : తాడేపల్లి లలితా బాలసుబ్రహ్మణ్యం

నవజాతి ప్రతి కొన్నివేల సంవత్సరాలకీ ఒకసారి దాదాపు పూర్తిగా నశిస్తుంది. విచిత్రమేంటంటే – ఈ నశించడం ప్రపంచంలో అన్నిచోట్లా ఒకేసారి జఱుగుతుంది. దీనికి ప్రళయం అని పేరు. ఇది రెండురకాలుగా ఉంటుంది. మహాప్రళయమూ, అవాంతర ప్రళయమూ అని ! మహాప్రళయంలో మానవులతో పాటు యావత్‌జీవజాలమూ నిశ్శేషంగా నశించిపోతుంది. అటువంటప్పుడు భగవంతుడు సృష్టి మొత్తం మొదట్నుంచీ ప్రారంభించాల్సి వస్తుంది. అలా కాక చాలా వఱకూ నశించి కొంతభాగం మాత్రం మనగల్గి ఉంటే అది అవాంతర ప్రళయం. ఇలాంటి అవాంతర ప్రళయాలు ప్రతి 5,400 సంవత్సరాలకొకసారి చొప్పున వస్తాయి.

అభివృద్ధి చెందిన సమాజాలు భూమండలాన్నీ, ప్రకృతినీ విచక్షణారహితంగా దోచుకుంటాయి. వాటి మూలస్వరూపాన్నీ, ఆరోగ్యాన్నీ చెడగొడతాయి. ఆ సమాజాల బారినుంచి తప్పించుకుని మళ్ళీ రీఛార్జ్ అవ్వాలంటే ప్రకృతికి కాస్త సమయం (కొన్నివందల సంవత్సరాలు) పట్టుతుంది. అందుకోసమైనా ఈ అత్యధిక మానవ జనాభా సృష్టిని ఆమె ఏదో ఒక దశలో నిలిపివేయక తప్పదు. ప్రళయం రావడానికి ఇంకో కారణం – భగవంతుడికి మానవజాతి ప్రవర్తన నచ్చకపోవడం. ఆయనకి అమాయక ప్రజలు కావాలి. తన మీద ఆధారపడేవాళ్ళు కావాలి. తనని నమ్మి తన పేరు చెప్పుకునేవాళ్ళు కావాలి. తన మాటా, తన ప్రతినిధుల మాటా వినేవాళ్ళు కావాలి. మొత్తమ్మీద తనలాంటి మనుషులు కావాలి. పాదార్థికంగానూ, పరిజ్ఞానపరంగానూ అభివృద్ధి చెందిన సమాజాలకి ఈ లక్షణాలు ఉండవు గనుక ఆయన ఈ పాత మానవసృష్టిని ఉపసంహరించుకోనూ, కొత్త తరాల్ని పుట్టించనూ సంకల్పిస్తాడు. అందుకు ప్రళయం ఒక మహాసాధనం. భూకంపాలూ, రేవుకెఱటాలూ (tsunamis), అంటురోగాలూ గట్రా ఉపసాధనాలు.

ఒక మనిషి జీవితంలో శైశవమూ, బాల్యమూ, కౌమారమూ, యౌవనమూ, ముసలితనమూ, మరణమూ ఎలాగైతే తప్పవో మానవజాతి అంతటికీ సైతం ఏకమొత్తంగా అవి తప్పవు. ఎదుగుదల ఆగిపోవడమే ముసలితనం. అలా చూసినప్పుడు మనం అవాంతర కలియుగం (మహాకలియుగం కాదు) యొక్క చిట్టచివఱి ఆఱుశాతం కాలఖండం (6% fraction of time) దగ్గఱ నిలబడి ఉన్నాం. అంటే మనం  ముసలితనంలోకి చాలాకాలం క్రితమే ప్రవేశించాం. ఎందుకంటే ఇహ ఎన్ని సంవత్సరాలు పోయినా, ఎన్ని కొత్త సాధనాలొచ్చినా అడపా దడపా ఏవో చిన్నాచితకా మార్పులు తప్పితే మనం ఒక జాతిగా ఇంతకంటే ఎదిగేదేమీ లేదు. ఒక మనిషి చనిపోయి మళ్లీ పుట్టినట్లే, ప్రళయం ద్వారా మానవజాతి కూడా చనిపోయి మళ్ళీ పుడుతుంది. మరణం ఏ క్షణాన మీదపడుతుందో మనిషికి ఖచ్చితంగా తెలియనట్లే, ప్రళయం ఏ రోజున కబళించబోతోందో కూడా మానవజాతికి తెలియదు. దేవుడు తెలియనివ్వడు. వాళ్ళు ఆనందంగా ఫుట్‌బాల్ మ్యాచిలు చూసుకుంటూండగానో, సార్వత్రిక ఎన్నికలలో వోటింగ్ చేస్తూండగానో, కంపెనీ డివిడెండ్లని ప్రకటిస్తూండగానో హఠాత్తుగా అది వచ్చేసి మీదపడుతుంది. అయితే ముసలితనం వచ్చినాక బ్రతుక్కి భరోసా లేదు గనుక నాగరికత యొక్క చరమాంకంలోకి చేఱుకున్న మానవజాతిక్కూడా ఏ క్షణంలోనైనా ప్రళయం ముంచుకురావచ్చు.

దేవుడికి మానవజాతి ప్రవర్తన నచ్చకపోవడం ప్రళయానికి గల కారణాల్లో ఒకటి అని ఇందాక చెప్పుకున్నాం గనుక – ప్రళయకాలానికి సుమారు ఒక తరం, లేదా రెండు తరాల ముందునుంచీ భక్తులు రాక దేవాలయాలు – అవి ఎంత సుప్రసిద్ధమైనా సరే –  మూతపడతాయి. పోషణ లేక మతగురువులు మతప్రచారం నుంచి విరమించుకుంటారు. మతాన్ని అవలంబిస్తున్నందుకు ప్రభుత్వాలు భక్తుల్ని మూఢవిశ్వాసాల పేరు చెప్పి శిక్షిస్తూంటాయి. ఎవఱికీ తెలియకుండా రహస్యంగా పూజలు చేసుకునే దుర్గతి పట్టుతుంది భక్తులైనవాళ్ళకి ! నాస్తిక ప్రభుత్వాల అణచివేత నుంచి తప్పించుకోవడం కోసం ఆస్తికులు సైతం నాస్తికుల్లా నటించాల్సి వస్తుంది. ఈ సూచనల్ని సకాలంలో గ్రహించి ప్రళయం కొన్ని సంవత్సరాల లోపల రాబోతోందని తెలుసుకోవచ్చు.

ప్రళయమప్పుడు ఆయన ప్రతి దేశంలోనూ ప్రతిజాతినుంచీ భావి పునఃసృష్టి కోసమని చెప్పి మచ్చుతునకల్లాంటి (తనక్కావాల్సిన) కొందఱు వ్యక్తుల్ని మాత్రమే మిగిల్చి మిహతా అందఱూ చనిపోయేలా చేయడం జఱుగుతుంది. ఎంతమందిని ఎంచుకుంటాడు ? ఎవఱిని ఎంచుకుంటాడు ? అవన్నీ ఆయన ఇష్టం. గతంలో వచ్చిన ప్రళయంలో కొన్ని జాతుల నుంచి కేవలం ఒక స్త్రీపురుష జంటని మాత్రమే బ్రతికించాడు. మఱికొన్నిజాతుల్లో ఒకే ఒక్క మగవాణ్ణీ, అతనికి సహాయంగా కొద్దిమంది ఆడవాళ్ళనీ మాత్రమే బ్రతికించాడు.  ఆయన సాధారణంగా బాగా అభివృద్ధి చెందిన జాతులనే పూర్తి విధ్వంసానికి లోను చేయడం కద్దు.  (వాళ్ళకి అనుగ్రహించిన అవకాశాలు ఇహ అంతటితో చెల్లు. అవి ప్రళయానంతరం మొదలయ్యే కొత్తయుగంలో వేఱే జాతులకి ప్రసాదించబడతాయి) అభివృద్ధి చెందనివారూ, వెనకబడ్డవారూ, పెద్దగా జనాభా లేనివారూ, ప్రళయానికి పూర్వం అనేక ఘోర అవమానాలకు గుఱిచేయబడ్డవారూ అయిన జాతుల నుంచి ఎక్కువమందిని బ్రతికిస్తాడు. ఈ మానవాళి విధ్వంసం పైకి కర్కశంగా అనిపిస్తుంది. కానీ దేవుడి దృష్టిలో చావు చాలా చిన్నవిషయం. రాత్రి నిద్రపోయి పొద్దున్నే లేవడం కంటే చెప్పుకోదగినది కాదు. మన వఱకూ బాధాకరమే అయినా తప్పదు. విశ్వనియంతగా ఆయనకు తన సృష్టి మీద సర్వాధికారాలూ ఉన్నాయి కదా !

ప్రళయం తరువాత కూడా మిగిలేవాళ్ళలో తాము కూడా ఉండాలని కోరుకోనివాళ్ళుండరు. ఇది జీవసహజమైన మరణభయానికే సూచిక తప్ప తదన్యం కాదు. కానీ అలా మిగలాలంటే ఆయన చేత ఎంచుకోబడాలి. అలా ఆయన దృష్టిలో పడి ఎంచుకోబడే అర్హతని కలిగి ఉండాలి. ఆ వ్యక్తి భావిమానవ తరాలకు పూర్వీకుడుగా/ పూర్వీకురాలుగా ఉండదగ్గ విశిష్టమూర్తి అనే నమ్మకం ఆయనకు కలగాలి. అదంత సులభం కాదనుకోండి. ఎందుకంటే ఆ అర్హత ఉన్నవాళ్ళు పదిలక్షలకో, కోటికో ఒక్కఱే ఉంటారు. ఎవఱినైతే ఆయన అలా ఎంచుకుంటాడో వాళ్ళకు చాలా రోజుల ముందే ప్రళయం రాబోతున్నదని హెచ్చఱిస్తూ దాన్నుంచి తప్పించుకోవడానికి ఏం చేయాలో వ్యక్తిగతంగా తెలియజేయడం జఱుగుతుంది. కొన్నిసార్లు అలా నేరుగా వాచ్యంగా తెల్పకపోయినా ఆ సమయానికల్లా వాళ్ళని ఏదో ఒక లీలతో స్థలం మార్చడం కూడా ఉంది.

ప్రళయం వస్తే హతశేషులైన (survivors) మానవజాతి అనాగరికతలోకి జాఱుకుంటుందని కొందఱు అనుకునేది పూర్తిగా నిజం కాదు. ప్రపంచంలో వాస్తవంగా ఉన్నవి అవసరాలే, నాగరికతా, అనాగరికతా కావు. నిజానికి జనం పాత అవసరాల్నే కొత్త సాధనాలతో తీర్చుకుంటారు. అంతే ! కొత్త అవసరాల్ని ఎవఱూ కనిపెట్టజాలరు. ఆకులో తిన్నా కంచంలో తిన్నా తినడం ముఖ్యం. నిజమైన నాగరికత మనోభావాల్లో, ఆలోచనల్లో ఉంటుంది. సాధనాల్లో కాదు. కోరి ప్రళయం రప్పించిన భగవంతుడికి ఆ తరువాత హతశేషుల్ని ఎలా కాపాడుకోవాలో కూడా తెలుసు. ఆయన వాళ్ళని దిక్కులేని అనాథలుగా ఎప్పటికీ వదిలేయడు. ఎందుకంటే తదుపరి సృష్టికి వాళ్ళే ఆయనకున్న ఉపకరణాలు.

ఆయన చేత ఎంచుకోబడి రక్షించబడ్డ వ్యక్తులకీ, వారి వంశీకులకీ ప్రళయానంతరం కొన్ని తరాల వఱకూ ఆయన యొక్క ప్రత్యక్ష సాక్షాత్కారం ఉంటుంది. చాలా తఱచుగా కనబడి మాట్లాడుతూంటాడు. కనపడకపోయినా కనీసం కంఠస్వరమైనా వినిపిస్తుంది. పిలిస్తే పలుకుతాడు. ప్రళయ రక్షితులకి కొన్నింటి నుంచి మినహాయింపులూ, వాటితో పాటు కొన్ని శక్తులూ ప్రసాదించబడతాయి. ఉదాహరణకి – దేవుడు వారికి పంచభూతాల్ని వశం చేస్తాడు. కోరుకున్న వెంటనే నిత్యావసరాలు తీఱే ఏర్పాటు కూడా చేస్తాడు. కారణం, మానవులు నిత్యావసరాల కోసం చేసుకున్న ఏర్పాట్లన్నీ ప్రళయంలో ధ్వంసమైపోయి ఉంటాయి. అన్నవస్త్రాలూ, ఆశ్రయమూ అనే ముఖ్యావసరాలు ఇలా తీఱిపోవడంతో వారు తమ ధ్యానాన్ని పూర్తిగా ఆయన మీదే లగ్నం చేసి భావితరాలకు మూలపురుషులుగా,  ఋషులుగా, ఋషికలుగా అవతరిస్తారు. మళ్లీ మానవజాతిని విస్తారం చేసే నిమిత్తమూ, వారికి తాను బోధించిన సూత్రాల్ని నిలబెట్టే నిమిత్తమూ ఆయన వారికీ, వారి వంశీకులకీ వందలాది సంవత్సరాల ఆయుర్దాయాన్ని అనుగ్రహిస్తాడు. అది సాధారణంగా మూణ్ణాలుగొందలకు తక్కువ కాకుండా ఉంటుంది. ఒక మొక్కని నాటినప్పుడు అది వృక్షంగా ఎదిగే దాకా జాగ్రత్తగా కాపాడుకుంటూ రావడం లాంటిది ఇది.

వాడొచ్చేశాడు!!!


రచన: డా. రజని

వాత్సల్యా అనాధ శరణాలయం పిల్లల సందడితో కోలాహలంగా ఉంది. గేటు ముందు కారుదిగి లోపలకు వెళ్లాం మేము. పిల్లలు ఆటలు ఆపి మావైపు చూస్తూ నిలబడ్డారు. మేము వస్తున్నట్లు ముందే ఫోను చెయ్యడంవల్ల మాకోసమే కనిపెట్టుకుని ఉన్నారు కాబోలు, ఆ శరణాలయం మేనేజ్‌మెంట్‌వారు మమ్మల్ని చూస్తూనే బయటికి వచ్చి, లోపలికి ఆహ్వానించారు.

ఆ రోజు మా అరవింద్ తొలి పుట్టినరోజు. అప్పుడే వాడు పుట్టి సంవత్సరం గడిచిపోయింది. వాడిని చూసుకుని మాలో ఎన్నో ఆశలు, మరెన్నో కోరికలు చెలరేగాయి. వాడి భవిష్యత్తును గురించి ఎన్నెన్నో కలలు కన్నాము. వాడిని ఒక ఆదర్శ పౌరుడిగా పెంచాలనీ, పెద్ద పెద్ద చదువులు చదివించాలనీ, ఇలా ఎన్నో ……

మా కలలన్నీ కల్లలు చేసి వాడు మా పట్టు విడిపించుకుని ఎక్కడెక్కడికో, సుదూర తీరాలకు మాకు అందనంత దూరం తరలిపోయాడు. డాక్టర్లు, “కంజనిటల్ డిఫెక్టు ఉండడం వల్ల ఇలా జరిగింది. పుట్టగానే పూర్తిగా విచ్చుకోవలసిన ఊపిరి తిత్తులు సరిగా విచ్చుకుని ఉండవు. కాకపోతే సాధారణ జ్వరానికే ఇలా శ్వాస ఎగదన్ని ప్రాణం పోవడం ఏమిటి” అన్నారు.

“ఎంత ఎత్తుకి ఎదిగినా వైద్య విజ్ఞానం రోగాన్ని నయం చేస్తుందేమోగాని ప్రాణం పొయ్యలేదు కదా! వాడికి ఈ భూమ్మీది నూకలు చెల్లిపోయాయి! మీ మధ్యనున్న ఋణం తీరిపోయింది, చూస్తూండగా వెళ్లిపోయాడు” అంటూ మమ్మల్ని ఓదార్చి నచ్చజెప్పాలని చూశారు పెద్దవాళ్లు. కాని ఓదార్పు మాటలతో తీరేది కాదు గర్భశోకం !

* * *

వర్ష పుట్టిన ఆరేళ్లు గడిచాక మళ్లీ ఒక బిడ్డ కావాలనిపించింది మాకు. కొడుకు పుట్టేడు. ఒక అమ్మాయి, ఒక అబ్బాయి ! ఇంక చాలు అనుకుని పురిట్లోనే, మరి పిల్లలు పుట్టకుండా నేను ఆపరేషన్ చేయించుకోడం కూడా జరిగిపోయింది. ఇద్దరు పిల్లల్నీ మా రెండు కళ్లూ – అనుకున్నాం. వాడికి “అరవింద్” అని పేరుపెట్టి, అల్లారు ముద్దుగా పెంచుకోడం మొదలుపెట్టాం. వర్ష కూడా తమ్ముణ్ణి ఎంతో ప్రేమగా చూసుకునేది.

అరవింద్, అందరు పిల్లల్లా “కేర్, కేర్” మంటూ ఏడ్చింది లేదు. “యా, యా” అంటూ సన్నని ఎలుగుతో అప్పుడప్పుడూ కొద్దిగా ఏడ్చీవాడు. పుట్టు బుద్ధిశాలి – అని పోంగిపోయాం. కాని, ఇప్పుడు తెలిసింది, అది మంచిది కాదనీ, వాడి ఊపిరితిత్తులకు గట్టిగా ఏడ్చే త్రాణ లేకపోయిందనీను! “బాలానాం రోదనం బలం” అని ఊరికే అన్నారా! పిల్లలు ఎడ్చినకోద్దీ వాళ్ళ ఊపిరితిత్తులకు బలం ట!

అంతా ఐపోయింది. ఇప్పుడింక ఏమనుకునీ ఏ లాభం లేదు. చేతులు కాలాక ఆకులు పట్టుకుని ప్రయోజనం ఏమిటి! మూడు నెలలైనా నిండకముందే చనిపోయాడు అరవింద్, నాకు గర్భశోకం మిగిల్చి. వాడు కావాలని అందరం ఆశించి ఉన్నామేమో, వాడిక లేడు – అన్నది మాకెవ్వరికీ మింగుడుపడని విషయమైపోయింది. ముక్కుపచ్చలారని వర్ష కూడా, “తమ్ముడు ఏడీ” అంటూ మరీ మరీ అడిగి, ఏడ్చేది. మేము పడుతున్న బాధ చాలనట్లు, వర్షను ఓదార్చడమన్న మరో పెద్ద బాధ కూడా దానికి తోడయ్యింది.

“వచ్చేస్తాడమ్మా, వచ్చేస్తాడు, ఏడవకు” అంటూ వాళ్ల నాన్న గద్గద స్వరంతో దాన్ని ఓదార్చాలని ప్రయత్నిస్తూంటే భరించలేక, నేను ఆ పరిసరాల్లో ఉండకుండా వెళ్లిపోయే దాన్ని. రాత్రులు నిద్ర పట్టక ఏవేవో ఆలోచనలు ……

వర్ష కోసమైనా మరో బిడ్డను కనడం బాగుంటుందేమో – అనిపించేది. కాని అదంత తేలిక కాదు. ఎంతో కష్టపడి, ఫామిలీ ప్లానింగ్ ఆపరేషన్‌ని రివర్సు చేయించుకున్నా, మళ్లీ వెంటనే బిడ్డ పుడతాడనీ, అదీ వర్షకు తమ్ముడే పుడతాడనీ గారంటీ ఎక్కడుందిట ! అంతులేని ఆరాటంతో రాత్రులు నిద్రపోకుండానే గడిచిపోయేవి మాకు.

రోజులు చాలా భారంగా గడుస్తున్నాయి. మాలో ఉత్సాహమన్నది నశించిపోయింది. దుఃఖమే ప్రపంచమై కాలం స్థంభించిపోయినట్లు అనిపించేది. కాని …

* * *

కాలమూ, కెరటమూ ఒకరికోసం ఆగేవి కావుకదా ! తొమ్మిది నెలలు ఎలాగో తెలియకుండా గడిచిపోయాయి. అరవింద్ పుట్టి సంవత్సరం అయ్యింది. బ్రతికి బాగుంటే బ్రహ్మాండంగా వాడి పుట్టినరోజు పండుగ జరిపించేవాళ్లం కదా – అన్నభావం మా దుఃఖాన్ని ఇనుమడింపజేసింది.

“ఇప్పుడు మాత్రం మనం వాడి పుట్టినరోజుని ఎందుకు మర్చిపోవాలి” అన్నారు మా వారు. నాకూ నచ్చింది ఆ మాట.

అరవింద్ పుట్టినరోజునాడు మేము ముగ్గురం , అక్కడి పిల్లలకోసం బట్టలు, బొమ్మలు, తినుబండారాలూ తీసుకుని, మా ఇంటికి దగ్గరలోనేఉన్న “వాత్సల్యా అనాధశరణాలయం”కి వెళ్లాం.

శరణాలయం అంతా సందడిగా ఉంది. అక్కడ నడయాడే పిల్లలు మొదలు నెలలపిల్లలుదాకా ఉన్నారు. ఆయాలు పిల్లల పనులు చకచకా చేస్తూ, హడావిడిగా తిరుగుతున్నారు. పిల్లల తొక్కు పలుకులతో ఆ ప్రదేశమంతా కలకలంగా ఉంది. వర్ష క్షణంలో అక్కడున్న పిల్లలతో కలిసిపోయి ఆడడం మొదలుపెట్టింది.

అక్కడున్న ఒక బాబుతో చెపుతోంది వర్ష, ” ఈ వేళ మా తమ్ముడి హాపీ బర్తుడే” అని. మా వారు, మేము తీసుకు వచ్చినవన్నీ ఒక టేబుల్ మీద పోసి, వరసలో వస్తున్న పిల్లలకి, వయసుని బట్టి, వాళ్లకు తగినవాటిని ఒక్కొక్కరికీ వర్షచేత ఇప్పిస్తున్నారు. ఆ పిల్లలు మురిసిపోతూ వాటిని సంతోషంగా అందుకుంటున్నారు. నేను, పసి పిల్లలకోసం కొన్నవి తీసుకుని, నెమ్మదిగా అక్కడనుండి జారుకుని, పసిబిడ్డలున్న సెక్షన్‌కి బయలుదేరా బరువైన మనసుతో.

అక్కడ నెలల వయసు పిల్లలు ఉయ్యాలాతొట్టెల్లో పడుకుని ఆడుకుంటున్నారు. ఒక్కడు మాత్రం కింకపట్టి గట్టిగా ఏడుస్తున్నాడు. దగ్గరలోనే ఒక బేబీకి డయాపర్ మారుస్తున్న ఆయాతో, “చూడమ్మా! పాపం, ఎలా ఏడుస్తున్నాడో! ఆకలో ఏమో” అన్నా.

“ఆకలి కాదమ్మా. వీళ్లందరితో పాటుగా వాడికీ పాలు పట్టా” అంది ఆయా.

బట్ట తడుపుకున్నాడేమోనని తడిమి చూశా, లేదు. ” కడుపునొప్పేమో” అన్నా ఊరుకోలేక.

చేతిలో పని పూర్తవ్వడంతో, నేనున్న దగ్గరకు వచ్చింది ఆయా. పిల్లాడి పొట్ట పట్టి చూసి, ” ఏమీ కాదమ్మా. మీరేమీ భయపడకండి. వీడెప్పుడూ ఇంతే, ఏడుస్తూనే ఉంటాడు. పాలు పడితే చాలదు, ఇంకా ఏమో కావాలన్నట్లు ఏడుస్తాడు. అమ్మవొడి వెచ్చదనం వీడికి అందించాలంటే మాకు ఎలా కుదురుతుందమ్మా! ఇంకా ఎంతోమంది పిల్లలకు సంరక్షణ చెయ్యలికదా! స్నానాలు చేయించాల్సిన పిల్లలు ఉన్నారమ్మా, నేను వెళ్లాలి. వీడికేం ఫరవా లేదు, ఎంత ఏడిస్తే వాడికి అంత బలం. మీరేం బేజారవ్వకండమ్మా” అంటూ వెళ్లిపోయింది ఆమె.

నేను వాళ్లకోసం తెచ్చిన, నొక్కితే కీచు కీచుమనే రబ్బరు బొమ్మలు, తొట్టెల్లో ఉన్న పసివాళ్లందరికీ ఇచ్చి, తిరిగి ఏడుస్తున్న బాబు దగ్గరకు వచ్చా. వాడి బుగ్గలు పుణికి, బుజ్జగింపుగా మాట్లాడుతూ, వాడికీ ఒక బొమ్మ ఇవ్వబోయా. వాడు బొమ్మని కాకుండా, నా వేలు పట్టుకుని, నా ముఖంలోకి చూస్తూ కిలకిలా, ఎంతో మనోహరంగా నవ్వాడు. అరవింద్ జ్ఞాపకాలతో నా కళ్లు చెమర్చాయి. అంతలో మావారు నా కోసం వచ్చారు. నేను బిక్కమొహంతో బేలగా ఆయన వైపు చూసి తలదించుకుని, రెండవచేత్తో కొంగు అందుకుని కళ్లు తుడుచుకున్నా. ఆ బాబు నా వేలు వదలకుండా పట్టుకుని, ఏడుపాపి ఆడుకోసాగాడు. నా మనసంతా ఆర్ద్రతతో నిండిపోయింది. ఆపినా ఆగని కన్నీరు చెంపలవెంట కారిపోయింది.

ఎంతో అనునయంగా నా బుజం మీద చెయ్యేసి, “మనం ఈ బాబుని పెంచుకుందామా” అన్నారు మా ఆయన, నా మనసును చదివినట్లుగా!. నా మనసు ఆనందంతో పులకించిపోయింది. వాడిని లేవదీసి హృదయానికి హత్తుకున్నాను. వెంటనే మావారు శరణాలయం వాళ్లతో మాట్లాడడానికి వెళ్లారు.

మరునాడు వర్షను స్కూలుకి పంపించాక, ఎందుకో మనసు పీకడంతో అరవింద్ ఫొటో ఆల్బం బయటికి తీసి చూడడం మొదలుపెట్టా. తొలిపేజీలో ఉంది వాడి తొలిఫొటో……. నేను ఏడునెలల గర్భవతిగా ఉన్నప్పుడు, నా కడుపులో ఉండగానే వాడికి తీసిన స్కానింగ్ ఫొటో! మగపిల్లాడని తెలియగానే మేము ఎంత సంబరపడ్డామని! ఆడపిల్ల ఉంది అప్పటికే మాకు. రెండవ మాటు మగ బిడ్డ ఐతే, రెండు విధాలుగానూ, రకరకాల అనుభవాలతో అచ్చటా ముచ్చటా తీర్చుకో వచ్చునని ఎంతో ఆనందించాము.

రెండవ పేజీలో ఉన్నది, భూమిమీదకు వచ్చాక, వాడిని పొత్తిళ్లలో చుట్టి తీసిన కలర్డు ఫొటో! ఆ తరువాత మరెన్నో ఫొటోలు ! పడుకోబెట్టి, పట్టుకు కూర్చోబెట్టి, నవ్వుతున్నవి, ఏడుస్తున్నవి, మా అందరి చేతుల్లో ఉన్నవి… ఇలా రకరకాల ఫొటోలు! కాని ఇంకా చాలా పేజీలు ఖాళీగా ఉన్నాయి. అప్పట్లో, వాడి అమూల్యమైన పసితనాన్ని ఫొటోల్లో బంధిస్తూ, అది శాశ్వతమనుకుని మురిసిపోయాము.
భావోద్వేగంతో నన్ను నేను మరిచిపోయి ఆ ఖాళీ పేజీలు తిరగేస్తూ కూర్చున్నా. ఆఫీసుకి బయలుదేరిన మావారు, నాకు చెప్పిపోదామని వచ్చి నా పరిస్థితి చూసి, ” బాధ పడకు, వచ్చేస్తున్నాడుగా బాబు . ఆ పేజీలు కూడా నింపుదువుగానిలే” అన్నారు.

ఆయన నాకు చెప్పి వెళ్ళాక చాలాసేపు అరవింద్ ఫొటోలే చూస్తూ కూర్చుండిపోయా. అరవింద్ మరణంతో ఏర్పడిన వెలితిని పూడ్చడానికి హర్షవర్ధన్ ఈ ఇంటికి వచ్చే రోజు రేపే!

వర్షను స్కూలుకి పంపించాక, మేమిద్దరం శరణాలయానికి వెళ్లాము. అక్కడే, నిరాడంబరంగా, న్యాయశాస్త్ర సమ్మతంగా దత్తత రిజిష్టరయ్యింది. వాళ్లు బిడ్డని తీసుకువచ్చి మాకు అప్పగించారు. ఈ క్షణం నుండి వీడు మాబిడ్డ, వర్షకి తమ్ముడు!

హర్షను ఇంటికి తీసుకురాగానే నేను చేసిన మొదటిపని వాడికి స్నానం చేయించడం. శరణాలయం బట్టలు తీసేసి, నులివెచ్చని నీళ్లతో, బేబీ షాంపూతో వాడికి తలారా స్నానం చేయించా. ఒళ్లు రుద్దుతున్నంతసేపూ వాడు నా గాజులతో ఆడుకుంటూ, కేరింతలు కొదుతూనే ఉన్నాడు.. నీళ్లు పోయించుకోడానికి ఏడుస్తాడేమో అనుకున్నా గాని అదేం లేదు. “పెద్దగోంతుకతో ఏడుస్తాడని అందరూ అన్నది వీడినేనా – అని విస్తుపోయా.

స్నానమయ్యక, వాడి కోసమనే కొన్న కొత్త డ్రెస్ తొడిగా. పాలు పడితే తాగి సుఖంగా నిద్రపోయాడు హర్ష. వాడు పడుకున్నాక, ఆయన ఆరోజు సెలవు పెట్టి ఇంట్లోనే వున్నారేమో, మేమిద్దరం కలిసి భోజనాలు చేశాము. ఆయన భోంచేసి విశ్రాంతిగా సోఫాలో జారబడి పేపర్ చూస్తూంటే, నేను పొద్దున్ననుండీ ఇంట్లో లేకపోడంతో బాకీ పడ్డ పనులు చేసుకుంటున్నాను. స్కూలు బస్సు వచ్చింది కాబోలు, వర్ష వచ్చిన సందడి వినిపించింది. హాల్లో క్రిబ్‌లో నిద్రపోతున్న హర్షను చూసింది కాబోలు ……

“వాడొచ్చేశాడు! అమ్మా, వచ్చేశాడు! నాన్నా!! వాడొచ్చేశాడు! తమ్ముడు వచ్చేశాడు” అంటూ ఉత్సాహంతో కేకలుపెట్టసాగింది వర్ష.

దాని సంతోషం చూస్తూంటే మేము చేసింది చాలా మంచిపని అన్న భావం మా మనసుల్లో ధృవపడింది.

=====================

విశ్వనాధవారి నాయికలు – రణరంభాదేవి

రచన :  డా.  కౌటిల్య

II శ్రీ గురుభ్యోన్నమః II

విశ్వనాథవారి సాహిత్యంలో ఒక అంశాన్ని తీసుకుని విశదీకరించి రాయాలని ఎప్పటినుంచో అనుకుంటున్నాను కాని రాద్దామని మొదలు పెట్టాక తెలుస్తోంది, అది ఎంత దుస్సాహసమో! నాలుగైదు సముద్రాలమీద పడి బారలేసి ఈదినట్లనిపిస్తోంది. ఎలా మొదలు పెట్టాలో, ఎలా సాగించాలో అస్సలు తీరు తెన్నూ కనిపించలేదు. చివరాఖరికి విశ్లేషణలా కాకపోయినా పరిచయంగా రాయగలిగినా చాలులే అనుకుని నాకు తెలిసిన, నేను చదివిన నాలుగు విషయాలు ఇలా మీముందు పెడుతున్నాను.

 

ఇక నేను ఎంచుకున్న అంశం “విశ్వనాథ వారి నాయికలు – స్త్రీ పాత్రలు“. ఈ అంశం ఎంచుకోటానికి చాలా కారణాలున్నాయి. ముఖ్యమైంది, “విశ్వనాథ వారు సంప్రదాయవాది, కాబట్టి ఆయన స్త్రీ పాత్రలన్నీ మడిగట్టుకుని ఇంట్లో కూచున్నే విధంగా ఉంటాయని” చాలా మంది అనుకుంటుంటారు. అది వట్టి అపోహ. ఆయన సృష్టించిన ఏ నాయికా, ఏ స్త్రీపాత్రా అబల కాదు, సబలలే! ప్రతి పాత్రకీ ఒక నిర్దిష్టమైన వ్యక్తిత్వం ఉంటుంది, ఒక నిర్దిష్టమైన విషయానికి ప్రతీకలుగా ఉంటాయి. అసలు ఏ నవల తీసుకున్నా, ఏ నాటకం తీసుకున్నా ప్రతి స్త్రీ పాత్రా ఎంతో ఉన్నతంగా ఉంటాయి. ప్రతి నవలికకీ స్త్రీ పాత్రలే ప్రాణాధారాలుగా ఉంటాయి. కొన్నిచోట్ల అసలు నాయకుడి పాత్రకి ప్రాధాన్యతే ఉండదు, అంతా తానై నడిపిస్తుంది నాయిక. కాని పాత్రౌచిత్యాలు ఎక్కడా చెడకుండా, బిగువు సడలకుండా పట్టుకొస్తారు విశ్వనాథవారు.

మన భారతీయ సంస్కృతి “స్త్రీ”కి ఎంతటి ఉన్నత స్థానాన్నిచ్చి సమాజంలో శిఖరాగ్రస్థానాన కూర్చుండబెట్టి పూజించిందో విశ్వనాథవారి ప్రతి స్త్రీపాత్రా మనకు కళ్ళకు కట్టినట్టు చూపిస్తుంది. ఒక అరుంధతి,ఒక దేవదాసి, ఒక శశిరేఖ, ఒక కిన్నెరసాని,ఒక మాహేశ్వరి, ఒక వంకజాబిల్లి, ఒక ఏకవీర. ఇలా ప్రతి పాత్రా చదివిన పాఠకుడి మనస్సులో జీవితాంతం చెరగని ముద్రలు వేస్తాయి, జీవితాలకి ఆదర్శప్రాయంగా నిలుస్తాయి.

అలంకారికులు చెప్పిన లక్షణాలలో చక్కగా ఒదిగిపోతుంది ప్రతి నాయికా; ఒక చోట ముగ్ధలైతే, ఒక చోట ధీరలు. ఎంతగా శృంగారరసాన్ని ఒలికిస్తాయో, అంతకన్నా ఎక్కువగా రాజనీతిదురంధరలు. వారి క్రీగంటి చూపులు ఎంత మనోహరాలో, వారి కత్తి ఝళిపింపులుకూడా అంతే పదునైనవి. రాజకీయ విషయాల్ని కంటి చూపుతో అదుపులో పెట్టగల సమర్థలు. నాయకుడికి అడుగడుగునా ధర్మోపదేష్టలు, మార్గోపదేష్టలు. భారతజాతి గౌరవం, సంస్కృతి “స్త్రీ”ని ఆశ్రయించుకునే ఉందనడాని తార్కాణాలు. ఇంటి పనులు చేసుకునే గృహిణి పాత్ర అబలా కాదు, గుర్రమెక్కి ఖడ్గచంక్రమణాలు చేసే వీరవనితలు స్త్రీత్వదూరాలూ కాదు! తమ రాజకీయచతురతతో రాజ్యాలు కూల్చనూగలవు, వలసినవారిని సింహాసనం మీద కూర్చుండబెట్టనూ గలవు. వాదనాపటిమలో , సకలశాస్త్ర విజ్ఞానపారీణతలో అపర సరస్వతులు.

ఇలా చెప్పుకుంటూ పోతే చర్విత చర్వణంగా మిగులుతుందేమో! ఒక్కో పాత్రనీ తీసుకుని వీలైనంతవరకూ విపులంగా చర్చిస్తాను. కొన్ని చారిత్రిక పాత్రలూ, కొన్ని సాంఘిక పాత్రలూ, మెల్లగా ఒక్కోటీ పరిచయం చేస్తాను.

రణరంభా దేవి

అసలు విశ్వనాథవారి స్త్రీపాత్రల పేర్లు ఎంతో అందంగా, విచిత్రంగా ఉంటాయి. ఆ పేరు ఆపాత్ర తత్త్వానికి ఖచ్చితంగా ఇమిడిపోతుంది. ఈ “రణరంభా దేవి” పాత్ర, విశ్వనాథ వారి “కాశ్మీరరాజ వంశావళి” అనే వరుస నవలల్లో చివరి నవల “భ్రమరవాసిని”లోనిది. ఈ పాత్ర విశ్వనాథ వారి అద్భుత సృష్టి. సృష్టి అని చెప్పటం కన్నా అద్భుతంగా మలిచారనవచ్చు. ఎందుకంటే ఈ పాత్ర సృష్టించినది కాదు, నిజంగా చరిత్రలో ఉన్నదే. “కల్హణ రాజతరంగిణి”లో ఉన్నదే. అందులో నామమాత్రంగా చెప్పిన పాత్రని తీసుకుని ఒక విశేషమైన పాత్రగా మలిచారు విశ్వనాథవారు.

కథలోకి వస్తే, కాశ్మీరరాజు రణాదిత్యుడు, పూర్వజన్మలో ఆచరించిన ఘోరమైన “భ్రమరవాసినీ” వ్రతానికి “దేవి” సంతుష్టయై, అతడు అవివేకంతో కోరినా మన్నించి, ఈ జన్మలో రణరంభాదేవిగా పుట్టి అతనికి భార్యగా వస్తుంది.  ఆ జన్మలో అందవికారి, తన భక్తురాలు, మధుసూదనుడి(రణాదిత్యుడి పూర్వజన్మ) భార్య ఐన “నీలమణి”ని తన రూపుతో, అసమాన సౌందర్యంతో “అమృతప్రభ”గా పుట్టించి రణాదిత్యుడికి రెండవభార్యగా చేస్తుంది. తరువాత రణాదిత్యుడి చేత దిగ్విజయయాత్ర చేయించి సర్వభారతమండలానికీ చక్రవర్తిని చేస్తుంది.అటుపిమ్మట అతడికి హాటకేశ్వరమంత్రాన్ని ఉపదేశించి, పాతాళలోకానికి పంపించి అక్కడ దైత్యదానవ నాగ యక్ష రాక్షస స్త్రీలతో భోగాన్ని కలిగిస్తుంది. అక్కడ మూడువందలయేండ్లు ఉండి తరువాత మరలా వచ్చి “లలితాదిత్యుడ”న్నపేరుతో కాశ్మీరాన్ని మరలా పరిపాలిస్తాడు,అది వేరే కథ. క్లుప్తంగా కథాంశం ఇది….

రణరంభాదేవి సాక్షాత్తూ వైష్ణవి. ఆ భ్రమరవాసినీదేవి మానవరూపంలో ఒకరికి భార్యగా వస్తే జరిగే సన్నివేశాలని బహుచక్కగా చిత్రీకరిస్తారు. అలంకారికులు చెప్పే ఏ నాయికా లక్షణాలలో కూడా ఈ పాత్ర ఇమడదు. ఎందుకంటే ఆ పాత్ర ఒక విశేషమైన పాత్రేకాని, నాయికకాదు. నాయికా నాయకులు అమృతప్రభా రణాదిత్యులు. రణరంభ సూత్రధారిణి,నాయకమణి.

నవలలో ఎక్కువభాగం రణాదిత్యుడి పూర్వజన్మ వృత్తాంతం, స్వప్నాలు వీటితోనే ఉన్నా ప్రధానపాత్రగా రణరంభాదేవి కనిపిస్తుంటుంది. సాక్షాత్పరమేశ్వరి మానవరూపం దాల్చి వస్తే పరిస్థితులు ఎలా ఉంటాయి, అన్నది కళ్ళకు కట్టినట్టుగా కనిపిస్తుంది.

కథలో నిడివి ఎక్కువ ఉన్న పాత్రలు రణాదిత్యుడు,అమృతప్రభ,మధుసూదనుడు,నీలమణిలవే అయినా కథ మొత్తం రణరంభాదేవి ఆధారంగానే నడుస్తుంటుంది.

రణరంభాదేవి, చోళరాజు రతిసేనుడికి వైశాఖపూర్ణిమనాడు, సముద్రంలో,బంగారుతమ్మిలో దొరుకుతుంది. రతిసేనుని ఇంట పదునాఱేళ్ళు పెరుగుతుంది..ఆ పెరిగినన్నాళ్ళు వారికి వైష్ణవి అన్నట్టే అనిపిస్తుంది కాని, వారి పుత్రికగా అనిపించదు. ప్రతి విషయం దైవికమైన మహత్తులతో వర్ణిస్తారు విశ్వనాథవారు.మామూలు బాలికలా ఎక్కడా చెప్పరు. రతిసేనుడి మీదకు దండెత్తినవారిని వైష్ణవియైన మాయ నిర్జిస్తుంది,పెంపుడుతండ్రికి శత్రుపీడతొలగిస్తుంది,అతడిని అప్రతిహతుడిని చేస్తుంది. ఎంతమంది రాకుమారులు కోరి వచ్చినా కాదని, రణాదిత్యుడిని  స్వయంవరణం చేస్తుంది. చోళదేశానికి,కాశ్మీరానికి ఎక్కువదూరమని, రతిసేనుడు వివాహంకోసం రణరంభని కులూతదేశానికి పంపిస్తాడు. కులూతాధిపతి రతిసేనుడు ప్రాణమిత్రులు. అక్కడికి వెళ్ళిన రణరంభ వారికి కూడా ఆరాధ్యనీయ అవుతుంది. అందరికీ తలలో నాలుకలా మెదులుతుంది. ప్రతిచోటా లక్ష్మి తన మహత్తుతో వర్తిస్తూనే ఉంటుంది.

అసలు, కథ రణరంభా రణాదిత్యుల వివాహమైన తర్వాత శోభనపుగదిలో మొదలవుతుంది. రణాదిత్యుడు వధువుకోసం శోభనశాలలో నిరీక్షిస్తుంటాడు. అక్కడ రణరంభ తాను వైష్ణవినని రణాదిత్యుడికి ముందే తెలియజేయటానికి కుడ్యాలంతా రకరకాల పురాణకథా చిత్రాలతో నింపి లక్ష్మీ ప్రతికృతుల దగ్గర తన రూపులని చెక్కిస్తుంది. అలా ముందుగానే రణరంభమీద ఒక రకమైన భక్తి,భయం కలిగేట్టు చేస్తాడు కవి, తరువాత మెల్లగా కథ నడుస్తుంది. విశ్వనాథవారు రణరంభా సౌందర్యాన్ని వర్ణించిన తీరు చదవ్వలసిందేకాని చెప్పలేం. రణాదిత్యుడిని స్వయంవరణం చేసినప్పుడు లేఖలో మడిచి, తన శిరస్సున ఉన్న చంద్రవంక పంపుతుంది రణరంభ. ఆ చంద్రవంకను గూర్చిన వర్ణన అద్భుతంగా ఉంటుంది. శక్తి నిత్య చంద్రచూడాభిరామ అన్నదానిని రూఢిగా చెప్తారు ఇక్కడ విశ్వనాథ. దాన్ని తిరిగి వివాహవేళ రణాదిత్యుడు ఆమె శిగలో అలంకరిస్తాడు. అప్పుడు ఆమె ప్రసన్నతతో  సభవైపు చూసిన చూపుకి అందరూ నిస్తబ్దులౌతారు. ఆ చూపు రణరంభపాత్రమీద ఒకరకమైన భక్తిని కలిగిస్తుంది పాఠకుడికి. ఒక్క ధీరప్రహ్లాదుడు మాత్రం ఆ వైష్ణవిని గుర్తించి చేతులెత్తి నమస్కరిస్తాడు,దీన్నిబట్టి “దేవతలు నిజంగా కదిలివచ్చి మనలో మసిలినా అందరూ గుర్తించలేరు,మనకున్న కళ్ళు చూడలేవు,జ్ఞాననేత్రాలు తప్ప” అని చెప్పకనే చెప్తారు విశ్వనాథ. ఇవన్నీ రణాదిత్యుడిని కాసేపు అయోమయంలో పడేస్తాయి, ఆయనతో పాటు పాఠకుడిని కూడా. 🙂

తనని భార్యాభావనతో స్పృశిస్తే రణాదిత్యుడు దగ్ధమౌతాడని తన ప్రతికృతిని ఉంచి, తాను భ్రమరీరూపు దాలుస్తుంటుంది రణరంభ. మొదట రణరంభ గదిలోకి అడుగు పెట్టేప్పుడు ఆ పాదాన్ని పడగవిప్పిన తాచుతో పోల్చి దాదాపు ఒక పేజీ నిడివిలో వర్ణిస్తారు విశ్వనాథవారు. ఆ వర్ణనకి ఆయనకి మనసులో జేజేలు చెప్పకుండా ఉండలేం. తర్వాత రణరంభ కన్నులని వర్ణిస్తారు. లక్ష్మి పద్మపత్రాయతాక్షి అన్నదానికి అద్భుతమైన వివరణ ఇస్తారు. అంటే పద్మం విచ్చుకునేప్పుడు ఎంత అందమో అంత అందం అని, ఆ కళ్ళలోతుని, వైశాల్యాన్ని బహు చక్కగా రణాదిత్యుడి ఊహ మాటల్లో మనకి తెలియజేస్తారు. రణరంభ నవ్వే తుమ్మెదమోతగా వినిపిస్తుంది పాఠకుడికి.

రణరంభా, రణాదిత్యుల ప్రథమ సంవాదమే చాలా ఉదాత్తంగా ఉంటుంది. రణరంభ వద్ద ముకుళించుకుపోతాడు రణాదిత్యుడు. ఆమె రణాదిత్యుణ్ణి అడుగడుగునా నడిపిస్తుంటుంది, ప్రతి విషయంలో శాసిస్తుంటుంది. ప్రతి సంవాదంలో రణాదిత్యుడితో పాటు పాఠకుడికి కూడా ఎన్నో మహావిషయాలు ఉపదేశిస్తుంది,తత్త్వబోధ చేస్తుంది రణరంభాదేవి. సాక్షాత్తూ ఆ భగవతి వచ్చి మనకు చెప్తున్న అనుభూతి కలుగుతుంది. సౌందర్యము,మోహము,శృంగారము,రససిద్ధి మొదలైన విషయాలన్నీ చెప్తూ మన మనసుల్ని ఒకవిధమైన జ్ఞానజగత్తులో విహరింపజేస్తుంది.

తిరిగి కాశ్మీర ప్రయాణంలో మరణించిన సైనికులని పునరుజ్జీవితులని చేస్తుంది, మహారాణి. అది చూసి కొందరు ఆమెను భగవతి అంటారు, కొంతమంది నమ్మరు,కొంతమంది తటస్థంగా ఉంటారు. పాఠకుడి మనసులో అక్కడ కలిగే డోలాయమాన పరిస్థితులని చక్కగా గ్రహించి, వాటిని చక్కగా విశదీకరిస్తాడు రచయిత.

అమృతప్రభా(ఈమె కులూతాధిపతి కూతురు) రణాదిత్యులని ఒకరికొకరు ఎదురుపడేట్లు చేసి, వాళ్ళ మనస్సులలో ఉద్వేగాన్ని రేకెత్తించేలా చేస్తుంది. ఉద్వేగపడుతున్న అమృతప్రభ దుఃఖాన్ని రణరంభాదేవి సొంత అక్కలా అనునయిస్తుంది. ఇక్కడ మనకి రణరంభ భగవతిగాకాని, మహారాణిలా కాని అనిపించదు. ఒక చెల్లెలి ఉద్వేగాన్ని ఓదారుస్తున్న అక్కలానే కనిపిస్తుంది. అలా ప్రతిపాత్రకి సన్నివేశచారుత్వం,ఔచిత్యం కలిగించటంలో విశ్వనాథవారికి సాటి ఎవరూరారేమో. తరువాత వాళ్ళిద్దరి వివాహానికి తానే పెత్తందారయ్యి వారిరువురికి పునఃసాంగత్యాన్ని కలిగిస్తుంది.

ఇక కాశ్మీరానికి వెళ్ళాక,ప్రతి రాత్రీ తాను భ్రమరిగా మారి వరుస స్వప్నాలతో రణాదిత్యుడికి పూర్వజన్మ కథనంతా చూపిస్తుంది. భ్రమరీనినాదం రణాదిత్యుడి జీవుడిలో ఒకరకమైన పులకలెత్తిస్తుంటుంది. ఒకరకమైన స్వాప్నికావస్థలోకి తీసుకెళ్తుంటుంది. నడుమ నడుమ వీరిద్దరి మధ్య చర్చలు. పాఠకుడికి తానొక వింతజగత్తులో విహరిస్తున్నట్టనిపిస్తుంది.

ఇక సర్వ రాచకార్యాలూ రణరంభ కనుసన్నలతోనే జరుగుతుంటాయి. ఆమె రాజకీయ చతురతకి, మేధాశక్తికి అందరూ ఆశ్చర్యపడుతుంటారు. సర్వజగత్తునూ నడిపించే మహామాయకి చిన్న చిన్న రాచకార్యాలు ఒక లెఖ్ఖా.  మంత్రులని, సేనాధిపతులని ఎంత దర్పంతో ఆదేశిస్తుంటుందో, అంతే వినయంతో వారిని పితృసమానంగా గౌరవిస్తుంటుంది. ఒకచోట రణాదిత్యుడనుకుంటాడు,”ఈ భ్రమరవాసిని నా మనసుమీద కూర్చుని అధికారం చేస్తున్నది” అని. అదే భావన పాఠకుడికీ కలుగుతుంది.

రణాదిత్యుడికి ప్రథమోద్వేగాలు తగ్గగానే జైత్రయాత్రకు బయలుదేరదీస్తుంది. తాను వెన్నంటి ఉండి సర్వభారతాన్నీ గెలిచి ఇస్తుంది, సర్వసామ్రాజ్యాధిపతిని చేస్తుంది. జైత్రయాత్రలో భాగంగా రణాదిత్యుడి పూర్వజన్మప్రదేశమైన “లావాణక” గ్రామానికి వెళతాడు. అక్కడ తనని లక్ష్మీ సహస్రనామాలతో నాట్యార్చన చేసిన వారాంగనలిద్దరినీ, పూర్వం వాళ్ళెంత దుష్టకార్యాలు చేసినా మన్నించి ఆదరిస్తుంది. అమ్మ నృత్యగానప్రియ అనటానికి నిదర్శనాన్నిఇక్కడ చూపిస్తారు విశ్వనాథవారు. అక్కడ రణరంభని లక్ష్మీసహస్రనామాలతో అర్చిస్తాడు రణాదిత్యుడు. తిరిగి వచ్చేప్పుడు మధుసూదనుడి అక్క రణరంభ పాదాల దగ్గర కదంబపుష్పాన్ని సమర్పిస్తుంది. అప్పుడు రణరంభ చేసిన మందహాసం జగన్మోహనంగా ఉంటుంది. అది అమృతప్రభ మున్నెన్నడూ చూడని నవ్వు.  ఆ మహేశ్వరికి కదంబకుసుమాలంటే అంత ప్రీతి మరి.

జైత్రయాత్రలో కులూతానికి వెళ్ళినప్పుడు అమృతప్రభ తండ్రి, రణరంభాదేవితో అన్న మాటలు మనకు బాగా గుర్తుండిపోతాయి”.  నా బిడ్డని చెల్లెలిగా స్వీకరించావు,నా జన్మ చరితార్థమైంది. నందుడు శ్రీకృష్ణునికి తండ్రి. నేను రణరంభకు తండ్రిని.” జైత్రయాత్ర ముగిసి వచ్చాక శ్రీనగరంలో రణరంభాదేవి మూడు ఆలయాల్ని ప్రతిష్ఠిస్తుంది. సాక్షాత్తూ బ్రహ్మని రప్పిస్తుంది ప్రతిష్ఠకి. వైష్ణవియైన మాయ జన్మించిందని తెలిసి సర్వ దేవతలూ భువిలో జన్మించి ఆ విష్ణుశక్తికి పరిచర్య చేశారు అని విశ్వనాథవారు చెప్తారు. నిజమేకదా! ఎక్కడ ఆ మహాదేవి ఆ చోటు సర్వదేవతానిలయమే కదా. అంతా పర్యాలోచించి చూస్తే విశ్వనాథవారు రణరంభ పాత్రని లలితాసహస్రనామాలకి,లక్ష్మీ సహస్రనామాలకి అర్థభూతంగా మలిచారనిపిస్తుంది. అమ్మ నిత్యయవ్వన. అమృతప్రభ వృద్ధురాలవుతుంది, కాని రణరంభమాత్రం మొక్కవోని సౌందర్యంతో అలానే ఉంటుంది.

చివరికి రాజ్యాన్ని పాలిస్తున్నది రణాదిత్యుడా, రణరంభాదేవియా అన్నట్టు భరతభూమిని పాలించి, రణాదిత్యుడి రాజ్యం “మరో శ్రీరామచంద్రుడి రాజ్యం” అనిపించి, రణాదిత్యునికి పాతాళలోకవాసం కలిగించి తాను శ్వేతద్వీపానికి వెళ్ళిపోతుంది రణరంభాదేవి.తన భక్తులని అనుగ్రహించటానికి వింధ్యపర్వత గుహాంతరాళాలలో “భ్రమరవాసిని”గా ఉంటుంది.ఇలా కథ మొత్తంలో రణరంభాదేవి కొన్నిచోట్ల రణాదిత్యుడికి భార్యగా అనిపిస్తుంది.కొన్నిచోట్ల అమృతప్రభకి అక్కగా అనిపిస్తుంది.తానే గురువై తత్త్వబోధ చేస్తుంది, పట్టమహిషిగా తన రాజ్ఞీత్వాన్ని నెరపుతుంది. కొన్నిచోట్ల అసలు సాక్షాత్పరమేశ్వరి, మహాదేవిగా కనిపిస్తుంది. అలా ఆ పాత్రని మలిచాడు ఆ మహానుభావుడు.

ఇలా చెప్పుకుంటూపోతే పుస్తకం మొత్తం ఎత్తిరాసినట్లవుతుందేమో. కాబట్టి,కథకి ఆయువుపట్టు లాంటి ఒక చిన్న మాట చెప్పి ముగిస్తాను. పూర్వజన్మలో మధుసూదనుడు భార్యని “అమ్మా” అని పిలుస్తుంటాడు. దానికి ఆమె,”మీకు భార్య అమ్మ, అమ్మ భార్య” అని నిష్టూరమాడుతుంది. ఆ మాట శాపంగా పరిణమించి, అంత ఘోరమైన భ్రమరవాసినీ వ్రతం చేసిన మధుసూదనుడికన్నా, ప్రతినిత్యం పడమటింట కూర్చుని తన్ను పూజించిన నీలమణి శాపాన్నే “దేవి” మన్నిస్తుంది. ఆ మధుసూదనుడికి భార్యగా వస్తుంది, ఈ జన్మలో రణరంభగా. అంటే దైవాన్ని అర్చించటంలో ఒక నిశ్చలత ఉండాలి,నమ్మిక ఉండాలి. అప్పుడే దైవాలు అనుగ్రహిస్తాయి. దేవతల ప్రసన్నత్వం బాహిరాలైన మన ఉపసదలక్షణాలందుండదు,జీవలక్షణాలందుంటుంది. ఇదే రణరంభాదేవి పాత్రకి మూలం,ఆమె అవతరించడానికి ఆధారభూతం. నమ్మికొలిస్తే దైవాలు కదిలి వస్తారనటానికి రణరంభాదేవి నిదర్శనం!

II మంగళమ్ II